________________ પ્રકરણ-૩ઃ પ્રશ્નોત્તરી 225 - અભિનિવેશના કારણે ધર્માનુષ્ઠાનો નિષ્ફળ જાય છે. આથી “હિતોપદેશમાલા” ગ્રંથમાં કહ્યું છે કે - "कट्ठमणुट्ठाणमणुट्ठियं पि, तवियं तवं पि अइतिव्वं / પરિણનિયમમનસુય, દી રીર મિનિવેસે રૂછો” ભાવાર્થઃ ખેદની વાત એ છે કે - આચરેલું કષ્ટકારી એવું પણ ધર્માનુષ્ઠાન, તીવ્રપણે તપેલો તપ, સારી રીતે પાળેલું શીલ અને નિર્મલ એવું પણ શ્રુતજ્ઞાન મિથ્યા આગ્રહથી નિષ્ફળ બને છે. અભિનિવેશથી મિથ્યાત્વનો ઉદય થાય છે અને મિથ્યાત્વની હાજરીમાં સર્વ ધર્મો નિષ્ફળ બને છે. અરે ! એટલું જ નહીં વિપરીત ફલને આપનારા થાય છે. અનુષ્ઠાનની સાર્થકતા કર્મનિર્જરા અને ખરાબ અનુબંધ અટકાવવાથી છે. મિથ્યા આગ્રહથી ઉદયમાં આવેલું મિથ્યાત્વ કર્મનિર્જરા થવા દેતું નથી અને પાપના જ અનુબંધો પાડે છે. આત્માની શુદ્ધિ ન થાય અને શુભ અનુબંધોનું સિંચન ન થાય, તે જ અનુષ્ઠાનની નિષ્ફળતા છે. - અપૂર્વ કૌવત પ્રગટાવીને ચારિત્રજીવનને પામેલા સાધકો પણ જો અભિનિવેશને વશ બને છે, તો ચારિત્ર જીવનથી હારી જાય છે. આથી જ “હિતોપદેશમાલા” ગ્રંથમાં કહ્યું છે કે - अहह भवन्नपारं, चरित्तपोएण केवि पत्तावि / तम्मज्झमिति पुण, अहिणिवेस-पडिकूल-पवणहया // 398 // ભાવાર્થ : ખરેખર દુઃખની વાત એ છે કે - ચારિત્ર રૂપી જહાજની સહાયથી ભવસમુદ્રના કિનારાને પામેલા પણ કેટલાક જીવો અભિનિવેશ રૂપ વિપરીત પવનના ઝપાટાથી ફરી તે ભવસમુદ્રના મધ્યમાં ફેંકાઈ જાય છે. સાધક ચારિત્રરૂપી જહાજના સહારે સંસારસમુદ્રના કિનારે આવી જાય છે. પરંતુ મિથ્યા આગ્રહરૂપી પવનના ઝપાટામાં ફસાઈને જીવ
