Book Title: Jain Dharm Vikas Book 02 Ank 12
Author(s): Lakshmichand Premchand Shah
Publisher: Bhogilal Sankalchand Sheth
Catalog link: https://jainqq.org/explore/522524/1

JAIN EDUCATION INTERNATIONAL FOR PRIVATE AND PERSONAL USE ONLY
Page #1 -------------------------------------------------------------------------- ________________ japanuzAsana TI , pAdir LIK ur india/ NSSSSSS pustaka 2 ju.]. Aso: vIra saMvata 2468 [ aMka 12 L taMtrI : prakAzaka :. lakSmIcaMda premacaMda zAhu. bhogIlAla sAMkaLacaMda zeTha. Page #2 -------------------------------------------------------------------------- ________________ viSaya. 373 . | |tathi vAra. MUSINI 35. 376 kubha gaLa na ja ha ke akaTombara, sane 1942. jaina dharmavikAsa. vIra saM. 2468. | vArSika lavAjama.] viSaya-darzana. [rUpiyA, aDhI. AsA,-kArataka vi. saM. 1998-99. sudi 6 kSaya lekhaka. pRSTha. svArthI saMsAra " munizrI rAmavijayache. zrI AdinAtha caritra padya. jainAcArya zrI kAliMdarInI. 34 zrIsupArzvanAtha stavanama sadhANI kALIdAsa nemacaMda. tapaHzulham janAcArya zrI vijayapadmasUrIjI. zrI siddhacakranI tAttvika bhAvanA. jainAcArya zrI vijayapakvasurIjI. 777 zrIgautamasvAmi vilApa. bAbulAla manasukhalAla zAha, 379 jo budha zAstra sammata mAnava dharma aura mUrtipUjA. 5 gurU . munizrI pramAdavijayajI ma. (panAlAlajI) 381 praznottara ka95latA" jainAcArya zrI vijayapadyasUrIjI. 383 caTapaTI ajaba mIThAIkA svAda cAkhIye. munizrI bhadrAnandavijayajI.383 ahaMta darzana ane Izvara. maNIzaMkara kALIdAsa vaidhazAstrI. 388 OMkAra stotram. munizrI premavimalajI. abhakSaya kaMdamULa svarUpa. munizrI rAmavijayajI. prathama karma graMtha padyAnuvAda sahita. munizrI dakSavijayajI. 393 nUtana paMthIothI sAvadhAna" amadAvAdI anubhavI. 395 zrI sAmAnya jINu da stavanam munizrI suzIlavijayajI. 399 "manasAgaranAM mAjA" bApulAla kALIdAsa sadhANI. munizra kapU ravijaya". jaina yuvaka saMdhanI jarUra. 41 'maMgaLa/10 3) budha (11 saMsAra parivartana zIla hai munizrI kuzalavijayajI. 42 - vadi 3 maMgaLa rohiNIdIna. sudi 3 budha zrIsuvidhinAtha kevaladIna. ne zani 14 vadi 5 gurU zrIsaMbhavanAtha kevaladIna. sudi 5 zukra thIjJAnapaMcamIdIna. 8 ravi 15 vadi 12 gurU zrIpadma prabhu janma ane sudi 17 zani caumAsI aThAI prAraMbha. dhu sema 16 zrIneminAtha cyavanadIna. su 6 11 budha paM.zrIsaubhAgyavijayajI 1bhagaLa 17 vadi 13 zukra zrI paDhAprabhu dIkSA ane mahArAja nivAsudIna. 11 budha 18. dhanaterasadIna. sudi 12 gurU zrIaranAtha kevaladIna. 12 gurU 19 vadi 0)) ravi zrI mahAvIra svAmI nirvANa, sudi 14 zani caumAsI caudasadIna 13| zukra ra0 divALI parva ane vahI pUjanadIna. sudi 15 ravi zrIsiddhAcala yAtrA prAraMbha, 5 ravi ra re, sudi 1 sema nUtana varSAraMbha ane zrI zrIhemacaMdrAcArya jayaMti ane kArtakI, - gautamasvAmI kevaladina. punamadIna. | dvArA vijayanItisUri jaina pustakAlaya, gAMdhIroDa, amadAvAda: 2 cha Te ? " 3 1 gaLa 11 budha 391 hara (400 su1/sAbha . 8 8 & 9 ke gara. 14 zani ra1 4 navama Page #3 -------------------------------------------------------------------------- ________________ nadharmavikasa. pustaka rajuM. Ase, saM. 1998. aMka 12 me. svAthI-saMsAra. racayitA pU A zrI vijayanemisUrizvara praziSya muni zrI rAmavijyajI ma. (gatAMka pRSTha 337 thI anusaMdhAna) | savaiyA ekTIsA. dIna mAsa ne varaso jAtAM, zeThaja letAM paradeza vATa, bAla nehI mitra AvI, puche tene gharanA ghATa; sAMbhaLa buddhi dhana tuM mitra, kevA dize kamanA thaka, dukhaDAM kahetAM pAra na Ave, jANe sarave gAmanA leka. (7) buddhi dhana kahe tuM sAMbhaLa, mArA mitra mArA udgAra, buddhi baLathI yukti Apu, jevA lakkaDa tevA kuThAra; vinaya nItinA suMdara phaLe, svAtha deze kaTu vipAka, karma pariNAmI rAjA Ape, sAcA zAstra sAcI vAta. (8) eka tIjorI prAcIna sArI, mAMhi bharIyA patthara sera, tALA kuMcI majabuta vAzI, yukti Ape che avAra; . buddhidhana buddhine dete, gaye pitAnA ghara AvAsa, zeThe pATha bhajavyA sArA, parijana pAme pUrNa vizvAsa. (9) kudarata sAcI jarA nahi kAcI, adala InsAphe jagamAM vyApI, dhArA zAstrI banI rUpadhArI, nyAye Ape pustaka vAMcI; Amra phaLanA bIja vAve te, madhura rasa ape che sAra, niMba phaLanA kaTuka rasane, detAM nahi te lagADe vAra. (10) paMdara paMdara dinanA vArA, bhejana mATe kare TharAva, prathama dine kaMcanagaurI, bhejana lAvI suNe prastAva TADhAM bhAta ne TADhI purI, uMcA svare Ape Aya, chuM de, mera ne zAke, tenA darzana kayAMthI thAya. (11) uMmara ne DuMgara thayA ne, pAdara thayAM dezavideza, goLI te gaMgAjaLa ThAme, mAthe ujaLAM thayAM keza, batrIsa dAMtamAMthI eke, mukhamAM dAMtaja nahiM jaNAya, jaTharAgni te dhIme cAle, ThaMDu bhajana kema jamAya. (12) (apUrNa) Page #4 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 374 jainadharma vikAsa // zrI AdinAtha caritra padya // (jainAcArya zrI jayasiMhasUrIjI taraphathI maLelu.) (dis y4 338 thA manusa dhAna. ) tavatina citra sakala samajhAvA, paMDitAne nizcaya ho jAvA / izAnakalpa zrI prabhahIM vimAnA, yahi lalita mama jIva pichaanaa|| vayaMprabhA yaha sundara nArI, mahA satI pati AjhAkArI / dvitiya janma ninArmI kahAvA, ambara tilaka bhUdhara para AvA // puni yagaMdhara munivara Tiga AI, anazana vRta lInA harSAI / drahadharmA upadezase, AyA meM tina pAsa / mujJa darzana karake turata, hui ninAmI nAsa / / pUrva janma kara rupa suhAvA, vRta prabhAva ninArmI paavaa| khayaMprabhA muja milI piyArI, ihi vidhi samaya gayA sukhkaarii|| puni naMdIzvara dIpameM, AyA jinavara dvaar| pUjana kara tIratha calA, mArga cavyana honAra // rAnI rahI banahI asahAyA, puni mama jIva lohAgala aavaa| cItramAhiM yaha nArI hamArI, bina anubhava nahIM jAnana hArI // yaha suna paMDitA ati harSAi, turata rAjakanyA pahaM aaii| auSadha sama kahadI saba bAtA, suna kuMvarI mana ho gai saataa|| sabahiM bAta pitu sana kahavAI, rAjA suna ciMtA visraaii| turaMta kuMvara bulavAya kara, kiyA lagna tatkAla / kuMvara kuvarI dAno mile, miTA vichoha vihAla // zrImatI vajrajaMgha sukha pAyA, kara vivAha Aye nija raayaa|| khaNe jaMgha nRpa mana anumAnA, soMpa kuMvara saba rAjya khajAnA / valna jaMgha huA saba lAyaka, rAja prajA sabahIM sukha dAyaka // maiM dikSA le janma sudhArUM, aSTa karma kara zatru maaruuN| imi mana ThAna bulAya kumArA, kinha mahotsava sopA bhaaraa|| puni dikSA le tyAgI jAlA, aMtima dina taka dharma sNbhaalaa| vajrasena nRpaneM udhara, kiyA byAi sama kaam| rAjya sopa nija putrako, dikSA lI sukha dhAma // ...idhara hue zrI vajrajaMgha rAjA, bhoga vilAsa karata sukha sAjA // . Page #5 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zrIsupArzvanAtha stavana. 75 yahi vidhi bItata dina aru rAtI, hui tabahiM putravara prAptI / huA rAja graha maMgala bhArI, sabahiM huA jo maMgalakArI // udhara zrImatI pIyara sAhIM, zatru Ana karI utpaahii| yuddha karana hita dUta paThAvA, puzkara taba cetana ho jAvA / / bahanoi taba ter3a bulAvA, vajrasaMgha taba ati hrssaavaa| vajrasaMgha taba kiyA payAnA, zrImatI saMgha calana mana ThAnA // puni tava pati sana AjJA mAgI, lInI saMgha nRpa nija ardhaaNgii| puNDarikiNI nagarI mahaM Aye, puSkara pAla nRpa ati harSAye // puni nAnAvidhi bhai lar3AI, zatru sena tava ati ghabarAI / bhage zatru saba le nija prANA, zatru nRpa taba zaraNa bakhAnA / / puskara pAla nItinidhi rAjA, sanmAne zrI vajrajaMgha raajaa| vajra jaMgha nRpa vidA puniyAMcI, puSkara nRpahiM prIti ati sAMcI // leya vidA zrIvajrajaMgha rAjA, rAjabhavana nija cale sukha saajaa| calata mArga bIhaDa bana AvA, tAhi tahAM nara deva dikhAvA / / tinahiM dekha nRpa pUchana lAgA, yahi bana kimahovata sukha saagaa| yaha suni catura kaheu sukhapAI, kevalI hue doya muni raai|| karana mahotsava deva padhAre, te prabhAva phaNI jahara vidaare| sagarasena munisena he nAmA, yahi bana daraza deta sukha dhAmA / doya muni eka sahodara bhAI, caMdrasUrya sama teja suhAI / (apUrNa) che zrI supArzvanAtha stavana che racayitA-saMdhANI kALIdAsa nemacaMda. (mAravADA). zrI supArzvanAtha tuja vinavu, zaraNe rAkhe mahArAjajI, Apa sama avara ke nahIM, muja tAraNa hIrajI 51 su. pratIchita rAjAnA putra che, pRthvI mAtAnA naMdajI, sAta mahA bhaya TALIyA, vANArasI nagarInA rAyajI. kerA su. meravADA nagara sehAmaNuM, vase varNa anekajI, jaina dharma atI zobhate, dhameM sukha vartAya . AvA su. Apa muti manohara dekhIne, mana mAruM harakhAya, darzana karI dAdA ApanuM, sIdhyAM saghaLAM muja kAjajI. su. sadaguNa rAgI gurU maLyA, kapura vijaya vikhyAta che jenA darzanathI sukha pAmIyA, kALIdAsa tasa dAsajI. pA. su. Page #6 -------------------------------------------------------------------------- ________________ jainadharma vikAsa. ||shriitpHkulkm // // kartA-AcAryazrI vijayapadmasUriH // // AryAvRttam // paNamiya siriparamiTTI-paramikkuvayAriNemisUri guruM // siritavakulagaM harisA-raemi sirisaMghakallANaM // 1 // lahukammiya bhanyA jaM-kuNaMti bahukammaNijjarahANaM // tamiha tavaM viNNeyaM-NAmAi pahUyameehiM / / 2 / / jassa tavattahi hANaM-NAmatavaM taM tavassi paDimAo / / ThavaNA tavaM vimeyA-guNa guNavaMtANa duNhaMpi // 3 // eyassa guNattAo-ThavaNA hoja Na NidaMsiyA gunninno|| vihi bahumANavihINaM-bhavatthakAmaM tavaM davvA // 4 // kevala kallANaTuM-nANa khamA saMjuyaM mahullAsA / / NikkAmabhAvacaMga-kijai taM hoja bhAvatavaM // 5 // gaMdIe uccaraNaM-guruNo pAsammi bhavya vihipudhvaM / / sihamahutte tatto-bhAvatavArAhaNA hoi // 6 // tavanANI tavatatta-ththabhAvaNA thiruvaogi bhvvjio|| AgamabhAveNa tavo-noAgamao sakirio se // 7 // tavakAragehi hiyae-dhijakhamAsaMti saralayA tose / / samuciya nidAhAre-taNhA parihAraNammatte // 8 // saMsAriyaphalaNicchA-gurusevA sahaNasIlayA viNae / niMdA'bhAvavivee-kammakkhayabhAvaNA karuNA // 9 // AruggaM vihirAgaM-maMdattaM rAgadosapamuhANaM // .. dhariUNaM kAyavvaM-tavaM mahussAhavuDDIe // 10 // ciyakammAyalabajaM-visayaggi jalApavagga saggadayaM / / karaNAhi maMtatalaM-vigyatimira tiggarassiyaraM // 11 // aDavIsaladdhivallI-mUlaM jiNasAsaNe tavaM bhaNiyaM // paramappahAvakaliyaM-kuNatu bhavvA ? viNoyA taM // 12 // jaharaNaM paridahiuM-satto dAvANalo Na cevaNNo / evaM ma viNA mehaM-kAuM dAvANalaM saMtaM / 13 // [apUrNa.] Page #7 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zrI siddhacakranI tAtvika bhAvanA. zrI siddhacakanI tAtvika bhAvanA. lekhaka. jainAcArya zrI vijayasUrijI. (gatAMka pRSTha 345 thI anusaMdhAna ) AvA arihaMta prabhunI stuti ApaNe kevA zabdamAM karavI joIye te have jaNAvIye chIye, jene cheDo dekhAtuM nathI evA saMsAra rUpi samudramAM bUDelA ane tAranArA he prabho ? ApanI sevAmAM hAjara rahelA sevakane zuM Apa bhUlI gayA? je tema na hoya, to te lekabAMdhava! ApanuM zaraNuM lIdhuM to mane A5 tAravAmAM zA mATe vilaMba kare che? 1-dayAnAM bhaMDAra evA he arihaMta prabhu! zaraNe AvelA ane duHkhI banelA evA A dAsane Apa je saMsArarUpI samudramAMthI tAravAmAM vilaMba kare che, te zuM vyAjabI gaNAya? arthAt na ja gaNAya. 