Page #1
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhIjIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka RNI NO. MAHBIU2013/50453 - ITii ) ggT YEAR:2, ISSUE: 11. FEBRUARY 2015, PAGES 104. PRICE 20/gurjarAtI aMgrejI varSa-2 (kulavarNa-63) 0 eka-1 1 0 phebruArI, 271 5 0 pAnAM 174 0 kImata rUA. 20
Page #2
--------------------------------------------------------------------------
________________ pAnuM 2 prabuddha jIvana : gAMdhIjIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka phebruArI 2015 'gAMdhI samarthita sAta sAmAjika aparAdha jina-vacana siddhimarmane jANIne, bhogothI nivRtta thaI jA! adhuvaM jIviyaM naccA siddhimaggaM viyANiyA / viNiyaTTeja bhogesu AuM parimiyamappaNo / / . (4. 8-34) jIvana kSaNabhaMgura che. potAnuM AyuSya parimita che. evuM samajIne tathA siddhimArgane jANIne, bhogothI nivRtta thaI jA ! Life is not permanent. It is limited. Knowing this and also having known the path of liberation, one should abstain from material peasures (DaoN. ramaNalAla cI. zAha graMthita 'bina vavana' mAMthI) 'sevana sozyala sInsa' A zIrSakathI sAta sAmAjika aparAdhonI sUci pahelIvAra gAMdhIjIe potAnA aThavADika "yaMga InDiyA'nA 22 okTobara 1925nA aMkamAM chApI hatI. A ja sUci pachIthI temaNe potAnA potra aruNa gAMdhIne hatyAnA thoDA vakhata agAu hastalikhita rUpe ApI hatI. A sUcimAMno AThamo aparAdha zrI aruNa gAMdhI dvArA umerAyo che. A sAta aparAdha che. 1. siddhAMta vinAnuM rAjakAraNa 2. zrama vinAnI saMpatti 3. viveka vinAno upabhoga 4. cAritrya vinAnuM jJAna 5. nItiniyamo vinAno vepAra 6. mAnavatA vinAnuM vijJAna 7. tyAga vinAnI bhakti 8. kartavyapAlana vinAnA adhikAra (zrI aruNa gAMdhI dvArA umereluM.) 'vatavicAra' ahiMsA satya asteya, brahmacarya asaMgraha zarIrazrama asvAda, sarvatra bhayavarjana sarvadharmI samAnavatva, svadezI sparzabhAvanA sevavAM ekAdaza A namratve vrata nizcaya GANDHI | 'prabuddha jIvananI gaMgotrI 1. zrI muMbaI jaina yuvaka saMgha patrikA 1929 thI 1932 2. prabuddha jaina 1932 thI 1933 briTiza sarakAra sAme na sUvuM eTale navA nAme 3. tarUA jaina - 1934 thI 1937 4. punaH prabuddha jainanA nAmathI prakAzana 1939-1953 5, prabuddha jena navA zIrSake banyuM 'prabuddha jIvana ' 1953 thI * zrI muMbaI jena yuvaka saMghanA mukhapatranI 19 29 thI, eTale 86 varSa thI avirata saphara, pahelA sAptAhika, pachI ardhamAsika ane tyArabAda mAsika * 201 5 mAM 'prabuddha jIvana'no 63mA varSamAM praveza * 2013 eprilathI sarakArI maMjUrI sAthe 'prabuddha jIvana' aMka saMyukta gujarAtI-aMgrejImAM, eTale 2013 eprilathI gujarAtI-aMgrejI 'prabuddha jIvana' varSa-2, * kula 63muM varSa * 2008 oNgasTathI 'prabuddha jIvana ane paryuSaNA vyAkhyAnamALA saMsthAnI vebasAITa uparathI joI-sAMbhaLI zakAze. prabuddha vAcakone praNAma pUrva maMtrI mahAzayo jamanAdAsa amaracaMda gAMdhI caMdrakAMta sutariyA ratilAla sI. koThArI maNilAla mokamacaMda zAha jaTubhAI mahetA paramANaMda kuMvarajI kApaDiyA cImanalAla cakubhAI zAha DaoN. ramaNalAla cI. zAha Violence killed good, But Violence dies; The pure the martyred blood, Speaks to the skies. Violence slew peace, And through all ages hance: Man shall not cease To Mourn this Violence. The Silence knows, The sacred river flows: The light that was the Savior, Grows and grows and Grows. William Rose Benet (American Poet and Critic) GEET EA ESTE BE karo
Page #3
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIvuM a phebruArI 2015 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 pRSTha 3 aMtima hSAMka ka prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka || phebruArI 2016 sarjana sUci | kartA gAMdhI jIvono aMtima adhyAya viroSaka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI 1 gAMdhItarpaNa DaoN. dhanavaMta zAha A viziSTa aMkanA mAnada parikalpanAkAra ane saMkalanakartA sonala parIkha DaoN. dhanavaMta zAha be bola sonala parIkha huM 4 bhAgalAnuM rAjakAraNa nArAyaNa desAI 5 "mArI sAthe koI nathI!" dinakara joSI koMgresa ane gAMdhIe pAkistAnane Teko Apyo hato? cunIbhAI vaidya OM 7 gAMdhIjIe saradArane badalenaherunI varaNI kema karI? nagInadAsa saMghavI 8. dilhImAM gAMdhIjI vipula kalyANI huM 9 gAMdhIjInAM aMtima pravacanonI sonogrAphI DaoN. nareza veda 6 10 mahAtmA gAMdhInA chellA chellA paMdara mahinA sonala parIkha meM 11 gAMdhIjInA chellA upavAsa pyArelAla 6 12 upavAsanA bIjA divase prArthanA sabhAmAM ApeluM pravacana huM 13 pAkistAnane paMcAvana karoDa apAvavA gAMdhIjIe upavAsa karyA hatA? cunIbhAI vaidya 14 gAMdhIjInI hatyAnA prayAso cunIbhAI vaidya ka 15 bApune mAthe mota bhamatuM hatuM? yogendra parIkha 7 16 gAMdhIjIe jIvananA chellA aThavADiyA daramyAna karelA nivedano 17 mahAtmA gAMdhInA pArthiva dehano aMta pyArelAla 18 aMtimayAtrA ane asthivisarjana pyArelAla 19 gAMdhIjInuM chelluM vasiyatanAmuM 20 saMta nAthurAma, dezadrohI gAMdhI? tuSAra gAMdhI 21 'gAMdhI cale jAva' jitendra dave 4 22 dhI marDara oNpha mahAtmA : gAMdhIjInI hatyAno kesa ane cukAdo jasTIsajI. DI. khosalA * 23 koTi koTi kare stutigAna saMkalana : nIlama parIkha huM 24 gAMdhIjIne jagavaMdanA saMkalana : nIlama parIkha 3 25 bApu mArI najare javAharalAla naheru 8 26, laoNga liva gAMdhIjI phejha ahamada phaijhA huM 27. gAMdhI pachInuM bhArata yogendra pArekha 6 28 AdarzonI avanati mahendra meghANI, laoNrDa bhikhu pArekha, rameza ojhA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa jenAmAM dhairya na hoya te ahiMsAnuM pAlana na karI zake. - vatano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhIjIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka % gAMdhI jIvatano aMtima adhyAya vizeSAMka kra gAMdhIjIvatato aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhIjIvatato aMtima adhyAya vizeSAMka % gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka % gAMdhI 5 -
Page #4
