________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
પન્યાસ શ્રીમદ્ દાનવિજયજીનું ધર્મ સંબધી ભાષણ, ૨૦૯
कोड्या चेत्प्रवतर्ते । रागवान् स्यात् कुमारवत् ॥
कृपयाथ मृजेचर्हि । सुख्येव सकलं मृजेत् ॥१॥ અથ–કીડાએ કરીને જગતની રચના કરવામાં પ્રવૃત્તિ કરે તે બાળકની માફક રાગવાળો ગણાય, અને જે કૃપાથી રચે તે સંપૂર્ણ જગતને સુખીજ રચે. શિષ્ય-એ પિતાની ઇચ્છા મુજબ કરે છે. ઈશ્વર જીવોને પુણ્ય પાપને અનુસાર
ફળ આપે છે. ગુરૂ-આ તમારા કથનથી તે દરેક અવસ્થા ઇશ્વરે પૂર્વના કમને આધારે કરી
સિદ્ધ થાય કારણ અવસ્થા વગરને જીવ હોય નહીં, અને તત્વથી કમને આધારે ફળની પ્રાપ્તિ થવાથી ઈશ્વરની કત્તા નકામી થશે. તેથી જગત અનાદિ સિદ્ધ થશે, શ્રી હેમચંદ્રાચાર્ય મહારાજે વીતરાગ સ્તવને વિષે કહેલ છે કે–
कर्मापेक्षः सृजेत्तहि । स स्वतंत्रोऽस्मदादिवत् ॥
. વર્ષ વૈવિગેમિનેન શિર્વાિના છે ? અથ–કમની અપેક્ષાએ કરીને રચના કરે તે ઈશ્વર અમારા જેવોજ થશે, પણ સ્વતંત્ર ન થયે, તથા જગતની વિચિત્રતા કર્મથી થાય છે, તે પછી નપુંસક સમાન (કંઈ કરવાને સમર્થ નહિ એવા) ઇશ્વરથી શું પ્રજન છે? ૧
ઉપર પ્રમાણે સ્વરૂપ ટૂંકમાં કહ્યું હવે પછી કેવળ ઇશ્વરજ છે બાકી જ દેખાય છે તે માયા છે, વસ્તુ કંઈ નથી. ઈત્યાદિ અદ્વૈત મતનું સ્વરૂપ તથા પૃથ્વી પાણી, અગ્નિ આદિ સહિત ઈશ્વર જગતની રચના કરે છે એમ કેટલાક માને છે, તેનું સ્વરૂપ બીજા ભાષણમાં કહીશ. ઈત્યતં વિસ્તરેણ.
આસ્રવ મિમાંસા, પ્રમાદ–(Indiffevice )
ગતાંક ૧૩૨ પૃષ્ટથી શરૂ પિતાની સ્વાભાવિક આત્યંતર અવસ્થામાં આત્મા જે શુદ્ધ ઉપયોગમય સ્થિતિમાં (pure consciousness) હોય છે તેનાથી વિધી–સ્વાનુભવથી ચલન થવારૂપ સ્થિતિ તે પ્રમાદ છે; અને ધાર્મિક ક્રિયાકાંડ આદિ બાહ્ય વિષયની બાબતમાં મુળ તથા ઉત્તર ગુણના પાલનમાં અતિચાર ઉત્પન્ન થવારૂપ અવસ્થાને પણ પ્રમાદ કહેવામાં આવે છે. પ્રમાદ એ તમે ગુણના અધિકપણાથી ઉત્પન્ન થતી આત્માની એક સ્થિતિ વિશેષ છે કે પ્રમાદવાળી અવસ્થામાં ઘણીવાર કર્તવ્યા
For Private And Personal Use Only
