Page #1
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org varSa 2] nIjaina satya prakAza jaina tattvajJAna, jaina sAhitya, jaina kaLA ane jaina itihAsanA viSaye catu, zrI jainadhama satyaprakAzaka viSayaka mAsika mukhapatra. samitinuM pratikAra taMtro : zAha cImanalAla gokaLadAsa kramAMka 23 Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir SHREE MAHAVIR JAIN ARADHANA KENDRA Kopa, Gagahinagar - 382 007 *Ph. : (079, 2326252, 13276204-05 F. : (079) 23278249 For Private And Personal Use Only [ aMka 11
Page #2
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir zrI jaina satya prakAza ( mAsika patra ) viSaya-darzana 1 zrI sarasvatI vizikA : 3nAvAya maTTAna zrImad vigacaTIFrina : 551 2 digaMbara zAstra kaise bane ? : munirAja zrI dazanavijayajI : papara. huM sa +, dazana ': AcArya mahArAja zrI mad vijaya pArijI : pa 56 4 gujarAtanI jaitAzita ka LA : zrIyuta sArAbhAI maNilAla navAba : 6 0 5 caityavadanam : paMDita 31mRtastrAsTa mognacArja saMghavI : 564 6 luptaprAyaH janagranthoM kI sUci : zrIyuta agaracandajI nAhaTA : 567 cha di are nI utpatti : AcArya - hArAja zrI mata sAgarAna' sUrijI : 5 5 8 purAtana itihAsa ane sthApatya (1) mAMDavagaDha saMbaMdhI lekha : zrIyuta agara caMdajI nAhaTA : 580 (2) pra cIna lekha saMgraha : munirAja zrI jayaMtavijajI : 582. 9 taraMgavatInI kathA : munirAja zrI nyAya vajayajI : 584 sama cAra : pRSTha 590 nI sAme : vijJapti : je pUjya munirAjone . zrI lA lavA': ma : jaina satya prakAza " mA lavA mAM sthAni: 1-8-0 sthAni : 1-8- Ave che, teoe potAnA vihArAdikanA kAraNe badalAtuM bahAragAmanuM saranAmuM dareka mahinAnI 2-0-0 sudI trIja' pahelAM e mane lakhI jaNAvavA kRpA karavI, chuTaka e ke jethI "mAnaka geravale na 7-3-0 jevAM, vakhabara maLI rAke. : joie che. * zrI jaina satya prakAza' nA prathama varSanA 2, 3, 7, 8, aMkenI jarUra che. jemAM te me kalaze teno sAbhAra svIkAra karIne badalAmAM teTalA akA maja re ApavAmAM Avaze. mudraka ane prakAzaka : cImanalAla gokaLadAsa zAha, ma Na mudraNA laya, 1 kALupura, khajurInI poLa, amadAvAda, prakAzana sthAna : zrI jainadharma satyaprakAzaka samiti kAryAlaya, jesiMgabhAInI vADI, ghIkAMTA, amadAvAda, For Private And Personal use only
Page #3
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org motthu NaM bhagavao mahAvIrassa siri rAyanayara majjhe saMmIliya savvasAhusaMmaiyaM / pattaM mAsiyameyaM bhavvANaM maggayaM viSayaM // 1 // 6 zrI jaina satya prakAza pustaka 2 vikrama saMvat 1993 : je zukalA pa'camI aNNANaggado satthamaNA kuvaMti je dhammie, akkheve khalu tesimAgamagayaM dAraM visiTTuttaraM // souM tiththayarAgamatthavisae ce bheshilAsA tayA, vAija pavaraM pasiddhajaNaM saccappayAsaM muyA // 2 // Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir vIra saMvata 2413 ravivAra aka 11 : sana 1837 jUna 13 zrI sarasvatI viMzikA * kartA - AcArya mahArAja zrImad vijayapadmasUrijI [ gatAMkathI pUrNa ] ( AryAvRttam ) For Private And Personal Use Only kayA rAyahaMsaditA // majjha maNaM taiyapayaM - bue hofer ati vANi ! phuDaM vaejjA pasIUNaM // 19 // yaNaM tesiM, sulahaM varasattabhaMgaviNNANaM || siridevI jesiM, sayayaM hiyayaM vihUsei // 20 // rasasaMcAraNaviDasiM, caubbhuyaM haMsavAhaNaM subbhaM || kuMdiMduhammavAsaM, suyadeviM bhagavaI thuNami // 21 // suyadevayAi bhattI, uppajjai puSNapuMjakaliyANaM || maMgalamaya sarituTTI, saMpajjara saMbhayaMtANaM // 22 // guNaNaMdaNihiMdusame, mAhe'siyasattamI guruvAre || puNNapaTThAdiyahe, aTTamacandappahassa muyA || 23 // pavaravadarakhAgAme, guruvara siriNemi risIseNaM // parameNArieNaM, sarassaIbI siyA raiyA || 24 || raNamimaM viNNatto, mokkhANandeNa haM samakarissaM // bhaNaNA''yaNNaNabhAvA, saMghagihe saMpayA puNNA // 25 // (saMpUrNa)
Page #4
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org digambara zAstra kaise bane ? lekhaka - munirAja zrI darzanavijayajI Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir ( gatAMka se kramazaH ) prakaraNa 12 - A0 pUjyapAda ( vidhAnandIjI ) I digambara sAhitya ke nirmANa meM A0 kundakunda ke bAda dUsarA nambara svAmI pUjyapAda kA hI AtA hai / yadyapi Apake pahile ke kaI AcAryoM ke grantha digambara sampradAya meM mAnya haiM, kintu hama pUrva ke prakaraNa meM saprANa batA cuke haiM ki una granthoM ke praNetA zvetAMbara AcArya the; sirpha apanI mAnyatA se pratikUla na hone ke kAraNa hI digambara saMgha ne unheM apanAyA hai / una granthoM meM zvetAMbara kA jhalaka spaSTa hai / Li AcArya pUjyapAda digambara AcArya haiM, aura Apa apane DhaMga ke anokhe vidvAn haiM / Apake granthoM meM digambara matasammata kucha vastu varNana bhI hai / vidyAnandI hai | -- ApakA dUsarA nAma AcArya zravaNavela zilAlekha naM0 40, 105 aura 108 meM A0 pazcAt ApakA nAma utkIrNa hai / naM0 40 meM to Apake 5 granthoM kA bhI ApakA samaya kAla ThIka vikrama kI chaThI zatAbdI kA pUrvArdha hai / A0 devasena likhate haiM ki- vi0 saM0 526 meM A0 pUjyapAda ke ziSya vajranandI ne drAviDa mathurA ( madurA ) se drAviDa saMgha calAyA, jinake dUsare nAma haiM " drAmila saMgha " " punnATa saMgha " / A0 dvitIya jinasenasUri, vAdirAjasUra aura zrIpAladeva ye saba punnATa saMgha ke AcArya haiM / nandI saMgha va arugala zAkhA bhI isa saMgha ke hI aMga haiM / kisI sthAna meM svAmI samanta ko arugala zAkhA ke AcArya mAne haiM / zrIyuta nAthUrAma premajI likhate haiM ki isa ( drAviDa saMgha ) kI utpatti kA samaya hai vi0 saMvat 526 kA aura isake utpAdaka batAye gaye haiM AcArya pUjyapAda ke ziSya vajranandI | dakSiNa aura karNATaka ke prasiddha itihAsajJa pro0 ke0 bI0 pAThaka ne kisI kanaDI grantha ke AdhAra se mAluma kiyA hai ki pUjyapAda svAmI durvinIta nAma I For Private And Personal Use Only samantabhadra ke ullekha hai /
Page #5
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir 1993 553 digambara zAstra kese bane? ke rAjA ke samaya meM hue haiN| durvinIta rAjA unakA ziSya thA / durvinIta ne vikrama saMvat 537 se 570 taka rAjya kiyA hai| vajranandI yadyapi pUjyapAda ke ziSya the, phira bhI sambhava hai ki unheAMne unhIM ke samaya meM apanA saMgha sthApita kara liyA ho / aisI dazA meM 526 ke lagabhaga unake dvArA drAviDa saMgha kI utpatti honA ThIka jAna paDatA hai| - darzanasAra kI prastAvanA, pR0 37. arthAt A0 pUjyapAda svAmI vikrama saMvat 526 va 535 ke karoba meM vidyamAna the| Apane jainendra vyAkaraNa, tatvArtha sUtra ke upara sarvArthasiddhi TIkA, jainAbhiSeka chandazAstra aura samAdhi zataka svAsthya grantha banAye haiN| unake samaya taka vA0 umAsvAtijI ke tatvArthAdhigama sUtra para sirpha svopajJa bhASya thA, aura pU0 vAcakajI zvetAMbara the, ataH digambara vidvAnoM ne una mUla sUtra aura bhASya kA aba taka svIkAra nahIM kiyA thA / A0 pUjyapAda ne digambara saMgha meM isa zAstra kA pracAra lAbhaprada mAnA aura Apane kucha parAvartana ke sAtha usa bhASya ke anukaraNa sI sarvArthasiddhi nAmaka TokA banA lI / Apake isa prayatna ke phala svarUpa mUla tattvArtha sUtra donoM sampradAya kA mokSa-zAstra bana gyaa| Apane sUtroM kA parivartana bhI bahuta kama pramANa meM hI kiyA hai| isa taraha Apane digambara samAja meM eka siddhAMta-zAstra taiyAra kara diyA aura digambara samAja meM bhI tattvArtha sUtra Agama ke rUpa meM pratiSThita huA / zvetAMbara aura digambara samAja meM dravya liGga bheda ke viSaya meM tIvratara matabheda hai / zvetAMbara samAja anekAnta dRSTi se puruSa, strI va napuMsaka tathA svaliGga, paraliGga aura gRhastha liGga ina sabhI dravya liGgoM ko bhAva liGga kI maujUdagI meM mokSa ke yogya mAnatA hai, jaba digambara samAja sirpha puruSa aura sAdhuliGga meM hI mokSa kI yogyatA mAnatA hai / Apane ekAMta liGgAgrahI ko sakhta phaTakArA hai, aura bhAvaliGga ko hI pradhAna mAnane kA zikSaNa diyA hai / jaisA ki - yenAtmanA'nubhUyA'hamAtmanaivA''tmanAtmani // sohaM na tanna sA nA'sau, naiko na dvau na vA baha // 23 // AtmA AtmasvarUpa ke anubhava se AtmadazA meM sthita hokara AtmabhAvako pAtA hai, taba use jJAna hotA hai ki-meM na puruSa hUM, na napuMsaka hUM, na strI hUM, na eka hUM, na do hUM, na aneka hUM, matalaba AtmA AtmA hI hai / mokSa meM jAnevAlA vahI hai| tyaktvaivaM bahirAtmAnaM // 27 // For Private And Personal Use Only
Page #6
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir 554 zrI jaina satya prakAza mokSa-mArga meM bahirAtmAkI carcA karanevAle isa kathana se bhI bodhapATha le sakate haiM / ___ yo na vetti paraM dehAt / / 33 // mokSa-mArga meM puruSa zarIra, strI zarIra kI carcA karanevAle isa zloka se jJAna prApta kara sakate haiN| jJAnI puruSa ke vacana niSphala yA nirapekSa nahIM hote haiN| paratrAhaM matiH svasmAccyuto badhnAtyasaMzayam // 43 // merA zarIra, merA vastra yaha vicAraNA hI AtmA ko baMdhana kAraka hai, unake hone para bhI unheM apanA mAnanA nahIM cAhiye / dRSyamAnamidaM mUDhaH striliGgamavabudhyate // 44 // becArA kamaakala AdamI maiM puruSa hUM, maiM strI hUM, maiM napuMsaka hUM aisA mAnatA hai, jaba kI mokSagAmI AtmA ina liMgoM se rahita hai| usake liGga jJAnAdi haiN| pUrvavibhramasaMskArAddhAntiM bhUyo'pi gacchati // 45 // vibhAva kA vicAra karanevAlA jIba jJAnI hone para bhI maiM puruSa huM, maiM brAhmaNa hUM, yaha zUdra hai, isa vicAraNA se punaH bhrama meM phasa jAtA hai| zarIre vAci cAtmAnaM0 // 54 // ____ zarIra ko AtmA mAnanA yaha ajJAnatA hai / jIva zarIra se bhinna hai phira bhI puruSa deha se mokSa hotA hai, strItvAMgako dUra karane se strI deha se bhI mokSa hai yaha bAta kahanA mAtra hai| jIrNe vastre yathAtmAnaM, na jIrNa manyate tathA / jIrNe svadehe'pyAtmAnaM, na jIrNa manyate budhaH // 64 // isa Azaya ke aura bhI uttarArdha zloka bana sakate haiM ki striyo dehe tathA''tmAnaM, na striyaM manyate budhH|| zUdradehe tathA''tmAnaM, na zUdraM manyate budhaH // nayatyAtmAnamAtmaiva, janma nirvANameva ca // 75 / / AtmA hI AtmA ko saMsAra meM phasAtA hai aura mokSa meM le jAtA hai| liGga dehAzritaM dRSTa, deha evAtmano bhvH| na mucyante bhavAttasmAt , te ye liGgakRtAgrahAH // 87 / / jAtidehAzritA dRSTA // 88 // isa zloka se spaSTa hai ki-brAhmaNa hI mokSa meM jA sakatA hai, puruSa hI mokSa meM jA sakatA hai, nagna hI mokSa meM jA sakatA hai ityAdi liGga ke Agraha se saMsAra baDhatA hai| For Private And Personal Use Only
Page #7
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir - 555 digabara zAstra kaise bane ? jAtiliGgavikalpena, yeSAM ca samayAgrahaH te'pi na Apnuvantyeva, paramaM padamAtmanaH // 89 / / maiM brAhmaNa hUM, maiM nagna sAdhu huM aisA Agraha mokSa kA bAdhaka hai| (samAdhizataka) kisI vidvAna ne eka jAlI grantha banAkara ina AcArya ke nAma para bhI caDA diyA hai| usa granthakA nAma hai " pUjyapAda upAsakAcAra' / sampUrNa grantha kRtrima hone para bhI usakI bhinna bhinna pratiyoM ko zloka saMkhyA meM bhI bar3A aMtara hai-baDI avyavasthA hai / isa ke liye paM0 jugalakizorajI mukhtArane carcA kI hai, aura aMta meM likhA hai ki "isase, paryAya nAma kI vajaha se yadi unameM se hI kisokA grahaNa kiyA jAya to kIsakA grahaNa kiyA jAya, yaha kucha samaja meM nahIM AtA" / (unake) "sAhitya ke sAtha milAna karane para itanA jarUra kaha sakate haiM ki yaha grantha ukta granthoM ke kartA zrI pUjyapAda AcArya kA to banAyA huA nahIM hai"| "isa prakAra ke vibhinna kathanoM se bhI yaha granthaH sarvArthasiddhi ke kartA zrI pUjyapAda svAmI kA banAyA huA mAluma nahi hotA, taba yaha grantha dUsare kaunase pUjyapAda AcArya kA banAyA huA hai, aura kaba banA hai, yaha bAta avazya jAnane ke yogya hai| aura isake liye vidvAnoM ko kucha vizeSa anusandhAna karanA hogaa| mere khyAla meM yaha grantha paM0 AzAdhara ke bAda kA-13 vIM zatAbdi se pIche kA-banA huA mAluma hotA hai| parantu abhI maiM isa bAta ko pUrNa nizcaya ke sAtha kahane ke lie tayyAra nahI huuN"| ----granthaparIkSA, bhA0 3 arvAcIna granthakAroM ne pUjyapAda ke nAma se bhI ThIka ThIka lAbha utthaayaa| suakhaMdho, zrutAvatAra vagairaha meM siddhAMta aura unake nirmAtA kA itihAsa hai| usa itihAsa meM ApakA nAma aura Apake grantha kA koI izArA nahIM hai| yaha eka vicAraNIya samasyA hai / digambara samAja meM A0 pUjyapAda samartha granthakAra hue haiN| (kramazaH) sucanA - parama pUjaya AcArya mahArAja zrI vijayalabdhasUrijI. ne "prabhu mahAvIranuM tattvajJAna" zIrSaka cAlu lekha tathA parama pUjya AcArya mahArAja zrI vijayalAvaNyabhuu2i0ne| "samIkSAbhramAviSkaraNa" zApa yAlu lekha A aMkamAM ApI zakAyo nathI. For Private And Personal Use Only