2 he dayALu prabho ! Ape mane saMsArarUpI bhayaMkara aTavImAM haraNanA baccAnI mAphaka eka rakhaDato mUkayo? ApanA jevA mahA purUSa je AvI rIte upekSA karaze, te huM te aTavImAM ApanA vinA gabharAIne marI jaIza, mATe Apane tema karavuM ucita na gaNAya. 3 he prabho! Apa anaMta vIryane dhaNI che, ane du:khI jene AzvAsana ApanAra che. mATe Apa kRpA karIne mane saMsArarUpI aTavImAMthI bahAra kADhI nirbhaya banAvo. 4 he nAtha! jema sUryavikAsI kamale sUryanA prakAza vinA vikasvara na thAya, tema he prabho! ApanA sivAya mane kaI paNa muktipada ApI zake tema nathI. 5 he prabho ! huM phakta muktineja mAguM chuM, chatAM Apa mane te ApatA nathI, te te bAbata huM Apane pUchuM chuM ke zuM te mArA bAMdhelA kamone deSa che? athavA mAro AtmA ja kharAba che? athavA A paMcamakAlane deSa che? athavA zuM huM bhavya nathI ? athavA zuM ApanA pratyenI mArI bhaktimAM kacAza che? upara jaNAvelA kAraNemAMnuM zuM kAraNa che? ke jethI Apa mane muktipada nathI ApatA. te ApanA sivAya bIje kaNa jANI zake? 6 he prabho! huM nikhAlasa dIlathI spaSTa zabdomAM Apane jaNAvuM chuM ke A jagatamAM ApanA sivAya mAre bIjA keInuM zaraNuM nathI. 7 he prabhe ! Apa mArA kharA pitA samAna che, kharI mAtAnA samAna, kharA bhAI samAna, ane sAcA gurU samAna ja hoya, te paNa Apaja cho. 8 he nAtha ! jema jala vinAnI bhUmi upara mAchaluM taraphaDe, tema Ape mane tarachoDe, tethI mArI paNa tevI ja sthiti thaI che. 9 he nAtha! huM aDaga manathI ApanI bhakti karuM che. te Apane jANa hAra to hoI zake ja nahi kAraNa ke Apa sarvajJa che. 10 jema sUryanA kiraNene laIne kamalo vikasvara thAya, tema Apane jethI mAruM mana paNa vikasvara thAya che. ane mananI vikasvaratA addha vagere svarUpavAlA karmonA jorane paNa haThAve che. mArI bhaktinAM ATalAM spaSTa cihno majurI chatAM Page #8 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 378 jenadharma vikAsa he prabho! mane khabara nathI paDatI ke mArI upara ApanI dayA kevI che? nahi te Apa mane tarachoDAja nahi, jema ene joI mera harSathI nAce, tema Apane dekhI huM paNa harSathI nAcuM chuM. A badhI A dAsanI bhakti che ke gAMDapaNa che, te Apa kRpA karIne jaNAvo. 11 he prabho! Apano prabhAva e che ke jema maMjarIthI zobhAyamAna evA AMbAne joIne keyala mIThA svare bolavA mAMDe, tema Apane joIne mUrkha mANasa paNa ApanI sAthe prema bhaktithI vAtacIta karavA maMDI jAya che. tema huM paNa ApanI pAse temaja beuM chuM. kAraNa Apa sarasa evA muktinA Anandane ApanAra cho. 12 mATe he prabho ! sevakane A5 jaDa jevo mAnaje paNa tarachoDaze nahi kAraNa ke satparU bhakta jananI upara prema rAkhanArA hoya che. 13 he prabho! huM Apane ema kahuM chuM ke, zuM bALaka kAluM kAluM bole chatAM te (bALaka) bApane vadhAre vadhAre Ananda nathI upajAva te? tema bAlaka je A dAsa paNa jevuM tevuM bele, chatAM paNa Apane Ananda upajAve che ke nahi, te Apaja kahe. 14 he prabhu! anAdikAlanI kuTevane laIne mArUM bhuMDa jevuM mana viSaya rUpi durgAmaya viSThAmAM Asakti rAkhe che. tene huM tyAMthI pAchuM haThAvI zakatA nathI, mATe maherabAnI karI Apa mArA capala manane viSayarUpi viSkAmAMthI bahAra kADhe. 15 he prabho ! huM ApanA zAsanane rAgI chuM, chatAM mArA saMbaMdhamAM Apane zuM "A sevaka bAbAsAI rUpiyA je che evI zaMkA upaje(rahe) che? ke jethI ATaluM kahetAM chatAM paNa Apa mane uttara ApatA nathI. 16 AvI ucca keTImAM dAkhala thayA, ane Apane bhakta banyA chatAM mane saMsAranI aneka viDaMbanA dukha de che, teja mane Azcarya lAge che. 17 namaskAra karanAra jIvone karma zatruone haNavA zUravIra banAvanAra he prabho ! khela purUSanA jevI te viDaMbanAo haju sudhI paNa mArI keDa mUkatI nathI. 18 he prabho ! Apa kevala darzanathI AkhA jagatane dekhe che, chatAM kaSAyarUpi mahA kaTTA zatruothI pIDAyelA evA mane kema dekhatA nathI. eTale A dAsane tevI sthitimAM Apa dekho che chatAM upekSA karo, te te vyAjabI na gaNAya. kAraNa ke Apa zivAya bIjo mane kaSAyanI pIDAthI mukta karavA samartha nathI. 19 he prabho! Apane jevAthI mane evo vicAra Ave che ke, prabhunA mArgane anusarIne huM paNa saMsArane pAra kema na pAmuM? AvI bhAvanAthI mAre AtmA saMsAramAM kSaNa vAra paNa rahevAne rAjI nathI. paNa karUM zuM? A bhayaMkara rAgAdi zatruone samudAya mane pakaDI rAkhe che. mATe he prabho ! kRpA karIne Apa te zatruone aTakAve, ke jethI huM ApanI pAse AvI zakuM. 20 he prabho! mane saMsAramAM rAkha, athavA saMsAra samudrathI pAra utArave, te Apane ja AdhIna che, evA sattAdhIza chatAM Apa mane saMsAra samudrathI pAra utAravAmAM zA mATe vilaMba karo che? duHkhathI TaLavaLatA jene Apa nahi ugAre te keNa ugAraze? 21. (apUrNa) Page #9 -------------------------------------------------------------------------- ________________ gautamasvAmi vilApa zrI gautamasvAmi vilApa. lekhakaH bAbulAla manasukhalAla zAha. [sAkhI] vIra vibhu AjJA thakI, jAya ure jina lIja, gayA gautama pratibadhavA, deva zarma e dvija. 1 pratibaMdhi e viprane, rAta rahyAM tyAM vAsa, zaka sahita deve kare, kalAhala AkAza. stabdha banI citta jeDIyu, karyA sAbadA kAna, paDyA zabda deve taNuM, vIra lA nirvANa. 3 phALa paDI tava uramAM, upanya kaMpa zarira, bALaka jema raDI paDyA, yAda karI prabhu vIra. vaja sama e chAtaDI, hAtha na rahI e lagAra, dhrusake dhrusaka lahe dhrusakA, neNa vahe codhAra. kaMpArI khuba jesamAM, vyApi aMga upAMga, vadhu hAthamAM navi rahyuM, bheMya paDyA te vAra. 6 AvyA zuddhimAM yadA, bele teNu vAra, vIra vira basa bela eka, anya nahIM uccAra. 7 prIta vIrathI ja hatI, uccAre te vIra, bhUtakALa tAjo karI, vaLI raDatA te vAra. he prabhe! A bAlanI, leze khabara che? gayA hatA AdhAra tuM, sahAya have ama ke? ugatI zaMkA mAharI, pUchIza kene nAtha? deve uttara keNuM muja, kavaNa rAkhaze lAja. 10 janAra je jAvA cahe, kyA na rokAya, na Ape ghaTatuM karyuM, ane je na sahAya. 11 paNa hatI je prItaDI, ne yAda karI te kALa, . javA utAvaLa mekSamAM tyAgI zuM tatkALa 12 [odhavajI saMdeze kaheje zyAmane e rAga] zAsana nAyaka prANa prabhu he vIrajI, prItaDI toDI muja uparathI sAcaje, alaga kIdhe Apa kanethI he nAthajI, Avaze jANe levA mujemAM bhAga je. mana maMdiranA vAsI vhAlA vIrajI--e AMkaNI. 1 Page #10 -------------------------------------------------------------------------- ________________ janadharma vikAsa mana. 2 mana. 3 mana. 4 mana. 5 bhUlyA sAhiba haTha karatAM na AvaDe, hota kahyuM je adhiktA muja pAsa, kapaTa karI mujathI zuM cAlI nIkaLyA, Avata nahIM tuma sAtha kharekhara nAthaje. Apa gayA nedhAro mUkI mujane, duHkhanA DuMgara ugyA dIna dayAlaje, bharata bhavi tuma prema taLe pAgala banyA, cheha dIdhe teone paNa kRpAlaje. yAda karI tuma divya jIvana e sau raDe, zoka tyaje nA urathakI dina rAtajo, miththAmatine pAra nahI A vizvamAM, hAma nathI haiye zuM karIe tAta. vAta zItaLa vAyu paNa thaMbhI gaye, nayabdhinA nIra paDyA kaMI sthIraje, saravaramAM hase cAre cara tyajI, mIMcI AkSe ubhA zoke sthirajo. karamAyA taruvara sau Apa ravi vinA, kharI paDayA kaMI bhUparapaNe kusumaje, tyajI kRjana paMkhI sau mALe jaI caDhyA, zeka taNuM pazuo pADe kai bUma. bhUlyA sAhiba olabhe na deuM tane, pAme chuM huM kama taNA phala mujo, Apa kare temAM zaMkA zI mAre, mAnuM kIdhuM hita ghaNu che muja je. manamAM moTI tamane e zaMkA hatI, nivaNe je goyama raheze pAsa, kheda prasArI AtmaguNa hAnI kare, samanya sAhiba bhaluM karyuM che kAja je. satya kahuM te Apa hatA vItarAgajI, niHsnehI kasuranA talabhAra, guNa e tujamAM jAye meM Aje vije, dhik dhika niMdu Atama mAro tAta. gothama caDhIyA bhAva minArA upare, bhAvanA AvI ekatva mana mAMhya, niramala paMcama jJAna prakAzya te same, udyota thakI trileke AnaMda thAya che. mana. 6 mana. 7 mana, 8 mana. 9 mana, 10 Page #11 -------------------------------------------------------------------------- ________________ :381 zAstrasammata mAnavadharma aura mUrtipUjA. zAstrasammata mAnavadharma aura mUrtipUjA. lekhaka:-pU. mu. zrIpramodavijayajI mahArAja. (pannAlAlajI) (gatais Y4 352 thI anusaMdhAna.) uparokta zilAlekha se spaSTa siddha hotA hai ki bhagavAn neminAtha ke zAsana kAla meM bhI jaina maMdira aura mUrtipUjA kA pracura pracAra thA isa bAtakI vizeSa siddhi aura puSTi jJAtA sUtra dvArA draupadI kI pratimA pUjAke prakaraNa se ho hI jAtI hai| draupadI kA kAla bhagavAn neminAtha ke samasAmayika hI thaa| bhagavAn neminAtha ke samaya meM bhI jaina mUrtiyoM aura maMdiroM kI kAphI pratiSThA thii| ___aneka rAjAoM aura mahArAjAoM ne to apane pracalita sikkoM para bhI caitya ke cihna aMkita karA diye the ve hI jaina caityAMkita prAcIna sikke sAmpra. tAvasthA meM bhI uttara hiMda ke itastataH bhUmitala meM se nikalate hue pAye jAte haiN| ina sikkoM meM se kitaneka to maurya kAla ke samaya ke prApta hote haiM jina para caitya kA cihna aMkita milatA hai aura jo 2300 varSa kI prAcInatA ke sUcaka haiN| aise aneka aitihAsika pramANa maujhUda haiM jinakI siddhi DaoN. tribhuvanadAsa laheracaMda ne apane prAcIna bhAratavarSa ke itihAsa ke dvitIya bhAga meM kI hai| takSazilA ke pAsa pAzcAtya anveSakoM ne anveSaNa prayatna dvArA jo nagara khoja nikAlA hai usake bhUmibhAga meM se eka dhyAnastha jaina murti jo 5000 varSa kI prAcIna hai prApta huI hai| isa prakAra mUrtiyoM kI prAcInatA ke AdhAra para jaina dharma kI prAcInatA aura sArvabhauma sattA kA sahaja hI anumAna lagAyA jA sakatA hai| isa nagara kA nAma "mohana joDerA" hai| siMdha aura paMjAba kI sarahada para jo "harappA" nAmaka nagara bhU bhAga se nikalA hai usa nagara meM deviyoM kI mUrtiyAM milI haiN| yaha nagara 5010 varSa purAnA hai| uDIsA prAMta ke khaMDagiri aura udayagiri nAmaka donoM pahADa abhI bhI bhAratIya Adarza, bhAratIya kalA prAdhAnya aura mUrtiyoM kI prAcInatA kI siddhi meM vidyamAna haiM / jinake