________________
श्रीकल्प
कल्पमञ्जरी
॥१२२।।
टीका
साधुराराधको भवतीति मूचयितुमाह
मूलम्-कप्पइ निग्गंथाणं वा निग्गंथीणं वा उत्रसमसारं खु सामणंति कटु परोप्परं अहिगरणं उवसमित्तए वा उवसमावित्तए वा, खमित्तए वा खमावित्तए वा । जो उवसमइ सो आराहगो, जो णं नो उवसमइ सो नो आराहो ॥म०४२॥
छाया-कल्पते निग्रन्थानां वा निग्रन्थीनां वा उपशमसारं खलु श्रामण्यमिति कृत्वा परस्परमधिकरणमुपशमयितुं वा उपशमयितुं वा क्षमितुं वा क्षमयितुं वा । य उपशमयति स ाराधको, यः खलु नो उपशमयति स नो आराधकः ॥५०४२॥
टीका-कप्पइ निग्गंथाणं वा' इत्यादि । उपशमसारम्-उपशमः सारो यस्मिँस्तत्तथाभूतं खलु श्रामण्यं चारित्रमिति कृत्वा इति मनसि निधाय निग्रन्थानां वा निग्रन्थीनां वा परस्परम् अधिकरणम् स्वयमुपशमयितुं वा, अन्येश्च उपशमयितुं वा, स्वयं क्षमितुं वा, अन्येश्च क्षमयितुं वा कल्पते । अत्र हेतुमाह-'जो उवकरता है और दूसरों से क्षमायाचना करता है, वही आराधक होता है, यह सूचित करने के लिए कहते हैं'कप्पइ' इत्यादि ।
मूल का अर्थ-उपशम-कषायों की मन्दता-ही साधुत्व का सार है, इस कारण साधुओं को और साध्वियों को परस्पर में कलह को शांत करना चाहिए, तथा शांत कराना चाहिए, क्षमा करना चाहिए, क्षमा कराना चाहिए। जो उपशान्त करता है, वह आराधक होता है, जो उपशांत नहीं करता है वह आराधक नहीं होता है ।०४२॥
टीका का अर्थ-श्रामण्य अर्थात् चारित्र में उपशम ही प्रधान है। यह तथ्य मनमें रखकर साधुओं और साध्वियों को, अधिकरण को परस्परमें स्वयं शांत करना और दूसरों से शांत कराना, स्वयं क्षमा छ भने बीतमानी क्षमा याचना ४२ छ, ते सा२।५४ मन छ, मे सूयित ४२वाने ४३ छ–“कप्पा" त्याहि. | મૂળ અર્થ-ઉપશમ-કષાયની મંદતા-જ સાધુત્વને સાર છે, તેથી સાધુઓએ તથા સાધ્વીઓએ પર
સ્પરના કલહને શાંત કરવો જોઈએ, તથા શાંત કરાવવો જોઈએ, ક્ષમા કરવી જોઈએ, અને ક્ષમા કરાવવી જોઈએ. જે ઉપશાન્ત કરે છે તે આરાધક બને છે, જે ઉપશાંત કરતું નથી તે આરાધક બનતો નથી. (સૂ૦૪૨)
ટીકાનો અર્થ–શામણ્ય અર્થાત્ ચારિત્રમાં ઉપશમ જ પ્રધાન છે. એ તથ્ય મનમાં રાખીને સાધુ-સાધ્વીઓને અધિકરણને પરસ્પરમાં પિતે શાંત કરવું અને બીજાઓથી શાંત કરાવવું, પિતે ક્ષમા કરવી અને બીજાઓથી ક્ષમા
ए॥१२२॥
Bો
Jain Education Inf onal
GRAw.jainelibrary.org.
