________________
કર્મગ્રંથ ભાગ-૧
૩૧ ખંડનો સમાવેશ કરી દીધો અને સાધુની અપભ્રાજના થતી અટકાવી. એવી જ રીતે બીજો દાખલો કલિકાચાર્ય ગર્દભીલ રાજાને ખૂબ સમજાવવાનો પ્રયત કરવા છતાં ન સમજતાં પોતે પોતાની શક્તિનો ઉપયોગ કરીને રાજાને હરાવીને સાધ્વીઓનું રક્ષણ કર્યું.
જો આમાં સાવધગીરી ન રાખે અને અપ્રશસ્ત કોટીનો કષાયે જો થઈ જાય. તેમાં જો કોઈ બચાવનાર ન મળે તો પોતાનું ભયંકર અકલ્યાણ કરીને અશુભ પ્રકૃતિઓનો બંધ કરે છે. દા. ત. વિશ્વભૂતિ વિશાખાનંદીને જોતાં તેના દ્વારા મશ્કરી થતાં વિશ્વભૂતીનો ગુસ્સો પ્રથમ સંજવલન અનંતાનુબંધી થયો પછી પતિત થઈ પહેલે ગુણસ્થાનકે અનંતાનુબંધી અનંતાનુબંધીના કષાયવાળા થઈ ગયા છે કારણે તેઓ ગાયને આકાશમાં ઉછાળી શક્યા. ઋષભદેવ ભગવાનના પુત્ર બાહુબલીજી સંયમનો સ્વીકાર કર્યા બાદ ભગવાન પાસે જતાં વિચાર આવે છે. કે જો હાલ ભગવાન પાસે જઈશ તો મારાથી નાના પણ સંયમી થયેલા ભાઈઓને વંદન કરવું પડશે માટે જ્યાં સુધી કેવળજ્ઞાન પેદા થાય નહિ ત્યાં સુધી ભગવાન પાસે જવું નહિ આ રીતે મનથી વિચારીને ચારિત્રનું પરિપાલન કરે છે આ વિચાર અપ્રશસ્ત કષાયવાળો કહેવાય છે. સંજવલન અપ્રત્યાખ્યાનીય કષાયનું વર્ણન :
આ કષાયના ઉદયકાળમાં વર્તતા જીવોને સર્વ સાવદ્ય વ્યાપારનો ત્યાગ કરી સારી રીતે ચારિત્રનું પાલન કરતાં વચમાં વચમાં આ સંજવલન અપ્રત્યાખ્યાનીય કષાય હોવાથી વ્રત નિયમ પચ્ચકખાણ આદિમાં જેવો વિર્ષોલ્લાસનો વેગ મળવો જોઈએ તેવો મળતો નથી. તેના કારણે પોતે પોતાની રીતે શક્તિનું માપ રાખીને વ્રત નિયમાદિ કરતા જાય છે, તેમાં અતિચાર પણ વારંવાર લાગ્યા કરે. સંજવલન પ્રત્યાખ્યાનીય કષાય :
આ કષાયના ઉદયકાળમાં વર્તતા જીવોને વર્ષોલ્લાસપૂર્વક સર્વવિરતિ પ્રાપ્ત કર્યાબાદ વારંવાર વિશેષ રીતે વ્રત નિયમ પચ્ચખ્ખાણ આદિમાં આગળ વધવા માટે પ્રેરક બળ પ્રાપ્ત થતું જાય છે તથા શક્તિ મુજબ વર્ષોલ્લાસ પૂર્વક તપ નિયમાદિનું પણ અણિશુદ્ધ રીતે પાલન કરે છે. નિરતિચાર પણે ચારિત્ર પાળવાની ભાવના હોવા છતાં આ કષાય તેમાં જોરદાર વેગ પ્રાપ્ત થવા દેતો નથી. આની સાથે સંજવલન અનંતાનુબંધી કષાયનું પ્રેરક બળ મળે તો પ્રાણ કરતાં પણ અધિક પોતાના વ્રતાદિને ટકાવવા પ્રયત્ન કરતો જાય છે. જો તેમાં સંજવલન પ્રત્યાખ્યાનીય અપ્રશસ્ત કોટીનો કષાય પ્રાપ્ત થઈ જાય તો તેના પ્રતાપે નહિ બંધાતી સત્તામાં રહેલી અશુભ પ્રવૃતિઓનો સ્થિતિ-રસ-વધારીને નિકાચીત પણ કરી શકે છે. દા.ત. મલ્લિનાથ ભગવાનના જીવે પૂર્વભવને વિશે નિંર્થકર નામકર્મની નિકાચના કરતાં કરતાં અપ્રશસ્ત કોટીની સંજવલન માયાથી તપ કરીને સત્તામાં રહેલા નહિ બંધાતા સ્ત્રીવેદના દલિકોની સ્થિતિ રસ વધારી નિકાચીત કરી કે જેના કારણે સ્ત્રી તિર્થંકર રૂપે ઉત્પન્ન થવું પડ્યું. સંજવલન સંજવલન કષાય :
આ કષાયના ઉદયકાળમાં વર્તતા જીવોને સર્વ સાવધ વ્યાપારનો ત્યાગ કર્યાબાદ બારે પ્રકારની અવિરતિનો મન વચન કાયાથી સર્વથા ત્યાગ કર્યા બાદ