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIruM atha pRSTha 4 0 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima ' |SAMka ka | | | # 29, jaladhara! zubha vitaro saMdeza hemAMginI jAI 30. kalikAlasarvajJa hemacaMdrAcArya DaoN. kumArapALa desAI huM 31. vizva maMgalam anerA-vRMdAvana khAte yojAyela ceka arpaNa samAroha - 3 32. 80mI paryuSaNa vyAkhyAnamALAnuM Ayojana 33. bhAva-pratibhAva 34. sarjana-svAgata DaoN. kalA zAha $ 39. Seeker's Diary: Making of Mahatma Reshma Jain * 38. Enlighten Yourself By Study Of Jainology Lesson 4: Tirthankaras Dr. Kamini Gogri huM 39. gAMdhI jIvananA aMtima adhyAyanI tasavIro-jhalaka 40. sevaka kI prArthanA mahAtmA gAMdhI s " gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka ka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI OM rUA. eka hajAranA pustako kharIdanArane rUA. 500nuM DiskAunTa, eTale rUA. 500mAM rUA. 1000nA pustako iThe zrI muMbaI jaina yuvaka saMghanA prakAzano I krama pustakanA nAma kiMmata rUA. krama pustakanA nAma kiMmata rUA. krama pustakanA nAma kiMmata rUA. DaoN.ramaNalAla cI. zAha likhita ne saMpAdita graMtho 20 ApaNA tIrthakaro 100 DaoN. ramezabhAI lAlana likhita 1 jaina AcAra darzana 240 21. saMskRta nATakonI kathA bhA. 1 100 26. jaina daMDa nIti 2 2 caritra darzana 220 | DaoN. kalAbena zAha likhita sureza gAlA likhita i 3 sAhitya darzana 22. caMdra rAjAno rAsa 100 27. maramano malaka 250 I4 pravAsa darzana 260 DaoN. razmi bheda likhita 28. navapadanI oLI za 5 sAMprata samAja darzana 270 23. amRta yoganuM, prApti mokSanI 250 DaoN. ke. bI. zAha likhita I 6 zruta upAsaka DaoN. ramaNabhAI zAha 320 29. jaina kathA vizva 5. 7 DaoN. phAlganI jhaverI likhita jaina AcAra darzana 300 DaoN. kalAbena zAha saMpAdita thI 8 naina dharma rzana 24. jaina pUjA sAhitya 300 160 DaoN. dhanavaMta zAha likhita | 9 gurjara phAgu sAhitya DaoN. rekhA vorA likhita 100 30. vicAra maMthana 10 jina vacana 25. Adi tIrthakara zrI RSabhadeva 280 250 31. vicAra navanIta 11 jina tattva bhAga-1 thI 9 540 bhAratIbena zAha likhita :12 vaMdanIya hRdayasparza bhA. 3 50 navAM prakAzano 32. zrI gautama tuvyuM nama: 13 vaMdanIya hRdayasparza (olIva) 250. 1. DaoN. kumArapALa desAI kRta aMgrejI bhASAmAM AcArya vAtsalyadIpa sUri kRta TaeN14 prabhAvaka sthaviro bhAga-1 thI 6 350 jainIjhama : kosmika vijhana rUA. 300 33, jaina dharma 70 I15 namo tittharasa 140 34. bhagavAna mahAvIranI T16 pAsaporTanI pAMkhe bhAga-1thI3 500 2. IlA dIpaka mahetA saMpAdita AgamavANI 40I I17 sAMprata sahaciMtana bhAga-16 180 saMvatsarI pratikramaNa vidhi sahita 35. jaina sakjhAya ane marma I pro. tArAbena 2. zAha likhita mULa sUtrono gujarAtI-aMgrejI bhAvAnuvAda 36. prabhAvanA I18 zrImad rAjacaMdra (pustikA) 6 rAjacaMdra (pustakA) 4 37. sukha tamArI pratikSA kare che rUA. 350 3I19 prabuddha caraNe 100. 38. meruthIye moTA uparanA badhApustako saMghanIoNphise maLaze. saMparka : pravINabhAI Te.naM.23820296. rUpiyA amArI beMkamAM-beMka opha InDiyA-karaMTa eNkAunTa naM.003920100020260 mAM jamA karI zako cho. .IFSC:BKID0000039 thI zrI muMbaI jaina yuvaka saMgha, 33 mahammadI minAra, 14mI khetavADI, e.bI.sI. TrAnsaporTanI bAjumAM, muMbaI-400 004. Teliphona : 2 3820296 2 ----------------------EEEEEEEEEEEEEEE2 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa Izvarane samarpita thavAmAM avarNanIya sukha raheluM che. vanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhIjavatato aMtima adhyAya vizeSAMka pA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka kha gadhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kha gadhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI ui 0 12 huM 39 100
Page #5
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIruM a phebruArI 2015 0 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 pRSTha 5 aMtima 5 hSAMka ka Regd. With Registrar of Newspaper for India No. MAHBIL/2013/50453 **prabuddha jIvana' gujarAtI-aMgrejI varSa: 2(kula varSa 63) aMka: 110 phebruArI 2015 * vikrama saMvata 2071 vIra saMvata 25410mAha vadi tithi-120 0 0 0 zrI muMbaI jaina yuvaka saMgha patrikA 0 0 0 (prAraMbha sana 1929thI) prabhuThTha QUGol gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka - vArSika lavAjama rU.200/-0 * chUTake nakala rU. 20-00 mAnada taMtrI : DaoN. dhanavaMta zAha A vizeSAMkanA mAnada parikalpanAkAra ane saMkalanakartA: sonala parIkha gAMdhI tarpaNa | gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 5 gAMdhI , gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka : taMtrI sthAnethI...! bahu avagaNyA, tAtA satkAryA, anAdaryA, ne apamAnane gAre, A hAthe deva arpiyA, khIjavyA, pajavyA pUro, kUmaLuM dila kAriyuM, ne hamArA dino chellI jhera kIdhAM; sahu gayuM -'pitR tarpaNa'-kavi nhAnAlAla Aje mArI dina ane lAcAra dazA che. Aje mAruM koNa sAMbhaLe che? eka jamAno hato jyAre huM je kAMI kahuM te loko kAne dharatA 2 ane eno amala karatA...te vakhate huM ahiMsaka senAno senApati hato. Aje huM araNyarudana karato houM evI mArI dazA che." mo. ka. gAMdhI (paricaya pustikA-1320) meM jIvananI uttara avasthAe A hatI ApaNA rASTrapitAnI vedanA. pazcAtApano bhAva anubhavI tarpaNa paNa karavAnuM che. zabda zraddhAMjali huM EUR A mahAmAnavanA AphrikAthI svadeza arpita karavAnI che. E AgamananA so varasanI A 2015mAM iA aMkanA saujanyadAtA 2) A aMkanA vidvAna lekhaka hai 6 ujavaNI thAya che tyAre emanI mahAna zrImatI dItAbena cetanabhAI zAha mahAnubhAvoe vividha dRSTikoNathI A upalabdhio sAthe emanI saMvedanAnA ' ane saMvedanA tapAsI che, e samagra vyApa ane 6 ? darzana na karIe to ApaNe naguNA zrI cetanabhAI navanItalAla zAha vartuLane zabdomAM AvakAravAnuM bhagIratha kahevAIe. puNya smRti kArya sonalabene karyuM che ja. chatAM thoDAM A viziSTa aMkanuM sarjana mAtra A | mAtuzrI hIrAlakSmI navanItalAla zAha ) samidha arpaNa karuM chuM. emanI saMvedanA jovAnuM nathI, paNa e upara dRSTi karI ApaNe AjhAdI pahelAM ane pachI hindu-musalamAnanA hiMsaka hullaDo. * zrI muMbaI jaina yuvaka saMgha, 33 mahamadI minAra, 14mI khetavADI, e.bI.sI. TrAnsaporTanI bAjumAM, muMbaI-400 004. TeliphonaH 23820296 * oNphisa sthaLa saujanya : zrI manISabhAI dozI zrI muMbaI jaina yuvaka saMghano baeNnka A/c. No. 0039201 000 20260. Website: www.mumbai_jainyuvaksangh.com * email:
[email protected] Web Editor: Hitesh Mayani-9820347990 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAca vize . kadI bhayabhIta thavuM nahIM. paramAtmA haMmezAM ApaNI sAme che. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 paNa gAMdhIjIvatano aMtima AdhyAya viroNAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kha gadhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka ja gaMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 4 gAMdhI uh
Page #6