saMbaMdha meM purA tatvavettAoM kA kathana hai ki ye pahAr3a pahile jaina maMdiroM se vibhUSita the aura yahAM aneka bhakta loga saMgha le kara tIrthayAtrA ke nimitta Ate the| inhIM pahADoM meM sAdhuoM ke dhyAna ke liye vividha guphAeM bhI thIM inhIM guphAoM kI bhittiyoM para jaina tIrthaMkaroM kI bhavya evaM divyasuMdara kAya mUrtiyAM bhI cihnita thI jinake dhvaMsAvazeSa Aja bhI yatra tatra dikhate haiN| IsvI saMvat 1820 meM pAdarI sTaliMga sAhabane anveSaNa karate hue apanA dhyAna jaba ina donoM pahADoM kI guphAoM kI ora kiyA to vahAM unako eka prAcInatama zilAlekha prApta huA jisako purAtatvakSoMne bhAratIya prAcIna zilAlekhoM meM sarva prathama sthAna diyA hai| yaha zilAlekha kaliMga deza ke rAnA mahAmeghavahAna cakravartI mahArAjA khAravela ke samaya kA hai| Page #12 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 382 janadharma vikAsa unakI upasthiti meM hI yaha likhA gayA thaa| jaina paTTAvaliyoM meM AcArya hemavaMtari kI paTTAvalI atyanta purAtana mAnI jAtI hai usameM spaDa likhA hai ki kaliMga deza se rAjA naMda jaina mUrti ko magadha meM le gyaa| vaha mUrti magadha ke rAjA zreNikane sthApita kI thii| rAjA zreNika (biMbasAra) bhagavAn mahAvIra kA ananyopAsaka thA yaha bAta unakI jIvana saMbaMdhI ghaTanAoM se spaSTa avagata ho jAtI haiN| isase isa bAta kI siddhi aura puSTi mIlatI hai ki kaliMga kA maMdira zreNikane mahAvIra kI maujUdagI meM hI banavAyA thaa| mahAtmA buddha sarva prathama apane dharmatatva kA upadeza karane ke liye rAjagRhanagarameM padhAre taba ve sAtaveM tIrthakara zrI supArzvanAtha ke maMdira meM Thahare the aisA bauddha graMtha "mahAvagA" meM ullekha milatA hai usameM isa maMdira kA nAma pAlI bhASA meM "suppatittha" arthAt supArzva tIrtha likhA hai| vizAlA nagarI ke stUpa aura mathurA nagarI ke khaMDita stUpa Aja bhI pArzvanAtha ke pUrva maMdira aura mUrtipUjA hone kI siddhi karate haiN| bhagavAn mahAvIra dIkSA lekara jaba AbU ke sannikaTa muMDasthala nAmaka magara meM prAmAnugrAma dharmadezanA dete hue padhAre taba vahAM rAjA naMdIvardhana Apake darzanArtha aayaa| darzana kara bahuta prasanna huA aura prabhu darzana kI cirasmRti meM vahAM para hI eka vizAla bhavya maMdira banavAyA jisake dhvaMsAvazeSa adyAvadhi vidyamAna haiM aura jisakI puSTi tatrastha zilAlekha se ho jAtI hai| isa maMdirakI pratiSThA kezI zramaNAcArya ne karAI thii| kaccha bhadrezvara nagara meM mahAvIra nirvANa ke 23 varSa pazcAt kA banA huA eka prAcIna maMdira adhunApi vidyamAna hai| isa maMdira kI pratiSThA bhagavAn saudharmasvAmI ke punIta karakamaloM se huI thI aisA isa maMdira ke zilAlekha se pramANita hotA hai| __ osiyAM aura koraNTA (mAravAr3a) ke mahAvIra maMdira kI pratiSThA vIra nirmANa ke 70 varSa pazcAt AcArya ratnaprabha sUri ke hAthoM se huI thii| isase siddha hotA hai ki ukta maMdira dvaya 2393 varSa ke prAcIna haiN| zrAvastI nagarIke bhUgarbha meM se zrI saMbhavanAtha kA eka maMdira nikalA hai isake saMbaMdha meM anveSakoMkA mata hai ki yaha maMdira aura isake khaNDahara bhagavAn mahAvIra ke pUrva ke smAraka hai aura svayaM mahAvIra bhI yahAM padhAre hue haiN| aise eka nahIM aneko pramANa mUrtipUjA kI prAcInatA ko siddha karane vAle milate haiN| vIra nirvANa ke pazcAt ke pramANoM ke saMbaMdha meM kahanA hI vyartha hai jaba ki unake pUrva bhI maMdira aura mUrti hone ke pracura pramANa milate haiN| bhAratIya AryajanoMne to mUrti ko prAcIna kAlase hI dharma kA eka khAsa svarUpa mAna rakkhA hai kiMtu cIna, jApAna, AsTriyA Adi dUravartI deza bhI prAcIna kAla se hI mUrti kI upAsanA karate Aye haiN| vikama kI caudahavIM zatAbdI taka paurvAtya dezoM ke samAna hI pAzcAtya dezoM meM bhI mUrti pUjA kA prabala prasAra evaM pracAra thaa| usa samaya una dezoM meM bhI jaina maMdira vidya Page #13 -------------------------------------------------------------------------- ________________ praznottara kapaletA. 363 % 3DE mAna the jinake dhvaMsAvazeSa samaya samaya para bhUbhAga meM se nikalA karate h| AsTiyA ke prAMta meM mahAvIra kI mUrti, amerikA jaise zikSita aura anveSaka rAjya meM siddhacakra kA gaTTA, maMgoliyA prAMta meM aneka mUrtiyoM ke khaMDAvazeSa jainadharma aura mUrtipUjA kI prAcInatA ke pramANa svarUpa vidyamAna haiN| itanA hI nahIM api tu jisa makkA madInA meM evaM arabasthAna meM sarva prathama muhammada paigaMbara sAhibane apanI sazakta talavAra ke bala para jisa mUrtipUjA kA virodha kiyA thA una prAMtoM meM usa samaya bhI jaina maMdira pracura parimANa meM vidyamAnathe aisA siddha hotA hai| vAstava meM jina logoMne bhArata meM paribhramaNa kiyA ha ve loga jainiyoM kI utkarSatA kA sahaja hI patA lagA sakate haiN| rANakapura, AbUjI Adi sthAnoM kI maMdira, mUrtiyAM, jainiyoMkI utkRSTa AhojalAlI, uttama dhrmpraaytaa| evaM mUrti pUjA kI prAcInatA ko sagarva unnata mastaka ho karake pramANita kara rahI haiM jina bhavyAtmAoMne eka bAra bhI ina tIrthadhAmoM kI yAtrA kI hai ve inakI prazaMsA kiye binA kadApi nahIM raha sakate haiN| bhakta loga prazaMsA kreN| zrI jenAgama praznamAlA yAne prottara kalpalatA. lekhaka-AcAryazrI vijayapaghasUrijI. (dis y04 347 thI manusadhAna) 1pa-prazna-pUrvenA je pade batAvyA, temAM pada kene kahIe? eTale pahanuM sakSae zuM ? uttara-panuM svarUpa viziSTa saMpradAyathI jANavuM. ema zrI bhagavatIsUtranI TIma "padAni ca viziSTasaMpradAyagamyAnIti" - pramANe 4thu cha. tyAM arthane nirNaya thAya, te pada kahevAya, eTale cAlu adhikAranI jyAM samApti thAya, teTale sUtravibhAga pada kahevAya. ema zrI samavAyAMga TIkAmAM zrI abhayadevasUrijIe ane zrI malayagiri mahArAje zrI naMdIsUtranI TIkAmAM jaNAvyuM che. tathA 51 koDa 8 lAkha 84 hajAra 6 so ne sADIekavIsa zlokanuM eka 5da thAya. ema zrI ratnasAra nAmanA graMthamAM jaNAveluM ikkAvaNNaM koDio-lakkho aTuMva sahasaculasIha // jassayasaDDhikavIsA-payammi mANaM silogANaM // 1 // A gAthA uparathI jANI zakAya che. vaLI zrI karma graMthanI TIkAmAM zrI devendrasUri mahArAja jaNAve che ke "padasya tathAvidhAmnAyAbhAvAtpramANaM na jJAyate" me tev| na saMpradAyanA abhAve padanuM pramANa jANI zakAtuM nathI. AcArAMgAdi sUtronA Page #14 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 384 jaina dharma vikAsa 18 hajAra vagere pada jaNAvyA, temAM "vibhakti jenA cheDe hoya, te pada kahevAya" A rIte vyAkaraNa zAstramAM jaNAveluM pada levuM nahI. 16-prazna-anuyoganA bheda keTalA? uttara-anuganA 4 bheda che. 1 dravyAnuyoga. 2 gaNitAnuyoga. 3 caraNakaraNanuga. 4 dharmakathAnuga. 17-prazna-anuga zabdano artha zo ? uttara-anuga eTale vyAkhyAna athavA syAdvAdazilIe padArthonuM varNana karavuM, te anuyoga kahevAya. 18-prazna-anuganA cAre bhede mAnavAnuM zuM kAraNa? zuM eka anuga mAnavAthI kAma na cAle? uttara-jema dravya rega jUdA jUdA hevAthI tenI davA paNa judI judI hoya che. tema saMsAri jI bhinna bhinna prakRtinA hovAthI pUjya zrI tIrthakarAdi lakattara pue cAre anuganI prarUpaNA karI che, te ucita ja che. dravya, kSetra, kAla, bhAva vagere padArtho karmonA kSepazamAdimAM kAraNa kahyA che. tethI koIne dravyAnuyoganI bInA sAMbhaLavAthI lAbha thAya. keIne gaNitAnuyoganI bInA sAMbhaLavAthI lAbha thAya, ne keIne caraNakaraNanuganI bInA sAMbhaLavAthI lAbha thAya, vaLI keIne dharmakathAnuganI bInA sAMbhaLavAthI lAbha thAya. A muddAthI prabhudeve cAre anugAnI prarUpaNa karI che. zrI gautama mahArAjAdi mahApurUSane dravyAnuyoganI bInA sAMbhaLIne saMdeha dUra thatAM saMyamanI bhAvanA prakaTa thaI. tenI nirmala ArAdhanA karIne teo siddhinA sukha pAmyA. Ardra kumArane zrI AdinAtha prabhunI mUtinA darzana thatAM ane zrI zayaMbhava bhaTTane zrI zAMtinAthanI mUrtinA darzana thatAM ane atisukumAlane nalinI gulma vimAnanI bIne sAMbhaLatAM jAti smaraNa jJAna prakaTayuM. ema svayaMbhuramaNa samudramAM rahelA mUrtinA AkAranA sabhyone joIne sAmA (dekhanAra) rahelA masyAne jAti maraNa jJAna thAya che. AvA bIjA paNa puSkaLa daSTAMte uparathI sAbIta thAya che ke-eka anugathI kAma cAle ja nahi. 1-prazna-cAre anuganuM svarUpa zuM? uttara-1 dravyAnuyega, je jIva achavAdi dravyanuM vistArathI svarUpa jaNAve, te dravyAnuga kahevAya. 2 gaNitAnuyoga, jenA AyuSyAdinI tathA parvata-vimAnAdinI laMbAI vagere ane sUrya caMdrAdinA cAra vagerenI bInA jemAM vistArathI samajAvI hoya, te gaNitAnuga kahevAya. 3 caraNakaraNAnuyoga, je caraNa sittarI karaNasittarInuM svarUpa vistArathI jaNAve, te caraNakaraNAnuga kahevAya. 4 dharmakathAnuga, je parama ullAsathI zrI jinamanI ArAdhanA karIne, karAvIne, ane anumodIne savAratAraka thaI gayA, tevA mahApurUSanA Page #15 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prauttara kalpalatA. 385 Adarza jIvanane jaNAve, te dharmakathAnuyoga kahevAya. A anuyoga saralamAM sarala gaNAya che. kAraNa ke ene sAMbhaLavAthI bAlajI paNa dharmanA sAdhaka bane che. samatA, kSamA, saralatA vagere guNone dhAraNa karavAthI kayA kayA jIne ke kevo phAyado thaye? te bInA spaSTa jANIne zrotAo samatAdi guNonI sevanA karIne svAra kalyANa kare che. A bAbatanA daSTAMte vairAgya zataka vageremAM meM jaNAvyA che. 20-prazna-prAcIna kAlamAM cAre anucanI sthiti kevA prakAranI hatI? uttara-prabhudeva zrI mahAvIra mahArAjanA nirvANu samayathI mAMDIne pUjyazrI ArakSitasUrijInA pUrva samaya sudhI "ApRthavAnu " hatA. eTale sUtronuM vyAkhyAna cAre anuga tarapha lakSya rAkhIne karAtuM hatuM. te pachI avasarpiNI kAlanA de buddhi Adi guNa ghaTatA jANIne pUjya zrI AyarakSitasUrIzvarajI mahArAje pRthakatvAnuganI sthApanA karI. eTale ekeka anugane uddezIne vyAkhyAna karavAnI paddhati zarU karI. tyArathI mAMDIne zrI AcArAMga vagere sUtronuM vyAkhyAna caraNakaraNanuyAga tarapha lakSya rAkhIne karAya che. ane zrIsUtrakRtAMga vagere sUtronuM vyAkhyAna dravyAnuyoganI mukhyatAe karAya che. zrI bhagavatIjI vagerenuM vyAkhyAna dravyAnuyoga vagerenI mukhyatAo ane zrI jJAtA sUtrAdinuM vyAkhyAna dharmakathAnuganI mukhyatAe tathA zrI sUrya prajJapti AdinuM vyAkhyAna gaNitAnu ganI mukhyatAe karAya che. sUtrArthanA TakAvathI zrI jina zAsana Take che, vagere muddAthI zrI ArakSitasUrijI mahArAje pRthavAnugane pracAra karyo hoya, ema saMbhave che. teo Agama vyavahArI hatA. mATe tevI paddhatinI zarUAta karI zake. 21-prazna-jAti smaraNa jJAnanuM svarUpa zuM? uttara-jenI madadathI "pAchalA bhAmAM pote kaI sthitimAM hato? vatamAna zubhAzubha