Page #8
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir samyagdarzana lekhaka AcArya mahArAja zrImad vijayapadhdhasUrijI Oaa tIrthaMkara deve sukhAbhilASavALA chatAM lIna samajaNathI kalezamaya cAra gatirUpa saMsAramAM bhamatA sarva bhavya jIvonA kalyANane mATe pharamAvelA muktirUpi mahelamAM caDhavAne nIsaraNI jevA rUDA (1) darzana, (2) jJAna ane (3) cAritramAM je darzana guNanI pradhAnatA jaNAvI che, te ucita che, kAraNa ke samyagdarzanathI bhraSTa (patita) thayelo jIva sarva guNothI bhraSTa thayo, ema kahevAya. tevA jI nirvANa pada na ja pAme. (dravyathI) cAritra vinAne jIvo mukti pada pAme, paNa darzana vinAnA cho te na ja pAme, juo : dasaNa bhaTTho bhaThTho, daMsaNabhaTThassa natthi nivvANaM // sijhaMti caraNarahiyA, daMsaNarahiyA na sijhaMti // 1 // mithyAtvamehanIya ane anantAnubaMdhi krodha, mAna, mAyA, lobhanA udayathI dareka chadmastha saMsArI jIvane anAdi saMsAramAM anaMtIvAra bhaTakavuM paDayuM che. temAM keTalA eka bhavya jIvo, AtmavIryanI prabaLatA, bhavyatva dazAne paripAkakAla, sAta prakRtinA kSapazama, kSaya, upazama, vagere kAraNoThArA yathApravRtti Adi traNa karaNo karI samyadarzanarUpa bhAva ratna pAme che. A guNathI, "zrIvItarAga prabhue kahelA padArtho satya che, ane zaMkArahita paNe mAnavA lAyaka che " AvI zraddhA prakaTe che. A bAbata vyAkhyA prApti (zrIbhagavatIjI) sUtramAM kahyuM che: "tameya sarva Airasa nirdi ve" AvA jIvone ardha 1 pudagalaparAvarta kAlathI adhika saMsAra hotuM nathI. kahevAnuM tAtparya e che ke samyagdarzana guNathI patita thayelA cha darzana guNanI sAthe rahenArA, jJAna ane cAritrathI paNa patita thAya che. e samyagdarzana vamIne mithyAtvabhAvane pAmelA jIvone yathArtha jJAna ke cAritra saMbhavatAM nathI. mATe ja teo nirvANa pada na ja pAme ema kahevuM yogya che. ane dravya cAritra (munine veSa vagere) rahita jIvo zrIrata ja cakravarti AdinI mAphaka mukti pada pAme, paraMtu tattvabhUta padArthonI upara zraddhA vinAnA cho aMgAra mardaka, viyarana, saMgamaka deva, kapilA dAsI, vagerenI mAphaka nirvANapada pAmI zakatA nathI. juo A ja nirmala darzana guNanA pratApe kRSNa ane zreNika mahArAjA jevA jIvo paNa "samyagdaSTi zrAvaka (1) ane (2) dezaviratizrAvaka " ema be prakAranA zrAvako paikI samyagdaSTi zrAvaka tarIke prasiddhi pAmyA hatA. ATalA kathana 1. AnuM svarUpa zrIpaMcama kamagraMthathI jANI zakAya. 2. Ayu 84 lAkha pUrvanuM, kAyA 500 dhanunI. 3. 16-kumArapaNAmAM, 56-maMDalikapaNamAM 928-vAsudevapaNAmAM. kRSNanuM 1000 varSonuM AyuSya hatuM. te marIne trIjI narake gayA ane AvatI covIzImAM bAramA "amama" nAmanA tIrthaMkara thaze. 4. AnI vizeSa bInA tRtIyAMga zrIsthAnAMga sUtranA navamA adhyayanathI jANI zakAya. For Private And Personal Use Only
Page #9
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir sayana 557 uparathI nirvivAda jarUra kahI zakAya ke samyagdarzana e siddhipada pAmavAnA sAdhanomAM mukhya sAdhana che. evA aneka muddAone dhyAnamAM laIne dazapUrvadhara, pUjyapAda1 vAcaka varya zrI umAsvAti mahArAja zrI tatvArthasUtranA "saghanazAnavArikA mokSamArkaH " A prathama sUtranI zarUAtamAM samyagdarzananuM grahaNa karela che. prazna-ahIM traNanI ArAdhanAthI mokSa maLe ema kahyuM, te jinabhadragaNi kSamAzramaNakRta vizeSAvazyaka AdimAM "nAvi imAvo" A vacana dekhAya che, te kaI apekSAe samajavuM ? uttara-samajavA jevI bInA e che ke-anvaya vyatirekathI darzana ane jJAna sAthe ja rahe che. eTale jyAM (je jIvane) jJAna hoya, tyAM darzana ane jyAM darzana hoya tyAM jJAna hoya che. darzana vinAnuM jJAna to ajJAna kahevAya che. kAraNa ke temAM mithyAva bhaLyuM che. juo prazamaratine sAkSipATha-"sArvatrijamAnAmapi mavati mithyAtvasapura" A apekSAe darzanane jJAnamAM aMtarbhAva karIne "jJAnaziyAkhyAM :" ema kahela che. samyakatvanuM svarUpa (1) darzana te samyakatva jANavuM ane te tatvArthanA zraddhAnarUpa che. juo sAkSi pATha"namig Hd te tattatvana " saMbadha prakaraNamAM. (2) zrIvItarAga prabhue kahela dravya, guNa, paryAyarUpa tavone viSe nirmala rUci eTale zraddhA rAkhavI te samyakatva kahevAya. juo sAkSipATha-"vinomtarapha hari, zu sagevamukta" yegazastramAM. (3) tattvabhUta padArthonuM yathArtha zraddhAna te samyagdarzana kahevAya. kahyuM che ke "tAvArthathAnaM na " tavArtha mAM. e pramANe aneka graMthonA pAThonuM sUkSma buddhithI avalokana karavAnA pariNAme nirNaya e thaze ke-tasvArtha saMbaMdhi zraddhAna te samyakatva (rUpakAraNa)nuM kArya che. 1. A uparathI umAsvAtijI pUrvadhara hatA ema jANavuM. kahyuM che ke - vAIya khamAsamaNe-divAyare vAyagattiegaTTe // puvvagayaMmiya sutte-ee saddA payati // 1 // 2. zrI umAsvAtijI mahArAja Arya mahAgirijInA praziSya ane balirUhanA ziSya thAya ane prajJApanAnA vidhAyaka zrIzyAmAcAryajInA guru thAya. jena dhamane prAcIna itihAsa"mAM kahyuM che ke- vI. saM. 101 mAM teo vidyamAna hatA. tatvArtha sUtra, prazamarati, cazodhara caritra, zrAvaka prajJapti Adi 500 graMthane teo kartA hatA. ema vadha tIrtha spamAM kahyuM che. teo kaubhASinI getranA hatA, temanA pitAnuM nAma svAti ane mAtAnuM nAma umA hatuM. janmasthala-nyagrodhikAgrAma hatuM. pATaliputra (kusumapura)mAM temaNe tattvArthasUtra banAvyuM. bhASya paNa banAvyuM. teo vidyAmaMtranidhAna hatA. digaMbare temane sarasvatI gacchanA kahe che. 3A yugapradhAna AcArya. vi. saM. 585 thI 645 sudhImAM hayAta hatA. temaNe saMkSipta jitaka95, batakSetra samAsa, dhyAnazataka, bahAsaMgrahaNI, vizeSAvazyaka bhASya Adi graMtho banAvyA. temano svargavAsa 104 varSanI uMmare thaye. For Private And Personal Use Only
Page #10
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir jeTha 558 zrI jana satya prakAza prazna-AthI to ema sAbIta thAya che ke, zraddhA ane samyakatvane kArya kAraNa bhAva che. jethI baMne padArtho apekSAe judA judA mAnavA joIe. te zraddhAnuM ane samyavanuM alaga alaga svarUpa zuM samajavuM? uttara-amuka jAtanI mAnasika bhAvanAnuM nAma zraddhA che. eTale rAga, dveSa, ajJAna e traNa mukhya kAraNathI asatya bolAya che. rAgane laIne mAnavajAta mitrAdinA deva chupAvavA jUThuM bole che, ane dveSane laIne zatrumAM achatA dezane Arepa karI jajU huM bole che, temaja pite vastu svarUpa na jANe tethI paNuM (rAgadveSa na hoya to paNa) ja bole che. A traNe kAraNone nimUla nAza karanAra zrI jinezvara prabhue kahelI chavAdi tonI bInA sAcI ja che, ane temaNe kahela tripuTI zuddha dayA pradhAna dharma, A bhavama ane parabhavamAM parama kalyANakArI che, vAstavika zAzvata sukhane denAra che, bAkInA strI kuTuMba kabIlA delata-je huM jamatA sAthe lAvyA nathI, maratI vakhate laI javAnA nathI e tamAma strI Adi padArthonI mamatAthI kevala duHkha ja bhegavavAnuM che. parabhavamAM paNa sukhanuM sAdhana prabhudeve kahela eka dharma ja che. mArA arihaMta te deva che. kaMcana kAminInA tyAgi munivaro e mArA ekAMta hitakArI guru che. AvI je mananI daDha khAtarI e zraddhA kahevAya. AthI jUdu amuka jAtanA Atma pariNAma e samyakatva kahevAya. eTale pUrve kahyA mujaba anaMtAnuM baMdhi-4 ane samyakatva mohanIya, mizra mohanIya, mithyAtva mohanIya ema sAte prakRtionA kSaya, upazama athavA sopazamathI prakaTa thayela ane prazama (kSamAupazama-krodha nahi kare te), saMvega (mokSanI IcchA), nirveda (sAMsArika vividha upAdhithI kaTALI javuM te), anukaMpA (dayA), ane AstikyathI jANI zakAya evo AtmAne je zubha pariNAma tenuM nAma samyakatva kahevAya, juo e ja bInA Avazyaka niryuktimAM paNa kahI che. "se na mare 19 maMtta egr Highvanama khaya( khaovasama )samutthe pasamasaMvegAiliMge suhe AyapariNAme paNNatte". A pramANe samyakatvanuM svarUpa kaheluM hovAthI, rahasya e nIkaLe che ke jyAM jyAM zraddhA hoya tyAM tyAM samyakatva jarUra hoya. dRSTAMta e ke jeNe mana:paryApti pUrI karI che evA karaNaparyAptA ane daze prANone dhAraNa karanAra zraddhAvALA tIrthaMkara Adi mahApurUSane samyakatva jarUra hoya che. A bAbatamAM nyAya paNa ema ja spaSTa jAhera kare che ke -raDAne da te jyAM dhUmADe hoya tyAM agni jarUra hoya ja, paraMtu jema tapAvelA loDhAne goLA AdimAM dhUmADA vinA paNa agni dekhAya che, ane raseDa AdimAM dhUma sahita agni dekhAya che, tema jyAM samyakatva hoya tyAM (te jIvane ) zraddhA hoya athavA na paNa hoya . juo, jeo pAchalA bhavanuM samyakatva laIne mAtAnA garbhamAM upaje evA zrI tIrthaMkara vagere mahApurUSone manaH paryApti pUrI thayA pahelAM ekaluM samyakatva hoya che, ane te paryApti pUrI thayA pachI baMne (samyakatva ane zraddhA) hoya che. AthI sAbIta thayuM ke kharI rIte samyakatva ane zraddhA e baMne alaga che, chatAM aupacArika bhAvathI samyakatvarUpa (zraddhAnA) kAraNamAM zraddhA (rUpakArya ) no upacAra karIe te baMne eka paNa kahI zakAya, ema zrI dharmasaMgraha TIkAmAM zrI yazovijayajI mahArAjanAM vacanothI jANI zakAya. tAtparya For Private And Personal Use Only
Page #11
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir 559 1993 samyagadarzana e ke-zraddhAna e mAnasika adhyavasAyarUpa che. tethI ekAte zraddhA ane sabhyatva eka ja mAnavAmAM upara jaNAvelA aparyApta jIvomAM ane siddha paramAtmA vageremAM paNa samyakatvanuM lakSaNa ghaTaze nahIM. kAraNake teone mana nathI, to zraddhArUpa samyakatva paNa hoI zake nahi, ane prabhuzrI tIrthakara deve te temane samyakatva hoya ema kahyuM che. jethI A guMcavaNa dUra karavA mATe zrIbhadrabAhu svAmIjIe AtmapariNAmarUpa sava che ema pharamAvyuM. A lakSaNa sarvatra vyApaka che ema samajavuM. vaLI e dhyAnamAM rAkhavuM kejIva, ajIva, puSya, pApa, Azraya, saMvara, nirjara, baMdha ane mokSa ema nava tane jANanArA jIvane samyakatva hoya che. vAvALavyatve tAra znara (je bhavya jIva, jIva vagere nava ta ne jANe tene samyakatva hoya che.) A prasaMge e prazna upasthita thAya che ke - je tattvajJAnathI samyakatva prakaTe che, te pachI " mana sadaMta kathAmALe va =" eTale je jIva tattvajJAnI na hoya, paNa bhAvathI prabhudeve kahela padArtha svarUpanI yathArtha zraddhA rAkhe, te jIva samyagdaSTi kahevAya, A vAta kevI rIte saMbhave ? Ane uttara e che ke "tha Le vi janmatta' A pada - jJAnanA abhAvane kahetuM nathI, paraMtu vistArapUrvaka meLavelA tattvajJAnanI apekSAe ajJAna eTale alpajJAnarUpa arthane kahe che. eTale je jIve jJAnAvaraNIyAdi karmonA udayathI vistArathI tane na jANyAM hoya, to paNa je te prabhue kahelAM tonI yathArtha zraddhA rAkhe, to te chava samyagdaSTi kahevAya. juo A bAbatamAM daSTAMta paNa e che ke-jema ghaNI lakSmIvAlA mANasanI apekSAe ochI RddhivAlo mANasa nirdhana kahevAya, tathA tuccha jINuM vastravAlo mANasa paNa viziSTa (uttama) vastronA abhAve (tevAM lugaDAM na hoya tyAre) vastra rahita kahevAya, tevI rIte kadAca karmodayanI prabalatAthI tattvonuM vistArathI jJAna na hoya, to paNa zrIjinezvaradeve sakala jIvopakAriNi, dezanA dvArA kahelA padArthonI bInA sAcI ane niHzaMka che, ane nigraMtha pravacana te ja satya ane paramArtha che, zeSa tamAma sAMsArika padArtho te duHkhadAyaka che ityAdi zubha bhAvanA janya (upajavA lAyaka) zraddhAnavAlA jIvane samyagdaSTi khUzIthI kahI zakAya. ane jo tema na mAnIe te zraddhAnA abhAve jJAna, ane jJAnanA abhAve cAritra paNa na saMbhave ane paraMparAe mokSapada paNa kevI rIte meLavI zakAya ? mATe upara jaNAvelA zraddhAnaMta jIvane samyakatva jarUra hoya. ema aMgIkAra karavAthI ja jemane vistArathI tanuM jJAna na hatuM evA te zrImAnuSa Adi munIzvaranI pravacanamAM kahelI mukti ghaTe che. apUNa 1 zrIbhadrabAhasvAmI yazobhadrasUrinA prathama 5TTadhara ane libhadra svAminA kAkAgurU thAya. dazapUrva pAThaka, AvazyakAdi (daza) sUtronI u5ra niyukti banAvanAra, uvasaggaharastrotra, sAmudrikazAstra, bhadrabAhasaMhitA, tIrthayAtrA prabaMdha, Adi graMthone kartA evA zrIbhadrAbAhusvAmI 14 pUva dhara ane cha zrata kevalimAMnA eka hatA. temaNe 45 varSa vItyAbAda sa yama lIdhuM. 17 varSanA dIkSA paryAye yugapradhAna thayA, 14 varSa sudhI yugapradhAna padavImAM rahyA. sarvAyu 76 varSa vItyA bAda sva padhAryA. vizeSa bInA pariziSTa parvamAMthI malI zakaze. For Private And Personal Use Only
Page #12