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jI ke | a pRSTha 6 0 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima * hSAMka 5 4 kalakattA, noAkhalI, gujarAta, bihAra, vagere sthaLe thayAM. A sarve A gAMdhInA uttarArdhane samajI na zakyA, ane je gAMdhIne 5 huM agnikuMDanA hutAza upara zAMtinuM jaLa chAMTavA A 77 varSIya bujhurga jemaNe joyA-jANyAM hatAM chatAM emaNe e gAMdhIne vedanA ApI, khullA page doDAdoDa kare, upavAso kare, toya hiMdu kahe bApu ame Aje A aMkanA sarjanathI amArA vaDIlo vatI gAMdhI tarpaNa hai musalamAnanA ane musalamAna kahe bApu amane nyAya Apo. bApunI karIe chIe. amArI e pharaja che. huM agniparIkSAno A samaya hato. aMgrejoe khUba ja kunehapUrvaka sAmAjika dRSTie vyApaka arthamAM joIe to pratyeka be peDhInI hai zuM bhAgalAnA bIja vAvyA hatA. keTalAka varge emAMya bApune doSI A saMvedanA che. bApunI jagyAe potAnA vaDIlane mUkI jUo, OM TheravyA. bApue potAnI jAta tapAsIne vedanAbharyA svare kahyuM, kyAMka ne kyAMka A saMvedanA jarUra DokiyuM karaze. A tarpaNa aMkano raeN "mArI cAre tarapha jvALAo UThI che. e jvALAo mane bharakhI A paNa uddeza che. A samagra aMka vAMcIne potAnA vaDIla pratye ke nathI jatI emAM IzvaranI karuNA che? ke mArI hAMsI kare che?' sAcA hRdayathI eka udgAra nIkaLe: "mane mApha karajo vaDIla' to e ka e bApu ekalA paDI gayA hatA. pU. bA ane mahAdevabhAIe vidAya paNa A amArA mATe moTI upalabdhi haze. = lIdhI hatI. TAgore paNa dehatyAga karyo hato. je vyakti sAthe eka samaye mAtra 45 divasamAM A aMka taiyAra karavAno hato ! gAMdhI vize che Akho deza hato e vyakti sAthe mAtra Aje pAMca-cha vyaktio hatI. atyAra sudhI koIe vicAryo ke spardho nahi hoya evo sarjanAtmaka r huM ane bApue ekaso pacIsa varasa jIvavAnI icchA choDI dIdhI ane ciMtanAtmaka viSaya A aMka mATe sonalabene vicAryo. sarva 6 ane bApue kahyuM, 'have huM bahu bahu to ekAda be varSa jIvIza. paNa vidvAna lekhakoe sonalabenane hUMphALo sahakAra ApI sonalabenanA hai je hiMdamAM khUnAmarakI cAlatI hoya tevA hiMdamAM eka kSaNa paNa saMbaMdhonI upajanI pratIti karAvI A aMkane evo AkAra Apyo jIvavAnA ane aramAna nathI..mArA trIza varSanA kAmano karuNa ke gAMdhI sAhitya jagate enI noMdha levI paDaze. Apa vAcakane paNa aMjAma Avyo che. svataMtratA e ApaNI jIta hoya to paNa e enI pratIti thaze, lekha ane lekhakonuM vaividhya vAcakane mAtabara OM karuNa che. ethI paMdaramI ogasTanA utsavamAM huM bhAga laI zakuM karI deze evI mane zraddhA che. huM nahi." ane AvA ane anya keTakeTalA jheranA ghuMTaDA bApu ekalA A viziSTa aMkane sonala parIkhanA parizrama ane ciMtanano { gaLe utArI gayA!! amUlya lAbha maLyo che. sonalabene ahIM je tarpaNa ane zabda ; hai AvI vedanAmAMthI bApune mRtyunI IcchA janmI. emaNe potAnA zraddhAMjali arpI che e gAMdhI sAhitya jagata mATe avismaraNIya 2 mRtyunA ekAda varSa pahelAM manubenane kahyuM hatuM: raheze ja. meM 'jo huM mAMdo paDIne pathArImAM paDuM ane ema mAruM maraNa Ave Avo viSaya ane Avo damadAra aMka sarjavAmAM hRdaya ane huM to chApare caDIne kaheje ke tame dhAratA hatA evA A puruSa nahotA! AtmA sonalabenanA che, paNa aneka hAthoe potAno puruSArtha = * paNa jo huM prArthanA karavA jato houM ane e veLA koI mANasa A sarjanamAM reDyo che, evA amArA mudraka javAharabhAI zukla, re AvIne mane goLI mAre, ane huM e goLIno ghA sAmI chAtIe pratyeka lekhane potAnI jhINI najaramAMthI pasAra karanAra amArA ja huM jhIluM ane mArA moMmAMthI rAmanuM nAma nIkaLe to jagatane kaheje ke puSpAbena parIkha ane A badhAnI vacce doDAdoDa karanAra kaDI rUpa e bhagavAnano dAsa hato." A vAta emaNe lorDa mAunTabeTanane amAro haricaraNa ane A badhuM vyavasthita goThavAya che evI khevanA kahelI ane prArthanAmAM to vAraMvAra kahelI. rAkhanAra, amArA rohitabhAI, pravINabhAI ane azoka, A che ane A mahAmAnavane evuM IcchA mRtyu maLyuM. sarvono AbhAra mAnuM chuM. $ bApu asAdhAraNa ciMtaka hatA. tarkabuddhivALA berisTara hatA, ATalA moTA aMkanA sarjana mATe sonalabena pahelI vakhata - jIvana saMpUrNa satya, ahiMsA ane aparigrahane samarpita hatuM, e ane A aMka pUratA chellI vakhata - eTale eka vakhata ja maLyA, ka prAjJa puruSa-yogI puruSa hatA, A badhAM satyabharyA tattvono jenAmAM phona upara to alapa jhalapa muddAnI vAto, ane vaoNTsa apa upara 4 re samanvaya hoya, sAdhanA ane zuddhi hoya, enI vANImAM satya ane to zUnyavat, Ama ekale hAthe sonalabene A virATa kArya suMdara che huM kALa AvIne birAje enI A pratIti. ane samRddha rIte pAra pADyuM e mATe emano AbhAra nathI mAnato. - amArI peDhI, je 1935-40mAM janmI hatI, emane vArasAmAM hRdaya jhUkI paDe che. DhaM gAMdhI vicAro maLyA. amArI yuvAnI gAMdhI vicArathI bharI bharI dhanavaMta zAha hatI, paNa tyAre amArA vaDIlo yuvAna hatA, athavA proDha hatA, e
[email protected] ( 1 varSanuM lavAjama rUA. 200/-(U.S. $20) * 3 varSanuM lavAjama rUA. 500/-(U.S. $ 50) * 5 varSanuM lavAjama rUA. 900/-(U.S. $ 80) * 10 varSanuM lavAjama rU. 1800/-(U.S. $180) zrI muMbaI jaina yuvaka saMghano baeNnka A/c. No. 0039201 000 20260. gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa koInI maherabAnI mAgavI eTale ApaNI AjhAdIno tyAga karavo. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka praka gAMdhIjIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka gAMdhIjIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI # gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka :
Page #7
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jI a phebruArI 2015 0 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 pRSTha 7 aMtima 8 hSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka ke gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI A viziSTa aMkanA mAnada parika95nAkAra ane saMkalanakartA sInala parIkha | mohanadAsa karamacaMda gAMdhInA cAra putro, harilAla, rAmadAsa, prabhAvita thaI gayo hato ke mAre nizciMta thaI javuM ja yogya hatuM. $ divadAsa ane maNilAla. AmAMnA harilAlanI putrI rAmIbena, A adhyayanazIla A sonalabenano janma gujarAtanA kheDA jillAnA rAmIbenanA putra DaoN. prabodhabhAI parIkha ane A prabodhabhAInA dharmaja gAmamAM, uchera morabImAM, tyAM gujarAtI sAhityano viSaya OM suputrI te ApaNA sonalabena parIkha. | laI yunivarsiTImAM prathama krame AvI bI.e.nI padavI, pachI gAMdhIjI sAthenA sonalabenanA A saMbaMdhanI mane khabara ja nahi. rAjakoTamAM ema.e.nI padavI prApta karI. ahiM paNa eo prathama 6 | mane to A sonalabenano mAtra zabda paricaya ja. pratyeka zanivAre krame e paNa golDa meDala sAthe. 