sthiti zA kAraNathI maLI? vagere" bhUtakALanI bInA jANI zakAya, te jAti smaraNa jJAna kahevAya. ekAMte AtmAnuM anityapaNuM mAnanAra vAdionA mate jati samaraNa-pratyabhijJAna vagere ghaTI zake ja nahi. jAti maraNanA svarUpane sUma daSTithI vicAra karatAM dravyAstika nayanA mate AtmAnuM nityapaNuM, paraleka vagere padArtho sAbIta thaI zake che. 22-prazna-pAMca jJAnamAM jAti smaraNane kayA jJAnamAM gaNavuM? uttara-matijJAnamAM gaNavuM joIe kAraNa ke te matijJAnane eka bheTa che. avismRti, samRti dhAraNAmAM jaNAvelA smRtinA bheda tarIke jAti maraNane gaNavuM. A bInA karmagraMthanI TIkA vagere graMthamAM spaSTa jaNAvI che. je pATha A pramANe jANa. "jJAtinA maNina mere paNa' eTale jAtIsamaraNa paNa matijJAnano eka he ja che. Page #16 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 386 jainadharma vikAsa. caTapaTI ajaba miThAI kA svAda caakhiye| lekhakaH munI bhadrAnaMdavijaya. bilAr3A (mAravAr3a.) (dis 54 358 thA manusa dhAna) kahanA to sarala, aura atIva sarala hai para upayoga meM lAnA pUrI TeDhI khIra hai| prANImAtra meM, samasta jIvadhAriyoM meM ina kaSAyoM kA pramukhatama bizeSa sthAna hai| ise haThAne ke liye tyAga hI kI pUrI jarUrata hai| binA tyAga ke yahI kaSAya rUpI bhayaMkara rAkSasa manuSya ko apane madase unmatta banA narakAbdhi ke gahare bhaMvarameM dhakela dete haiM zrIkRSNane gItA meM kahA hai: dhyAyato viSayAnpuMsaH saGgasteSUpajAyate / saGgAtsaMjAyatekAmaH kAmAtkrodho'bhijAyate // krodhAdbhavati saMmohaH saMmohAtsmRtivibhramaH / smRtibhraMzAbuddhinAzo buddhinAzAtpraNazyati // aura bhI kahA hai ki trividhaM narakasyedaM dvAraM nAzanamAtmanaH / kAmakrodhastathA lobhastamAdetat trayaMtyajet // iti isI liye jJAnI mahAtmAoMne bhagavAn mahAvIra kI stuti karate huve kahA hai ki namodurvAra rAgAdivairivAra nivAriNe / arhate yoginAthAya mahAvIrAya tAyine / / inhoMne isa mIThI miThAI kI bhAdhurI ko cakhkhA thA, inhone isake svAda se saMsAra ko lAlAyita karane kA bhagIratha yatna kiyA thA, aba dekhanA hai ki kyA ina kaSAyoM para vijaya pAnA sarala hai, nahIM, nahIM nahi deha bhRtAzakyaM tyaktuM krmaannyshesstH| ___ yastu karmaphala tyAgI satyAgI tyabhidhIyate // dehadhAriyoM ke liye sabase kaThina yadi koI kArya hai to eka mAtra yahI hai| to phira ise kisa prakAra jItA jA sakatA hai ? isakA uttara ekamAtra yahI hai ki "abhyAsena tu kauMteya vairAgyeNaiva gRhyate" jaba yaha hogA to ciMtAmaNI ke thAlameM bharI pyArI miThAI cakhate kyA dera lgegii| jaba hama ina prabala aura pracaMDa zatruoM ko parAsta kara deMge to zivanArI svayaM hamAre liye isa mahanIya miThAI ko lekara upasthita hogii| yahI, yahI to SaDdarzanoM kA kathana hai kaSAya hI jJAnapaTa para par3A huA paradA hai, yahI AvaraNa paramAnaMda prAptI meM bAdhaka rUpa hai, yadi yaha arihaMta mahAprabhu kI asIma anukaMpA se kahIM haTa jAya to Page #17 -------------------------------------------------------------------------- ________________ caTapaTI ajaba mIThAI. 387 manuSya nara kA nArAyaNa ho sakatA hai "jJAnAdevahi kaivalyam" yaha satya, trikAlAbAdhita satya hai| jJAna hI to pApapaMka se muktI dilAne vAlA pracaMDa caMDa brahmAstra hai, jJAna hI se bhale aura bure kA paricaya pAyA jAtA hai, jJAna hI se grahaNAgrahaNa kA bodha hotA hai, jJAna hI kI prabhAvapUrNa camaka se asatkarma maya kAlA aMdhakAra svataH hI naSTa hone lagatA hai, aura isI jJAna ke bala para apanI pyArI miThAI pAI jA sakatI hai| anyathA "muktinasyA anmazatairapi" yahI ajJAna hI to muktI kA kaTTara zatru hai| mahI caturvidha kaSAyoM kA mUla hai| yadi saubhAgya se yaha dUra ho jAya to vahI mukta ho sakatA hai, vahI pyArI zivanArI ke hAtha kI miThAI khA sakatA hai| ___yahI muktI miThAI ke milAne kA sarva darzana sammata sahaja aura sarala mArga hai| hAM bhinna 2 panthoMne aura mattoMne jJAna prAptI ke liye apanA 2 tarIkA kriyAkAMDAnusAra bhale hI judA 2 banA liyA ho tathApi ve unake uttaraguNa mUlaguNa hI kI puSTI ke artha haiN| samastoM kA gantavya patha bhale hI nyArA ho kiMtu sthAna vahI hai aura lakSa bhI vahI hai| jaba jJAna hogA tava svayaM hI kaSAyoM se muktI ho jAyagI, na dveSa rahegA na rAga, na lobha rahegA na kAma, na sukha rahegA na dukha sabakA nipaTArA ho jAyagA, manuSya munI bana jAyagA, vItarAga ho jAyagA yahI to munI zabda vyAkhyA hai-yahI to mokSa rUpI miThAI ke prAptI kA sIdhA tarIkA hai duHkheSvanudvignamanAH sukheSu vigtspRhH| . vItarAgamayakrodhAsthitadhIrmunirUcyate // pAThakoM lekha kA kalevara baDha rahA hai etadartha isa viSaya para phira kabhI likhA jAyagA / astu, pyAre vAcakoM kyoM yaha hai na adbhut miThAI, yadi ApakI ise cakhane kI manISA ho to Aiye, aura jJAna ke samujjvala prakAza meM baiThakara manamAnI miThAI khAiye, tA ki cAroM AghAti kI kA kSaya ho jAya (nAma, gotra, AyuSya, krm)| basa isI miThAI ko lekara hama Apake Age dhara rahe haiM, khAo 2 khUba peTa bharakara khAo aura saccidAnaMda rupa bana jAvo / Ananda kaMda saccidAnaMda arihaMta sabhI ko isa anokhI aura anUThI mIThI miThAI kA svAda cakhAve yahI sAnunaya prArthanA hai| OM zam nahIM saMsArameM kucha bhI bharA hai sAra yaha dekho| sabhI jhUThI tajo jhaMjhaTa majA muktI kA aba ckkho|| khAlo peTa bhara yAroM madhura mIThI miThAI ko| isI meM bhadra Ananda hai vicAro kucha jarA isako / Page #18 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ( 388 * janadharma vikAsa ahaMta darzana ane Izvara lekhakaH maNIzaMkara kALIdAsa vaighazAstrI (jAmanagara) (gatAMka pRSTha 354 thI anusaMdhAna.) Izvara ane ahaMtu darzana. A darzana evI mAnyatA dharAve che ke - Izvara viSayamAM) anAdi kALanA karmanAM baMdhanathI joDAyele jIva alapajha kahI zakaze. jo ke anaMta jJAna jIvamAM hovAnuM A darzana svIkAre che, chatAMya te jJAna jJAnAvaraNIya karmone kAraNe AcchAdita thayela che ane tethI te AvaraNa athavA kAraNa chuTI jatAM te jIva anaMta jJAna yukta sarvajJa bane che, teja at darzananI daSTie Izvara che. bhUta purvamAM A rIte karma rahita banI ghaNAM nirvANa pade sthita thayA che, te paNa Izvara ane sarvajJaNatAnA niyame ahaMta darzananI mAnyatA pramANe je che karmanAM sakaLa AvaraNe ja dUra kare te tamAma Izvara che ane te vAtane je buddhi svIkAra kare te pratyeka jIva mukti pAmI zake che ane te mukta chava jeTalA che te tamAma Izvara che. e amAre nibaMdhita siddhAMta tene svIkAre che. - ahaMta darzananI IzvaranI mAnyatAne ApaNe vadhAre sarala mane spaSTa karavAnI che, tethI ApaNe jaNAvIye chIye ke karma baMdhanathI je jIva mukta thaye teja Izvara che. anya darzane peTe amArI ekaja IzvaranI anAdi kALathI AraMbhI Aja sudhImAM thaye che te mAnyatA nathI paNa jeTalA jIvo karma kSaya karI mukti pAmyA te tamAma sarvajJa Izvara che. ahI eka zaMkA thaze ke ahata darzanane anizvaravAdI nahIM kahetAM aneka IzvaravAdI kahIzuM te te paNa asaMgata che. ahaMta darzana ekezvaravAdI paNa eka apekSAe kahI zakAze, kAraNa ke guNa ane sAmAnyanI daSTie ekekavara vAdI kahevAmAM harakta nathI. have jIvane sarvajJa thavAmAM vinarUpa je karma baMdhane che, te kama be prakAranA che. temAM eka ghAtI karma tarIke oLakhAya che ane bIjA aghAtikama kahevAya che. - ghAti karmone cAra vibhAgamAM vaheMcI Ape che. 1 jJAnAvaraNIya. 2 darza nAvaraNIya. 3 mehanIya. ane 4 aMtarAya, A cAra karmo (ghAtI karmo) AtmAnA je svAbhAvika guNe che tene ghAta kare che. je kamanA udayathI AtmAnuM nirmaLa jJAna AcchAdita thAya che tene jJAnAvaranIya karma kahe che. je karmodayathI AtmAnI darzana zaktinuM raMdhana thAya che Page #19 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ahata darzana ane Izvara - 389 tene darzanAvaraNIya karma kahe che. je karmanA udayathI zuddha zraddhA (samyaktva, cAritrAdi guNa) vikAza na pAme tene mehanIya karma kahe che, AtmAnuM svAbhAvika je baLa viryAdika tene pheratA je aTakAyata kare che te aMtarAya karma kahevAya che. A rIte cAra ghAtI karma gaNavAmAM AvyA che, aghAtI karmo - 1 Ayu. 2 nAma. 3 gotra. ane 4 vedanIya. A cAra ko te aghAti karmo tarIke ahaMta darzanamAM oLakhAya che jenA AyuSya saMbaMdha nirmANa thavAmAM Ayakarma nimitta hoya che. vividha prakAranA zarIre jIvane prApta thavAmAM nAmakarma nimitta che ane ucca gotra ke nIca gotranI jIvane prApti thavAmAM getrakama kAma kare che. have vedanIya karmanI sattAthI jIva sukha duHkhAdi sAmagrI vaDe vikalatA pAmI AtmA pitAnA avyAbAdha guNathI vegaLo rahe ' che. uparAMta ahaMtu darzana ema paNa svIkAra kare che ke jIvAtmA kalyANanA mArga tarapha jayAre prayANa kare che, tyAre mahA kaThIna tapazcaryA kare che ane pariNAme cAra ghAtI karmone sarvathA kSaya karI sarva dazA prApta kare che ane tevI ujajavala sthitine kevalI athavA te jIvana mUktAvasthA kahevAmAM Ave che. jIvana mUtAvasthA:sarvajJa kevalI (jIvana mUktanA) nAM be prakAra che. 1. sAmAnya kevalI. ane 2. tIrthakara, kahevAya che. jIvana muktAvasthAe zarIradhArI viziSTha sthiti che. sAmAnya kevaLI e pitAnI mukti sAdhe che ane tIrthakara nAmavALA vizva purUSutamAM paNa potAnI sakti uparAMta sakaLa jagatanA jIvone AtyaMtika du:khanI nivRtti ane paramAnaMdathI prAptirUpa muktino mArga batAve che. ane temanA upadezarUpa jJAnAmRtathI saMsAranA cha baMdhana mukta thaI saMsAra samudrane tarI jAya che, te kAraNe teone tIrtha ravarUpa paNa mAnyA che. ahaM darzana draSTie IzvaranuM svarUpa - " upara mujaba sarvajJanI vyAkhyA ApI che. jene at dazana arihaMta kahe che jenA ghAti kama (cAra prakAranA) nAza pAmyA che, jenAmAM anaMta jJAna, sukha, vIrya, ane darzana bharyuM che, zubha dehadhArI che, te ja zuddha che. tethI tenuM ja ciMtavana karavuM. sAmAnya zarIradhArI jevuM temanuM zarIra nathI paNa Asaktirahita temanuM zarIra hovAthI azarIrI paNa kahevAya che. hajAra sUryanA prakAzathI paNa teo ujajavala ane te bhagavAnane dhanaMjaya kezamAM brahmadeva kahevAmAM AvyA che. (apUrNa) Page #20 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 348 -- dharma viAsa. ||AUMkaar stotram // * ( saM.-munIrAja zrI premavimalajI mahArAja, mu.