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir gujarAtanI jainAzita kaLA lekhaka-zrIyuta sArAbhAI maNilAla navAba (gatAMkathI cAlu) gajarAtanI A jainAzrita kaLAne saMpradAya bhAratIya citrakaLAnA ItihAsa mATe bahu ja mahattvano che. tenuM eka kAraNa e che ke A citrakaLAnA nAnA agara moTA dareka citre keTalAye saikAo sudhI ajaMtA, bAgha ane elorAnI guphAonAM bhitticitronI paraMparA jALavI rAkhI che. bIjI bAju e ke svacchatA ane suMdaratAmAM ghaNI ja AgaLa paDatI ane prakhyAtimAM AvelI rAjaputa ane mugala kaLAnI te janmadAtrI che; trIjI bAju keTalAka dAkhalAomAM tenI sAthe irAnI kaLAnuM mizraNa thayeluM che. gujarAtanI jainAzrita kaLAnAM nAnAM chabicitronI ATalI badhI upayogitA hovA chatAM tenA tarapha bahu ja ochuM dhyAna ApavAmAM AvyuM che, temaja tenA uparanAM bahu ja thoDAM lakhANa prasiddhImAM AvelAM hovAthI haju sudhI keTalAka vidvAnane A kaLA taddana ajJAta che. ane jaina kema te tarapha udAsI che. A kaLA ajANa rahevAnuM eka kAraNa e paNa che ke jaina graMthabhaMDAro sivAya bhAratanAM myujhiyamamAM temaja pAzcAtya pradezomAM tenI je hastalikhita prate jovAmAM Ave che te, maLI AvatI pratomAMnA samA bhAganI paNa nathI. bhAratanA jaina graMthabhaMDAre, jena sAdhuo tathA jaina dhanADhayonA khAnagI saMgrahomAM badhI maLIne hajAro hastaprate haju aNudhI paDI. che. bIjuM kAraNa vastunA ajJAtapaNAne lIdhe tenA vahIvaTadAranI te nahi batAvavAnI saMkucitatA che. keTalAka dAkhalAomAM A saMkucitatA vyAjabI paNa che. paradezamAM gujarAtanI A jainAzrita kaLAnA namUnAo mukhyatve karIne nIcenAM sthaLoe AvelAM cheH IMglAMDanA briTIza myujhiyamamAM, iDiyA phiksanI lAyabrerImAM, oNyala eziyATika sosAyaTInI lAyabrerImAM, beDalIana lAyabrerImAM, kembrija yunivarsiTInI lAyabrerImAM, jarmanImAM Sterats Bibliothek ane myujhiyama four Volkernkunde baMne barlinamAM, oNsTriyAmAM vIenAnI yunivarsiTInI lAyabrerImAM ane kAnsamAM Strasbourg nI lAyabrerImAM, kadAca thoDI ghaNI ITAlInA phalorensanI lAyabrerImAM paNa hoya. amerikAnA yunAITeDa sTeTsamAM khAsa karIne bosTana myujhiyamamAM ke jyAM bhAratIya jaina graMthabhaMDAre bAda karIe te paradezamAM A kaLAne sArAmAM sAro saMgraha che. voziMgTanamAM kIara gelerI opha ArTamAM. nyUyaeNkamAM meTropoliTana myujhiyama ane DeTroITanA ArTa myujhiyamamAM tathA ghaNA amerikana dhanakuberanA khAnagI saMgrahomAM AvelAM che. A pramANe pazcimanA pradezomAM bahu ja thoDI jagyAoe prato gaelI hovAthI paNa ghaNuM pAzcAtya vidvAno A gujarAtanI jainAzrita citrakaLAthI ajANyA hovAnuM saMbhavI * bAramI gujarAtI: sAhitya pariSada taraphathI savIkArAyele nibaMdha For Private And Personal Use Only
Page #13
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir 1993 gujarAtanI jainAzrita kaLA zake che. paraMtu have evA samaya AvI lAgyA che ke bhAratIya citrakaLAnA abhyAsIone A kaLAthI ajJAta rahevAnuM pAlavI zake ja nahi, 511 kaLAnI dRSTie A kaLAnuM vivecana - kaLA nirmANunI dRSTithI gujarAtanI jainAzrita kaLA e nAnAM chabi-citrAnI kaLA che ane te bahu ja mAtA viSaya che. nAnAM bauddha chabicitrAnA AlekhananuM anukaraNa temAM nathI. bhAratIya citrakaLAnA RtihAsamAM suMdara kaLA nirmANu arthe agAunA eka paNa dRSTAMta vinA mULa banAvaTa nahi, paNa tenA upayAga sArU gujarAtanI jainAzrita kaLAne mAna ghaTe che. prAcIna gujarAtanI A kaLA e gAMbhIr kaLA che; temaja zArIrika avayavAnuM yathA digdarzana karAvanArI A kaLA ghaNI ja suMdara citrakaLAnI racanA sApha pakAelI che, eTaluM ja nahi paNa kaLAnI nipuNatA uparAMta tenI aMdara atyaMta hArdika khubI rahelI che. theADAMeka citra jo ke kaThAra ane bhAvazUnya hAya tema lAge che, teA paNa keTalIka vakhata mukhamudrAlekhana ane lAvaNyamAM te caDI jAya che. citratA raMgeAnI pasaMdagI te ghaNA UMcA prakAranI che. tADapatra uparanI kaLA bahu ja UMcI kakSAnI che, jo ke tenA viSayA bahu maryAdita pAchaLathI teramA saikAnI eka pratamAM teA kudaratI dazyA paNa cItarelAM maLI AvyAM che. che. caudamA saikAnA aMta bhAgamAM A kaLAnA sauthI uttamamAM uttama namUnAo maLI AvyA che. kAgaLa uparanI kaLA paNa keTalAka dAkhalAeAmAM bahu ja UMcI kakSAnI che. jAjaramAna suvaNaeN maya athavA raktavarNa pRSThabhUmi upara AlekhelA AsamAnI, zveta temaja vividha raMgeA bahu ja AnaMda Ape che. kharekhara gujarAtanI jainAzrita kaLAnuM jo kAI khAsa mahattvanuM lakSaNa hoya teA te khAsa za|bhAyamAna citrothI hastaprattA zaNagAravAnuM hatuM. caLakatA suvaraMgI ane vidhavidha rAtA raMganA suMdara raMgathI raMgavAnI kaLA kaLAkAranI khukhImAM gauNa na hatI, paNa te te tenA mukhya pAyA hatA. vaLI alaMkAra ane zArIrika avayaveAnI dareka jhINavaTamAM mApa ane cAkkasa AkAranuM jJAna citrakAranI alakaraNa karavAnI tIvra lAlasAthI aMkAeluM che, For Private And Personal Use Only yapi citrakAre teja ane chAyAne upayAga citrane uThAvavAmAM bahAra paDatAM dekhAvAmAM--karyo nathI, tepaNa ema mAnI levuM nahi ke kaLAkAre traNa jagyAmAM-labAI UMcAI ane paheALArdhamAM--avagAhatI mUrtie (plastic form)ne doravAne jarAye prayatna karyAM nathI. A dekhAva bharAvadAra aMgo derIte, vakhate dADhI Adi vaLAMkane pramANa karatAM vadhArIne teo karatA; ane citra ApaNe bAjuethI jotA heAI e tevuM batAvatI veLA to kaLAkAra ane AMkhAne evI rIte doratA ke ApaNane chammI taddana sapATa ja lAge. citra cItaravAnI rIta -- gujarAtanI jainAzrita kaLAnA traNe vibhAga daramyAnanAM citrA sAmAnya rIte maLatAM dekhAya che; jo ke prA taiyAra karavAnA prakAra judI judI rItanA dekhAya che. mukhyatve lakhanAra ane cItaranAra vyaktie alaga alaga hoya tema lAge che. tApaNa keTalAka dAkhalAemAM lakhanAra ane cItaranAra eka paNa heAya che. Aje paNa vAvRddha AcArya mahArAja zrIjayasUrIzvarajI peAtAnI jAte ja pratA lakhe che ane temAM citra cItare che. akSarA lakhanAtra citra cItaranAra mATe amuka jagyA che|DI detA. A vAta pratenI bArIka tapAsa karavAthI jaNAI Ave che. pratanA akSara
Page #14
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir 52 zrI jaina satya prakAza citranI jagyA choDIne dhArAbaddha cAlyA AvatA dekhAya che. keTalAka dAkhalAomAM citrakAranI samaja khAtara hAMsIAmAM prasaMgane lagatuM lakhANa paNuM lakheluM maLI Ave che, ke jene citrakAra mukhyatve anusarate. bahudhA lakhanAra potAnuM kAma pUruM karaDe tyAre te prata citrakArane suprata karato hoya ema spaSTa jaNAI Ave che. nAnAM citronA AlekhanamAM patra upara khAsa rAkhelI jagyAmAM tADapatra upara lAla raMga ane kAgaLa upara pravAhI suvarNanI sAhI athavA suvarNanAM jhINAmAM jhINuM pAnAM, jeTalI jagyAmAM citra deravAnuM hoya teTalI jagyAmAM, prathama lagADavAmAM AvatAM. tenI pAchaLanI-pRSTha-bhUmi moTe bhAge gherA rAtA raMgamAM karavAmAM AvatI ane sonA upara raMganI bhUkI evI rIte lagADavAmAM AvatI ke citra pote suvarNamaya ja lAge. bAhya rekhAo ane AMkha, AMkhanA popacAM, kAna, AMgaLIo vagere pachIthI kALA raMgamAM raMgavAmAM AvatAM hatAM. jaina chabicitro A rIte doravAnuM pariNAma e AvyuM ke strI ane puruSanI mukhAkRtio, temanAM vastra ane puSpAdithI racelA bIjA alaMkAro jANe sonAthI sapATa cItarelAM hoya ema jaNAya che. citrane jyAre ApaNe bAju uparathI tapAsatA hoIe tyAre jaNAya che ke AvI chaMbanA caherAmAM nAkane keTalIka vakhata lAla raMgathI raMgavAmAM AvatuM hatuM. A rIte citra to saMpUrNa dorAtuM; paNa have temAM raMga pUravAne pachI upara AsamAnI raMga levAto ane vastra tathA bIjA bhAga upara te jarUra pUrato mUkavAmAM Avata; temaja manuSya ane prANIonA zarIranA gALa bharAvadAra bhAgo jevI keTalIka jagyAoe jADI pIchIthI raMga pUrIne te pramANamAM ghaTTa-skUla dekhAya tema karAtuM. veta khAlI jagyAo koIka vAra IrAdApUrvaka rAkhavAmAM AvatI, paNa kayAreka suvarNanAM pAnAM coTADatA akasmAtathI paNa rahI jatI. temaja sAdhuonAM sapheda kapaDAM batAvavA mATe metInA raMga je dhoLo raMga kyAreka sAdhuonAM kapaDAM cItaravAmAM vaparAte. bahu ja ochA prasaMge eka pAyama raMga vaparAzamAM levAto. e raMga te bahu ja suMdara morathuthA jevo lIlo raMga. prAcIna hastaprata cItaranArAonA raMgasaMbhAramAM A sivAya bIjA koI paNa raMgo maLI AvatA nathI. paNa pachInA vakhatanI kAgaLanA samayanI hastapratomAM keTalIkavAra suvarNaraMganI jagyA pILA raMge ane rAtA raMganI pUchabhUminI jagyA AsamAnI raMge lIdhelI lAge che. jainAzrita kaLAnAM nAnAM chabicitro doravAmAM zarIranA pratyeka aMga pratyaMga doravAnI racanA vAstavika tulanA upara bAMdhavAmAM AvatI hatI. zilpakaLAnAM phagAra AmAM mukhya bhAga bhajave che. citra ane lipi baMne pavitra AnaMdajanaka netravihAra banI rahe te mATe prayatno karavAmAM A graMtha zobhA-samRddhinI Toca rajU kare che. ghUMTelI kALI, bhUrI ke lAla bhoMya upara akSara ane citronI takatIo yogya rIte sAcavIne hAMsIAmAM je velapaTTIo ane AkRtionI vADIo bharI dIdhI che tenI tole Ave evI prAcIna prate jANavAmAM nathI. kotarakAmavALI upaselI vela ane choDavAo kAMto eka ja zailInA banAvAtA agara kudarata uparathI paNa banAvavAmAM AvatA. pazuo ane pakSIonAM citro, khAsa khuraMgathI raMgelA rAjahaMsa, sapheda raMganA hAthIo, ghoDAe, haraNe, vividha jAtanAM For Private And Personal Use Only
Page #15
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir 1993 gujarAtanI jIvAzrita kaLA nRtya citro vagere, kinArInI upara tathA AjubAjunA hAMsIAmAM zobhA ApanArA padArtho tarIke yojavAmAM AvatA. temaja jainadharmanI pavitra ATha nizAnIo -aSTa maMgaLa tathA cauda samAdino paNa tevI ja jAtano upayoga karavAmAM AvatuM. A kaLAnAM A nAnAM chabicitronuM astitva na hota to ApaNane te jUnA kALano paricaya nahivat athavA bahu ja alpa hota. A citre te samayanA jIvananuM ane saMskAranuM je jJAna ApaNane pUruM pADe che te bahu ja kiMmatI che. kharekhara ApaNe te uparathI janmathI mAMDI maraNa parvatanA-samasta jIvananA dareka bhAganuM vizvane ya ane bahuvidha dazya prApta karI zakIe chIe. A kaLAnI khAsa viziSTatAo - A kaLAnAM citronI khAsa viziSTatAo te tenAM strI ane puruSa baMnenA caherAnI rIto bahu ja judA prakAranI che te che, ane vaLI te sAthe tenI AMkho bahu ja ajAyabI bharI hoya che. prAcIna tADapatranA samaya daramyAna caherAo hamezAM bemAMthI eka tarapha, be tRtIyAMza agara kAMIka vadhAre paDatA cItarelA hoya che. pachInA-kAgaLana-samaya daramyAna AgaLanI AMkha hamezAM saMpUrNa deravAmAM AvatI ke je poTreTanI khAlI jagyA rokatI. keTalAka vidvAne samajAve che ke A pheraphAra citrakAranI IcchA mujaba thatuM, kAraNa ke te ema batAvavA mAgato ke pote A kAMI sAduM citra cItarato nathI, paraMtu teno IrAdo eka sAMpradAyika citra taiyAra karavAno che. A dalIla game tema hoya tenA karatAM meM mArA jaina citrakalpadruma' nAmanA granthamAM raju karelI dalIla vadhAre yogya hoya tema mane lAge che.' vaLI A citra madhyenI puruSa tathA strInI AkRtionA kapALamAM geLa TapakA jevA AkAranuM, puruSonA kapALamAM ubhA cIpIAnA AkAranuM ane keTalAka dAkhalAomAM traNa ADI lITIo sahitanuM tilaka jovAmAM Ave che. strInA kapALamAM goLa TapakA jevA AkAranuM je tilaka jovAmAM Ave che te prathA gujarAtI prajAmAM Aje paNa jemanI tema cAlu che; paraMtu puruSonA kapALamAM ubhA cIpI bane AkAranuM je tilaka jUnA citromAM jovAmAM Ave che te prathA te samayanA rItirivAjonuM samarthana bhale karatI hoya, paraMtu Aje te jaina samAjamAMthI nAbUda thaelI hovA chatAM paNa tenuM anukaraNa vaiSNava saMpradAyamAM jemanuM tema kAyama rahyuM che. prAcIna jaina viSaya saMbaMdhInAM citromAM temaja amadAvAdamAM nAgajI bhudaranI pioLanA derAsaranA bhUmigRhamAM AvelI vi. saM. 1102 (I. sa. 1045) nI dhAtunI jinamUrtine tathA paMdaramA saikAnA dhAtunA be paMcatIrthanA paTamAM jinamUrtinA kapALamAM paNa ubhA cIpIAnA AkAranuM tilaka maLI AvatuM hovAthI ApaNe saheje anumAna karI zakIe chIe ke paMdaramI soLamI sadI sudhI te gujarAtanAM puruSapAtro, pachI te jaina che ke vaiSNava, pitAnA kapALamAM ubhA cIpIAnA AkAranuM tilaka karatA hovA joIe. te prathA kyAre nAbuda thaI tenuM kharekharUM mULa zodhI kADhavuM muzkela che, paraMtu eTaluM to cokakasa che ke mi. nAnAlAla mahetA kahe che tema prAcIna citromAM maLI AvatAM ubhA cIpIAnA AkAranAM tilake koI paNa saMpradAyanAM ghAtaka nahetAM 2 (anusaMdhAna pRSTha 566 para). 1 e zrI jana citrakalpadrama", pR. 36. 2 juo, 'Studies in Indian Painting' pp. 20 For Private And Personal Use Only
Page #16