3 'janmabhUmi'mAM emanI philmI gItonuM rasadarzana karAvatI kolama sAhityanI sAthosAtha kaMThya saMgItano abhyAsa karI saMgIta re 2 'chUkara mere mana ko' ane e kalamathI 'janmabhUmi'mAM lakhAyelA vizArada thayA. eTale ja to philmI gItono rasAsvAda karAvatA eg che emanA anya lekhono huM niyamita vAMcaka. emanA lekhomAM mane gItanA rAgonI vizad chaNAvaTa kare che. Ama zabda ane sUra bannenA huM saMzodhana, ciMtana ane sarjanAtmakabhAvanI anubhUti thatI. e lekhonuM UMDA abhyAsI. 6 UMDANa mane evuM sparzI jatuM ke huM e ciMtanAtmaka lekhikAno 'phena' muMbaInI esa.ena.DI.TI. kaoNlejamAMthI gujarAtI aMgrejI viSaya huM banI gayo. sAthe prathama vargamAM bI.eDa.nI upAdhi prApta karI. A saMsthA muMbaI jaina yuvaka saMgha ane 'prabuddha jIvana'no gAMdhI jIvana thoDAM varSa ghara ane saMtAnone pUrNapaNe samarpita rahI, 2000nA * ane gAMdhI ciMtana sAthe atUTa nAto. bhUtakALamAM gAMdhI ciMtana viSayaka arasAmAM teo sAhitya sRSTimAM pharIvAra pravezyA. 2003mAM 5 viziSTa aMko prakAzita karelA, chelle jAnyuArI 2013mAM. pahelo kAvya saMgraha pragaTa thayo. 2005mAM bhAratIya vidyA bhavanamAM huM Sii A varase paNa gAMdhIjI vize khAsa aMka pragaTa karavAnI bhAvanA 'navanIta-samarpaNa'nA taMtrI vibhAgamAM joDAyA. tyAra pachI muMbaI 5 OM janmI. gAMdhI jIvana ane ciMtanamAM boLAyelI kalama huM zodhato sarvodaya maMDaLa ane maNibhavana-gAMdhI smAraka nidhimAM saMzodhana hato. samaya ocho hato ane parizrama vadhu hato. ane vahIvaTI kSetre sakriya rahyAM ane 2010 thI 'janmabhUmi' patromAM huM parama mitra DaoN. narezabhAI veda sAthe phona upara anya carcA joDAI gayA. karatA meM mArI mUMjhavaNa rajU karI ane narezabhAIe mArA Azcarya 'nizAnta' ane 'UghaDatI dizAo' temanA kAvyasaMgraho che. meM hai vacce gAMdhIjI sAtheno sonalabenano kauTuMbika saMbaMdha darzAvI A "chUkara mere mana ko' jUnA philmI gIto paranuM pustaka che. A uparAMta meM sonala parIkhanuM nAma sUcavyuM. mArA mATe to bagAsuM khAtA patAsuM anuvAdanA dasathI vadhAre pustako pragaTa thayAM che. 300thI vadhAre AvI gayuM !? pustakonA avalokano karyA che. | vicAronuM sAmya be vyaktino kevo Akasmika meLApa karAvI de sonalabena tamArI A zabda sevA mATe ame AbhAra to kevI che! gajabanA che A brahmAMDanA taraMgo. | rIte mAnIe? tamArI zabda yAtrA avirata maMgaLamaya gati karatI sonala parIkha sAthenI mArI pahelI mulAkAta, pustako vacce, rahe evI zubhecchA pAThavIe. kAlAghoDA-phorTanI sAsuna DevIDa lAyabrerImAM. vAto vAtomAM zAMtAnukUnta pavanaza ziva8 paMtha : | OM saMkocanA paDaLa dUra thatA gayA ane sAmya vicAro ane dhyeyanI A aMkanA sarjanathI tame gAMdhIjInA ane amArA AtmAne spaMdita OM pAMkhaDIo khulatI gaI. A aMkanI parikalpanAnI carcA thaI. mArA - chUkara - karyo che. gAMdhInI ane amArI saMvedanAne jhaMkRta karI che. # AzcaryonA guNAkAra thayA. gAMdhI lohI to sonalabenanI nasomAM tame mIThI phariyAda karI ke A aMka taiyAra karavAmAM tamane samaya hai doDe che paNa gAMdhI sAhityathI ATalA badhAM vibhUSita ane ocho paDyo, ane tANa paDI, to lyo have eka AkhuM varasa ApyuM, huM 3 jhaboLAyelA haze enI to mane kalpanA paNa nahi. sonalabenane 2016 phebruArInA gAMdhI viSayaka aMka mATe, viSaya-zIrSaka nakkI kuM samajavAnuM mAruM vartuLa moTuM thatuM gayuM. AbhAra narezabhAI. karo. have tame phariyAda na karatA ane ame tamane pharIyAda nahi viSayanI carcA thaI ane sonalabene ekale hAthe badhuM kAma upADI karAvIe evI amane tamArAmAM zraddhA che-A aMka jevI! $ lIdhuM. jI, ekale hAthe ja, mArI koI sahAya nahi. ame ane amArI | dhanavaMta chuM TIme eka sisTama goThavI lIdhI. huM to emanI gAMdhI vAtothI evo 21-1-2015 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa ahaMkArano aMdhakAra vadhAre kALo hoya che vatano aMtima adhyAya vizeSAMka ka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI 4
Page #8
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIvI atha pRSTha 8 9 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima ' |SAMka ka be bola... Esonala parIkha gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvatano aMtima adhyAyavizeSAMka 5 gAMdhI lagabhaga doDha mahinA pahelA mArA guru narezabhAI vedano phona sAthe kevI rIte sAMkaLavA-kazuM sUjhe nahIM. agharuM lAge tethI gabharAI Avyo, "beTA!" teo mane A rIte ja saMbodhe che. "eka sarasa javAnuM to svabhAvamAM nahIM, paNa viSaya ghaNo virATa che-tene yogya che 5 kAma soMpavuM che tane." ane emaNe mane kahyuM ke temanA muMbaIvAsI rIte mUkavo haze to javAbadArIpUrvaka ane khUba mahenata karavI paDaze huM mitra ane muMbaI jaina yuvaka saMghanA maMtrI DaoN. dhanavaMtabhAI zAha, te barAbara samajAtuM hatuM. ke mahAtmA gAMdhInI puNyatithi nimitte "prabuddha jIvana'no vizeSa aMka manuSyayatna ne IzvarakRpA. aMte mUMjhavaNanuM vAdaLa AcharyuM. adbhuta che te taiyAra karavA mAge che ane "tAre e aMkanuM saMpAdana karavAnuM che." sAtha paNa maLato gayo. pyArelAla, nArAyaNa desAI, mahendra meghANI, ke 9 Avo sarasa paDakAra jhIlavAnuM kone na game? thoDA divasa pachI dhIrubahena paTela, nagInadAsa saMghavI, narezabhAI veda, cunIbhAI vaidya, . DeviDa sAsuna lAyabrerImAM dhanavaMtabhAI ane huM maLyAM. A amArI laoNrDa bhIkhu pArekha, dinakara jozI, yogendra parIkha, nIlama parIkha, yogendra meM pahelI mulAkAta hatI. pArekha, tuSAra gAMdhI, jitendra dave jevA dhuraMdharonI mulAkAta vAcakone A mahAtmA gAMdhI eTale anaMta, akhUTa viSaya. e mahAsAgaramAMthI aMkanA pRSTha para karAvavAnuM zakya banyuM. huM kayAM TIpAM amAre amArI aMjalimAM bharavA? dhanavaMtabhAI bApu eTale Aje A aMka sujJa vAcako sAme mUkAya che. mahAtmA huM huM ane mIrAMbahenanA patronuM navuM pragaTa thayeluM pustaka lAvyA hatA. gAMdhInA jIvananA aMtima tabakkA sAthe saMkaLAyelA bhAratanA ju che 'gAMdhIjInuM adhyAtma' viSaya paNa vicArI joyo. aMte gAMdhI jIvanano bhAgalA, komI hiMsA, svAtaMtrya prApti, mahAtmA gAMdhInA chellA 8 * aMtima adhyAya" e viSaya para pasaMdagInI mahora lAgI. upavAsa, temanI hatyA, hatyArAo para cAlelo kesa-sajA, paNa gAMdhIjI jenuM nAma. emanA jIvanano aMtima tabakko e dezavidezanA mahAnubhAvonI zraddhAMjalio ane vaDApradhAna pada mATe ke huM deza mATe paNa moTI rAjakIya UthalapAthala ane bhayAnaka hiMsAcArano gAMdhIjIe saradAranA bhoge paMDita naherunI karelI pasaMdagI-A hai 3 tabakko hato. aneka vAto, asaMkhya lakhANo, pAravagaranA vicAro, rIte viSayane AvarI levAno yathAzakti yathAmati prayatna karyo che. 4 hai pyArelAlajInuM pUrNAhuti', umAzaMkara jozInuM 'jIvanano kalAdhara', A aMkanI taiyArI daramyAna