________________
: કલ્યાણઃ ડીસેમ્બર : ૧૯૫૮ ૨૪૯ઃ સર્વજ્ઞ નહેતા કહેવડાવતા” એ જાતનું કને પરંપરાગત વૈવાસ્ટિક સર્વત્વના હૃક્ષા અનુમાન ફલિત કરવામાં આવ્યું છે અને વાસ્તવિક નિહાન વિચા. કg નિયમસાર રોજે રાવણ રીતે બુદ્ધ સર્વજ્ઞ નહતા એ વાત પણ સાચી છે. નિશ્ચચ વિઘા જ સર્વજ્ઞત્વ ગૌર મી પરંતુ બીજા ઉલ્લેખ ઉપરથી બુદ્ધ પિતાને માવ સુકાયા
पृष्ठ ५५२. સર્વજ્ઞ કહેવરાવતા હોવાના પ્રમાણે બૌધ શાસ્ત્રમાં છે.
વાસ્તવિક રીતે નિયમસારમાં આ બાબત સાથે આવક મતના ઉપગને જે જવાબ આપે છે, તે
સંબંધ ધરાવતી ત્રણ ગાથાઓ છે ૧૫૯, ૧૬૫, ૧૬૯, આ રહ્યો.
તેમાં ૧૬૫ મી ગાથામાં નિશ્ચય નયની અપેક્ષાએ सब्बाभिभू सव्वबिदोहमस्मि અય કર્યો છે ૧૬૯માં વ્યવહાર નયની અપેક્ષાએ सम्वेसु धम्मेसु अनुप्पलिप्पो ।
અર્થ કર્યો છે. અને ૧૫૯ મી ગાથામાં બનેય
નને મેળર્વીન પ્રમાણગમ્ય અર્થ કર્યો છે. જેથી सब्वं जयो तन्हक्खयो विमुत्तो
મૂળ પરંપરાગત અને નિયમસારના અર્થોમાં કોઈ પણ सयं अभिजाय कमुद्दिसेप्प ।।
ફરક પડતો નથી. તેમજ નય સાપેક્ષ હોવાથી હે ઉપગ ! સર્વને પરાજિત કરનાર સર્વજ્ઞ હું પરસ્પર વિરોધ પણ આવતું નથી. તેમજ એક છું. બધા ધર્મોમાં નિર્લેપ છું. બધાને જીતનાર નયના અર્થનું બીજો નય સર્વથા ખંડન પણ વષ્ણુના ક્ષયથી રહિત મેં સ્વયં બધું જાણ્યું છે કરતે નથી, એ વાત ૧૫૯ મી ગાથાથી સ્પષ્ટ સમજી કોને મારે ગુરુ બનાવું ? સંભવ છે કે બુદ્ધ પિતાના શકાય તેમ છે. સમયમાં અદિતીય મહાત્મા હોય અને તેથી શરૂ- અમે નીચે એ ત્રણેય ગાથાઓ આપવાનાં છીએ. આતમાં પોતાને સર્વજ્ઞ તરીકે જાહેર કરતા હોય, ૧૫ મી ગાથા રચવામાં ન આવી હોય તે કદાચ પરંતુ પછી મહાવીરસ્વામી. સાચા સર્વજ્ઞ પ્રકાશમાં પ્રાથમિક વાંચનારને અન્ય નયની વ્યવસ્થા ને સમજઆવ્યા પછી અતીન્દ્રિય પદાર્થોના જવાબ આપવાનું નારને કદાચ શંકા પડવાને સંભવ છે. પરંતુ ૧૫૯મી બંધ કરી પિતાને સર્વજ્ઞ તરીકે ન પણ જણાવતા ગાથા જરાપણુ શંકા પડવા દે તેમ નથી. હોય. આવા ઉલ્લેખો પણ છે. તે ઉપરથી મન
૩ જયારે પ્રસ્તુત લેખમાં માત્ર નિશ્ચયનયની એક ફાવતા ઉલલેખો ઉપાડીને ઐતિહાસિક્તાને નામે જ ગાથા આવે છે, કે જેમાં વ્યવહારનયમાન્ય વાંચકો ઉપર છાપ પાડી ગુંચવી નાખવા સિવાય લોકાલોકાતા સર્વજ્ઞતાની માન્યતાના નિષેધની તેનાં કવચિત જ રહસ્ય હોય છે. એટલે એવી બધી
સૂચના છે. બાબતેની આ લેખમાં અમે ઉપેક્ષા કરી છે. કેમકે
એવી જ રીતે ૧૬૯ ગાથામાં નિશ્ચયનય માન્ય તેમાં કાંઈ ખાસ તથાંશ નથી હો.
સર્વજ્ઞત્વના નિષેધની સૂચનાપૂર્વક વ્યવહાર નથી ૧૦ સૂક્ષ્મ વિચારણું
સર્વજ્ઞત્વની વ્યાખ્યા આપી છે. ૧. દિગંબરાચાર્ય શ્રી કુંદકુંદસ્વામી અને ૧૫મી ગાથામાં બન્નેય નયનો સમન્વય છે.
અને તેમને નિયમસાર ગ્રંથ. પરંતુ નિશ્ચયનયની વ્યાખ્યાને નિષેધ કરનારી વ્ય ૩૬૬ માડ્યારિજ યૌર પર વિવાદ વહાર નયની અને બન્નેને સમન્વય કરનારી ૧૫મી
ગાથા, લેખકે વાંચકોની આંખમાં ધૂળ નાંખવા ઇરાદાरहे । उनके सामने सर्वज्ञत्वका परंपरागत अर्थ ।
“, “રાત રથ પૂર્વક આપી નથી. જે તે બે ગાથાઓ આપી હતી તે થા ફી ! પd નાન પતા હૈ હદે માત્ર વાં. તે આપોઆપ તેમનું આવિધાન હવામાં જ ઉઠી પરાવર્જરિત માવ સંતાપ ન દુભા મત gવ ગયું હોત. કવનાર માહિ પ્રન્થ છે કg gg ગૌર ૪, ૧૫૯મી માથામાં શ્રી આચારાંગ સત્રના