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra zrI jinaprabhamUriviracitaM caityavandanam www.kobatirth.org - Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir saMgrAhaka paMDita amRtalAla mohanalAla saMghavI ( drutavilaMbita vRttaM ) RSabha ! namrasurAsurazekharaM, prapatayAluparAga pizaMgitam / kramasarojamahaM tava maulinA, jina ! vahe navahematanudyute ! // 1 // aparavastu vilokanalAlasA - viSaniSedhayudhAM suSamA sudhAm / vapuSi te pivatAM mama cakSuSI, ajita ! bhAjitabhAsvarakAMcanAm ||2|| hariharA disuraughavilakSaNA - 'dbhutacaritracamatkRta viSTapam / sujana ! bhoH padapIThaviloluu-tsumanasaMbhava-saMbhava ! daivatam ||3|| madanadurdamadaMtidame hari- starumRgAMkitamUrttirupAzritAn / hRtamahArajatadyutiragraNI, zamavatAmatAdabhinandanaH // 4 // caraNalakSmikaragrahaNotsave, viracitairayanadvitayAvadhi / dhRtasukhAtizayA vasuvarSaNairvasumatI sumatIza ! kRtA tvayA ||5|| smitajapAkusumopamadIdhirti, kumatakokakulAmRtadIdhitim / zaraNamIzamupaimi jagattrayI- mudaraviMdaraviM dharanaMdanam || 6 || sakalalokacamatkRtikAriNi, jina ! supArzva ! bhavaguNaghoriNIm / ka iva no matimAn bhuvanatraye, kumudabhAmudabhAvayaduccakaiH // 7 // zucimadgarucA tu parAjitaH zazadharo'kamipAdyamazizrayat / sapadi locanayormama kalpatAM, sa mahase mahasenasuto jinaH ||8|| suvidhitIrthakaraM karuNAkaraM karaNeMviSkarapAzamupAsmahe / kara kAMti vinirjitakArtikI - himakaraM makaraM dadhataM dhvajam ||9|| jayati zItala ! deva ! sarasvatI, trijagatIM putI kavisevitA / madhurimA'tizayena nRNIkRtA 'mRtarasA tarasastitRSA tava // 10 // jinavaro'vatu gaNDakalAMchanaH, prathama vinatAMhisaroruhaH / prathitavizunRpAnvaya puSkarAM - vaireMmaNI ramaNIguNAmbudhiH // 11 // 1. smaraH / 2.tarumRga=vAnara / 3. gAlitasuvarNakAntiH / 4. rakSatAt / 5. vikasitajAsUda / 6. kAnti / 7. samUha / 8. candramA / 9. ghararAjasutaM padmaprabhuM / 10. indriyapakSiNaH / 11. karaNaM=zarIraM / 12. pUgz pavane ityasya dhAtoH zatrantatAt GI / 13. vegena / 14. gaNDakaH geMDo iti bhASAyAm / 15. ambaramaNiH sUryaH / 16. manoharaguNAnAM samudraH / For Private And Personal Use Only
Page #17
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir %3 caityavaMdama 511 munipatirvasupUjyanRpAtmabhUH, jayati nirjitadurjayacitrabhUH / sujanakokakadambakalocano-tsavaravirvaravidrumavigrahaH // 12 // sukRtinaH ! kRtavarmadharAdhavA-nvayanamastalabhAsanabhAskaram / zrayata kAMcanavAriruhacchada-cchavimalaM vimalaM jagadIzvaram // 13 // upanamanti tamIza ! samutsukAH, praNayato varituM sakalAH zriyaH / jagati tubhyamanaMta! namaskriyA-makalaye kalayedvinayena yH||14|| avatu dharmajinendra ! kubhAvanA-rajaninAzanasaptahayodayaH / zamamayaH samayastava sutratA-tanaya ! mAM nymaaNslvistrH||15|| hRdayanAyaka ! ckrijinshriyo-vividhvairijyojitvikrmH| bhavabhayAni bhinattu bhavanmatA-nugavizAM gavi zAMtivibho ! bhavAn // 16 // kimiti tIvratapobatazIlanaiH, kimiti yogarahasyaniSevaNaiH / dalayituM kugatiM yadi vo ruci-vRjinakuM jinakuthumupAsyatAm / / 17 / / paNatavAsavamaulimaNiprabhA-paTalasaMvalitAMhinakhatviSam / smarata bhavyajanAH smarakuMjarAM-kuzamaraM zamaraMjitasajjanam // 18 // abhinumaH prabhumallimupAkRta-smarazarapasarAMzizrutAvadheH / makaratadyutidarpavilopana-kSamavibhAmavibhAvyaguNazriyam / / 19 // kamaThalakSmaNilakSmaniketane, parahitatratazAlini suvrate / avirataM mama bhaktirasasphara tvanavamena meghatanuzrute // 20 // alamRbhukSapadena sRtaM dhanaiH, yuvatibhiH kRtamastu nRpazriyA / na rucaye mama muktipadaM tava, stavanameva name ! bhavatu priyam // 21 // danujajejhujavIryamadakSara prazamanaikabhiSagvaradorbalam / namata nemijinaM bhuvanatrayI-surataraM ratarudratarudvipam / / 22 // zivasukhasya kathAmapi veditA,na khalu sA janatA jina! karhi cit / sRjati yA prabhupArtha kuvAsanA, zatavazA tava zAsanalaMghanam // 23 // calanakoTivighaTTanacaMcalI-kRtasurAcala! vIra! jgdguro!| tribhuvanAzivanAzavidhau jina ! prabhavate bhavate bhagavanamaH // 24 // svaravatArajativratakevalA-kSarapadAptidinAni punaH punaH / bhagavatAM vidadhatu jagatrayoM, mudamitAM damitAMtaravidviSAm // 25 / / For Private And Personal Use Only
Page #18
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir jeTha zrI jaina satya prakAza iti jinaprabhamUribhirIDitAH, praNatacuMcajanAya jinAdhipAH / dadatu zIlitasiddhivadhUmukhAM'bujarasA jarasA rahitaM padam // 26 // rUti tavaH | jinavarAH kunayAlimRNAlinI-mukulanaikatuSAramarIcayaH / vidadhati praNataM janamAhata-smaracayaM racayaMtu manAMsi naH // 27 // bhagavatA'bhihitArthamadhIyatAM, kupathamAthi kathitamanmatham / zrutamudAttamudAttaparassara-svaracitaM racitaM gaNadhAribhiH // 28 // prathamakalpapatiH prathitAyati-pravacanAMbujasaurabhaSaTpadaH / kulizazobhitapANirupaplavaM, zamayatAmayatAmiha namratAm // 29 // iti stutirapi // cha / saM. 1821 phAguNa vadi 2 dine zrI pATaNanagare likhitaM / lekhaka-pAThaka ciMra jIyAt / / zrI // AmAM koI sthAne artha spaSTa nathI lAgato, kaIka sthAne azuddhi lAge che, vIsamA ane pacIsamA zlokamAM desaMga che; chatAM sudhAro karavA jatAM kaMIka navI bhUla thAya e bIke mULa pramANe akSaraza: ApyuM che. (pRSTha 563 thI cAlu) tIrthakaronAM citromAM baMne prakAranAM tilake maLI Ave che. sAdhu agara sAdhvInA kapALamAM koI paNa jAtanuM tilaka jovAmAM AvatuM nathI. sAdhuo ane sAvIonAM kapaDAM paheravAnI rIta taddana judI ja dekhAI Ave che, kAraNa ke sAdhuone eka khabho ane mAthAnA bhAga taddana khulle-vastra vagarano hoya che, jyAre sAdhvIone paNa mAthAno bhAga khulle hovA chatAM teonuM garadananI pAchaLa ane AkhuM zarIra kAyama kapaDAMthI AcchAdita thayeluM hoya che. prAcIna citromAM rAjamAnya vidvAna sAdhuo suvarNa siMhAsana upara beThelA dekhAya che, te e samayanI prathAnI rajuAta citrakAre citramAM karI batAvyAnI sAbitI che.' mogala samaya pahelAnAM eka paNa jUnA citramAM agara patthara uparanI AkRtiomAM strIonA mAthA upara oDhaNuM agara sADI oDhelI jaNAtI nathI. strIo coLI pahere che, paNa tenA mAthAno bhAga taddana khullo hoya che. A uparathI gujarAtamAM strIoe mAthe oDhavAne cAla magalarAjya pachIthI zarU thaelo hoya ema lAge che. mogala samaya pahelAnAM dareka citramAM strIothI mAphaka puruSone paNa lAMbA vALa hoya che ane teoe aMboDA paNu vALelA jUnAM citromAM dekhAI Ave che. vaLI puruSa dADhI rAkhatA ane kAnamAM AbhUSaNo paheratA. strIoe mAthe oDhavAne ane puruSoe coTalA tathA dADhI kADhI nakhAvavAne rivAja mogalarAjya-amala pachIthI ja gujarAtamAM paDele hoya ema lAge che. (apUrNa) 1. juo 'kumArapAla prabaMdha bhASAMtara puSTa 109, 2. juo 'kumArapAla caritra bhASAMtara" pRSTha 41. For Private And Personal Use Only
Page #19
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir luptaprAyaH jaina granthoM kI sUci ___ kartA-zrIyuta agaracaMdajI nAhaTA, kalakattA (gatAMka se pUrNa) vRhaTippanikA ullikhita alabhya granthaH-1 granthanAma kartA zlokasaMkhyA jainagranthAvalo pRSTha saMkhyA paMcakalpa 1133 (bRhat TippanikA) *paMcakalpaniyukti (,) jaMbUdvIpaprajJaptivRtti malayagiri 9500 (,) nizIthacUrNi-viMzoddezavyAkhyA pArzvadeva 1100 (saM.1173) pR0 12 mahAnizItha laghu-madhyama-vAcanA 3500-4200 Avazyaka cUrNi 18474 *vizeSAvazyakavRtti malayagiri 9000 caityavaMdanabhASya vRtti caityavaMdana vicAragAthAbaddhasUtravyAkhyArUpa , 24 paMcaparameSThivivaraNa (prAkRta gAthAmaya) matisAgara 250 (saM.1168) ,, 34 *odhaniyukticUrNi jItakalpa vRtti vivaraNa 543 *nirayavibhakti (bRhat TippanikA) nyAyapraveza Tippana zrIcaMdra (saM. 1168) sammatitarkavRtti mallavAdI 700 , 16 ,, 18 0 ,, 24 0 0 0 ,, 54 0 200 zvetAMbara darzanasiddhi SaDdarzanadiGmAtrA vicAra anekAntavyavasthApana apazabda nirAkaraNa 215 apauruSeya vedanirAkaraNa yazodeva 511 syAdvAdaratnAkara Tippana (bRhat TippaNikA) 1 bahaTippanikA ke AdhAra se jainapranthAvalI meM noMdhe gaye haiN| * isa cihna ke grantha buhaTippanikAkAra ko bhI alabhya the / 2 mUla mantha 84000 zloka pramANa kahA jAtA hai / bRhat TippanikA meM prathama khaMDa vinA 36000 pramANa noMdhita haiM, para vartamAna meM mAtra 13000 zloka pramANa hI upalabdha hai / For Private And Personal Use Only
Page #20
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra 8 Anandasamuccaya jJAnadIpikA jJAnAMkuza samabhAvazataka 80 pAramANika vastu vyavasthApana pratyakSAnumAnAdhikapramANanirAkaraNa yazodeva 519 yatipratiSThAsthApanasthala ajitadeva ( patra 26 ) ( saMvat 1185 ) vastra vyavasthApana sthala nyAyakumudacandra (digaMbarIya) akalaMkadeva AtmAvabodha malladhArI devaprabha 550 sattari sattarivRtti pravacana sandoha vRtti dharmaghoSa caMda mahattara zrI jaina satya prakAza 93 22 * malamasundarI kathA ( prAkRta ) vizeSavatI * vizeSaNavatI vRtti www.kobatirth.org dUsamavuccheya daMDikA jinabhadra kSamAzramaNa zrAvakabhaMgakAdivicAragAthAdi vRtti siddhapaMcAzikAvRtti ( svopajJa ) dharmavidhivRtti jayasiMha dhUmAvalikA vRtti samudrAcArya parvapaMjikA zIlAcArya Alocanapada saMgraha upadhAna svarUpa devasUri tapAsamAcArI zrAvakasamAcArIvRtti devagupta samAcArI AcaraNa zataka 102 madhArI devaprabha 204 103 vijayadeva devendrasUri 11142 700 1200 Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir For Private And Personal Use Only 85 85 85 85 91 109 " 110 " 110 111 111 79 " 119 119 127 557 710 1:3 "" " "" "" 97 99 99 (bRhata TippaNikA) 99 39 pR0 133 133 137 142 149 149 149 153 153 156 156 " 156 157 "" 99 99 79 "" 39 "" 99 53 27 35 78
Page #21
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra 1883 www.kobatirth.org luptaprAyaH jainayathAM kI sUci bhaviSyottaroddhAra upadezamAlAvRtti jayasiMha (saM. 913 ) RSimaMDalastava 271 RSimaMDalastava vRtti 4614 RSimaMDalastotra merutuMga tattvabindu dAnopadezamAlA dAnopadezamAlA vRtti dharmopadeza yazodeva navaprada prakaraNavRtti pravrajyAbhidhAnavRtti bodhapradIpa viveka maMjarIvRtti akalaMka zIlabhAvanA zIlabhAvanA vRtti raviprabha samyaktvaprakaraNavRtti prAkRtakathAgama viSayavinigraha kulaka kumArapAla pratibodha ekAdazagaNadhara caritra u. devamUrti jaMbU caritra 70 gautama bhASita jayantI praznottara saMgraha mAnatuMga jayantIpraznottara saMgraha vRtti malayaprabha (saM. 1260 ) 6600 71 ( patra 71 ) 8332 (saM. 1982 ) 248 devendra jinaprabha (saM. 1229 ) 12000 Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir For Private And Personal Use Only 9570 1070 4350 pR0 163 " 171 175 91 175 " 175 177 178 178 179 " 180 "" 14 "" 99 " ,, 180 ,,, 182 " 183 185 "" " 185 pR0 188 188 37 189 191 " 203 " 216 "" "" 2575 6500 " 221 1644 " 223 jaMbU caritra (prAkRta ) sAgaradatta (saM. 1076) 2600 jaMbU caritra Tippana 223 1120 223 pRthvIcaMdra caritra Tippanaka kanakacaMda (saM. 1226) 1100 manoramAcaritra abhayadevasUriziSya varddhamAnasUri (saM. 1140) 15000, 229 ,, 227 zAMba caritra 233 zrI pArzva 10 gaNadhara caritra 234 "" 33 539 99 "
Page #22
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir 570 s s 28 s s 238 s 238 239 s zrI jaina satya prakAza saptakSetrI guNAkara (saM. 1178 ) sItAcaritra 3400 236 sudarzanA caritra ( prAkRta ) malladhArI devaprabha harivaMza caritra 9000 harivaMza caritra baMdikakavi 9000 *AdinAtha caritra (saMskRta) 237 *ajitanAtha caritra (prAkRta) 238 *ajitanAtha caritra (saMskRta) *saMbhavanAtha caritra (saMskRta) *abhinaMdana caritra (prAkRta) *abhinaMdana caritra (saMskRta) 238 *sumatinAtha caritra (saMskRta) 239 *padmaprabha caritra (prAkRta) *supArzvanAtha caritra (saMskRta) *suvidhinAtha caritra (prAkRta) suvidhinAtha caritra (saMskRta) *zItalanAtha caritra (prAkRta) *zItalanAtha caritra (saMskRta) 239 zreyAMsanAtha caritra gA. 6584 haribhadra (jayasiMha rAjye staMbhatIrtha meM thA) 240 *vimalanAtha caritra (prAkRta) *vimalanAtha caritra (saMskRta) anaMtanAtha caritra (prAkRta ) nemicaMdra (saM. 1216 ) 12000 , 241 *dharmanAtha caritra (prAkRta) ,, 241 *dharmanAtha caritra (saMskRta ) nemicaMdra (jai. pra. meM dharmacaMdra ! ) ,, 241 *kunthunAtha caritra (prAkRta) *aranAtha caritra (prAkRta) *aranAtha caritra (saMskRta) mallinAtha caritra jinezvara (saM. 1175 varSe ) 5555 mallinAtha caritra (kAvyamaya) haribhada (kumArapAlarAjye) 9000 / s s o s 2 h 0 h h ,, 242 h h 4 h For Private And Personal Use Only
Page #23
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra 1623 snaminAtha caritra ( prAkRta ) *naminAtha caritra (saMskRta ) luptaprAya: jainagraMthAM kI sUci paMcAkhyAna ( prAkRta ) * pUjyASTaka kathA ( saMskRta ) lIlAvatI kathA www.kobatirth.org mahAvIrasvAmI caritra ( prAkRta ) nemicaMdra (saM. 1139) 1810 * mahAvIrasvAmI caritra ( saMskRta ) kusamasAra kathA nemicaMdra ( saM. 1099) 1700 * jayasundarI kathA ( prAkRta ) narmadA sundarI kathA vIrastava vIrastavavRtti 1700 318 caturviMzati jinastava malladhArI devaprabha caturviMzati jinastuti vRtti di0 prabhAcaMdra 1541 janena yenastutivRtti 305 bhayahastotramavRtti kaumArasAra samuccaya dhanapAla sUrAcArya malayagiri Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir rAmacaMdra gAthA 53000 245 245 251 252 254 255 " 255 " 259 261 266 , 267 For Private And Personal Use Only 19 1438 sarvAGgasundarI kathA ( prAkRta ) 2675 kathAkoSa gA. 239 va vRtti jinezvara ( saM. 1108 ) 6000,, dharmAkhyAnaka koza vRtti ( prAkRta bahu kathAmayI ) ( pattane ) zatruMjaya kalpa pAlitraya sUri ajintazAntistavavRtti "" 27 27 27 " "" 33 " 271 ," 272 ,,, 276 277 278 , 285 " 290 " 291 " 298 298 299 ,, 302 302 muSTi vyAkaraNa haima vyAkaraNa mUlasUtro 1100 * haima vyAsa "" samAsa taddhitasAra prakaraNa haima kAraka samuccaya zrI prasUri (saM. 1280 ) haima kAraka vRtti (adhikAra trayAtmaka ) zrI prabhasUri (saM. 1280 ) ( Adya dvayavRtti yukta ) 3100 99 " 77 77 ,,, 302 " 304 51