jIvanane, itihAsanAM pRSThone palaTI ? mahendra meghANInuM "AMsu lUchavA jAuM ', nArAyaNa desAInuM 'mAruM nAkhe evI bhavya ane bhISaNa ghaTanAomAMthI je rIte pasAra thavA 6 jIvana mArI vANI' ane 'jigaranA cIrA', laoNrDa bhIkhu pArekhanuM maLyuM te mAre mana ghaNI moTI prApti che. e taka mane ApavA mATe huM zuM che 'gAMdhI', uSAbahena ThakkaranuM "anDarasTenDiMga gAMdhI', jasTIsa dhanavaMtabhAI tema ja muMbaI jaina yuvaka saMghano jeTalo AbhAra mAnuM hai ke khosalAnuM "dha marDara opha dha mahAtmA', cunIbhAI vaidyanuM "sUraja teTalo ocho che. aMtaranI nisabatathI lekho mokalI ApanAra mitro, * sAme dhULa', nagInadAsa pArekha, vaDIlonuM RNa utAravuM muzkela che. mananI vAta rAmanArAyaNa pAThaka, manubahena muMbaI jaina yuvaka saMghanI kAbela A gAMdhI, kamaLAbahena paTela, ame bALapaNathI jANatA ke mahAtmA gAMdhI amArA pUrvaja che. ane paDyo bola jhIlanArI je azokA guptanA pustako, paNa A vAta atyaMta svAbhAvikatAthI amane kahevAI hatI. moTA TImanA sahakAra vagarato kaMI thAta ke mANasanA vaMzaja hovAnI koI sabhAnatA vagara ame UcharyA ane huM 'kalenTeDa varksa opha mahAtmA ja nahIM. "janmabhUmi'nA taMtrI ane huM potapotAnA bhAge AvelA saMgharSono sAmano karI potAno jIvana 6 gAMdhI', prArthanA pravacano mArA uparI kundanabhAI vyAsanuM 6 mArga AvaDyo tevo kaMDAryo. ame kadI koIne kahevA paNa gayA OM "janmabhUmi'nI cAlu nokarI ane nathI ke ame gAMdhIjInA saMtAno chIe, to temanA nAmano upayoga : protsAhana, dhanavaMtabhAIe pUrNa haiM re rojanI mIrAroDa-carcageTanI karavAnuM to sUjhe ja kyAMthI ? AvA valaNa mATe amane mUrkha kahenArA vizvAsa sAthe ApelI svataMtratA che 5 musApharI sAthe A badhAmAMthI ; ochA nathI. ghaNA to AvIne dayA ya khAI jAya che ke gAMdhI ane kAma karavAnI mokaLAza ane { pasAra thatAM huM hAMphI gaI. , kuTuMbane lAbha letA na AvaDyuM. paNa ame to AvA ja chIe. aTakIza to emane rasto pUchI 2 temAMnI hakIkato evI ke jIva amane amArA AvA hovAno raMja ke pastAvo nathI. AyuSyanA laIza' evI narezabhAInI ja aMdara aMdara khUba valovAyA kare. A tabakke to gorava che. paNa hA, AyuSyanA A tabakke mArAmAM kAyamI bAMhe dharI- sono huM magajamAM vicAronuM ghamasANa gAMdhIjInuM saMtAna hovAnI jarA sabhAnatA jarUra AvI che. e aMtaHkaraNapUrvaka AbhAra mAnI 6 cAle paNa zarU kyAM karavuM, pUruM sabhAnatA mane mAruM satya laI duniyA sAme UbhA rahevAnI zAMta badhuM karanAra-karAvanAra parama- 2 OM kema karavuM, kone kone A aMka tAkAta Ape che, nirbhayatA Ape che. zaktine mastaka namAvuM chuM.* * * gAMdhIjIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa | ekAMta ane ekalatA racanAtmaka ane sarjanAtmaka hoI zake. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka kI
Page #9
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIruM a phebruArI 2015 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 pRSTha 9 aMtima 4 hSAMka ka ITgalAnuM rAjakAraNa pU nArAyaNa desAI [ mahAtmA gAMdhInA aMgata saciva mahAdevabhAI desAInA putra nArAyaNa desAI gAMdhIjInA AzramamAM ucharyA. aupacArika keLavaNI lIdhI nahIM paNa gAMdhIjI, mahAdevabhAI ane AzramavAsIonI jIvaMta keLavaNI pAmyA. mULabhUta zikSaNa ane khAdInAM vaNATa para TuM jIvanabhara kAma karyuM. gAMdhIkathA ane gAMdhI pustako dvArA navI peDhIne gAMdhI abhimukha karavA prayatnazIla nArAyaNa desAInA pustaka jigaranA cIrA'mAMthI A prakaraNa taiyAra karAyuM che, je bhAratanA vibhAjananA bhISaNa itihAsa pAchaLa rahelA rAjakAraNa para prakAza pheMke che.]. jene pariNAme bhAratanA TukaDA thayA, aMgrejonI 'bhAgalA pADo lokazAhI Avaze to pahelAM je muslima rAja hatuM te nahIM rahe." * ne rAjya karo'nI e kuTila nIti 1957nA baLavA pachIthI ja lIge nAro lagAvyo. 'IslAma jokhamamAM che.' 37 thI 46 sudhInA 4 amalamAM mukAvI zarU thaI hatI. tyAre yuropanA savAso jeTalAM varSomAM lIgano phelAvo kalpanAtIta jhaDape thayo. che. saMsthAnomAM bhArata mukuTamaNi jevuM hatuM. IMglenDanI kula saMpattinA jANe ajANe AgamAM thoDuM ghI koMgrese paNa pUryuM. tenI miTIMgomAM hai huM mULamAM bhAratamAMthI DhasaDI lAvelA dhanano siMhaphALo hato. senAno gavAtuM vaMde mAtaram, rASTrabhASA pracAranI tenI nIti, naI tAlIma huM 6 moTo hisso paNa aMgrejone bhAratamAMthI maLyo hato. - A badhuM 'hiMdu' che kahI lIga teno virodha karatI rahI. aMgreja 6 vahIvaTa saMbhALI lIdhA bAda aMgrejoe bhAratanI paraMparA badalI sarakAra sIdhI - ADakatarI madada karatI rahI. aMgrejonI sarakArI hai * aMgrejI zikSaNa lADyuM jethI ATalA moTA dezano kArabhAra calAvavA phAIlomAM evA keTalAya patro che jemAM A badhuM joI saMtoSa vyakta OM che mATe temane gulAma mAnasanA bAbuo maLI jAya. bIjI tarapha thato hoya, jenA eka hAkema bIjAne salAha Apato hoya ke 'jhINA che huM bhAratanA khUNekhUNethI kAco mAla vilAyata laI jaI, yaMtro vaDe jevA che tevA, temane sAcavo, te ApaNA mANasa che kAraNa ke banato pAko mAla bhAratane vecI bhAratanA gRha udyogonI kamara toDI aMgrejone koMgresanI AjhAdInI mAgaNIne TALavA mATenuM chuM 8 nAkhI. trIjI tarapha ramata cAlI 'bhAgalA pADo ne rAjya karo'nI. 'laghumatInA hita'nuM bahAnuM jhINA pUruM pADI rahyA hatA. aMgrejo . che A khela 1857 thI 1947 sudhI cAlyo. pahelAM hiMduone ane jhINAno saMbaMdha 1946-47mAM vadhato vadhato bhAgIdArI chuM zuM Teko ApI 'jo baLavo saphaLa thAta to pAchuM mogala musalamAnonuM sudhI pahoMcyo. aMgrejonI madadathI jhINA kaoNMgresanI pratiSThA toDatA the ja rAjya Avata. tamane zuM maLata?' jevI uzkeraNIthI muslimone rahyA, potAnI pratiSThA vadhAratA gayA ne briTIza zAsanane majabUta che aLakhAmaNA karyA. 1885mAM koMgresanI sthApanA thaI temAM aMgrejI banAvatA gayA. 9 amaladArono hAtha hato. paNa koMgresane saMgaThita thatI joI aMgreja ane kaoNMgresa? koMgresa majabUta hatI, paNa tenA para ATha rAjyono ? huM hAkemo coMkyA. alIgaDha muslima yunivarsiTInI sthApanA, temAM vahIvaTa karavAnI javAbadArI hatI, ne lIga pAse koMgresano virodha meM ramAtA rAjakAraNanA moTA khela, muslima lIganI sthApanA, karavAno ekameva kAryakrama hato. koMgresa samAdhAna, vATAghATanA ke baMgALanA bhAgalA, morleminTo ane monTegyu cemsapharDa sudhArAnA prayatno karatI. prayatno niSphaLa jatA. vaLI rAjanaitika kAma jeTaluM ? OM nAme baMne komo vacce khodAtI khAI ne khilAphata caLavaLa, bhedanIti dhyAna kaoNMgresa racanAtmaka kAmo para ApI zakI na hatI. jo ApI huM saphaLa thatI rahI. 37nI cUMTaNI pachI baMne komo vaccenI khAI kadI zakI hota to khAdI, grAmodyoga vagerenA mAdhyamathI lAkho garIba chuM ke na purAya tevI virATa thaI gaI hatI. musalamAnone vALI zakAta. lIga pAse to Avo koI kAryakrama - 1937mAM muslima lIganuM pacIsamuM adhivezana lakhanaumAM hato nahIM. jo kaoNMgrese khaMtapUrvaka e karyuM hota to muslima AmajanatA bharAyuM. temAM evA AgajharatAM bhASaNo thayAM ke gAMdhIjI bolyA, tenA tarapha vaLI hota. huM 'A to jANe yuddhanI ghoSaNA karatA hoya tevuM lAge che!" pachInA A tarapha komavAdI hiMdutvavAdI tattvo saMgaThita thatA hatA. huM { varSamAM lIganI hajAro sabhAo bharAI, 174 zAkhAo khUlI, sAvarakare 'hiMdutva' pustakamAM lakhyuM ke A dezamAM be rASTra che. eka zuM OM komI hullaDo thayAM. lIga thoDA prAMtonI peTA cUMTaNIomAM jItI. hiMdu rASTra, bIju muslima rASTra.' jhINAe be rASTranI vAta ahIMthI huM ?i jo ke vadhu beThako koMgresane ja maLI hatI. jhIlI hoya tema paNa bane. aMgrejoe taka jhaDapI. 