-koTA [rAjaputAnA] ) OMkAre AdiruSe sukRtibahuvidhe zvetapIte ca kRSNe, nIle raktekapote tadupari rahite sarvavarNe vivaNe // prANApAne samAne viparitakaraNe vyAnaudyAnapIThe, pAtAle cAMtarikSe daza dizigagane sapta zaile samude // 1 // ... bhUtau kASThe ca loSThe kSitijalapavane sthAvare jaMgame vA, bIjaM sarvoSadhInAmasurasurapatau puSpapatre tuNAgre // zabde svAde ca nAde ravizazibhuvane tArake bhAdirupe, kAme krodhe virodhe vihitamunine hAsyakrIDA vinode // 2 // jAgratsvapne suSuptau satvarajatamase sarvadharme turIye, zItecoSNe ca saumye bhayabhramagahane puNyapApe. vikAre // dveSe rAge virAge vikRtabahaguNe kAlarupe vikAle, saukhye duHkhe tvameko sphurati manamaye sarvazuddhe vizuddhe // 3 // daitye munnIdravarge grahagaNa viSaye siddhagaMdharvayakSe, yoge bhoge viyoge praguNitaguNite bAla vRddhe ca yUni // zuddhazAstre purANe budhajanajaThare nyAyatarke mImAMse, sthUle sUkSme samAne calita dRDhamate yogamukte prasiddhe // 4 // __ maMtre taMtre prakAre bahuratiracane saMdhibhede'bhicAre, dhUrte zAMte vicAre prahasati vimane bhUtake vItarAge // vRtte tIrthaM suvazye japatapaniyame snAnadAne vidhAne, kartAkarme kRtAMte bahumatabhimate jyotirupe kapAle // 5 // ___ karme kITe pataMge pazujanamazake hyantarAtme nirAtme, jJAne dhyAne pravINe prabhavita parame nAstirupe cakAre // brahme viSNau ca rudre akulakulamaye vizvarupe atIte, maMtre yaMtre uDIze sutdRdahitajane sarva vidyA garIye // 6 // yane yajJe surakSe mRdumaya kaThine vajnasAre asAre, dhUne dIpte ca jvAle asitadyutimaye kaustubhe pArijAte // yuddhe bodheSu zAstre ahitahitajaye ugratejo vizAle, dhyAnAdhyAne vidhAne jayavijayakare bhAvabhAve vibhAve // 7 // rAmArAme'mRta viSamaye lubdhake cAtilubdhe, svarge narake'khilajanamaye cetacete'cete // Page #21 -------------------------------------------------------------------------- ________________ abhakSya kaMdamULa svarUpa "abhakSya kaMdamULa svarUpa" lekhaka-muni rAmavijayajI (khaMbhAta) jaina zAstrakAra bhagavaMtoe kaMdamULane tyAga karavA batAvyuM che. tevuMja anya darzanakAroe paNa purANa" vigere granthomAM kaMdamULanuM bhakSaNa tyAga karavuM kahyuM che. temAM jaina zAstrakAra pratipAdana kare che ke - "sAhAraNapatteyA, vaNassai jIvAduhA sue bhaNiyA. jesimaNaMtANaM taNu, egA sAhAraNA teU // 1 // vanaspati jInA be bheda che. eka sAdhAraNa vanaspati ane bIjo pratyeka vanaspati, temAM eka zarIrane viSe eka jIva hoya te pratyeka vanaspati kahevAya che ane eka zarIramAM anaMta jIvo hoya tene sAdhAraNa vanaspati kahevAya che. vaLI sarva jAtinA kaMdamULa vigere sAdhAraNa vanaspatinI jAti che ane seyanA agra bhAgathI paNa atisUkSmatara evA alpa bhAga jeTalA eka zarIramAM anaMtA jevo che. tenuM dRSTAMta batAve che. eka lAkha ke vadhAre auSadhI bhegI karI tenuM cUrNa banAvIne, kapaDAthI tene cALI nAkhyA pachI pANI nAkhIne tene ghUMTI ghUMTIne pravAhI banAvyA, pachI seyanA agrabhAgane te pravAhInI banelI auSadhImAM baLIe te tethI eka ati bArIka agra bhAga upara lAkha auSadhInA aMza Ave che e vAta jema zraddhA gamya temaja buddhi gamya satya jaNAya che, evA draSTAMtathI jJAnI parama kRpALu bhagavAne kevalajJAnanA baLathI eka bArIka zarIramAM anaMtA ja joyA che. vaLI eka ratIbhAra sArAmAM sAre raMga laI pANInA eka ghaDAmAM nA hoya te badhuM pANI AchA raMgavALuM dekhAya te pANImAM bArIka sAyane agra bhAga baLIe to te agrabhAga upara raMgane bArIka bhAga Ave che. e paNa zraddhA gamya ane buddhigamya temaja yukti gamyathI sAcuM ja manAya che. evA dRSTAMtathI samajatAM kaMdamULane eka ati bArIka bhAga jeTaluM te jIvonuM audArIka zarIra che ane anaMtA che oSadhInA dRSTAMtathI samajAya evA che. jIbhanA svAdamAM lubdha banI jIvo kaMdamULanuM bhakSaNa kare che. ane abhakSya bhakSaNathI aviveka sevI ghaNuM pApa bAMdhe che. te upara anya darzanakAra, janettara dharmanA vidvAna rUSIo paNa padmapurANanA prabhAsa khaMDamAM lakhe che tethI paNa kaMdamuLa abhakSya che ema sAbItI niHzaMsayapaNe thAya che. te kSeka nIce pramANe kahela che. catvAro narakaM dvArA // prathamaM rAtri bhojanam // parastrI gamanamaM caiva // saMghAnAnaMtakAyike // . .. narakamAM javAnA cAra daravAjA che. (1) prathama rAtrI jana (2) bIjA Page #22 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 392 janadharma vikAsa. daravAjA rUpe parastrIgamana (3) trIjA daravAjA rUpe boLa athANuM aneka jAtanA vaLI (4) cothA daravAjArUpe kaMdamULa (anaMtakAya) kahela che. vaLI zIvapurANe , A pramANe kahyuM che. tenA zloka nIce pramANe jANavA yasminagRhe sadAnityaM // mUlakaM pAcyate jnaiH|| smazAnatulyaM tadgeham // pitRbhiH parivarjita // 1 // mulakena samaM cAnnaM // yastu bhuGkte naro'dhamaH // tasya zuddhirna vidyeta // cAMdrAyaNazatairapi // 2 // bhuktaM halAhalaM tena // kRtaM cAbhakSabhakSaNaM / vRntAkaM bhakSaNecApi // naro yAtica rauravaM // 3 // e traNa glaeNkane bhAvArtha nIce pramANe sadbuddhithI svIkAre. jenA gharamAM haMmezA muLAnuM zAka raMdhAya che te ghara samazAna tulya jANavuM. vaLI te ghara pitRovaDe tajAya che. vaLI muLAnA zAka sAthe jeo anna khAya che. te adhama manuSyanI zuddhi seMkaDe cAMdrAyaNa tapavaDe paNa thatI nathI. jeNe AvA kaMdamULa abhakSya khAdhAM teNe halAhala kAlakuTa jevuM jhera khAdhuM vaLI rIMgaNanA zAka khAvAthI te nara mahA duHkhadAyI evI raurava nAmanI naraka bhUmImAM jAya che ane jama leke tene ghaNuM duHkha ApI herAna kare che. vaLI padma purANe nIce pramANe purvanA rUSIoe kahyuM che. ' gaurasaM mASamadhyastu / / dugdhAdike tathaivaca // bhakSayeta tad bhavedannaM // mAMsatulyaM yudhiSThira // 1 // kAcA dudha kAcA dahiM kAcI chAza sAthe aDadanuM bhajana upalakSaNathI sarva kaLonuM bhajana kare che te mAsa tulya kahevAya tevI rIte zrIkRSNa pAMDamAM vaDila bhrAtA yudhiSThirane uddezIne saMbodhana karI jaNAve che vaLI mahAbhArate maghamAM deSa jaNAvyA che. tene zleka nIce pramANe jANa. saMgrAmeNahi yat pApaM // agninA bhasmasAt kRtaM // tata pApa nAte taspa . madhuriMtunamathaLAMta zA. agni vaDe bhasmabhUta karavAthI laDAImAM je pApa lAge che teTaluM pApa eka madhubindunA bhakSaNathI lAge che. evI rIte jaina darzanamAM parama kRpALu bhagavAna zrI tIrthakara devoe kevaLa jJAnanA baLathI joI kaMdamULa rIMgaNa maghamAM doSa batAvyA che. jevI rIte zIva purANa, padmapurANu ane mahAbhAratamAM rUSI mahArAjAoe paNa deSa batAvyA che. vizeSa samajutI dhyAnamAM rAkho te eja ke kAMI paNa brAhmaNa ke kaI paNa Page #23 -------------------------------------------------------------------------- ________________ " prathama karmagranya padyAnuvAda sahita 34 jainettara upara lakhela lekanA artha pheravI jIbhanA svAdamAM lubdha banI bheLA kene ThagavA judA judA artha batAve. te paNa jaina athavA jenettara sujJa baMdhuoe athavA bahenoe ajJAna vazathI bhoLavAI javuM nahi e vAta lakSyamAM rAkhI abhakSya vastu tajavI eja AtmAne tAravAne sAce sAco mArga che. kiM bahanA. -: prathama karmagrantha padyAnuvAda sahita : mUla kartA-bRhata tapAgaccha nAyaka zrImadda devendrasUri mahArAja padyamaya anuvAda kartA-munizrI dakSavijayajI mahArAja. (gatAMka pRSTha 360 tha anusaMdhAna) mU- aNugAmi-vaDDamANaya,-paDivAIyara-vihA chahA ohii| riumai-viulamaI maNa, nANaM kevalamigavihANaM // 8 // [avadhijJAnanA cha bheda] anugAmi ananugAmi ne, vaddhamAna ne hIyamAna ne, pratipAti apratipAti avadhi-bheda SaTa ne jANa ne. ( [mana:paryava ne kevaLajJAnanA bheda] bAjumati ne vipulamati Ima, duvidha mana:paryAyane, jANavaLI eka bheTavALA, vimaLa kevaLajJAnane. mUla- esiM jaM AvaraNaM, paDuvya cakkhussa taM tyaavrnnN| 2 darzanAvaraNIya karma. . daMsaNa-cau paNa-niddA, vitti-samaM dasaNAvaraNaM // 9 // [udAharaNa sahita pAMca jJAnAvaraNa ne nava darzanAvaraNa AMkhane pATA samuM je, jJAna ne e Avare, te karma jJAnAvaraNa tenuM, bhAkhiyuM zrI jinavare; cau dazanAvaraNa ane, maLI pAMca nidrAo khara, piLIyA sama jANuM navavidha, darzanAvaraNIya re ! (9 mU- vajaQlidilarAjadhU, hiMsi-gohi-vahiM rA daMsaNamiha sAmannaM, tassAvaraNaM tayaM cauhA // 10 // [cAra darzana ne tenAM cAra AvaraNa] dekhavuM je AMkhathI te, cakSudarzana mAnavuM, acakSadarzana zeSa cale, iMdriya manathI jAvuM. avadhi kevaLa e cau, sAmAnyathI upagapa, , cAra AvaraNe cau-darzana taNuM kahe jinabhUpa. . (10) Page #24 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 34 jainadharma vikAsa suha-paDibohA niddA, niddA niddA ya dukkha-paDivohA / payalA Thiovavidvassa, payalapayalA u cNkmo||11|| Tri-viti ratha-kALI, zIddhI avazi-gaDhavA! [pAMca nidrA teha nidrA jehamAM, sukhe karIne jAgavuM, - nidrA-nidrA jehamAM, dukhe karIne jAgavuM; ubhA tathA beThA ja jIvanI, uMgha te pracalA kahI, vaLI cAlatAnI uMgha te, pracalA-pracalA che sahI. (11) dina ciMtitArtha karAvanArI, uMgha thINuddhI kahI, vaLI vAsudeva taNI ja aDadhI, zaktivALI te kahI; pUra- mag-jhira-va-dhA- iva tullA 3 veLA osannaM sura-maNuai, sAyamasAyaM tu tiria-niraesu / 3 vedanIya karma. [daSTAnta pUrvaka vedanIya karmanA bheda]. je lisa madhathI khaDagadhArA, cATavA sarakhuM ja che, sAtA asAtAthI duvidha te, vedanIya ja karma che. (12) [cAra gatimAM sAtA asAtAno prAyika vibhAga prAye karIne deva naramAM, hAya sAtavedanI, tiripaMca ne vaLI nArakI-mAMhi asAtavedanI mUla- maja va mohaNIaM, duvihaM daMsaNa-caraNamohA // 13 // mehanIya karma. diSTAnta pUrvaka mohanIya karmanA bheda] madirA samuM muMjhAvanAruM, mohanIya ja karma che, darzana ane cAritra mohanI, bhedathI te duvidha che. (13) mUla- daMsaNamohaM tivihaM, sammaM mIsaM taheva micchattaM / suddhaM addhavisuddhaM, avisuddhaM taM havai kamaso // 14 // [darzana mohanIyanA traNa prakAra]_ mithyAtvanAM je zuddha pudgala, teha samakita mehanI, addha zuddha ja pudgale te, jANa mizraja mehanI; mithyAtva mehanI jANIe, avizuddha pula jehanAM, trividha darzanamehanI Ima, mAnIe he bhavijanAM! (14) (apUrNa) Page #25 -------------------------------------------------------------------------- ________________ nUtanapaMthIothI sAvadhAna! 