Page #24
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir 572 zrI jana satya prakAza ,304 2 m m 1 kaumArasAra uNAdi vRtti gAthAratnakoSa jayadeva Tippana zrIcaMdra ,,318 nemicaritra mahAkAvya sUrAcArya (saM. 1090) 331 namicariya mahAkAvya Tippana ,, 331 anargharAghava Tippana devaprabhasUri 7500 , 336 mAnamudrAbhaMjana nATaka devacaMdra gaNi 1800 ,, 337 rAdhavAbhyudaya nATaka rAmacandra vanamAlA nATikA paM. amaracaMdra 338 subhASita samudra dharmakumAra 341 dAnAdi prakaraNa mUrAcArya (patra 34) 340 Aya prazna AyasadbhAva 195 346 AyasadbhAvavRtti 1600 paMcAMga tithi vivaraNa prazna prakAza naracaMdra 348 harSa prakAza harSa devagaNi khelavADI mAhUya 1397 ,, 355 nADI saMcAra jJAna ,, 355 nAthapustikA ,, 355 pIpalikA jJAna ,, 355 pustakendra grantha rutajJAna ,, 356 sAmudrika siddhAjJA paddhati harimekhalA zakunasAroddhAra mANikyasUri (1338) 508 dhanurvidyA , 362 dhanurvidyA vRtti bharata zAstra "356 For Private And Personal Use Only
Page #25
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra 1993 luptaprAya: jainagraMthAM kI sUci luptaprAyaH digambara jaina grantha* karttA grantha nAma 1 jIva siddhi saM. svAmI samaMtabhadra 2 tatvArtha sUtra TIkA ( tattvArthAlaMkAra) zivakoTi 3 navastrotra saM. vajranandI sumatidevAcArya 4 sumati saptaka saM. 5 athazabda vAcya saM. 6 cUDAmaNi saM. 7 tattvAnuzAsana saM. 8 jalpanirNaya saM. www.kobatirth.org 17 jIva siddhi 18 siddhibhUpaddhati TIkA saM. 19 sulocanA saM. svAmI samaMtabhadra zrI dattAcArya 9 vAdanyAya saM. kumAra naMdyAcArya anaMtavIryAcArya 10 pramANa saMgraha bhASya 11 nyAyavinizcaya mUla svopajabhASya akalaMka deva 12 trilakSaNa kadarthana saM. pAtra kesarIsvAmI 13 syAdavAda mahArNava saM. 14 vidyAnaMda mahodaya saM. 15 karmaprAbhRta TIkA saM. 16 sanmati tarka TIkA saM. 20 varAMga caritra saM. 21 mArgaprakAza saM. 22 zruti bindu 23 rAdrAnta saM. vakrova mahAvAdi muni zrIvarddhadeva vidyAnaMdAcArya svAmI samaMtabhadra sanmatyAcArya anaMtakIrti AcArya vIrasenAcArya mahAsenAcArya viSeNAcArya Arya devAcArya * anekAnta patra ke prathama varSa, prathama kiraNa ke lI gai hai / inakA vizeSa paricaya ullekha sthAna jinasenakRta harivaMza purANa zravaNabelagola lekha naM. 105 naM. 54 naM. 54 35 "" "" "" siddhivinizvaya TIkA 33 Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir For Private And Personal Use Only "" jainahitaiSI bhA. 14 pR. 312 vidyAnaMdakRta tattvArtha zloka vArtika patra parIkSA 22 "" 99 "" evaM nyAya kI TokA nyAyavinizcayAlaMkAra vidyAnaMdAdi iMdranaMdikRta zrutAvatAra vAdirAjakRta pArzvanAtha caritra 37 29 "" niyamasAra TIkA 99 guNabhadrakRta uttarapurANa jinasenakRta harivaMza purANa 573 11 39 23 "" malliSeNa prazasti, zravaNa belagola lekha naM. 54, vIranaMdi kRta AcAra sAra / TAiTala peja 4 para se uparyukta sUci sapramANa carcA ) kiraNa 4, pR. 254 meM dekhanA cAhie /
Page #26
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir 574 zrI jaina satya prakAza 24 siddhAMta sAra (tarkagraMtha) saM. jayazekharamUrikRta SaTdarzana samuccaya 25 vAgartha saMgraha purANa kavi parameSThI jinasenakRta AdipurANa 26 pramANa saMgraha svopajJa bhASya' akalaMka siddhivinizcaya anaMtavIrya ke bhASya meM 27 siddhivinizcaya svopajJa bhASya , 28 nyAya cUlikA ,, jaina siddhAMta bhAskara bhA.3, kiraNa 4, pR. 160 jaina sAhitya kA pAra pAnA samudra ke samAna duSkara hai / isa samAja kA sAhitya itanA vizAla hai ki usake nAma mAtra kI sUci ke taiyAra karane meM varSoM kI AvazyakatA hai, aura phira bhI pUrNa honA to asambhava hI hai / ataH isa sUci ke atirikta aura bhI saikar3oM grantha aise heAMge jinake astitva kA patA anya granthoM se milatA hai para adyAvidhi ve hameM upalabdha nahIM hue haiN| una saba granthoM kI eka vistRta sUci prakAzita honA nitAnta Avazyaka hai, jisase khoja zodha karanevAle ko alAvA granthoM kA patA lagAne aura janatA ke sAmane prakAzita karane meM mubhItA ho jAya / ___granthoM ke lupta ho jAne meM hamArI akarmaNyatA, upekSA aura khoja, zodha va sAhitya prema kA abhAva hI mukhya kAraNa hai| na to merA prAcIna jaina sAhitya kA adhyayana hI vizAla hai aura na maiM vidvAn hI hUM aura yaha kArya vizAla adhyayanavAle kA hai, para apanI utkRSTa sAhitya-ruci ke AdhIna hokara maiMne yathAsAdhya khoja kara yaha sUci nirmANa kI hai / AzA hai sAhityasevI vidvAnoM kA isa ora dhyAna AkRSTa hogA aura ve apane apane anubhava ko lekharUpa meM janatAke samakSa prakAzita kreNge| jisase isa paramAvazyaka kArya kA susampAdana ho skegaa| - jaina sAhitya ke gahana abhyAsI vidvAnoM ko vijJapti karatA hUM ki ve zIghra hI apane apane adhyayana meM jaina sAhitya ke luptaprAyaH jaina granthoM ke nAmAdi dekhe unako patroM meM sapramANa prakAzita karane kI kRpA kreN| khoja zodha premI sajjanoM se nivedana hai ki isa sUci meM ullakhita granthoM meM se koI graMtha kise mile to mujhe sUcita karane kI yA isI patra meM usakA paricaya prakAzita karane kI kRpA kreN| (samApta) 1. naM. 26-27 mUla grantha zvetAMbara bhaMDAroM meM se prApta ho cuke haiN| dekheM jainasiddhAnta bhAskara bhAga 3 kiraNa 1 meM "bhaTTAraka akalaMka ke aura eka alabhya grantha kI prApti" nAmaka paM. sukhalAlajI kA lekha / For Private And Personal Use Only
Page #27
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir digaMbaronI utpatti lekhaka: - AcArya mahArAja zrImata sAgarAnaMdasUrijI che ( kramAMka 21thI cAlu) zvetAmbara jainoe ajJAnAdika de na hoya tyAM kudevatva na hoya ema jaNAvI ajJAnAdi doSanI sAthe kudevatvanI vyApti mAnI ajJAnAdine abhAva jyAM hoya tyAM kudevapaNuM na hoya ema jaNAvatAM kAra viSNunA namAmi devAdihe haiM' ema kahI, spaSTa zabdomAM kahyuM ke devAdhidevamAM kudevatvanA vyApaka evA aDhAra ajJAnAdi de hetA nathI ane tethI te devAdhideva gaNAya eTale temane huM namaskAra karuM chuM. doSarahitapaNA mAtrathI devatva na Ave: AvI rIte mAnyatA hovAthI zvetAmbaronA hisAbe jayAM jyAM ajJAnAdi aDhAra done abhAva hoya tyAM tyAM devatvano abhAva che ema mAnyuM paNa vetAmbaranA zAstro pramANe jyAM jyAM aDhAra doSane abhAva che tyAM tyAM sudevatva che ema aDhAra deSanA abhAvanI sAthe sudevatvanI vyApti lIdhelI nathI. ane tethI ja bhagavAna jinezvara sivAyanA sAmAnya kevalajJAnI mahArAjAo ajJAnAdika aDhAre dee karIne rahita hoya che te paNa te gurutatvamAM gaNAya che, paNa devatamAM gaNAtA nathI. vaDhino paramadi viulamaIsuyaharA jiNamayambhi Ayariya uvajjhAyA te savve sAhuNo saraNaM A pramANe bhagavAnuM vIramahArAjanA hastakamalathI dIkSita thayelA vIrabhadra mahArAje "catara pagannA'mAM kevalajJAnI mahArAjane paNa, je te jina nAmakarmanA udaya vagaranA hoya to temane, sAdhupaNAmAM ja lIdhelA che. jaina janatA sArI rIte jANI zake che ke jaina zAstra pramANe cAvIsa tIrthakarone ja zarIravALA deva tarIke gaNavAmAM Ave che. eka avasarpiNI ke eka utsarpiNImAM bhagavAna jinezvara mahArAjanI saMkhyA covIsanI ja hoya che ane tethI ja evI sI ema kahevAya che. paNa kevalajJAnI mahArAjAonI saMkhyA to dareka utsarpiNI ke avasarpiNImAM asaMkhyAtanI hoya che ane tethI je kevalI mahArAja ke jeo ajJAnAdika aDhAre e karIne rahita che, teone je deva tarIke gaNavAmAM Ave te utsarpiNI For Private And Personal Use Only
Page #28
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir 576 zrI jaina satya prakAza jeTa ane avasarpINImAM cAvIsIne niyama nahIM rahe, te| devAnI saMkhyA asaMkhyAtI thAya e vastu vicAranArA manuSya saheje samajI zake che ke ajJAnAdi aDhAra deSAe karI rahitapaNuM te sudevatvanuM lakSaNa nathI paNa kudevatvanA abhAvane jaNAvanArUM che. karmanI sAthe AhAranA saMbaMdha: paNa digambara bhAI e je aDhAre doSo mAne che te kudevatvanI sAthe vyApelA ja nathI, kAraNa ke jJAnAvaraNIya Adi ghAti karmInI sattA devatvanA nAcane nacAvanAra che ane tenA javAthI ja kudevatva cAlyuM jAya che e eka svAbhAvika che, paNa kSudhA ane tRSA e e doSo jJAnAvaraNIya, daza nAvaraNIya, meAhanIya ke antarAyanA uddayathI nathI, kemake jo jJAnAvaraNIyAddinA uyathI mAnIe te zuM te kSudhA, tRSA jJAnAvaraNIyanuM parAkrama che? kahevuM paDaze ke kadApi nahI, kemake ApaNe dekhIe chIe ke alpa AhAravALA paNa vadhAre ochA jJAnavALA hoya che ane vadhAre AhAravALe| paNa vadhAre AchA jJAnavALA hAya che. manuSya karatAM hAthInuM zarIra mATuM chatAM tenAmAM jJAna alpa hAya che ane pRthvI kAyikAdika karatAM manuSyanuM zarIra mATu ane AhAra vadhAre heAya che chatAM te kevalajJAna sudhInuM jJAna meLavI zake che. A vastu saheje khALaka paNa samajI zake tevI che. ane tethI AhAranA abhAvanI sAthe jJAnanI vRddhinA saMbadha ke AhAranI hAni sAthe jJAnanI hAni keAI paNa samajadAra mAnI zake tema nathI. darzanAvaraNIyanA udayane aMge jo vicArIe te te jema jema AhAranA AMtare thAya tema tema cakSuAdikanI zakti ochI thAya che ane darzanAvaraNIyanA udaya karavAmAM ja AhAra ane pANIne abhAva kAraNa ane che ane tethI ja zAstrakAraza Iyyasamiti mATe AhArapANInuM grahaNa sAdhuee karavuM ema spaSTa zabdomAM zAstromAM jaNAve che. AhArapANinA abhAve iMdriyAnI hAni thavAne lIdhe ja zAstrakArAe tapanA adhikAramAM 'to. to hAyavo neLa na kuMcidAnI' arthAt je tapasyAye karIne indriyeAnI hAni na thAya tevA tapa karavA arthAt indriyAnI hAni na thAya tevI rIte kSudhA ane tRSA sahana karavI. A uparathI spaSTa thaze ke zrudhA ane tRSA darzanAvaraNIyanA udayathI thayelI vastu nathI paNa kSudhA ane tRSA UlaTI darzanAvaraNIyanA uDDayane kacit karavAvALI che. dhAtika nA sahacArIpaNA viSe vicAraNA: vaLI jaina janatAe vicAravAnuM che ke digambarAe mAnya karelA evA tattvArthasUtramAM kSudhA ane tRSAnA pariSaheA jaNAvavAmAM AvyA che ane temAM For Private And Personal Use Only
Page #29
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir 1293 diga'arAnI utpatti 500 niravadya bhAjana karyAM chatAM ane prAsuka ane eSaNIya pANI pIvAtAM chatAM kSudhA ane tRSA pariSahanA jaya mAnele che. jo kSudhA ane tRSA ghAtikarmanA udayathI ke danAvaraNIyanA udayathI heta teA bheAjana ane pAnanI sAthe pariSaddhanuM jItavuM anata ja nahIM. jema samyaktva pariSaddhamAM mithyAtvane dhAraNa karavA sAthe samyagdarzana pariSahene jaya ane ja nahIM, tema kSudhA ane tRSA pariSaha paNa danAvaraNIya ke ghAtinA uyathI hAta teA ceAgya bhAjana ane ceAgya pANI pIvAnI sAthe anata ja nahI. vaLI kSudhA ane tRSAnA pariSadghane tattvArthasUtrakAre mAtra vedanIyamAM ja gaNelA che paNa jJAnAvaraNIyAdi ghAtikamAM gaNelA nathI. digambarAnA hisAbe te te kSudhA ane tRSAnA pariSaddhane ghatikarmImAM ja gaNavA joItA hatA. guNaThANAnA aMge pariSahAnI vicAraNA: valI guDANAnA vibhAgamAM paNa bAdara saparAya sudhI sa` pariSaheA mAnI sUkSmasa parAya ne chadmastha vItarAgamAM cauda pariSahA mAnyA ane jinezvaramAM agiyAra pariSahe mAnyA. A sthAne jo kSudhA ane tRSA e be pariSahe ghAtInA udayathI heAta tA jinezvarImAM agiyAra pariSaheA kahevAnA vakhata Avata ja nahIM, zrI umAsvAtijInuM jJAAnane sUtra: bAdara saparAyamAM sarva pariSaheAnuM vidhAna che. sUkSmasa'parAya ane chadmastha vItarAgamAM cauDha pariSade che ema kahI guNuThANAomAM keTalA keTalA piSaDe che e jaNAvavAnA adhikAra cAle che tethI 'pAvA nine' e sUtramAM paNa spaSTapaNe jinezvara mahArAjanA agiyAra pariSaheA jaNAvyA che, chatAM jeone gaNadhara mahArAjanAM sUtreA uThAvI levAM che, uttarAdhyayana ane dazavaikAlika sarakhAM nAnAM nAnAM sUtre saheje sAmAnya manuSya ka MThe rAkhI zake evAone paNa cuccheda mAnI peAtAnA AcAryanI buddhinI nAmeAzI karavI che, tevA digambare umAsvAti vAcakajI mahArAjane paNa uthalAvavA cUkatA nathI. ane tethI 'vhAvA ttine" e sUtramAM spaSTa rIte kevila mahArAjane kSudhAtRSAdika agiyAra pariSahA je hAya che te jaNAvelA che chatAM temAM te digambara niSedhavAcaka nakAra zabda peAtAnA taraphathI, matanA Agrahane lIdhe, umerIne jinezvarAnA agiyAra pariSahe! nathI evA artha kare che. madhyastha samajI manuSya spaSTapaNe samajI zake tema che ke vidhinA adhikAramAM digambarA nakAra joDI de enA jevA bIjo julama kace ? paNa dhyAna rAkhavuM ke Tvigambarane mATe For Private And Personal Use Only