'lIganI mAgaNIo bAju para rahI jaze. gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvatano aMtima adhyAyavizeSAMka 5 gAMdhI gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa zuddha vicAranI zakti zabdo karatAM ghaNI vadhAre hoya che vatano aMtima adhyAya vizeSAMka 5
Page #10
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jI ke | a pRSTha 100 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima * hSAMka 5 gAMdhI lAgyo. gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano : ka 1942nA oNgasTamAM gAMdhIjI ane anya netAonI dharapakaDa yuddha nimitte akhabArIsvAtaMtrya para tarApa mArI hatI, tenA virodhamAM ka OM pachI dezamAM hiMsA ane toDaphoDa cAlI. vAIsaroya linalithagoe koMgrese vyaktigata satyAgraha zarU karyo. temAM 23,000 pracAra karyo, "kaoNMgresane lIdhe hiMsA thaI. tene mATe gAMdhI javAbadAra satyAgrahIoe bhAga lIdho. ke che." jo ke gAMdhIjIne jelamAM pUrIne ke temanA viruddha pracAra karIne A vAtAvaraNamAM 'bhAratane je joIe che te badhuM " laIne IMglenDe ? huM vAIsaroya gAMdhIne cUpa rAkhI zake tema na hatuM. gAMdhIjInA AtmAno krisane bhArata mokalyA. laMDanathI temane bhAratamAM kone kone maLavuM huM 6 pokAra koIthI, kazAthI avarodhAya tema na hato. temaNe sarakAra tenI yAdI ApavAmAM AvI hatI, jemAM gAMdhIjInuM nAma na hatuM. 6 OM sAthe patravyavahAra Adaryo: 'jo tame mane hiMsA mATe javAbadAra linalithagoe te ane anya amuka nAma umerAvyAM. 21 mArca, 2 meM TheravavA mAgatA ho to teno jAhera inkAra karavAno mane adhikAra 1942nA divase gAMdhIjIne kripsane maLavA dilhI bolAvAyA. be haiM che. tame mane jelamAMthI na choDavA mAgatA ho to jAhera nivedana kalAka vAto cAlI. te ja vakhate spaSTa pratibhAva Avyo, "A ja, ApavAno mane adhikAra che.' paNa gAMdhIjInA jAhera nivedanane ATaluM ja ApavuM hatuM to dhakko zA mATe khAdho ? vaLatA vimAnamAM A paNa chApavA sarakAra taiyAra na hatI. gAMdhIjI briTana pAsethI iMglenDa cAlyA jAo." koMgrese eka mahino vicArI aMte asaMmati 8 siMgApura, malAyA, brahmadeza paDAvI lenAra jApAnIo sAthe bhaLelA batAvI. lIga, hiMdu mahAsabhA, zIkho badhAe paNa pachI InkAra ? huM che tevo apapracAra paNa koI karyo. gAMdhIjIne cokhkho InkAra huM 6 purAvA vinA aMgrejo karatA hatA. halA Ta karavAmAM be ja kalAka lAgyA 6 AgAkhAna pelesamAM keda | 1946mAM kaoNMgresa pramukha maulAnA AjhAde gAMdhIjIne jaNAvyA jyAre bIjA pakSone mahino * gAMdhIjI, patravyavahAranuM koI vinA ane gAMdhIjInA apekSita dRSTikoNanI viruddha jaIne, pariNAma AvatuM na joI 21 vijhiTiMga briTIza minIsTara sTephorDa kripsa para eka patra lakhyo- kripsa zramika pakSanA, naherunA 8 divasanA upavAsa para utaryA. khAnagI patra-ke pote ane koMgresa bhAratanA bhAgalA karavA saMmata mitra jevA hatA. carcila ane linalithago akaLAyA. "A to che. krise jyAre gAMdhIjIne bolAvyA, gAMdhIjI A patrathI ajANa temanA rUDhicusta paNe hiMdane kazuM 8 rAjakIya blekamela che.' carcile 1 | hatA te joI kripsane khUba navAI lAgI. temaNe gAMdhIjIne e patra ApavAnI dAnata vinA yuddhakALe hai huM kahyuM, 'Doso marato hoya to bhale Apyo. bIjA divase gAMdhIjIe AjhAdane A bAbata pUchyuM tyAre hiMdane bolatuM baMdha karavA kripsane huM du mare." jUThuM bolyA. gAMdhIjI pAse e patra hato, chatAM gAMdhIjI mauna vAparyA hatA. kripsa vilAyata jaI $ rahyA. teo cAlyA gayA pachI gAMdhIjInA sekreTarIe e patranI potAnI niSphaLatAnI javAbadArI je bIjA vizvayuddhano uttarArdha | nakala karI ke bhaviSyamAM kAma Ave gAMdhIjIe temane Thapako Apyo. gAMdhIjI para DhALI. hato. aMgrejo muzkelImAM hatA. nakala phADI nAkhavA ane mULa patra kripsane pAcho ApI devA kahyuM huM temaNe jAhera karyuM ke bhArata | ane maulAnAno vizvAsa jItI na zakyA tevo Aropa potAnI ane maulAnAno vizvAsa jItI na zakyA tevo Aropa potAnI gAMdhIjInI vyAvahArikatA huM mitrarASTro (briTana, amerikA, AdarzavAdI hatI jyAre 3 cIna)nA paDakhe rahI laDaze. | svAtaMtryaprApti pachI teo cha mahinA paNa na jIvyA. A| saradArano AdarzavAda vyavahAra 6 gAMdhIjI koMgresanA pratinidhi | gALAmAM moTo bhAga hiMsAne zamAvavAmAM gayo. bAkInA vakhatamAM hato. A bheda chatAM baMne gADha huM tarIke linalithagone maLyA. | teo bhAratane majabUta karavA ane rASTra tarIke tenuM bhaviSya ghaDavA mitro mitro hatA. chellA kALamAM A zuM che "IMglenDa yuddhamAM joDAvA aMgeno | vize vicAratA. teo vaDApradhAna naherune salAha ApatA, cAratA. teo vaDApradhAna naherane salAha ApatA.| bheda ghaNA pramANamAM pragaTa te udde za jAhera kare. jo te | virodhIothI temanuM rakSaNa karatA ane kahetA ke javAharane rASTrana| thayo-jAheramAM paNa- ane ke 7 mAnavajAtane saramukhatyAranI | ghaDatara karavA do. koMgresanuM rUpAMtara sevaka saMghamAM karavAnI temanI vijJasaMtoSIo sAcI-khoTI gulAmImAMthI bacAvavA yuddha IcchA hatI, je racanAtmaka kAryo para bhAra mUkI grAmavikAsa kare, vAto o upajAvatA thayA. caDavAnuM hoya to pachI hidane | sarakAra para cAMpatI najara rAkhe ane anyAya thAya to satyAgraha matabheda chatAM saradAranI gAMdhI huM 8 AjhAda kare.' sarakAre sAMbhaLyuM kare. temanI A IcchA phaLIbhUta thaI nahIM. pratyenI bhakti ane gAMdhIno ke 3 nahIM. AnA virodhamAM AThe laoNrDa bhIkhu pArekha saradAra parano vizvAsa aDIkhama 6 $ prAMtanA koMgresI pradhAna maMDaLoe ('gAMdhI' pustakamAMthI) | ane akabaMdha hatA. ke rAjInAmAM ApyAM. aMgrejoe mAunTabeTane bhAgalAnI vAta gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa je viparIta saMjogomAM sthira rahe te ja sAcI zraddhA. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI na ja ' " 4' | jIta para mukyA.