495 nUtanapaMthIothI sAvadhAna lekhaka anubhavI amadAvAdI. duHkhanI lAgaNIpUrvaka lakhavAnI pharaja paDe che ke keTalAka nUtana paMthIonuM mAna jaina samAjanA phALe paDela che ane teonA tAMDava nRtyae bhAre tephAna samAjamAM macAvI mUkela che, te tevA nUtana paMthIothI sAvadhAna rahevAnI sUcanAo avAranavAra zrImAna vyaktIo taraphathI piparomAM vAMcIe chIe. teone gAme gAmanA DAghA purUSo taraphathI navo paMtha sthApavAnA pApathI bace ane zrI. sakaLa saMghamAM eka saMpI rahe tevI ja lAgaNIothI temane ajamAvI rahela che. chatAM hAryo jugArI bamaNuM rame tevuM A nUtana paMthIonA bhaktomAM jovAmAM Ave che. khera teo AvA kaleSita vAtAvaraNa utpana karavAnA ghora pApathI baco. ane dharmamAMthI paNa cuta thatA baco temaja prAcIna paraMparA tathA pujya purUSanI avajJA karavAthI ghara anyAya karI rahela che, te badhuM kema temanA dhyAna bahAra rahe che? AvA AvA to aneka anartho thaI rahela che ane teja anarthomAM teo dharma mAne che ke zuM? zrImAna purUSe temanI AvI ceSTAo upara bhAre glAnI cheDe che. ane te bIcArAo hAMsIne pAtra bane che temanI vastu ghImAna vyaktIone dalIlepUrvaka samajAvavI joIe ane pitAne paMtha sAco che ema sAbIta karavAne badale te bicArIo kaMIne kaMI uMdhAcatta bharaDI nAkhe che. khera, kayAMthI samajAve? emanI pAse dalIla hAyaja zAnI ? ane jyAM dalIla na hoya tevA mANasane bakavATa paMDitene duHkha ApavAvALe thAya temAM zuM navAI che? kharekhara, te mahAnubhAve pAse pakSoha sivAya kaI vastu pramANika ke vicAravA yogya dhImAnene maLeja kayAMthI? teo uparathI dhamane DALa vadhAre karatA jaNAya che ane dhamIone ThagavA jevuM rUpaka dhAraNa kare che. paraMtu dhamIonA kALajAM ThekANe che, tevA daMbhIonA daMbhamAM phasAya tema nathI. vaLI teo jainazAsananI helaNa karavAvALA bhAIone zAMnta rahevAnI sucanAo Ape che. mItro jyAM rAgadveSanI praNAlikA cAlatI hoya tyAM dharmarAjA TakI zake kharA ke? khera, AvA pAmara jI taraphathI dharma samAjane bhAre bhega Apavo paDe che ane Apa paDaze ja kAraNa ke dunIyAmAM paMDIte karatAM mUkhAonuM sAmarAjya vadhAre vatI rahela che. jethI dharmIoe jarAe gabharAvAnuM nathI. ene potAne nirmaLa e dharma nirmaLa hadayathI ArAdhana karaze. mahAvIradevanA vakhatamAM gozALAe kevala pUjAvAnI draSTIe ja nUtanapaMtha kA ho e te sau koI jANe che. te ApaNe vartamAna kAle paNa Page #26 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 36 jainadharma vikAsa A nUtana paMthIonuM tata tithi prakaraNane ADuM dharIne evuM te nahi ja hoya? je temaja heya te kharekhara zAsanadeva temane sadabuddhi Ape. pUrve temanA ja taraphathI garbhAine gabhAInuM prakaraNa janma pAmyuM hatuM tenA karatA paNa A tithi prakaraNe te kharekhara samAjamAM bhayaMkara rUpane ApavAvALuM thayuM che. kharekhara ApaNA bApa dAdAoe te temanI draSTIe udaya astanA jJAna vagaranA ja haze ? je A udaya astanI bAbatamAM saralatA hoya ane samAjanA kalyANanI bhAvanA hRdayamAM vaselI hoya to te vAta jarAe kaThIna nathI. dhArmika samAjanA keIka bhadrika jIve A svachaMdI TeLAmAM kheMcAI na jAya ane pitAnI pavitra evI dhArmika kIyAe zAstrokta rIte ArAdhI. zakAya, evA kAraNone laIne zAsanane anusaravAvALA sAdhuone cAturmAsamAM lAve che ane pitAnA prAcIna anuSkAne zAMtIpUrvaka ArAdhe che. te paNa te vimAgIethI sahana thaI zakatuM nathI ane aneka prakAranA AkramaNe te " dhArmika samAja upara karavAne taiyAra thaI jAya che ane tene sahana karIne nIrmaLa rIte pitAnuM ArAdhana karI zake che te dekhIne te vIlAo bhAremAM bhAre anarthe karavAmAM paNa bAkI rAkhatA nathI. jyAre zAsana pakSavALAo teone sAphasApha zabdomAM kahI de che ke tamAro paMtha zAsana tathA prAcInatAthI rahIta che ane pUjya purUSathI bIlakula viparIta che. temaja bhadrIka chone bhulabhulAmaNImAM nAMkhavAnuM AmAM tarakaTa raheluM che, to tamArA vADAne tameja saMbhALe, amArI AgaLa tenI vAta paNa karavI nahIM. paNa te bhAIone te vAta rUce kharI ke ? te te kharekhara ekadama pitAnuM vaNIka teja batAvavAne mATe medAna upara AvI jAya che ane jALa pahoLI karavA jAya che, paraMtu te bIcArAne khabara nathI ke potAnI jALa potAne ja phasAve che. Avo dAkhale hamaNAM ja rAdhanapuramAM banI gayA che. bubhukSita: ki na kareti pApaM? A uktie sAgaranA upAzraye cAturmAsa rahela zAsanapakSanA be munIonA vyAkhyAnamAM nUtanapaMthIo keTalAka bhAIo AvatA hatA ekadA pitAnA pUjya purUSanI puNya tithi AvavAnI hovAne kAraNe aSADha vada 8 ne divase vayevRddha jJAnavRddha tapasvIjI panyAsa lAbhavijayajI gaNivarya vyAkhyAnamAM kahevAne mATe Avela paM. mahArAje prAraMbha karatAM kahyuM ke zrImAna bhAvavi. jayajI mahArAje tamArA gAma upara anahada upakAra karyo che ane teonI puNyatithi dara sAla ujavAelI che ane A sAle paNa temanA ziSyo ahIM hAjara che, jethI jarUra zrI saMghe dhyAna ApavAnI pharaja che. sAthe sAthe pitAnA gurUnI tithi zrAvaNa vada 5 nI Ave che te tenA upara paNa dhyAna Apaze evI mArI araja che, ane pravartaka zrIkAtivijyajI mahArAjane Page #27 -------------------------------------------------------------------------- ________________ graMthAvaLInI yojanA. 1 nAma-"jainAcArya zrImad vijayanItisUrIzvarajI graMthamALA" 2 udeza-A saMsthA mAraphata zrI jaina vetAmbara mUrtipUjaka saMpradAyanA mAnanIya pUrvAcAryonI kRtinA kriyAkAMDanA ane upadezaka amUlya graMtha, Adhunika paddhatie vidvAna lekhakenI kasAyelI ane AkarSaka vidvatA bharI kalame lakhAyelA dhArmika graMtha ane jaina jagatanI samIpa jaina janatA rahI zake te mATe jaina samAjanA tAjA samAcArothI bharacaka akhabAro AdinuM prakAzana karI tene sastI rIte bahoLA pramANamAM pracAra karavAnuM raheze. 3 sahAya A saMsthAmAM nIcenI rIte bhinna bhinna prakAre kaI paNa saMgha, saMsthA, upAzraya ke vyakti samucita rIte ke chuTaka sahAya karI jJAna vikAsanuM punya upArjana karI zakaze. 1 koI paNa saMgha, saMsthA, upAzraya ke vyakti ekI sAthe rU. 2501 saMsthAne Apaze, te temAMthI teonA nAmanI IlAyadi graMthamALA zarU karI, prati varSe eka pustaka graMthamALAnA maNakA tarIke madada kartAnI IcchA mujaba kaI paNa vyaktinuM jIvana caritra ane phoTA mukI saMsthA taraphathI bahAra pADIne lAgata kIsmatathI bahoLA pracAra mATe vecANa tarIke jAheramAM mukavAmAM Avaze. 2 kaI paNa saMgha, saMsthA, upAzraya ke vyakti saMpUrNa ke chuTaka sahAya ApIne kaI paNa pustaka prakAzana karAvavA saMsthA mAraphata IcchatA haze te teone tema karI ApavAmAM Avaze. paraMtu te pustaka mULa graMthAvaLInA graMthAMka tarIke bahAra pADavAmAM Avaze, ane te paNa sastA sAhityanI ejanA mujaba lAgata kIMmatathI vizALa phelAvA mATe vecANa tarIke jAheramAM mukavAmAM Avaze. 3 A saMsthAne sahAya tarIke koI paNa ekI sAthe rU. 1001] ApI saMsthAnA jIvana paryaMtanA peTrana thaI zakaze. jeone saMsthA taraphathI prakAzana thatA tamAma sAhityanI babe nakala bheTa tarIke ApavA uparAMta saMsthA taraphathI mULa graMthAvaLInA koI paNa graMthakanI eka hajAra nakalamAM teozrIne phoTa ane jIvanacaritra ApavAmAM Avaze. 4 A saMsthAne sahAya tarIke koI paNa ekI sAthe rU. 501) ApI saMsthAnA jIvana parvatanA pahelA varganA membara thaI zakaze. teone saMsthA taraphathI prakAzana thatA tamAma sAhityanI ekeka nakala bheTa tarIke ApavA uparAMta saMsthA taraphathI mULa graMthAvaLInA keI paNa grathAMkanI hajAra nakalamAM teozrIne pheTe ApavAmAM Avaze. Page #28 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 5 A saMsthAne sahAya tarIke koIpaNa ekI sAthe rU. 251) ApI saMsthAnA jIvana paryaMtanA bIjA varganA membara thaI zakaze. jeone saMsthA taraphathI prakAzana thatA rU. 3-0-0 sudhInI kimatanA tamAma sAhityanI ekeka nakala bheTa tarIke ApavA uparAMta saMsthA taraphathI mULa graMthAvaLInA koI paNa thAMkanI pAMca nakalamAM teozrIne pheTo ApavAmAM Avaze. 6 A saMsthAne sahAya tarIke koIpaNa ekI sAthe rU. 151) ApI saMsthAnA pahelA varganA lAIpha membara thaI zakaze jeone saMsthA taraphathI prakAzana thatuM akhabAra ane rU. 0-8-0 sudhInI kIsmatanA pustakonI ekeka nakala bheTa ApavAmAM Avaze. 7 A saMsthAne sahAya tarIke keIpaNa ekI sAthe rU. 101) ApI saMsthAnA bIjA varganA lAIpha membara thaI zakaze. jeone saMsthA taraphathI prakAzana thatuM akhabAra ane akhabAra aMgenA bheTanA pustakanI ekeka nakala bheTa ApavAmAM Avaze. 8 A saMsthAne ekI sAthe rU. 15) ApI kaI paNa vArSika sabhya thaI zakaze. jeone saMsthA taraphathI teja sAlamAM prakAzana thayelA tamAma sAhi. tyanI ekeka nakala bheTa ApavAmAM Avaze. prakAzana keTaluM? prativarSe saMsthA taraphathI ochAmAM ochuM eka mAsika akhabAra ane royala ke kAuna sola pejInA 1200 pAnAnuM rasika, upayogI, etihAsika kAyAkAMDa ane dhArmika sAhityanuM prakAzana karI pena, saMsthAnA jIvana paryaMtanA dareka varganA sabhyo, AjIvana sabhyo ane vArSika membarone uparanA niyama mujaba purU pADavAmAM Avaze. noTa. saMsthAnA koI paNa varganA sabhyone jeTalI kIMmata sudhInA pustake bheTa ApavAnA haze te vinA mUlya bheTa ApavAmAM Avaze. paraMtu tethI vadhu kimatanuM je prakAzana saMsthA taraphathI bahAra paDela haze tenI te sabhyane jarUrata haze to pitAnA haka uparAMtanI vadhArAnI kIMmata ApavAthI te prakAzana teone maLI zakaze. tA. 4-1-42 jaina dharma vikAsa" ophIsa pa6/1 gAMdhIroDa-amadAvAda mudraka-hIrAlAla devacaMda zAha. "zAradA mudraNAlaya." jumA majIda sAme-amadAvAda Page #29 -------------------------------------------------------------------------- ________________ nUtanapaMthIothI sAvadhAna! 27. mahotsava sArI rIte thAya te pramANe karaze. prAnta pate kahela ke bhAIo zAstrokta rItIe AvatI caturdazI maMgaLavAre ame karavAnA chIe te jene pauSadha pratikramaNa karavAnA hoya te Avaze, eTalAja zabda bole che. eTalAmAM te sabhAmAMthI eka sajajana narapatalAla uttamacaMdane tADukI bele che. jeo uMmare vRddha paraMtu vicAramAM bAlaka jevA, jarA paNa vicAra zakti vinA jeo evA ekadama viveka ke sabhyatAnuM te jarAe bhAna ja rAkhyA vinA te AtmA vayevRddha, jJAnavRddha tyAgI evA panyAsajIne jema tema bele che ke-tamo bolanAra keNa che? tamane belavAne adhikAra zuM che? vigere vigere balIne pitAnI prakRtInuM bhAna je mArA jevA nahiM jANatA hatA temane khUbaja karAvyuM ane temanI ja sAthe temanA TeLAnA bIjA sajajana bhAI je temanI sAthe Avela hatA temaNe te sajajananA mAnanI khAtara ho ke pakSamahanI khAtara ho te huM barAbara kaLI zakela nathI. paraMtu temanA vicAromAM samata thaIne teo paNa bumo pADavAmAM sAmela thaI gayA ane bane sajajane sabhAnI aMdara magajane kaMTrala sAva gumAvI beThA hatA. bAlakane paNa dekhIne temanA pratye ghaNA chUTe tevuM rUpa dhAraNa karI. A mahAnubhAvone yuddhAtaddhiA bolavAmAM e jarA paNa bhAna rAkhyuM hatuM ke A apamAna huM kevuM karI rahela chuM tene paNa khyAla rAkhela nahi. nItikAre kahe che ke te vazAtA mA kArita vinA kharekhara moTA purUSanI avajJA karavAthI pitAnIja avajJA thAya che. A ukti A sajajane upara bhAremAM bhAre lAgu paDI gaI che vaLI gaI sAle paNa AvI ja bInA duHkhajanaka banI gaela hatI, AvA banAva avAranavAra bane jAya che. pracaMDa vyAkhyAnakAra zrImada vijayelAvaNyasUrIjI mahArAjane paNa keTale ko anubhava tharyo