Page #30
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir jeTha zrI jaina satya prakAza te evI rIte sUtra ane arthanA pAThane uthalAvavAnuM kAma karyA chatAM, pariSahAnI ekaMdara saMkhyA bAvIsanI hatI tethI te bAvIsamAMthI agiyAra naheAya ema kahevAthI paNa chevaTe agiyAranA agiyAra ja rahyA. sAmAnya bAlake paNa samajI zake ke bAvIsamAMthI agiyAra jAya eTale zeSa agiyAra ja bace. eTale dimAbAe nakArane adhyAhAra karyo ane agiyAra pariSahe jinezvaramAM na hoya evo artha karyo te paNa te agiyAra te jinezvara bhagavAnamAM arthapattithI rahyA ja. tattvArtha sUtra pheravavA mATe temane prayatna: kadAca kahevAmAM Ave ke zvetAmbara jinezvaramAM agiyAra pariSahe. mAne che tenA niSedhane mATe umAsvAti mahArAje A sUtra kaheluM che te A kathana paNa digambarene kaI paNa rIte ISTa nathI, kAraNa ke digambara junAmAM junA grantha tarIke A tavArtha sUtrane mAne che ane je te tattvArtha sUtra karatAM paNa pahelAM je zvetAmbarone mata hoya te te vacanathI digambaronuM kRtrimapaNuM ApoApa siddha thaI jAya eTale digambaronA kalpitapaNAnI sAbItI karavA mATe navA pramANenI jarUrata rahe nahI, kemake potAnA vacanathI ja pitAnuM kRtrimapaNuM sAbIta thAya che. vaLI kSudhA ane tRSAne digambaro paNa jJAnAvaraNIya, dazanAvaraNIya ke antarAyanA udayathI te thayelA mAnatA ja nathI. paNa mohanIyanA udayanI sAthe rahevAvALA mAne che. to pachI chadmastha vItarAgane mehanI karmane sarvathA upazama ke kSaya hoya che, paraMtu aMze paNa udaya hetuM nathI te chadmastha vItarAgane sUtrakAre caMda pariSaha, kahyA temAM sudhA ane tRSA bane AvI jaze te mATe digambaro zuM karaze ? kahevuM paDaze ke gvArA nei e sUtramAM na pakaDAyA te paNa 'ghUmaparAya chawdathavItarAgaturvA e sUtramAM te evA pakaDAyA ke digambarene chuTavAne raste ja nathI. kSudhA ane tRSAnuM nimitta zuM ? valI je sudhA ane tRSA mohane aMge sahacati heta te sUkSama saMparAya ane chaghastha vItarAganI aMdara pariSahonI saMkhyAne pharaka ja paData, kemake saMpAyamAM aMza paNa kaSAya che ane tethI tyAM digambaronA hisAbe kadAca kSudhA-tRSA rahI zakata paNa chaghastha vItarAgamAM te, mehanA udayanI sAthe ja rahevAvALI sudhA, tRSA che evI mAnyatA digambaranI havAthI chadmastha vitarAgapaNanI vakhata te te kSudhA tRSA rahI zakata ja nahI. ane tethI For Private And Personal Use Only
Page #31
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir 1993 digabaranI utpatti sUkSma saM5rAya ane chadmastha vItarAgane ekasarakhI saMkhyAvALA pariSahe hAI zake ja nahI. vaLI digambara sudhA ane tRSAne mohanA udayanI sAthe rahevAvALI mAne to te zuM sudhA-tRSAne kaSAya mehanIyanI sAthe rahevAvALI gaNe ke kaSAya mehanIyanI sAthe rahevAvALI gaNe? dhyAna rAkhavuM ke sUphamasaM5rAya guNasthAnake eka paNa nekaSAya mehanIya prakRtine udaya nathI hoto chatAM tyAM kSudhA ane tRSA pariSaha che ja. vaLI kaSAya mohanIyanA udayanI sAthe kSudhA tRSAne sadbhAva mAne te chaghatha vItarAgamAM te eke kaSAya mehanIya nathI ane sUkSama saMpAyamAM je sUkSama lebha udayamAM gaNAya che, te sUma lobha kSudhA tRSAnI sAthe rahI zake ema teone mAnavuM ja paDe, ane je ema mAnavA jAya te kevaLa lAbha nAmanA kaSAyane sudhA tRSA sAthe saMbaMdha thAya ane tema thatAM krodha, mAna, mAyA nekaSAya mehanIya te sudhA tRSAnA sahacara bane nahI ane tethI bAdara saMparAmAM paNa lebhanA upagavALA hoya tyAre ja sudhA tRSA hoya. paNa lebha kaSAyamAM nahI pariNamelA jIvo jeo kedhAdikamAM upagavALA je vakhate hoya te vakhate AhArarahitapaNuM mAnavuM paDaze, eTale 10-12-13 mA guNaThANe to zuM paNa bAdara saMparAmAM kSudhA tRSAnI bhajanA thaI paDaze ane AhAra sivAyanA to che mAtra vigraha gativALA, kevalI muddaghAtavALA ayogI ane siddhanA jIve ja hoya che. bAkInA badhA prati samaye AhArI hoya che, A badhI vastu digambarene kharekhara khakhaDAvI nAkhaze. kharI rIte sudhA ane tRSA jJAnAvaraNIyAdi cAra ghAtikarmanA udayathI thavAvALI paNa nathI tema te ghAtakarmanA udayanI sAthe ja rahevAvALI hoya ema paNa nathI ane tethI kSudhA tRSAne abhAva jaNAvavAdvArAe kudevatvane abhAva jaNAvI zakAya ja nahI. paNa digambarone, mAtra upakaraNe na mAnavA e mata thayo ane tethI mAdhukarI-vRtti chene eka ghere bhajana karavAnuM thayuM. bALa, lAna, vRddha ke asamarthane annapAna ke auSadhAdi lAvI devAnuM rahyuM nahI. ane bhagavAna jinezvara mahArAja kevalajJAna pAmyA pachI bhikSA mATe bhame nahIM tethI pharajiyAta rIte digambarone kevalI mahArAjanA AhAra pANIne uThAvI devAnI jarUra paddha ane te AhAra pANI uThAvI devAthI sudhA ane tRSAne deSarUpe mAnI aDhAra deSamAM nAkhI dIdhA. AvI rIte sudhA tRSAne punaH vicAra karyo ane janma deSane vicAra AgaLa kaheluM hovAthI vRddhatva vagere de no AgaLa upara vicAra karIzuM. (apUrNa) For Private And Personal Use Only
Page #32
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir purAtana itihAsa ane sthApatya saMgrAhaka (1) mAMDavagaDha saMbaMdhI lekha nandalAlajI loDhA, badanAvara (mAlavA) (7) saM0 1483 vai0 zru0 5 zukre zrI koraMTa gacche // zrI nannAcAryasaMtAne upakezajJAtau zA........bhA0 rUpAde putra sA0 hema bhA. bharamI putra sAha sAMgaNena nija mAtR zreyase zrI saMbhavanAtha bibaMkA........zrI kakasUribhiH // yaha lekha sapheda pASANa kI laMgoTavAlI khaMDita mUrti ke pATalI ke pIche hai| kamara se nIce kA bhAga kA hissA hokara usake bhI do Tukar3e haiM / yaha mAMDavagaDha jaina kAragvAne ke kaMpAUMDa meM se milA huvA utArA hai| (8) saMvata 1964 ke vaisAkha zudI 10 ke roja dhAranareza zrI udAjIrAva mahArAja kI rAjyasattAgata zrI mAMDavagha(ga)Dha meM tapAgacchAlaMkAra bhaTTAraka zrI vijayAnaMdasUrIzvara urphe AtmArAmajI mahArAja ke ziSyaratna paMDitapravara zrI lakSmIvijayajI mahArAja inoM ke ziSya munirAja zrI haMsavijayajI mahArAja ke sadupadezaseM khAnadeza meM AyA huvA zrI Amalanera vAstavya tapAgacchIya zrAvakavarya zAha rUpacaMda mohanacaMda kI mAtAjI zrImatI cUnAbAI svaputravadhU rUpAbAI tathA apanI bahina sItAbAI sahita ne pASANAdi mayI daravAjA yukta dharmazAlA banavAI tisakA kAma calatA thA itane meM dharmazAlA ke aMdara kI jamIna kA samAra kAma karate karate zrI jinezvara deva kI purAgI 9 mUrtiyAM nikala AI tisakA pratiSThA mahotsava sahita paMcamI tapa kA ujamaNA mahocchava bhI yahAM Akara kuMkama patrikA dvArA zrI saMgha ko ekatra karake bar3e samAroha se isI zrAvikA ne puSkala dravya kharaca ke kiyA / yaha zilAlekha paMnyAsa zrI saMpadavijayajI gagI ne likhA / yaha lekha mAMDavagar3hakeM jaina kArakhAne ke kaMpAUMDa ke aMdara praveza karate hI zurU ke bar3e daravAje ke dAhine tarapha kI daravAje kI zAkha ( dIvALa ) meM lagA huvA sapheda pASANa ko pharasIpara khudA huvA hokara rAstegIrAM ko dekhane meM AtA rahatA hai / (9) saMvata 1964 varSe vaisAkha zuklapakSe dazamI tithau zrI maMDapadurge dhAra nareza zrImadudAjIrAvavijayarAjye zrI tapAgacchAlaMkAra bhaTTAraka zrI vijayAnaMdasUrIzvarANAM paMDita pravara zrIyuta lakSmIvijayamunipuMgavAnAM suziSya munIza zrI haMsavijayopadezAt zrI khAnadezasthAsalanera vAstavya tapAgacchIya zrAvaka zreSTha rUpacaMdra mAtrA zrImatI cUnAbAI zrAvikyA svabhaginI For Private And Personal Use Only
Page #33
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir 581 1993 purAtana itihAsa ane sthApatya sItAbAI sahitayA pASANeSTakAmayI pratolI sahitA dharmazAleyaM kAritA tasyAM ca kriyamANAyAM tadaMtargata bhUbhAgAt zrI jinezvarANAM mUrtayaH 9 prAdurbhUtAstAsAM pratiSThAmahotsavena saha paMcamI tapaudyApana mahotsavopyatra samAgatya zrI saMghamAkArya ca mahatA dravyavyayenA'naya zrAvikyauvakRtaH likhIto'yaM zilAlekhaH // paMnyAsa zrI saMpadavijaya gaNinA // ___ yaha lekha mAMDavagaDha ke jaina kArakhAne ke kaMpAUMDa ke baDe daravAje ke dAhine tarapha ko koThaDI ke pazcima daravAje ke Upara sapheda pASANa ke pharasI para khudA huvA hokara dIvAla meM lagA huvA hai| mAMDavagaDha jaina maMdira ke aMdara rahI huI pratimAoM ke lekha (10) saMvata 1513 varSe jyeSTha vadI 5 mauDha jJAtiya sa0 lakhamA lakhamAde muta sa0 samadharaNa bhAryA mAI suta devIsIMga higAM guNI AhAsA pAvA pramukha kuTuMba yutena suzreyase zrI anaMtanAthAdi caturvizaMtipaTTaH Agamagaccha zrI jayAnaMdasUreipaTTe zrI devaratnamRrigurupAdAsanakAritaH pratiSThApitaM zru // zrubhaM bhavatu // sirapija vAsUvya-lekhake bIcame sera 9711 likhA huvA hai / yaha lekha dhAtu kI cauvIsI para hai| (11) saMvata 1535 mAha badI 5 bhoma prAgvATa jJAtiya saM. gopA bhAryA salagvaNade putra guNA bhA0 lIlAde punA dhA pUrvaja nimItaM zrI dharmanAtha bibaM kArApitaM pratiSThitaM tapAgacche zrI lakSmIsAgarasUrimi zrubhaM yaha lekha dhAtu kI paMcatIrtha para hai| (12) saMvata 1527 varSe ASADha sudI 10 budhe zrI zrI vaMze // saM. karmA bhAryA jAmU putra saM. pahirAja suzrAvakeNa bhAryA gaLU putra saM. mahipA sopA rUpA sahitena patnI puNyArthe zrI aMcalagacchAdhIzvaraNAmupadezena zrI suvidhInAbiMba kAritaM pratiSTitaM zrI saMghena zrI pattananagare yaha lekha dhAtu kI paMcatIrtha para hai| (13) saMvata 1921 nAzake 1786 prA mAghamAse zuklapakSe saptamI tithau guruvAsare aMcalagacche jJAtiputra jeThanA nAtanA jina biMbaH // yaha lekha dhAtu kI cAra iMcI choTI pratimA para hai (14) saMvata 1333 varSe mAgha sudI 7 some AcArya zrI........Age nahIM bacatA yaha lekha zyAma pASANa kI pArzvanAtha prabhu kI pratimA para hai| For Private And Personal Use Only
Page #34
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra 52 www.kobatirth.org zrI jaina satya prakAza (2)prAcIna lekha saMgraha (pAMca lekhe ) (44)38 // savaMta (saMta) 1666 / varSe vasAla (vaizAva) vi(va)ti 1 dine saMvat 1666nA vaizAkha vada 5 ne divase, (41)24 saMvata 1545 vaizAkha zudi 3 savat 1545nA vaizAkha zudi 3 te divase, Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir jeDa saMpAdaka :~ munirAja zrI jayantavijayajI (46) saM0 1499 phA0 zu0 2 UkezajJAtIya sA0 kaDuA bhA0 kIlaNa putra sA0 ratanAta bhA0 ratanAde putra vIramayutena svazrayase zrIkuMthunAthabiMbaM kA0pra0 zrIsUribhiH // 1 // 38, mAdaDI' gAmanA madhyabhAgamAM Avela 'satImAtA'nA derAnA cotarAmAM DAbA hAtha tarapha (dakSiNa dizA tarapha ) mAM jaina maMdiranA daravAjAnA uttaraMgAne eka sapheda patthara caNelA che. A uttara'gAnI vacce ma'galamUrti tarIke zrI tIrthaMkara bhagavAnanI mUrtti kAtarelI che, te uttaraMgApara uparyukta lekhanI paMkti kheAdela che. lekha ATale khAdIne paheA mUkI dIdhe| jaNAya che. tenAthI AgaLa akSareA khAdyA ja nathI. ke paNa paDI gayela jaina maMdiranA khaMDiyeramAMthI lAvIne A uttara geA ahIM caNI dIdheA hoya, tema spaSTa jaNAya che. jo maMtrI 'yazeAvIre' 'mAdaDI' gAmamAM baMdhAvelA jinamaMdiranA ja A uttara geA hoya te ema mAnI zakAya ke ukta madira vi. sa. 1666 sudhI vidyamAna hatuM, tyArapachI koi vakhate teneA nAza thayo hovA joie. For Private And Personal Use Only 39. naMbara 45, 46, 47 vALA lekhA; 'odhapura sTeTa'nI 'siyANA' hukumata tAkhAnA gAma meAkalasara nA jaina maMdiranA che. temAMne pahelA lekha mULanAyaka zrI sahastraphaNA pArzvanAthajInI maneAhara mUttinI beThakapara khAdelA che. AnA jevI ja bIjI paNa sahastraphaNA pArzvanAthajInI eka mUtti mU. nA. jInI jamaNI bAjumAM virAjamAna che. banne mUrttie eka joDInI hAvA sAthe banne para e ja sat-miti ane lagabhaga sarakhI hakIkatavALA lekhA che. eTale kadAca A banne mUttie eka ja dhaNIe karAvI haze. para'tu saMvat-miti pachInA bhAga bannemAM ghasAi gayeleA heAvAthI vAMcI zakAyeA nathI. na. 46-47 nA lekhe e ja maMdiranI dhAtunI paMcatIthI e para khAdelA che. mAkalasara, 'jAleAra'thI vAyavya khuNAmAM lagabhaga 14 mAilanI dUrI para AveluM che. ahIM jinamaMdira 1, upAzraya 1, dharmazAlA 1 ane zrAvakrAnAM lagabhaga 150 ghara che. maMdiramAM sudhArA-vadhArAnuM kAma khUba jora zArathI cAle che. suMdara nakazIdAra pattharothI e majalAnuM maMdira banAvyuM che. hajI kAma cAlu che. kAmapUruM thatAM lagabhaga eka lAkha rUpiyAne kharca thaze, maMdira banAvavAmAM gAmanA zrAvakrA ATaleA kharca kare che, paraMtu haMmezAM pUjA karanAra pujArI uparAMta phakta eka ja zrAvaka che. munirAjonA vihAra ane upadezanI khAma jarUra che.