Page #11
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIruM a phebruArI 2015 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 pRSTha 11 aMtima 4 hSAMka ka * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka F IdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhIjIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 6 gAMdhI gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya viroSaka naheru, saradAra ane jhINA sAthe anekAntavAda maLIne chevaTanA nirNaya le. jhINA huM ja karI hatI. zarUAtamAM A mahAvIra janakalyANaka prasaMge tA. 16-3-2015no 'prabuddha ke koMgresI netAone paNa A { muddo gAMdhIjI sAthe paNa carcAyo. jIvana'no viziSTa aMka uparokta zIrSakathI prakAzita thaze. | mAnya na hatuM. bhAgalA TALavA gAMdhIjIe nava * anekAntavAdanA vividha pAsAonuM vidvAna mahAnubhAvo muddAnI yojanA mUkI, jemAM saraLa bhASAmAM potAnuM ciMtana prastuta karaze. jamInanI, zastro nI, huM mAunTabeTane pahelAM to thoDo A viziSTha aMkanuM saMpAdana karaze maNibena nANAvaTI | sainyanI, milakatanI vaheMcaNI - rasa batAvyo, paNa koMgresa kaoNlejanA gujarAtI vibhAganA adhyakSA. jaina dharma ane mATe kamiTIo beThI. 6 kArobArIno A yojanAne pUro | gujarAtI sAhityanA abhyAsI uttara bhArata komI ? Na Teko na hato te jANyA pachI | DaoN. sejalabahena zAha dAvAnaLamAM bhaDake baLavA lAgyuM. A huM temaNe rasa levAnuM baMdha karI dIdhuM. vaheMcAyelI bhUminA baMne TukaDAo hai { bhAgalA paDatA hoya to paDavA * A samagra aMkanA saujanyadAtA che parathI moTI moTI vaNajhAro cAlatI ke daIne vahelI take sattA sameTI * jJAnaprotsAhaka zrImatI indumati esa. vasA hatI. senA khaseDAI. tenA be bhAga che OM levI e mAunTabeTanano uddeza * prabhAvanA mATe potAne icchita nakalono orDara zrI paDyA je ekameka sAme laDavAnA zuM hato. temaNe gAMdhIjInI yojanA muMbaI jaina yuvaka saMghanI oNphisamAM lakhAvavA vinaMtI. hatA. para carcA ja thavA dIdhI nahIM. * aMkanI kiMmata rUA. 60/ 1947 oNgasTamAM aMgrejo, vibhAjana ne svataMtratAnI * jJAna ArAdhanA jJAnakarmanuM upArjana che. baLatuM ghara kRSNArpaNa karI gayA. vAtothI gAMdhIjIne dUra ja * vastu karatAM vAMcananI bheTa ciraMjIva ane preraka che. | che. baMne dezonA seMkaDo dezI & rAkhyA. saradAra ane naherue paNa mana manAvyuM rAkhyuM ke gAMdhIjI rajavADAno prazna Ubho hato. vahIvaTa kevI rIte calAvavo e ja huM dUra che, chellI ghaTanAonA saMparkamAM nathI, temane carcAomAM moTo prazna hato. na netAo taiyAra hatA, na adhikArIo. je 8 meLavavAno kaMI artha nathI. adhikArIone vahIvaTa soMpAyo te aMgrejonA dhArAdhoraNo mujaba che ke koMgresa kArobArIe bhAgalAno svIkAra karyo e khabara taiyAra thayelA hatA. huM gAMdhIjIne maLyA tyAre te A dhamAlamAM prajA vIsarAI gaI hatI. 3III Qj huM noAkhalI-bihAranA komI dAvAnaLane [ MIRL bhAgalA, kApAkApI, visthApana ane 6 ka ThAravA ghUmI rahyA hatA. temane jANIne | tere mAtama meM zAmila hai z2amIM o AsamAMvAle, yAtanAo jene sahevAnA AvyA, te 3 AMcako lAgyo. tarata naheru ane hiMsA ve pujArI, zova meM hai o nahaoNvAne | prajAne pUchIne koI nirNaya levAyA na hatA. zuM & saradArane patro lakhyA. naherue javAba mere TdhI, jhamIM vAtoM ne terI #dra nava krama vazI, | ane A ArAjakatAmAM khovAI gaI ? huM na Apyo, saradAre lakhyuM, "Apa dUra 33jara ne the to namI se mAsamAMvAne | eka moTA krAMtikArI parivartananI taka paNa. hatA, paNa je thayuM che te vicArapUrvaka thayuM | hasI ho mAra DAnA nisane sara Tve Ui Hva che. | te vakhate niSThAvAna, vicAravAna loko kyoM aurata se sara nIva jhare hindostAMvA | ghaNA hatA. parivartananI bhUmi paNa taiyAra che - gAMdhIjI AghAta pacAvI gayA ane jabA~ A~khoM se lekara AMsuoM ne tAva go pAI, hatI. teo jo moTAM pagalAM leta to prajA chuM 6 paristhiti svIkArI, paNa mAunTabeTanane tumhAre zova meM ravAnA haiye hai vAne | temanI pAchaLa jAta. paNa A taka gaI. 6 ka kahyuM ke vasatInI pherabadalI karazo nahIM. jhamIM para 3nA mAtama hai rta para dhUma hai 3nI, | pradhAno, briTIza amaladAro jevuM huM tenAthI lohInI nadIo vaheze. saradAra jharA sI Tura meM tevo huM pahUrve #e vAne | vaibhavI jIvana jIvatA rahyA. lokothI dUra huM ane naherune paNa jokhamano aMdAja | pahu~vatA dhUna se nita je hatA >>AravAM sapanA, thatA gayA. gAMdhIjInI vedanAnuM eka kAraNa ? zuM hato, paNa temane lAgatuM hatuM ke pahoMcI agara duzmana na hote kAravAM ke kaarvaaNvaale| A paNa hatuM. teo kahetA ke sAduM jIvana meM vaLAze. gAMdhIjIe e paNa kahyuM ke | sunegA ai najIra aba kauna majalUmoM kI phariyAdeM, | jIvo. lokonA pratinidhi cho to lokonI 2 bhAgalAnI prakriyAmAM aMgrejo vacce na I tera ThThAM nAne mana bAda 'vAtte | vacce raho. temanuM koI sAMbhaLatuM nahIM * * huM zuM hovA joIe. baMne dezonA netAo naz2Ira (saMkalana : sonala parIkha) gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vize vibhUtimAna vyakti potAnA tejane kAraNe amara thaI jAya che. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka 5
Page #12
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIruM atha pRSTha 120 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima SAMka 5 mArI sAthe koI nathI!" | u dinakara joSI 1 dinakara joSI * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka ka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI OM [ lekhaka, saMpAdaka, anuvAdaka dinakara jozIe 150 pustakonuM sarjana karyuM che, jemAM 43 navalakathA, ane 12 vArtA saMgrahano samAveza thAya che. mahAtmA gAMdhI, jhINA, TAgora, narmada ane saradAra paTelanA caritrakAra dinakarabhAIe gujarAtI sAhitya bIjI bhASAomAM jAya te hetuthI 2005mAM gujarAtI sAhitya pratiSThAna TrasTa zarU karyuM che. temanI navalakathA "prakAzano paDachAyo' mahAtmA gAMdhI ane temanA putra harilAlanA saMgharSa para AdhArita che. prastuta lekha temanI 'cakrathI carakhA sudhI' navalakathAno aMza che, jemAM dvApara yuganA mohana (bhagavAna kRSaNa) ane kaliyuganA mohana (mahAtmA gAMdhI)nA aMtima samayanuM tulanAtmaka citraNa che. ] ? gAMdhIjInA samagra jIvanano abhyAsa karIe tyAre eka vAta evuM adbhuta sAmya che. mahAyuddha pachI chellAM chatrIsa varSo kRSNa huM UDIne AMkhe vaLage che. dezanA svAtaMtrya karatAM paNa komI ekya dvArakAmAM lagabhaga ekAMkI ane uvekhAyelI avasthAmAM rahyA che. hai gAMdhIjIne mana vadhu mahattvanuM hatuM. potAnA A parama uddezamAM yAdava Aptajano sUrA ane suMdarI vacce vivekabhAna bhUlIne DUbI 3 gAMdhIjI saphaLa na thayA. komI ekatAnA bhoge dezane svarAjya maLyuM. gayA hatA ane AsapAsano kalaha vadhato jato hato. kuSNa A 3 6 dezanA moTA bhAganA musalamAnoe vibhAjananuM samarthana karyuM. jotA hatA paNa rokI zakyA nathI. kRSNa jevA yugapuruSanAM saMtAnoe huM 1946nI vacagALAnI sarakAramAM saradAra tathA javAharalAla jevA peTe tAMsaLI bAMdhIne devarSi nArada vagerenI mazkarI karI ane phaLasvarUpe ju netAo paNa taMga AvIne gAMdhIjIne jANa suddhAM karyA vinA vibhAjana zApita thayA. kRSNa dvArakAmAM