Book Title: Tattvarthadhigam Sutram Part 02
Author(s): Rajshekharsuri, Dharmshekharvijay, Divyashekharvijay
Publisher: Arihant Aradhak Trust

View full book text
Previous | Next

Page 158
________________ ૧૩૨ શ્રી તત્વાર્થાધિગમસૂત્ર અધ્યાય-૨ સૂત્ર-૪૫ नापि निर्जीर्यत इत्यर्थः, न नीरसतामापाद्यते, अमुक्तरसकुसुम्भवत्, उपकरणाभावात् सामग्र्ययोगादिति, एवं प्रतिविशिष्टभोगाद्यपेक्षमेतत्, नोपभोगादिमात्रापेक्षमिति, 'शेषाणि त्वि'त्यादि, शेषाणि तु कार्मणव्यतिरिक्तान्यौदारिकादीनि, किमित्याह-सोपभोगानि, उपभोगनिमित्तेन्द्रियाणां भावात्, एतदेव विशेषेणाह-'यस्मादि'त्यादिना, यस्मात् सुखदुःखे तैरौदारिकादिभिरुपभुज्येते, इन्द्रियादिवृत्तेः कारणात्, तथा कर्म च बध्यते, अभिव्यक्तबन्धनहेतुभावात् हिंसादियोगात्, एवं वेद्यते विशिष्टानुभवेन तद्वेदनकालोपपत्तेः, उदीरणादियोगात्, एवं निर्जीर्यते नीरसतामापाद्यते च, मुक्तरसकुसुम्भवत्, अत एव हेतोः, यस्मादेवं तस्मात् सोपभोगानीति निगमनं ॥२-४५॥ ટીકાર્થ- કામણશરીરને ઇન્દ્રિયો વગેરે ન હોવાથી કાર્મણશરીર ઉપભોગથી રહિત છે. આ પ્રમાણે સૂત્રનો સમુદિત અર્થ છે. અવયવાર્થને તો ભાષ્યકાર અન્યન ઇત્યાદિથી કહે છે- જે શરીર અંતે હોય તે શરીર અંત્ય કહેવાય. પ્રસ્તુતમાં સૂત્રકાર સૂત્રમાં જણાવેલા ક્રમ પ્રમાણે અંત્ય શરીરથી કાર્મણશરીરને કહે છે. કેમકે વારિ-વૈજ્યિ - હાર તૈન-વાર્માનિ શરીરાણિ (૨-૩૭) એવો સૂત્રપાઠ છે. કામણશરીર ઉપભોગથી રહિત છે, અર્થાત્ (૧) કામણશરીરથી સુખ-દુઃખનો ઉપભોગ કરી શકાતો નથી. (જેમ ઔદારિક આદિ શરીરથી ઇન્દ્રિયો અને વિષયોના સંપર્કથી સુખ-દુઃખનો વ્યક્તરૂપે અનુભવ થાય છે, તેમ કાર્મણશરીરથી સુખ-દુઃખનો અનુભવ થતો નથી.) કારણ કે શરીરથી સુખ-દુઃખનો અનુભવ અસંખ્ય સમયથી જ થાય. કાર્મણશરીરનો યોગ તો વિગ્રહગતિમાં જ વધારેમાં વધારે ચાર સમય સુધી જ હોય. (૨) તથા કાર્યણશરીરથી કર્મબંધ ન થાય. (જેમ ઔદારિક આદિ શરીરથી હિંસા, જુઠ, ચોરી, અબ્રહ્મસેવન આદિ પ્રવૃત્તિથી મન, વચન, કાયાથી વ્યક્ત રૂપે કર્મબંધ થાય છે, તેવી રીતે કાર્મણશરીરથી કર્મબંધ

Loading...

Page Navigation
1 ... 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 205 206 207 208 209 210