hato. tene dharmIonA hRdayane hajI paNa raDAvI rahela che. khera. te zaMkaDAo ghera pApa bAMdhatAM paNa DaratA nathI, vaLI dhamIonI bahuja satAvaNI kare che. je vastu samagra samAja jANe che. jethI havethI rAdhanapuramAM sAre sAdhu AvatAM te jarUra vicAra karIne ja paga mukaze. A sAle zAsanapakSIo bahuja gabharAI rahyA hatA ke gaI sAlanA banAvanA lIdhe A sAla koI sAdhu nahIM Ave, evAmAM ja dhamIonA puNyadaye zAsanapakSanA pavitra AcArya zrImada vijayanItisUrIzvarajI mahArAjanA be ziSyo yAtrA nimitte AvatA temane zAsana pakSavALAoe aneka prakAranI vinavaNIo karI temanA vaDIlenI rajA maMgAvIne rekela hatAM. zAsanapakSane mATe bhAga te be munIo tathA atre sthAyi rekoela vevRddha paM. lAbhavijayajI gaNivaryanI chAyAmAM pitAnA dhArmika panA pavitra anuSThAne nirmaLa hRdaye ArAdhI rahela hatAM, te dekhIne vImArthIone dveSa Avela, jethI kaI paNa prakAre vikSepa nAMkhave Page #30 -------------------------------------------------------------------------- ________________ u8 jainadharma vikAsa. evI bhAvanA sevI rahela hatI je temanI bhAvanA aSADa vada 8nA roja purI thaI gaI ane uparanuM viSa maLavAthI bhAre dhAMdhala karI mukela hatI te bhAIo chaDeceka sabhAnI aMdara jema tema bolatA hatA, chatAM paNa dhamavarga te jarAe bolato na hato. jyAre teoe maryAdA mukI tyAre dhamavargamAMthI eka bhAI maryAdApUrvaka kahe che, ke tamone sAdhuoe zuM kahe che ke jethI ATaluM badhuM apamAnajanaka bele che? AvI vartaNuMka tamane na zobhe, chatAM paNa te sajana potAnuM bhASaNa cAlu ja rAkhyuM hatuM. jethI zAsanapakSamAMthI zeTha dalapata bhAI pArekha bolyA ke tamone sAdhujI mahArAjane bolatAM rekavAne adhikAra zuM che ? boranI DIMTa jeTaluM paNa jJAna to che nahi ane jema tema sAdhujInI sAme bole rAkhe che. pachI vAtAvaraNa garamAgarama thaI jatA bane vyaktio samajyA ke ApaNe bolatAM te bolI gayA paraMtu kharekhara kAM te pitAnI bhUla samajyA hoya athavA zAsanapakSanA dharmAonA tejane sahana na karI zakyA hoya, game te kAraNa ho, paraMtu sabhA choDI javAmAM ja pitAnuM mAna jaLavAI raheze tema samajyA hoya, yAto temane evo bhAsa thayo hoya ke A dhamIo sAdhujI pAse ApaNane mAphI maMgAvaze. vagere vagere kAraNathI bhAgyavAna sabhA choDavAne taiyAra thayA paraMtu temanI revaDI karavAnuM bAkI rahela haze, tethI be bhAIoe temane pakaDIne besADI dIdhA. tyAra pachI sabhAne kapa te bhAgyavAne upara utaravAmAM kaMI bAkI rahI nahotI, te vakhatanuM vAtAvaraNa be ghaDI kemIka jevuM lAgatuM hatuM. temAM vaLI mahIlA mahAjana taraphathI te eTalA badhA citravicitra avAje AvavA lAgyA ke A zuM meM laIne kudI rahela che. emane bahAra kADho arthAt bolatA baMdha karI de. prAte gurUjIe paccakhANane pATha ApIne sarva maMgalane dhvani saMbhaLAvI dIdho. pachI to sabhAne kAbu chUTI gayo. ane AbAlavRddha sau koI temane vividha vAnagIonuM pIrasaNuM ApavA lAgyA. bane bhAIo to nIcuM meM ghAlIne cAlyA gayA. sabhAjane duHkhIta hRdaye munio pAse AvyA ane kahe che ke sAhebajI Apa mana upara jarAe lAvaze nahiM, te te bIcArA Avezayukta che ane temanuM jIvana jhagaDAmAM ja jAya che. teo mahollAmAM paNa tevI ja rIte vAtavAtamAM laDhI paDe che. Apa jarA paNa manamAM lAvaze nahiM ane amane zAMtIpUrvaka ArAdhana kara. munIo kahe che ke te bIcArAoe keTalAM cIkaNAM karma bAMdhyA haze, tenI amane dayA Ave che ane keTalAM AvI rIte bAMdhatA haze. bhAvi tene badale temane maLI raheze. zAsanadeva sarvene buddhi ape ane samAjamAM kusaMpanA bIja ropatAM aTakAve. eja abhyarthanA. Page #31 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zrI sAmAnya jINuMda stavanama 39 zrI sAmAnyajINuda-stavanam racayitA : munizrI suzIlavijayajI [cale pavanakI cAla-jagameM cale pavanakI cAla..e rAga. bhaje jINuMko Aja bhaviyA ?-bhajo jIrNadaka Aja; yahI tAraka hai bhakta jakA, yahI jagata ziratAja.-bhaje(1) tIne bhuvanameM parama pUnIta hai, seve sau samAja; zaMbhU, ravayaMbhU, viSNu, vidhAtA, hI he jinarAja.-bhajo (2) kaLIyugameM bhI, nAtha niraMjana, deve mukti ke rAja, suranarAdi, smara samara pAve, sAcA sukhakA sAja; pAra kare suzIla naiyA, bhavasibdha se Aja, jahAM pahoMcane para sukha mIle, sAtha base jinarAja-bhaje. (3). -: anidhi tapa ArAdhaka nava varSane bALaka : zrI kasturacaMda cunIlAla, Page #32 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 400 jainadharma vikAsa. manasAgaranAM meja. lekhakA-bApulAla kAlidAsa sadhANI. dhIrabala' (aMka 10 pR. 321 thI anusaMdhAna) ApaNe jAheramAM lIdhelI pratijJA ke niyame barAbara pALIe te kharI. pramANikatA nathI, evI pratijJA ke niyame te ApaNe ghaNIvAra leka Dara ke zaramathI ja na chUTake pALIe chIe, kharI pramANikatA teja ke je pratijJA ke niyama ApaNe ApaNuM aMtaramAM karI hoya ane ApaNA sivAya anya kaI jANatuM na hoya tene barAbara pALIe te ja. ApaNA AtmA sAthe evI sarata karI hoya ke huM be lAkhanI rakama ja mArI milkata tarIke rAkhIza, tenAthI vadhe te sakRtyamAM kharIza, te rakama karatAM muDImAM eka lAkhane vadhAro thAya tyAre mana mAraphata ApaNI jAtane chetarI pacAsa hajAra kharacIe ethI duniyA bhale ApaNane udAra kahe paNa kharI rIte te ApaNe apramANika ane pratijJAdrohI ja chIe, keTalIkavAranAM bAnAM ane dalIlo te AtmAnI ja chetarapIMDI hoya che. AvI te aneka pratijJA teDI ApaNe AtmA sAthe apramANikatA karatA hoIe chIe te dareka vicAraka samajI zakaze, je mANasa AtmAne chetaratuM nathI, teja kharo pramANika che. tame cahA pIve che? tame viSaya (mojazokha, vilAsa) bhagave che? tame sattA calA cho? utAvaLIyA thaI hAne uttara ApatA pahelAM e priya! vicAra kara! vicAra kara! tuM zuM kephI pINAM, vilAsa, sattAmada zekhathI bhegave che, ke teo tArA hRdaya upara adhikAra jamAvI tane nacAve che, bhagave che. cahAnA vyasana upara tuM sattA dharAve nahi te cokkasa mAnaje ke cahA tane pIve che. te vyasanI che, viSaya vAsanAnA vegane tuM AtmazokhathI nA aTakAvI zake te tuM mAnaje ke viSayavAsanAne tuM nahi paNa viSayavAsanA tane bhegave che. zuM tuM sattA zekhane khAtara vApare che ke sattAne krodha tane hathIyAra banAvI zuM nuM zuM karAve che. je hArI zraddhAnI bahAra chaTakI, hArI IcchA nahi chatAM kephI pINu, viSaya vAsanA, krodhane bhega, mananI nirbaLatAthI banavuM paDatuM hoya te nakkI ja che ke te tane bhegave che, tuM ene gulAma che, A mATe AnaMdaghana pukAre che ke - "je te jItyAre teNe huM jItIyore, purUSa kizya muja nAma." (apUrNa) Page #33 -------------------------------------------------------------------------- ________________ jaina yuvaka saghanI jarUra! 401 jaina yuvaka saMgheAnI jarUra! lekhakaH zAntamUrti zrI sadaguNAnurAgI karavIjayajI mahArAja (gatAMka pRSTha 364 thI anusaMdhAna. ) mhAre kahevuM joIe ke vAtAvaraNanA prabhAve jemAM yuvaka saMgha evuM nAma dharAvatI keTalIka saMsthAo haze, ane che, paNa e yuvakasaMghe ke yaMgamena sosAyaTIo keI cokkasa pakSa, TeLI, phirakA ke takarAranA hathIyArarUpa vaparAya che, yuvAnIne utsAhika paMtha bhulI phirakAo ane jhagaDAone uttejana Ape che, tyAre e yuvAnI tarapha sAceja dayA Ave che. dhoLe divase godharAmAM banyuM tema saMkhyAbaMdha mANasa upara lAThI rAjya calAvI zakAya, jainenI vahAre AvanAra sevAbhAvI vakilanuM maraNa thatuM jevA chatA jene jIva laIne nAzI jAya ane tAjetaramAM pelI suzIla digaMbara bahenapara baLAtkAra jevA gojhArA ane hicakArA banAvane jaina prajA nAmardAIthI nIrakhI rahe, AthI vadhAre zarama zI hoI zake? eTale jyAM jyAM jainaprajAmAM yuvAnasaMghe hoya tyAM tyAM teNe AdarelI pAkSika pravRttione cheDI daI samagra jainaprajAnA du:kha tarapha doDI javuM e Adarza nakkI karI, akhADI ane bIjI aMga kasaratothI dharma ane AtmarakSaNane Adarza dhyAnamAM rAkhI zarIrabaLa khIlave ane bahAdura pahelavAna bane. zrInivAsa AyaMgara, paMDita javAharalAla naherU, ane baMgALanA vIralA bAbu subhASacaMdra bojha jevA yuvAnonA nAyakanI bhAvanA, maherabdha, ane zaktinuM anukaraNa kare, bAdazAhI sukumAratAnAM piSAyelA paMDita javAharalAle lakhanaunA lAThIrAjyamAM je bahAdurI ane nirbhayatAne unnata Adarza samAja sAme raju karyo e vIra ane unnata Adarza tarapha jainayuvAne pagalAM mAMDe e ati IcchavA yogya che, bhAratavarSanA vikAsamAna suzikSita ane pragatizIla jainayuvAne bheLA maLI keI eka anukuLa sthaLe jaina yuvaka saMgha saMmelana meLave, e ati jarUrI ane samayasara che, tema thavAthI kyA prAMtamAM yuvAnane anukuLa thAya evuM kayuM kArya che, zI paristhiti che, kaI jAtanI muzkelI che, ane zI anukuLatAo che, ene vicAra vinimaya thaI zake ane tema thavAthI dezanA apragaTa bhAgamAM paDelA sevAbhAvI jenayuvAnene saMgaThita thavAnI taka sAMpaDe, saMgaThana vinA AjanA yuga baLa sAthe prayANa karavuM azakya nahi te duzaya te che ja, ane A muzkelI yuvAnonuM saMmelana ane saMgaThana palamAM mITAvI zake tevI che, jenayuvAne pitAne sahacAra ane sahakAra keLave, eka bIjAne apanAve te kahevAnI jarUra bhAgye ja che ke emAMthI je suMdara pari Page #34 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 402 nadharma visa. NAma Ave, enI zaktinI je anerI jamAvaTa thAya ane utsAha tathA AzAnAM pura samAja para pharI vaLe ene khyAla ke kalpanA atyAre ApavI muzkela che. hiMda ane hiMdabahAranA dezomAM yuvAnoe je karI batAvyuM che tenI sAkSI ItihAsa Ape che, tyAre jaina yuvAne potAnuM saMgaThana kare che temAMthI bhAre suMdara phaLa nIpaje e AzA vadhAre paDatI te nathI ja. %3 saMsAra parivartana zIla hai lekhaka-kalyANakiMkara jaina bhikSu kuzalavijaya, ahamadAbAda. priya mitroM! prakRti kA yaha aTala niyama hai ki padArthoM ko paryAya samaya 2 para palaTatI hI rahatI hai| yA yoM kahanA cAhiye ki saMsAra parivartana zIla hai| Aja hama jisa vastu ko nUtana rupameM dekhate haiM vahI kAlAntara se jIrNa zIrNa dekhi jAti hai| vastra, pAtra, makAna Adi kisI bhI vastu ko dekha lijiye| saMsAra meM esI koI bhI vastu nahI milegI jo ki sadAkAla ekasI rahatI ho| esA kyoM hotA hai ? isi liye ki saMsArakA svabhAvahI parivartanazIla hai| manuSya kA bAsyajIvana kitanA sundara aura priya hotA hai| zarIra para vastra-dAgIne Adi nahI hone para bhI vaha bAlaka kitanA priya lagatA hai ? svacchatA se rahane vAle bhI usa bacceko godimeM lekara khelAte haiN| pyAra karate haiN| parantu kAlAntara meM vahI bAlaka jaba parivartana avasthAmeM A jAtA hai taba unakA rupa aura hI ho jAtA hai| kapaDe dAgIne Adi pahanane para bhI pUrvavat manoharatA nahI rhtii| agara jo