Page #35
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir - - 583 1993. purAtana itihAsa ane sthApatya saMvata 1499 nA phAgaNa zudi 2 ne divase, osavAla jJAtinA zAha kaThuAnI bhAryA kIlUNanA putra, (pitAnI bhAryA ratanAde ane putra vIramathI yukta evA ) zAha ratanAe, potAnA kalyANa mATe zrI kuMthunAtha prabhunuM biMba bharAvIne tenI koI AcArya varya pAse pratiSThA karAvI che. (47) ||sN0 1530 varSe phAgaNa vadi 10 zrIjJAnakIya gacche o0 usasagotre saM0 bhADA bhA0 padamiNi putra saM0 hAsA pIthA dvAbhyAM pitRmAtRzreyo) zrI zAMtinAtha biMba 'kA0 pra0 zrIsidha(ddha)senasUripaTTe zrIzrIdhanezvarasUribhiH / / pratiSTa(SThitaM saMvata 1530 nA phAgaNa vadi 10 ne divase, zrI nANakIya gaccha,40 savAla jJAti ane usasa gotravALA saMdhavI bhADAnI bhAryA padamiNInA putra saMghavI 1 hAsA ane 2 pIthAe, pitAnAM mAtA-pitAnA zreya mATe zrI zAMtinAtha devanuM biMba bharAvyuM. tenI zrasiddhasenasUrinA paTTadhara zrIdhanezvarasUrijIe pratiSThA karI che. AUM|| saMvat 1356 kArtikyA zrIyugAdidevavidhicaitye zrIjinaprabodhasUri paTTAlaMkAra zrIjinacaMdrasUri sugurUpadezena sA0 gAlhaNa suta sA0 nAgapAla zrAvakeNa sA0 gahaNAdi putra parivRtena madhyacatuSkikA sva0 putra sA0 mUladeva zreyArtha sarvasaMghapramodArtha kAritA // AcaMdrA naMdatAt // zubhaM // saM0 13pa6 nA kArataka sudi pUnamane divase, zrI AdIzvara bhagavAnanA maMdiramAM, zrIjinaprabodhasUrijInA paTTadhara zrIjinacaMdrasUrijInA upadezathI, zAha gAlhaNanA putra, (potAnA putra gahaNa vagerethI yukta) zAha nAgapAla nAmanA zrAvake potAnA svargastha putra mUladevanA kalyANa mATe ane samasta saMdhanA AnaMdane mATe (A maMdiranI navacekIomAMnI) vacalI ceka karAvI. te sUrya-caMdra vidyamAna rahe tyAM sudhI vidyamAna rahe. 40 'jodhapura sTeTamAM AvelA nANA gAmanA nAma parathI zrAnANakIya gaccha nikaLyA hoya, ema jaNAya che. nANA, e "mAravADanI nAnI paMcatIrthomAMnuM eka tIrtha che. tyAM zrImahAvIrasvAmInuM AlizAna-jaMgI maMdira ane temAM zrI mahAvIrasvAmInI bahu moTI manahara mUrti virAjamAna che. lokomAM A jIvita svAmInuM maMdira kahevAya che. ahIM upAzrayo, dharmazALAo, jaina skUla, vardhamAna AyaMbila khAtuM ane zrAvakonAM ghaNAM gharo che. : sudhAro : gayA aMkamAM chapAyela zrI zaa rrthanA taMtra nA pAMcamA kanuM paheluM caraNa Gi nivarituM murAinavarti chapAyuM che tenA badale pujI kAnivArAya jAnavahita ema vAMcavuM. For Private And Personal Use Only
Page #36
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org taraMgavatInI kathA [ TreMka sAra ] saMkSepakAra munirAja zrI nyAyavijayajI : Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir tara'gavatInI A kathAnuM mULa samartha AcAya zrI pAdaliptasUrijI kRta 'tara'galAlA'nAmaka kathAmAM che. A kathA temaNe pratiSThAnapuranA rAjA sAtavAhananI rAjasabhAmAM vAMcI sabhaLAvI hatI. je sAMbhaLI dareka Azcayamugdha thayA hatA. mahAkAvya samI A mULa kathA tA Aje upaladha nathI, paNa tenA uparathI, saMskRta bhASAmAM zrInemicadragaNIe sArarUpe lakhelI tara'gavatInI kthA enA mULa kAvyanI sarasatA ane adbhutatAno acchA paricaya Ape che. taraMgavatInI A kathAnA gujarAtI anuvAda, sIdhe sIdhA mULa uparathI karelA ApaNune na maLatAM, mULanA jamana bhASAnA anuvAda uparathI karelA ApaNane maLe che e kharekhara, ApaNI kamanasIbI che. jarmana bhASAne anuvAda preAphelara lAyasene karelA che ane tene gujarAtI bhASAmAM utAranAra che zrIyuta narasiMhabhAI IzvarabhAI paTela. ATaluMya ApaNe pAsI zakyA te badala ApaNe teenA AbhArI chIe. ahIM saMkSepamAM ApelI kathAmAM teA mukhyatve mAtra e kathAmAMnI ghaTanAe ja ApI che. AkA mULa kathAmAM te lekhake ThekANe ThekANe prasaMgane anukULa te te rasAnI evI sarasa jamAvaTa karI che ke vAMcanAra tanmaya anI jAya! e tamayatAno anubhava karavA icchanAre to e AkhI kathA ja vAMcavI joI e. tanamanAra pedA karatA zRMgArarasamAMthI ubhI thatI A kathA zAMta saurabhabha vairAgya rasamAM pavasAna pAme che. bIjA kathAsAhitya karatAM jaina kathAsAhityanI aneka khubIomAM "vairAgyamaya anta" e paNa eka lAkSaNika vizeSatA che. tara'gavatInI kathA paNa e vizeSatAthI ati thayela che. vAcakAne jarUra A kathA AkaSa Na karaze! nyA. vi. kathAne samaya vizvavaMdya prabhu zrImahAvIradevane che. kathAkAra A kathAnI zarUAta evI adbhuta rIte kare che ke vAMcanAra ekadama kathAnA rasamAM taNAvA lAge che. vizAla gaganapaTamAMthI keAI tejasvI deva vimAna utarI AvatuM hoya ane prekSAne Azraya mAM mugdha karI detuM heAya tema eka dhanADhacanA vizAla mahAlayamAM suMdararUpavALI, sAkSAt ratinA avatAra samI, chatAM tyAganI jaMgama pratimA samI, cAritranA ejasamAM snAna karelI ane brahmacaryanA AbhUSaNathI ala`kRta evI mahAtasvinI samI eka viduSI sAdhvI tapasyAnA pAraNA arthe mAdhukarI ~~ gocarI mATe padhAryA che. gRhalI samI zeThANIe, bahAra AvI, vinayapU, temane dharamAM AvavA AmaMtraNa ApyuM. A mahAsatI sAdhvInA rUpa-pUje tenA hRdayamAM kaI kaI lAgaNIo pragaTa karI. te vicAravA lAgI : kevuM suMdara rUpa! me' A nagaramAM ghaNI rUparANIe -- rUpagarvitA joi che, paNa e badhA karatAM A rUparAzi, khare ja anupama che! teNe vinayathI sAdhvIjIne kahyuM : mahAsatIjI, mane kaMika upadeza saMbhaLAve ! sAdhvIjIe upadeza saMbhaLAvyA, paNa zeThANIne ethI tRptI na thaI hAya tema tene sAdhvIjInI pUrvI kathA pUchavAnuM mana thayuM. For Private And Personal Use Only
Page #37
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir taraMgavatInI kathA sAdhvIjIe potAnuM mULa vRttAMta zarU karatAM prathama potAnA saMsArIpaNunA rAjavI vaibhavanA ThAThanuM ane mAtapitAnA potAnA uparanA avarNanIya premanuM varNana karyuM. tyArapachI potAnI bAlyavasthA ane pitAno abhyAsa jaNavyo. bAlyAvasthAmAM eNe je vidyAsaMpAdana karI hatI te pote A pramANe kahI saMbhaLAvI :-"janma pachI bArame varSe mArI samajazakti eTalI badhI khIlI uThI ke mArA mATe uttama prakAranA zikSake rAkhavAmAM AvyA. rItasara dhIredhIre huM gaNita, vAcana, lekhana, gAna, vINAvAdana, nAca ane puSpa--ucheranI kaLA zIkhI. vanaspatizAstra ane rasAyaNazAstra paNa mane zIkhavavAmAM AvyAM." aDhAra varSanI ummare tenuM yauvana vasaMtanI mAphaka khIlavA lAgyuM chatAM tenA uttama saMskAroe tene bhogavilAsanI lAlasAothI bacAvI ne tene uttama mArga batAvIne dharmaparAyaNa banAvI ! - eka vAra tenA pitA pAse koIe eka suMdara puSpa AryuM. e puSpanI parIkSA mATe te bALA pAse Avyo. bALAe te puSpanI parIkSA karI teno addabhuta kAyaMDe ukelyo, e vakhate bALAnuM buddhiprAga9bhya joI pitA khuzI thayo. tyArapachI bIje divase pote pitAnI IcchAthI, rUmajhuma karatA rathamAM besI, e puSpa tapAsavA udyAnamAM - bagIcAmAM jatI hatI tyAM acAnaka eka mahAna sarovaranI pALe teNe eka cakravAkanA yugalane joyuM. e yugala jotAM tenA hRdayamAM kaMIka phuraNA thaI. e baMnene nirmala prema joI tene khUba vicAra thayo ane e saMbaMdhI vizeSa UhApoha karatAM tene jAtismaraNa-jJAna utpanna thayuM A jAtismaraNa-jJAnanA baLe teNe potAno pUrva bhava joyo ane te tyAM ja mUchamAM DhaLI paDI. sakhIoe tene pavana ane ThaMDA pANIthI sacetana karI. jAgRta thayA pachI tenI sakhIoe Ama thavAnuM kAraNa pUchyuM chatAM yuvAna bALA kAMI bolI nahi ane gADha vicAramAM lIna banI gaI. sakhIe pharI pharI khuba Agraha karI chevaTe sama AyA eTale bALAe kahyuM ke - huM pUrvabhavamAM gaMgAtIre cakravAkI hatI. mane eka suMdara phUTaDo pati hatA. amArA banneno evo gADha prema hato ke na pUcho vAta. mAro pati taravAmAM kuzaLa hatuM. huM paNa niraMtara tenI sAthe ja uDatI, nadImAM taratI, nahAtI ane svargathIe adhika AnaMda lUMTatI hatI. tyAM mArA kamabhAgye, acAnaka eka divase yamadUtanA avatAra samAM niSphara pAradhInA eka ajANyA bANathI mArA pati deva viMdhAyA; amArA svargIya sukhano nAza thayo. hAya! te kALa saMbhAratAM mAruM hRdaya korAI jAya che. (ahIM strI sahaja pati pratyeno prema pragaTa karatAM tenI AMkhamAMthI codhAra AMsu paDavA lAgyAM) meM ghaNuM ghaNuM kAramuM rUdana karyuM, ghaNo vilApa karyo. mArI cAMcathI meM temane vAgeluM bANa kheMcI kADhayuM. paraMtu bhAvIe yArI na ApI. anate thoDI pAMkho phaphaDAvI mane te ekalI mukI cAlyA gayA. amArA baMne vacce kamaLanuM pAMdaDuM paNa Ave to amane viyoga sAlato te pachI temanA sivAya mane kema cAlaze. e vicAre meM temanI pAchaLa mAthuM pachADayuM. AkaruM rUdana karyuM. A bAju pAradhIne, nirdoSa cakravAkane mAryA badala khUba zeka thayo ane teNe cakravAkane laIne lAkaDAM ekaThAM karI agni saMskAra karyo, tyAre huM (cakravAkI) paNa tenI citA pAchaLa pherA pharI citAmAM paDI For Private And Personal Use Only
Page #38
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir jeTha 586 zrI jaina satya prakAza baLI marI. patinI sAthe AgamAM baLavA chatAM mane te TADho hama jevo lAge, kAraNa ke huM mArA patinI soDamAM hatI. A pramANe potAne pUrva bhava kahyA pachI bALAe AgaLa calAvyuM - "tyAMthI marI huM ahIM AvI janmI. mArA pUrvabhavanA premIne meLavavAnI AzAmAM ja hajI sudhI huM kuMvArI rahI chuM ane je te Traka vakhatamAM nahi male te zrItIrthakara prabhue batAvelA mArge cAlavAnI - dIkSA levAnI ane AtmakalyANa karavAnI mArI icchA che." ahIM ja te bALAne sAco prema pragaTa thAya che. pUrva bhavano premI bhale te ja paraNavuM, nahi to tyAgI - sAdhvI jIvana gALavuM e kAMI ramata vAta nathI. sAdhu thavuM e meMDhAnI vAta ke baccAMnA khela nathI. mananA saMyamapUrvaka nirmaLa cAritra ane AjIvana ujajavala brahmacarya pALavuM, A bhAvanA pragaTa thavI e ja e bAInA ucca saMskAra batAvavA basa che. eka sAtvika premALa bhakata jana jema prabhune DhaMDhavA jogI bane che tema bALA paNa ane sAdhvI thavAnuM ja jaNAve che. e ja enA apArthiva premanI kasoTI che. ughAnamAMthI te pitAnI sakhIo ane mAtA sAthe ghera AvI, paNa tene kyAMya cena paDavuM nahi. ekanI eka putrInI A dazA joI pitA atyaMta duHkhita thayA. aneka sArA vaidyo pAse tenI cikitsA karAvI paNa jyAM vyAdhi heya tenI ja cikitsA ane tenAM ja auSadhe hoya. A to mAnasika vyAdhi hato. tenuM auSadha te patinA meLApa sivAya bIjuM nahotuM. taraMgavatI vadhu kRSa thatI gaI. tenuM rUpa joI ghaNAMya mAbApoe kanyAnuM mAguM karyuM. paraMtu taraMgavatInA pitAe badhAne spaSTa rIte nA. bhaNI hatI. A nA bhaNavAnAM be kAraNe hatAM: eka te kanyAne yogya dhArmika vRttivALA varane abhAva ane bIjuM sAmAnAM kuLa ane paise pitAnA jevAM-jeTalAM nahotAM. taraMgavatI eTalI jhuratI ke tene khAvuM pIvuM paNa jhera jevuM ja lAgatuM. mAtra mAtA pitAne rIjhavavA te, vedanAbharyA haiye, be kaLIyA khAtA-pItI ke besatA-UThatI. bAkI te tenuM jIvana tene bahu kAramuM lAgatuM. tene ekalA paDyA rahevAnuM ja mana thatuM. ane chatAMya mAtApitA taraphanI bhakti tenAmAM dekhAI AvatI hatI. te "mArA lIdhe mArA pUjya mAbApane duHkha na thAya" e bhAvanA sadAya manamAM rAkhatI. ane eTalA ja mATe athavA to lajajAnA kAraNe teNe potAnI gupta vArtA pitAnI prIya sakhI sivAya kadI paNa bIjAne nahotI jaNAvI. taraMgavatIe Ama duHkhabharyA divasomAM potAnA cAturyathI - citrakaLAnA pratApe potAnA smaraNacitra (pUrva bhavanI badhI vigato -- cakravAkI ane cakravAka yugala, nadI, pAradhI ane tenA bANathI cakravAkanuM mRtyu, cakravAkInuM tenI pAchaLa baLI maravuM ityAdi ityAdi.) cItarI potAnI sakhI sAthe kArtikI pUrNimAnA kaumudI mahotsavanA meLAmAM mokalAvyAM. bIjI bAju teNe potAnA dhArmika saMskAranA kAraNe, pitAnI kAmanAsiddhine mATe 108 AyaMbIlane mahAna tapa zarU karyo. jainazAstrakAre tapazcaryAne karma khapAvavAnuM sabala kAraNa mAne che. tethI pApa dUra thAya che, karma kapAya che ane vidyono nAza thAya che. AyaMbALA patinA virahamAM sAdhvI jevuM tyAgamaya jIvana jIve temAM ja tenI mahattA che. A tapa uparAMta For Private And Personal Use Only
Page #39
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org 1992 taragavatInI kathA 197 kArtikI pUrNimAe puSkaLa dAnadharmanuM AcaraNa karyuM. ene mATe teNe pote ja kahyuM ke kAmAM kaumudipa` amArA mATe tA paisAnI kAthaLI choDI mukavAnA, dAna ApavAnA ane pavitratA khilavavAnA divasa hatA. Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir A kaumudIpa e bhAgyazALI bALAne kLyu. patinI zeAdhakheALa mATe karelI tenI badhI mahenata saphaLa thai, tenuM tapa, dAna, zIyala Adi badhue sArthaka thayuM. meLAmAM gayela sakhIe tene vadhAmaNI ApI tyAre te khelIH mArA zAka have TaLyA che ane AnaMda upajyeA che, kAraNa ke mArA svAmI mane cAhe che. kharekhara, strIone pati prema amRta ane jIvana karatAM paNa vadhu sASaprada lAge che. kaumudI-mahAtsavamAM pelI citramALA joI badhA mANaseA chaka thaI gayA hatA. eka yuvAnenuM jutha hasatuM khIlatuM cAlyuM Avatu hatuM te e citra jovA theAlyuM. temAM tara`gavatInA pUrvabhavane pati - cakravAka paNa ahIM Avela hatA, e citramALA joI tenA hRdayamAM preraNA thai ane tene jAtismaraNajJAna thayuM. tene paNa mUrchA AvI. te mUrchA vaLatAM mitrAe ene be mUrchAnuM kAraNa pUchyuM. chevaTe citrA vecanAra dAsIne A citaranAra kANu che ema pUchI cIrAtA hradaye te ghera gayo. e ghera AvI rIsAi gayA. mAba!pe samajAvI vAta kaDhAvI ane khIje ja divase e cheAkarAnA mApa -- dhanadeva taraMgavatInA pitA pAse taraMgavatInuM mAguM karavA gayeA. teNe kahyuM tamArI dIkarI taraMgavatInuM mArA dIkarA padmadeva mATe mAgu karUM chuM." A sAMbhaLI putrInuM hita IcchatA taraMgavatInA pitAe 14 niraMtara paradeza saphara karanArane ane samAna kuLa vagaranAne kANu kanyA Ape" ema kahI e dhanADhaya zeDa dhanadevane nA saMbhaLAvI dIdhI. dhanadeva khAlI hAthe pA| AvyeA. ane AvA samAcAra sAMbhaLI padmadevane traNe AghAta thayA. te vicAra karavA lAgyo ke nagarazeTha kuLa ane paisAmAM masta rahI potAnI putrInuM paNa hita nathI icchatA ! . A bAjI taraMgavatIne paNa eTaluM ja duHkha lAgyuM. sakhIone mATe A samAcAra sAMLaLI raDatAM raDatAM pUrvabhavamAM mArA sakhA bANa vAganAM na jIvI zakyo tethI huM paNa na jIvI zakI. pakSInA bhavamAM paNa huM enI pAchaLa baLI marI / pachI A mAnava bhavamAM huM emanA vinA zI rIte jIvI zakuM?'' A khelatAM tenA hRdayamAM za`kA thaI AvI ke mArA pitAe nA pADI tethI rakhene rAtre e ApaghAta kare ane mAre tenI sahacarI thavuM paDe? khare ja, sAcA snehIe bhalene game teTalAM dUra beThAM haeNya, chatAM ekabIjAnA hRdayanA AkaSa~NuthI ekabIjAnAM vAtA ane bhAvA jANI zake che. " peAtAnA snehI ApadhAta karaze.' e zakA tara'gatInI khATI naheAtI. taraMgavatI ane padmadeva hajI kadI pratyakSa bhaNyAM na hatAM, chatAM lajjA cheDI tara'gavatIe peAtAnA premIne AzvAsana ApavA mATe eka patra lakhIne pAtAnI sahacarI sAthe mokalyA. patra lai ne sakhI padmadevane ghera AvI. ahIM teNe joyuM ke padmadevanI sthiti paNa taraMgavatI jevI ja duHkhada hatI. padmadevane mitra raDatA padmadevane laI te For Private And Personal Use Only
