________________
૨૮ ૦.
જૈન દર્શનમાં ઉપયોગ
પ્રભુજી મહેર કરીને આજ કાજ અમારાં સારે; અધ્યાત્મયેગી શ્રી આનંદઘનજી મહારાજે પણ પિતાને થયેલ અનુભવની જાગૃતિ અંગે જણાવ્યું છે કે – અવધુ અનુભવ કલિકા જાગી,
મતિમેરી આતમ સમરન લાગી. અનુભવરસમેં રેગ ન શેગા, લકવાદ સબ મેટા;
કેવળ અચળ અનાદિ, શિવશંકર ભેટા, અવધુ સમાધિ વિચારના દુહાઓમાં તે દુહા બનાવનારે કહ્યું છે કે
આતમ અનુભવજ્ઞાનમાં, મગનભયા અંતરંગ; વિકલ્પસવિ દૂર ગયા, નિવિકલ્પ રસ રંગ. આતમસત્તા એકતા, પ્રગટયે સહજ સ્વરૂપ; તે સુખ ત્રણ જગમેં નહિં, ચિંદાનંદ ચિદરૂપ.
આ રીતે પ્રાપ્ત થતા અનુભવજ્ઞાન–આત્મજ્ઞાનના કારણે અનુભવી આત્માઓને સંસાર અલ્પ થતું જાય છે. અલ્પ સંસારના કારણે શરીર અને મનસંબંધી દુઃખથી સર્વથા મુક્ત બનવાનું તેમના માટે સરલ બને છે. પ્રશમરસસ્વરૂપ આત્મિક સુખને લેશમાત્ર પણ સ્વાદ અનુભવમાં આવી જવાથી તે સુખની પરિપૂર્ણ પ્રાપ્તિ માટે તેને તીવ્ર તાલાવેલી જાગે છે. અને દેવ-મનુષ્ય સંબંધી ભૌતિક સુખે પ્રત્યે નફરતભાવી તે બને છે.
તત્ત્વજ્ઞાન અને સદનુષ્ઠાનને હેતું ઉપરોક્ત અનુભવજ્ઞાન પ્રાપ્તિ માટે જ હવે જોઈએ. એના લક્ષ્યવિનાનાં તત્વજ્ઞાન કે સદનુષ્ઠાને લેશમાત્ર પણ આત્મહિત કરનારાં બની શકતાં નથી.