kapar3e Adi nahIM pahanAye jAya taba to unakA rupa darzaniya (1) hI ho jAtA hai| jyoM 2 parivartana hotA jAtA hai vahAM vahAM vikArabhI utpanna hote rahate hai, vRddha, avasthA taka kI parivartanatAmeM manuSyakI kyA 2 sthiti hotI hai yaha to pratyakSa apana anubhava kara hI rahe hai| matalaba yaha hai ki, parivartana dharma sarva padArthoM meM rahA huA hai| isI liye to eka gaMbhIra vedanA ke sAtha kahanA par3atA hai ki isa niyamase tIrthaMkaroMkA zAsanabhI vaMcita nahI raha skaa| carama tIrthakara prabhu mahAvIra paramAtamA ke zAsana kI Aja 25 vIM zatAbdi jA rahI hai| isa lambI avadhi taka zAsana meM kitanA parivartana aura vikArako sthAna milA hai yaha to itihAsa hI. ghoSita kara rahA hai| Page #35 -------------------------------------------------------------------------- ________________ saMsAra parivartanazIla che. 4031 , 12 // varSa taka ghora tapasyA karake prabhu mahAvIrane zAsana (tIrtha) rUpI divya zarIrakA nirmANa kiyA thaa| usa samaya yaha zAsana atyanta kAntimaya, manohara aura bIjake candravat bAlya avasthAmeM thaa| bar3e bar3e rAjA mahArAjA cakravarti vAsudeva Adi inake zAsanameM Akara apane ko parama bhAgyazAlI samajate the| sarvasva arapaNa karake bhI isa zAsanakI sevA karate the| sAkSAt devaloka jaise indrIya janita sukha bhogane vAle zrI zAlibhadra, rAjaputra meghakumAra, zrI jambukumAra jaise punyazAlI AtmA kaMcanavaraNI komalAMgI indrANiyoM ko lajjita karane vAlI striyoMko bhI ThukarAkara isa zAsanakI zaraNa lete the / parivartana zIla ke niyamAnusAra zAsana jaba yuvAvasthA meM AyA taba taka to inakA zarIra itanA hRSTapuSTa aura vistirNa kSetrameM ho gayA ki isaroMko Thaharane kA avakAza bhI nahI mila sakatA inake sevaka bhI aise hue ki inake svAsthyakI skSA karate hue uttarottara unnati hI karate rahe jaise ozavaMza saMsthApaka zrI ratnaprabhasUri samrATa samprati ko pratibodha dene vAle Arya suhasti suri duSkAlake kAraNa saMghakI rakSA karanevAle Arya vajrasvAmi Adi mahApuruSone apanI zakti dvArA zAsanakI apUrva sevA kI jisase sarvatra mahAvIra ke siddhAnta kA pracAra ho gyaa| esA honA svamAvika hI thA kyoki aba taka zAsana kI bAla avasthA se yuvA avasthA hI thii| ____ para kahA hai ki yuvAvasthA ke Dhalate hI isameM bhI vikAra utpanna hone laga gayA phala svarUpa vIrAtU 609 meM nizcayanaya ko hI pakar3a kara jitakalpI kI nakala karane vAle kucha bandhuone zAsana ke eka aMga ko pRthaka rupa kara DAlA aura sUtra sAhitya bhI saba naye banAkara digambara sampradAya ke nAmase apanI alaga khicaDI pakAne laga gye| zAsana sevaka mahAprabhAvaka AcAryone isa bimArI ko naSTa karane kA bhara-saka prayatna kiyaa| aura zAsanarakSA evaM zAsannonnati ke dhyeyase pRthaka pRthaka samudAya kI vyavasthA kii| phala yaha huA ki bhinna2 gaccha hote gaye bhinna2 samAcAriyeM hotI gaI / "vAr3a kheta ko khAya" jaisI sthitI ho gii| phira bhI zAsanarakSA-evaM unnatimeM sabakA eka dhyeya rahA, ataH yaha yaha kama saubhAgya kI bAta nahI hai| kucha samayAnantara zAsana vRddha avasthA Ane lgaa| Apa jAnate haiM ki vRddha avasthA me sthitI kaisI ho jAtI hai| ThIka yaha sthitI hamAre zAsanake liye bhI hone lgii| bhinna 2 gaccha evaM samAcArI hone se svacchaMdatA bar3hatI gaI, phala svarupa zaithalyatAne apanA rAjya jamAyA, sadbhAgyase kalikAla sarvajJa bhagavAn hemacandrAcArya, upAdhyAya yazovijayajI jaise bar3e bar3e prabhAvazAlI zAsanasevakoMkA AvIrabhAva huaa| aura sarvatra zAsanakI unnati ke prayatna kiye| Page #36 -------------------------------------------------------------------------- ________________ - na visa. kriyoddhAraka paMnyAsa satyavijaya gaNine kriyA uddhAra karake zAsanako eka prakAra se vRddha avasthA meM gaye hue ko phira se yuvaka banA diyaa| para Akhira to vRddha avasthA hI thIna ? ni. saM. 1508 meM zAsana bhaMjhaka mahodaya (?) zrImAn lokAzAha aura sAdhuokA dveSI kaDuAzAha kA AvirbhAva huaa| aparAdha vizeSa se guru mahArAja ke dvArA tiraSkRta ho jAne para yavanoMkI sahAyatAse AtmakalyANa kA mukhya sAdhana mUrtipUjA sAmAyaka poSadha pratyAkhyAna Adi 2 kriyAoMkA niSedha karake apane nAmase pRthaka pantha calA diyaa| sada bhAgva se prAtaHsmaraNIya AcArya pravara zrI hIrasUrIzvarajI mahArAja tathA zrI Anandavimalasuri Adi jaise mahApuruSone apanI vizvavijayI pratibhAdvArA zAsanakI suvyavasthA kI, bhUle hue prANiyoM ko satyamArga pe laaye| khUda laukAzAhake anuyAyI kahalAne vAlA vI. mo. zI. apanI aitihAsika noMdha meM bhI likhate hai ki pU. meghajI svAmi Adi 500 sAdhu laukAgaccha ko chor3a kara vijayahIrasurIzvarajI ke ziSya ho gye| ___ bace hue logoMne laukAzAhane jina bAtoM kA niSedha kiyA thA unhI svIkAra .. karake laukAgaccha nAmaka eka sampradAya banA liyaa| vRddha avasthA ke vikRtane yahI taka santoSa nahI kiyA laukAgaccha meM se bhI lavajI aura dharmazI nAmake ninhavoM ne punaH mUrti pUjA se vidroha karake kuliMga dhAraNa karake DhUMDhiyA pantha calAyA jisako Aja sthAnakavAsI tathA bAI Tole kahate hai| zAsanakI vRddha avasthA ke prabhAvase sthAnakavAsIyoM meM se bhI zAsana drohI svAmi bhikhujIne teraha pantha nAmaka sampradAya alaga nikaalii| inhoMne to yahAM taka duHsAhasa kara DAlA ki-mAno isa vRddha zAsana kA khUna hI kara diyA ho, bhagavAna mahAvIra svAmi ko bhI cUkA (pApI) kahane meM lajjita nahIM hue| dayA dAna Adi dharma ke mUla tattvoM meM bhI pApa batAne laga gye| isa prakAra ina 2500 varSoM meM mahAvIra ke zAsanakI jo duradazA huI aura ho rahI hai| yaha dekha kara aisA kauna sahRdayI hogA ki jisake AMkhoM se AMsU nahI Ate ho ? para kyA kiyA jAya saMsArakA svabhAva hI parivartanazIla hai| khaira aba bhIH jInezvara prabhuse prArthanA ho ki koI na koI mahApuruSa janma leveM aura zAsana ko phira se nayA rupa deveN| ityalam mudraka-hIrAlAla devacaMda zAha. "zAradA mudraNAlaya" jumAnajIda sAme-amadAvAda prakAzakaH | bhegIlAla sAMkaLacaMda zeTha, "jenadharma vikAsa ophisa janAcArya | vijayanItisUrIzvarajI vAMcanAlaya. 56/1 gAMdhIreDa-amadAvAda Page #37 -------------------------------------------------------------------------- ________________ paMcAMgabhilASione sUcanA. amArA taraphanA zuddha bhI'tIyA jaina paMcAMgA bahAra paDI cukela hAI jemane AvazyakatA hoya temane 100 paMcAMga rUA. 2-8-0 nA bhAvathI ApavAmAM Avaze. jethI jarUra puratA nIcenA saranAmethI maMgAvI levA ke jethI pAchaLathI pastAvuM paDe nahi. | *jana dhama vikAsa ?? 56/1 gAMdhIroDa. amadAvAda, ba...hA....2....nA...grA....he....kA....ne vi.... na....va...NI.. amArA kadaradAna grAhe kAnuM posTa kharca bacAvavA khAtara A vakhate sa. 1998 ane sa. 19, e mane sAlanA lavAjamanuM bhegu rUA. 6-8-0 (bheTanA pustakonA posTeja kharca sAthe) nuM vI. pI. mAgazara mAsamAM mAkalavA zarU karIzu; mATe jemanI grAhaka rahevAnI IcchA na hoya temaNe te pahelA amane khabara mokalI ApavA, yA manIorDarathI bane sAlanuM lavAjama mokalI ApavA vyavasthA karavI. 'ta trI?? vA...ca...ka................vi......mi. parama pUjya sadUgata tIrthoddhAraka jainAcArya zrImada vijayanItisUrIzvarajI mahArAjanA svargavAsane pAsa vadI 7 nA varSa pUrNa thatuM hovAthI, amArA taraphathI vidvAna sAkSaronA rasika lekhanathI ane AcAryadevanA ziSyAdi, muni maMDaLa, kAryo, ane atyaMta paricIta bhaktajanAnA meTI saMkhyAnA phoTAothI bharacaka ** jayaMti a'ka'' bahAra pADavAnA hovAthI, tenI taiyArI mATe khUbaja samayanI AvazyaktA hovAthI ame amAre kArataka, mAgazara ane piSane bhegA 98 jayaMti eka " amArA kadaradAna grAhakonA caraNe dharIzuM. "tatrI'' amArA vAMcakavarganuM nIcenA lakhANa pratye dhyAna kheMcIe chIe. ceiyamaThAivAsaM, vasahIsu niccameva sNtthaannN| geaMniavaranANa'ccAvaNamavi kaNayakusumehiM // 3 // tivihaM tiviheNeaM, micchattaM vajjiyaM jahiM duurN| nicchayao te saDDhA, anne uNa nAmao ceva // 4 // zrIvijayalakSmIsUriviracita upadezaprAsAda staMbha 17 vyAkhyAna 253 " caityamAM mahevAsInI jema rahe, vastImAM hamezAM sthiti kare, gAyanamAM pitAnA vakhANa gavarAve ane sonayA vaDe tathA puSpo vaDe pitAnI pUjA karAve. A pramANe mithyA bhAvamAM vartatA veSadhArI sAdhuone je trividha trividhe harathI ja vaje che, teo nicce kharekharA zrAvaka che. te sivAya bIjuM te mAtra nAmanA ja zrAvaka che." Page #38 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Dharma Vikas (Monthly) Regd No. B.4494 910910RA09ORGAROR24 1 vAMcakone ? mAsikanA namunAne aMke Apane mokalavAmAM Ave che. ApazrIne avalokana karatAM ne e sa teSa ApavAmAM saphaLa nIvaDe te AzA che ke, vArSika lavAjama sthAnikanA rUA. 2-8-0 ane bahAragAmanA (posTeja sAthe) rUA. 3-0-0 mokalI ApazrI mAsikanA grAhaka tarIke nAma noMdhAvaze. rA ka >> lavAjama moDAmAM moDA AvatI sudi 15 sudhI mokalI Apaze. ke jethI vI. pI. thI mokalatAM vadhu kharca na thAya, chatAM jaNAvaze to vI. pI. karavAmAM Avaze. gAma paragAma vicaratA pUjya munivare mAsikano pracAra karI, navA vAMcanarasika grAhake noMdhAvI, mAsikane protsAhana Apaze, evI ame AzA rAkhIe chIe. koI paNa sAmAjIka saMsthAo ke pUjya munigaNane ame, maphata ke ochA darathI mAsika ApI zakIe tema nathI, e sUcana thAya. namunAnI nakala maMgAvavAthI mokalI ApavAmAM Avaze. "tatrI" grA....hu...ke....ne vi..na....va...NI. - gatAMkamAM sUcavyA mujaba mAsikanA grAhakene krAuna 16 paijI 340 thI vadhu pAnAnA cha pustako bheTa mokalavAnA zarU thayela che. mATe sthAnike rUA. aDhI, ane bahAragAmavALAe rUA. traNa lavAjamanA zrAvaNa sudi 15 sudhimAM mokalI magAvI levA tyAraA vI. pI. thI ekalAze. 1 saptatizatasthAna prakaraNa, 2 vAkaya prakAza, 3 prAkRta lakSaNa, 4 sajhAya saMgraha, 5 zrImad buddhisAgarasUri 12 me svargArohaNa mahotsava. 6 cAvIsa jIna kalyANuka caityavaMdana. tapAgaccha paTTAvalI. sAhityarasika janatAne khAsa taka upAdhyAya zrImad dharmasAgarajI viracita-- tapAgaccha paTTAvalI:--saMpAdaka, 5. zrI kalyANavijayajI mahArAja, chapAIne taiyAra thaI prasiddha thaI cukela che, A graMthamAM prabhuzrI mahAvIradevanI pATapara parAe | thayelA AcAyodi sAthe zAsanaprasiddha anya mahApurUSonuM etihAsika draSTIe upache tyAgI sAhitya ApavAmAM AvyuM che. | kAuna ATha pejI 350 pRSThanA, zobhita phoTAo, ane pAka pa'huM' (jekeTa) / sAthenA A graMthanuM mulya mAtra rUA. 1-8-0, poraTeja judu. lakhe--jena dharma vikAsa ephisa, pa941 gAMdhI roDa, amadAvAda, | E jaga jarara pUrAvo: jarA jarA ja ra ga jarA nA Maa rAM 535 % - 3 - ! BE%2136 nesa- 35