Page #40
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir jema zrI jaina satya prakAza 189 66 beThA hatA. taraMgavatIne patra teNe raDatAM raDatAM lIdhA, patra joIne padmadeve peAtAnI pheADI sthiti varNavI batAvIH paNa meM teA ApavAta karavAne nizcaya karyo hatA, kAraNa ke taraMgavatIne maLavAnI badhI AzAe paDIbhAMgI hatI. divase mArI ApadyAtanI yAjanA karatAM koI mate aTakAve e bIkathI rAtre badhAM UMghI jAya tyArapachI ApadhAta karavAnA saMkalpa karyA hatA." te AvezamAM AvI tara'gavatIne sameAdhI khelavA lAgyA : " jenA maratAM tuM satI thaI ane jene teM ATalA mAMdhe mUle kharIdI lIdheA che te te tArA dAsa thavAnuM svIkAre che," A pamANe padmadevanI sthiti nihALI, pratyuttara la sakhI taragavatI pAse AvI ane taraMgavatIne padmadevanI sthitinuM varNana kahI saMbhaLAvyuM ane patra ApyA. patramAM padmadeve potAnI viLa dazA sacoTa rIte vavI hatI. e patra vAMcI taraMgavatIe kaMIka nirAzA anubhavI, tenA vhemI manamAM zaMkA thaI ke dUra kheThAM sneha ThaMDA paDI jAya che. AthI A mATe kaMIka pagaluM bharavAnA vicAra tene thaI AvyA, paraMtu catura sakhIe tene sacoTa uttara ApyA ke " utAvaLa karavAmAM, vagara vicAre, sAcAM sAdhana vinA, kAMI kAma kAI upADe teA e saphaLa thAya tA paNa pariNAma kaDavuM Ave che." Ama kahI bhAvi je thavAnuM hatuM tenuM avyakta sUcana sakhIe karyuM'. Ama chatAM rAtrinA taraMgavatInI patine maLavAnI AturatA asahya banI gaI. teNe peAtAnI sakhAte padmadevane tyAM peAtAne laI javAne AgrahabharI vinavaNI karI. AvI rIte patinA ghera jatAM tene aneka prakAranA vicAra AvyA. AmAM tene peAtAnA mananI nabaLAi jevuM lAgyuM. tenuM hRdaya kAMpatuM hatuM; chatAM te lAcAra hatI. eTale chevaTe na chUTake sakhI tene padmadevanA mahele laI gaI. tyAM jaIne padmadevane jotAM ja tenA hunA pArAvAramAM bharatI caDavA lAgI. baMne jaNA khUba Ana'-sneha-thI maLyAM ane chevaTe peAtAnuM daMpatIjIvana sukhabharyuM banAvavA khIje kAI sthaLe nAsI javAnA sauMkalpa karyAM. kAraNake sadAya AvatAM ane padmadeve peAtAnuM khuba kamatI jhaverAta potAnI sAthe lIdhuM ane baMne jaNAM sAthe gaMgA kinAre AvI paheAMcyA, ane heADImAM besI AgaLa vadhavA lAgyA. ( padmadeva vahANavaTIo dhadhA sArI rIte jANatA hatA, paradezanI saphare javuM paDatuM. temAM anekavAra viSro huMkAravAnuM sArI rIte zIkhI lIdhuM hatuM ) rastAmAM baMnene ghaNAM kAI paNa apazukanane gaNakAryA sivAya teo AgaLa vadhavA lAgyAM. aMte jaNAe rastAmAM ja gAMdharva lagna karI lIdhAM hatAM, baMne jaNAM hADImAM besI uMce Abha ane nIce pANImAM cAlatAM, meAjAe jotAM, tArAneA jhagajhagATa jotAM, DokIyuM karatAM tArAonA pratibiMba nadImAM vhetAM, AnaMda lUTatAM bIje divase khIje kAMThe paheAMcyA. para Mtu tyAM te sukhane badale acAnaka duHkha ja temanA mATe taiyAra hatuM. tee cAMcIAnA hAthe luMTAyA, narkAgArathI paNa adhika du:kha sahana karavuM paDatuM. mAthe tame varSavA lAgyA. sAme duHkhanA DuMgarA sivAya kazuM najare na dekhAyuM. chatAM taraMgavatInA pati-prema sUryanA prakAzanI For Private And Personal Use Only tene vahANamAM besI tethI eNe vahANa apazukana thayAM, chatAM
Page #41
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir 1993 taraMgavatInI kathA * 59 jema prakAza rahyo. baMne jaNAne e niSphara cAMcIe te vakhate khuba mAra mAryo. taraMgavatIe cAMcIAnA saradArane kahyuM: "tamAre je karavuM hoya te mane karo, paNa mArA kamaLanA DAMDalAsama kamaLa patine kAMI paNa duHkha na ApatA." paNa e paththarahRdayI cAMcIne tenAM vacanonI kAMI kiMmata na hatI. cAMcIAnA saradAre A puNyazALI yugalane batrIsa lakSaNe samajI pitAnI mAtA-kALakAdevInA bhAgane yogya mAnI sakhata cekIpaherA nIce bAMdhI rAkhyuM. je vakhate bannene vadha- bhogane gogya TharAvI bAMdhyAM, te vakhatanuM taraMgavatInuM hRdayabhedaka rUdana paththara paNa pigaLAve tevuM hatuM. (A vakhate rAvaNa sItAjIne harI jato have te vakhatanuM sItAjInuM hRdayabhedaka rUdana ane rAmacaMdrajI jyAre prathama jANe che ke AkhI paMcavaTImAM kyAMya sItAjI nathI tyAre je vilApa kare che te yAda Ave che.) taraMgavatI sAthenA bIjA kedIoe tene AzvAsana ApatAM temanuM mULa jIvana pUchayuM. taraMgavatIe pitAnA pUrva bhavathI mAMDI badhI kathA hRdayadrAvaka rIte kahI saMbhaLAvI. A hadayadrAphaka kathA sAMbhaLI paththarahRdayI cokIdAra paNa gaLagaLo thaI gayo, tenA hRdayamAM dayAnA aMkura pragaTa thayA. tene potAnA pApI jIvana upara tIraskAra chUTayo, ane e banne nirdoSa jIvone choDI devAnuM mana thayuM. teNe vicAryuM "arere AvAM ghora pApa karI, AvA nirdoSa jIvono bhoga laI huM kevo pApI banuM chuM." teNe taraMgavatIne khAnagImAM bolAvI AzvAsana ApI pote lAga maLatAM temane choDI devAnuM kahyuM. yoga paNa barAbara maLI gayo. rAtre badhA cAMcIA dArUmAM cakacUra banyA hatA. e samaya sAdhI traNe jaNa (pati, pani ane cokIdAra) tyAMthI nAzI chUTayAM. cokIdAra temane gADhA jaMgalamAMthI paricita mAge bahAra kADhI mArge caDhAvI eka gAma pAse mUkI Avyo. banne jaNa pAsenA gAmamAM AnaMdathI gayAM. tyAM te temanAM mAbApa taraphathI zodhavA nIkaLela eka mANasa patra sAthe temane maLe. patra vAMcI banne jaNA rathamAM besI ghara tarapha ravAnA thayAM. pAchA pharatAM rastAmAM eka suMdara zikhara nihALyuM, enI upara hajAre paMkhIo suMdara gAna - prabhu stuti karI rahyAM hatAM. teo tyAM gayAM ane e zuM che ema pUchatAM mAlama paDayuM ke "ApaNuM dharmanA atima pracAraka - pravartaka zrI vardhamAna svAmI saMsArano tyAga karIne jJAna pAmyA pUrve ahIM emaNe vAsa karyo hato ane tethI A jagyAnuM nAma vAsAlika paDayuM; jinezvara bhagavAnanA smaraNamAM hajAro deva, kinnara ne mANaso A vaDanI pUjA kare che." AvA taraNatAraNa tIrthanAM vaMdana karI, Atmika zAMti meLavI teo AgaLa vadhyA. anukrame teo potAnA gAma AvI pahoMcyAM. mAbApane paNa A samAcAra sAMbhaLI khUba harSa thayo. ghera AvI potapotAnI ApavItI kahI saMbhaLAvI. bannenAM mAbApa A hadayadrAvaka kathanI sAMbhaLI khUba du:khI thayAM. thoDA samaya pachI taraMgavatIe pitAnI sakhIne potAnI pAchaLa zuM banyuM te pUchatAM TUMkamAM sakhIe badhe vRttAMta kahI saMbhaLAvyo ane chevaTe kahyuM "tArI mAe zeka karatAM tane ja doSa ApatAM kahyuM hatuM ke - nadI jema potAnA kinArAne ja DubADe che tema bhraSTa nArIo pitAnA kuLanI AbarUne DubADe che. azuddha putrI UMcA ane dhanavAna kuLane hAni kare che, ane pitAnA For Private And Personal Use Only
Page #42
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir 190 zrI jaina satya prakAza je bhraSTa AcArathI AkhA kuLane, sArUM hoya teAya, kala ANe che; tethI e rUpane zAbhAvatI nathI. sAcuM ja kahyuM che ke kalpanAnA svapra upara ane suMdara mRgajala upara jeTalA vizvAsa rakhAya eTale ja vizvAsa caMcaLa ane catura nArI upara rakhAya.' A sAMbhaLIne taraMgavatI kaMika zarama pAmI. dhIme dhIme badhuM zAnta paDI gayuM. dharasa sAra khuba sArI rIte cAlavA lAgyA. 6'patIe zrAvakanAM tratA svIkAryAM. upadeza sAMbhaLye. jhaLahaLatAM hatAM temane upadeza vasaMtaRtu khIlI hatI. krAyala TahukavA lAgI hatI. vRkSarAjI khIlI uThI hatI. Ave vakhate taraMgavatI ane padmadeva udyAnamAM pharavA gayAM hatAM tyAM eka tapasvI mI" sAdhune banne jaNAe bhAvathI vinayapUrvaka vaMdana karI temane sAdhujInA mukha upara apUrva tyAga ane zAMti saceATa hatA. temanI vANImAM amRtabharyuM hatuM. A sAdhu mahAtmA te mIjA kAI nahi paNa daMpatIne duHkhamAMthI ugAranAra luMTArA ja hatA. daMpatIne jaMgalanI bahAra mUkyA pachI tene vicAra thayA ke "have huM jaIza te badhI vAtanI khabara paDI gaI haze ane saradAra mane mArI nAkhaze. A jIMdagImAM ghaNAM pApa karyAM che, have teA karNaka puNya dharmakarUM" ema zubha bhAvanA tenAmAM jAgI ane te badhuM cheDI sAdhu thaye|, vihAra karatA te tyAM paheAMcyA hatA. sAdhuchatA amRtamaya dharmopadeza sAMbhaLI 'patIne vairAgya upanye ane teee kahyuM "he prabho! Ape ja amane te vakhate duHkhamAMthI ugAryAM hatA teA have janmamaraNanA bhayaMkara duHkhamAgaramAMthI amane mukti Ape|. amArI have mekSe javAnI IcchA che. tIrthaMkarAe batAvelA pavitra mArge amane derI jAe. sAdhu jIvananAM vividhazAsane amArI sayama yAtrAnuM bhAthuM hA! " A ja sAdhu pUrvabhave cakravAkane mAranAra pAradhI hateA. ane pachInA bhave e ja bacAvanAra thaye . chevaTe sAdhujIe AMtI dIkSAnuM mahAtmya vaLyuM ane dIkSA levA samajAvyA. A upadeza 'patIne amRtarUpe nIvaDayA. bannee AtmakalyANakArI AtI dIkSA lIdhI. pavanavege A samAcAra gAmamAM prasaryAM. bannenAM mAbApa AvyAM. tara MgavatInA sAsu sasarAe putrane kahyu ke dIkarA A tane kaiANe zIkhavyuM, amArI sAthe rahevuM tane nA gamyuM? evuM te tane zuM duHkha paDayuM ke tuM kaMTALIne sAdhu thaI gayA. AvI rIte putrane mukha upAlaMbha ApyA. pachI saMsArI vAsanAenI lAlaceA batAvI, khuba chAtIphATa rUdana karyuM. paNa putre kahyuM : pU. dhanamAlathI paNa duHkha thAya che. dhana prApta karatAM paNa duHkha, ane sAcavatAM paNa duHkha che. te jyAre nAza pAme che tyAre paNa du:kha thAya che. ane mA, khApa, bhAI, vahu, chekarAM ne sagAMvahAlAM e te nirvANanA mArgomAM dhananI sAMkaLe! che. A dharmopadeza dareka jIve grahaNa karI AcaravA jeveA che. ante temaNe vihAra karyAM. taragavatIne gItA sAdhvIjIne soMpI A kathAnI nAyIkA e ja taraMgavatI sAdhvInA rUpamAM dhanADhayane tyAM vaheAravA Avela hatI. taraMgavatInI A badhI ApavItI sAMbhaLI sAMbhaLI zeThANInuM hRdaya pIgaLI gayuM. te sAdhumAge cAlavA azakta heAvAthI gRhasthanAM vrate svIkArI AtmakalyANane mAga svIkAryAM. For Private And Personal Use Only
Page #43
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir samAcAra pratiSThA ane devajArepaNa : (1) amarAvatI (varADa )mAM vaizAkha sudI dazamanA divase zrI pArzvanAtha bha La + nanA derAsarathI pratiSThA karavAmAM AvI. (2) raNanITIkara (prAgadhrA ) mAM vaizAkha sudI bIjanA di se dhvajAropaNanI kriyA karavAmAM AvI A vakhate munirAja zrI dharaNendravijayajI tyAM padhAryA hatA. dIkSA : (1) nAsikanA rahevAsI, bA ' brahmacArI bhAI devIcaMdajI caMdanamala, sAlakIe vezA kha sudI dazamanA di se tathA (2) kulAdhinA rahIza kocara lakSmIcaMda A makaraNe vaizAkha sudhI terasanA divase bhuja karacha) mAM pUjaya AcArya zrI vijaya kanakasUrijI pAse dIkSA grahaNa karI. (3) Ara bhaDAvALA bhAI viThThaladAsa vaizAkha vada chaThanA divase mahesANAmAM pUjya AcArya zrI vijayabhaktisUrijI pAse dIkSA grahaNa karI. temanuM nAma vityavijayajI rAkhavAmAM AvyuM che. (4) bhAI mAMgIlAlajI nAmanA kSatriya jaine vaizAkha sudI dazamanA divase laH maNItIrthamAM upAdhyAya zrI yatadravijayajI pAse dIkSA aMgIkAra karI. temanuM nAma manaharavijayajI rAkhavAmAM AvyuM che. AcArya padavI : munirAja zrI sAgaracaMdajI mahArAjane amadAvAdamAM zAmaLAnI pALanA upAzrayamAM jeTha sudI ceAthanA divase AcArya padavI ApavAmAM AvI. ne keLavaNI mATe dAna : zrI jaina vetAMbara kenpharanse tAjetaramAM ghaDelI be varSanI zikSaNa pracAranI yejanA mATe pacIsa hajAra rUpiyAnI jarUra hatI, te rakama eka (potAnuM nAma nahi ApavA IcachanA ) sadgRhastha taraphathI ko-pharansane maLI gaI che. | mahAvIra jayaMtInI rajA: vadhu myunisipAliTIe mahAvIra jayaMtInA divasane -jAnA divasa tarIke maMjUra karyo che. bIje paNa AvuM thAya e mATe jaina saMghe prayatna karave joI e. svIkAra jinabhaktinuM suMdara svarUpa: saMyojaka ane prakAzaka : ramaNalAla pAnAcaMda. The. moTA derAsara pAchaLa, godharA : prakAzaka zrI RddhivijayajI jaina pustaka bhaMDAra, godharA : bheTa, prabhu prAthanA: saM'gra hakapaM' amRtalAla mohanalAla sa dhavI, prakAzaka : goviMda vIracaMda saMghavI, vanALA kAmadAra. lIMbaDI. prakAzaka taraphathI bheTa. For Private And Personal Use Only
Page #44
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir Regd. No. B. 3801 zramaNa bhagavAna mahAvIra svAmI jIvana saMbaMdhI aneka le khAnA saMgraharUpa suMdara prakAzana zrI jaina satya prakAza zrI mahAvIra nirvANa vizeSAMka : eka vadhu abhiprAya : " isa vizeSAMka meM bhagavAn mahAvIra ke jIvana para aneka acche acche vidvAnoM ka, judI judI dRSTi se, lekha haiN| bAkai aima aMka mahAvIra ke jopana kA saMsAra ke sAmane upasthita karane meM baDe sahAyaka haiN| yaha aMka bahuta upayAgI va acchA hai| janatA ko avazyame aise aMkoM kI ijjata karanA caahie|" jainadhyana, tA. 9 -- savAbase pAnAM, suMdara chApakAma, UMcA kogaLA chatAM chUTaka mUlya TapAla kharca sAthe mAtra tera AnA. mAtra be rUpiyAnA vArSika lavAjamathI zrI jaina satya prakAzanA grAhakone cAlu aMga tarIke ApavA mAM avaze. zrI jainadhama satyaprakAzaka samiti jesiMgabhAInI vADI, ghIkAMTA ja e medAvAda (gujarAta ) For Private And Personal use only