________________
*
श्रीकल्प
मूत्रे ॥२३७॥
कल्पमञ्जरी
टीका
सन् षष्टि भक्तानि अनशनेन छिस्वा कालमासे कालं कृत्वा षोडशे भवे महाशुक्रे कल्पे उत्कृष्टस्थितिका सप्तदशसागरोपमस्थितिको देवो जात इति ॥ मू०२३॥
अथ सप्तदशं भवमाह
मूलम्-तरणं से आउभवहिइक्खएणं महामुक्कामो चइत्ता सत्तरसमे भवे भरयखित्ते पोयणपुरणयरे पयावइनामस्स रनो मियावईए देवीए कुञ्छिसि सत्तसुमिणमूइओ वासुदेवो पुत्तत्ताए उववन्नो । तस्स जेटभाया अयलाभिहो बलदेवो आसी। जायमायस्स इमस्स वासुदेवस्स तिणि पिढकरंडगाणि भविमुत्ति तस्स अम्मापिऊहिं तिवित्ति नाम कयं । सो य अम्मापिऊणं अइसयवल्लहो आमी। कमेण सो तिविट्ठ उम्मुक्कचालभावो जोवणगमणुप्पत्तो। तए णं अस्स पुव्यभववेरिओ विसाहनंदिजीवो अणेगेसु भवेसु भमं भमं संखपुरसमीवट्ठियतुंगगिरिम्मि संखपुरोवद्दवकारगो सीहो जाओ। एगया तिविठ्ठणा स सीहो बाहुजुर्तण मारिओ । तयणंतरं च णं तस्स तिविठुस्स पडिवासुदेवेण संखपुराधीसरेण अरुग्गीवेण सह जुद्धं संजायं । तत्थ तेण अस्सग्गीवस्स सीसं तष्णिक्विनेणेव चक्केण छेइयं। देवेहि च घुटुं-'एमो तिविट्ट पढमो वासुदेवो समुप्पण्णोत्ति । तओ सव्वे रायाणो नमिया। उदइयं अडढभरहे। कोडिया सिला बाहाहि धारिया ।।मु०२४॥
छाया-ततः खलु स आयुभवस्थितिक्षयेण महाशुक्रात च्युत्वा सप्तदशे भवे भरतक्षेत्र पोतनपुर
तत्पश्चात् विश्वभूति मुनि इस स्थान की आलोचना-प्रतिक्रमण किये बिना ही, साठ भक्त अनशन से छेदकर, अर्थात् एक महीनेका अनशन करके, काल का अवसर आने पर काल को प्राप्त हुए और सोलहवें भव में महाशुक्र नामक देवलोक में सत्तरह सागरोपम की उत्कृष्ट स्थिति वाले देवके रूप में उत्पन्न हुए ॥ सू०२३॥
सत्तरहवाँ भव कहते हैं-'तएणं' इत्यादि। मूल का अर्थ-तदनन्तर आयु, भव और स्थिति का क्षय होने से वह नयसार का जीव महाशुक्र
ત્યારબાદ વિશ્વભૂતિ મુનિએ સ્થાનની આચના, પ્રતિક્રમણ કર્યા વિના જ સાઠ ભક્ત અનશનથી છેદીને એટલે કે એક મહિનાના અનશન કરીને મૃત્યુ સમય આવતાં કાળ પામ્યાં અને સેળમાં ભવમાં મહાશુક્ર નામના દેવલોકમાં સત્તર સાગરોપમની ઉત્કૃષ્ટ સ્થિતિવાળાં દેવરૂપે ઉત્પન્ન થયાં. (સૂ૦૨૩)
वे सत्तरभो नव यामां मावे छ.-'तए णं त्याठि.' મૂલને અર્થ–દેવલોકને આયુ, ભવ અને સ્થિતિ પૂરી કરી સત્તરમા ભવે, ભરતખંડમાં પિતનપુર નગર મળે
महावीरस्य विश्वभूतिनामकमहाशुक्रकल्पदेवनामको पश्चदशषोडशौ भवौ।
।।२३७॥
Jain Education
stational
છે