madyaniSedha dAkhala to karAvyo paNa che mATe saMmati ApI dIdhI. eno amala karAvI zakyA nahi. A sahu svajanoe kRSNanI najara pheM cha mArA mRtyu pachI ja dezanuM vibhAjana thaze evuM kahenArA gAMdhIjIe cUkAvIne madyapAna, dhUta vagere durguNone mokaLuM medAna ApyuM ane te huM vibhAjana saheje ja svIkArI lIdhuM. vibhAjananA virodhIoe tyAre kRSNa A jANatA hovA chatAM lAcAra banI gayA. chelle, A svajano che zuM gAMdhIjIne kahyuM paNa kharuM: "bApu! A mudde tame upavAsa kema nathI kRSNanI najara sAme ja paraspara laDyA, gAMDAtura thaIne parasparane ; karatA?' atyaMta hatAzAthI tyAre emaNe uttara vALelo: "have bacakAM bharyA ane parasparano nAza karyo. A badhuM chatI AMkhe joI haiM OM konI sAme upavAsa karuM? mArI sAthe koI nathI." rahelA kRSNane eka pazu samajIne koI pAradhie vIMdhI nAkhyA. huM hiMdu ane muslima baMne eka ja prajA che evo gAMdhIjIno gAMdhInAM aMtima varSo paNa AvAM ja duHkhamaya rahyAM. je gAMdhIe ju @ jIvanamaMtra vahevArika satya UNo Utaryo hato. jhINAno dvirASTra- svarAjanuM nAva kAMThe lAvI dIdhuM hatuM e gAMdhIne emanA Aptajana che te siddhAMta tatparato yathArtha Tharyo hato. kALAMtare jhINA paNa khoTA jevA javAhara, saradAra ke maulAnA AjhAda A sahue eka yA ke cha TharyA ane dharmanA nAme racAyelA pAkistAnanA paNa be TukaDA thaI bIjA prakAre chetaryA ja che. gAMdhI dezanA vibhAjananI viruddha hatA ? huM gayA. paNa AnI sAme pratiprazna paNa uThAvI zakAya ema che ke eTale emane lagabhaga aMdhArAmAM rAkhIne A sarvocca netAgIrIe uM huM dvirASTrano asvIkAra karanArA gAMdhIjInI vAta ApaNe A sADAcha vAIsaroya lorDa mAunTabeTana sAthe kulaDImAM goLa bhAMgI nAkhyo. ke dAyakA jeTalA samayamAM yathArtha TheravI che kharI? potAne ekaso dasa je gAMdhI karoDo dezavAsIone potAnI sAthe rAkhI zakatA hatA, che 8 TakA sekyulara kahevaDavato ekeya buddhijIvI chAtI ThokIne A praznano jarUra paDye sAmA pravAhe tarIne paNa pravAhanuM vaheNa badalI nAkhatA 6 huM uttara hakAramAM ApI zake ema che? hatA e gAMdhI lAcAra thaI gayA. dezanA moTAbhAganA hiMduoe 9 kRSNathI mAMDIne gAMdhIjI sudhI aneka vibhUtioe potAnA kahyuM - 'gAMdhI muslima taraphI che.' e ja rIte dezanA moTAbhAganA di jIvanaAdarzo vahevAramAM mUkavA atyaMta niSThApUrvaka mathAmaNo karI musamalAnoe kahyuM - "gAMdhI ja pAkistAnanI racanAnA virodhI ? zuM che. emanA jIvanakALa daramiyAna koIneya saphaLatA maLI hoya evuM che. ATaluM adhUruM hoya ema gAMdhI atyaMta hatAza avasthAmAM, Na huM kahI zakAya ema nathI. gAMdhIjI paNa pUrA saphaLa thayA che evuM na kRSNanI jema ja Tagara Tagara joI rahyA ane kalakattA hoya ke huM zuM kahevAya. Ama chatAM A yugapuruSo niSphaLa gayA che evuM kahevAmAM noAkhalI, amRtasara hoya ke lAhora, sarvatra svajanone paraspara OM zANapaNa nathI. mANasajAte A yugapuruSonAM vANI ane vartana raheMsI nAkhatA joI rahyA ane A dRzya pUruM thAya e pahelAM ja eka ? 8 pAse jaIne potAnA astitvane bacAvI lIdhA sivAya bIjo koI hatyArAnI goLIe emane vIMdhI nAkhyA! huM mArga nathI. je kRSNanA deha upara janmathI ja jeNe vAraMvAra humalA karyA hatA huM zrIkRSNa ane gAMdhI baMnnenA aMtima varSomAM UDIne AMkhe vaLage ane chatAM kRSNano vALa suddhAM vAMko thayo nahoto e kRSNa upara 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa 1 Tenane calAvanAra zakti hIsala nathI varALa che. vatano aMtima adhyAya viroSAMka 6 * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI na
Page #13
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIvI phebruArI 2015 0 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 pRSTha 13 aMtima 5 hSAMka ka gAMdhI adhyAya viroSaka Y= gAMdhI jIvanano ke ahIM nibiDa aMdhakAra vacce mRtyue je AkramaNa karyuM e mahAkALa ATaluM adhUruM hoya ema, deza Akho jANe vibhAjana karIne 5 huM keTalo nirmama che eno ja saMketa che. samagra kuLane paravArI cUkelA paNa svAtaMtrya meLavI levA adhIro thayo hato. gAMdhIno jamaNo ane huM 3 kRSNa azvattha vRkSanI chAyA heThaLa eka AdivAsI zikArInA tIrano DAbo hAtha gaNAtA saradAra ane javAhara suddhAM, gAMdhInI marajI = OM bhoga banyA. koI prakAMDa dhanurdhara ke pracaMDa yoddhAnA hAthe A zastraghAta viruddha ane kaMIka aMze gAMdhIjIne jANa na thAya evI guptatAthI huM nahoto thayo. aMdhakAranA oLA heThaLa, pazunA mAMsanI zodhamAM vibhAjana mATe taiyAra thaI cUkyA hatA. gAMdhIe jyAre A jANyuM huM 6 nIkaLelA eka vanavAsI bhIle kRSNane vRkSa heThaLa beTheluM pazu samajIne tyAre emane kevI kaLa caDI gaI haze e kalpanA karavI agharI nathI. 6 meM eno ghAta karyo ! yugAMtaro sudhI je karmo avismaraNIya rahevAM sarjAyAM vAIsaraoNya mAunTabeTane jyAre gAMdhIne kahyuM ke vibhAjananA mudde haiM je hatAM e karmonA kartAno Ama vilaya thayo! tamArA sAthIo paNa have tamArI sAthe nathI tyAre gAMdhIe vaLato ? | gAMdhInA jIvananAM pAchalAM varSo paNa AvI ja eka karuNAMtikA javAba vALelo ke evuM hoya to paNa deza mArI sAthe che. haiM che. 1942nA oNgasTa mahinAmAM hiMda choDonuM raNaziMgu phUMkyA paNa A gaNatarImAMya gAMdhI khoTA paDyA. thoDA ja samayamAM huM pachI emanI dharapakaDa thaI tyAre gAMdhI aDIkhama yoddhA hatA paNa me emane pratIti thaI gaI ke deza paNa emanI sAthe nahoto. hiMduo 8 1944mAM jyAre e jelamAMthI chUTyA tyAre paristhiti sAvesAva ane musalamAno kyAreya sAthe rahI zake nahi e jhINAno siddhAMta huM badalAI cUkI hatI. chellAM paccIsa varasathI emano jamaNo hAtha vijayI nIvaDyo hato. musalamAnone potAnI alaga mAtRbhUmi 6 banIne rahelA mahAdevabhAI ane chellA sADA cha dAyakAthI emano joItI hatI ane thAkelA hiMduone emanAthI chuTakAro meLavIne 6 hai paDachAyo banIne rahelA kasturabAe jelamAM ja chellA zvAsa lIdhA kAyamI zAMti joItI hatI. gAMdhI ekalA paDI gayA. vibhAjananA OM hatA. gAMdhIjI jelamAM gayA tyAre A baMne sAthIo emanI zakti virodhamAM sarahadanA gAMdhI bAdazAha khAna temanI joDe hatA. bAdazAha hai * banIne emanI sAthe hatA paNa jyAre jelamukta thayA tyAre gAMdhI khAna, jemanI sAta peDhIe jarUra paDye zatruonAM mastako utArI huM zaktivihoNA thaI cUkyA hatA. levAnuM zIkhavyuM hatuM e bAdazAha khAna koMgresa kArobArInI sabhAmAM huM = mahAdevabhAI ane kastUrabA, baMnenA mRtyune to gAMdhIe prakRti AMsu sAratA rahyA ane asahAya gAMdhI jotA rahyA! OM sahaja tarIke svIkArIne eno manomana svIkAra karI lIdho hato ane gAMdhI jotA ja rahyA. deza Akho gAMDotura thaI cUkyo huM paNa e pachI bahAranI duniyAmAM chellAM traNa varasamAM je banyuM e hato. noAkhalI, bihAra, paMjAba ane dilhI... jeo gaIkAle huM 6 kadAca emanA mATe asahya hatuM. je siddhAMto ke je Adarzo mATe paDozIo hatA e sahu Aje zatru banyA. bhayaMkara avizvAsa ane 6 OM emaNe AjIvana potAnA prANane hoDamAM mUkyA hatA e badhA ja aNagamAnI khAIo khedAI cUkI hatI. gAMdhInI najara sAme ja A IM meM siddhAMto ane Adarzo emanI najara sAme ja emanA sAthIo ane khAIomAM AbAlavRddha, strI-puruSa sahunA mRtadehono Dhagalo thato * dezavAsIo bhaDabhaDa saLagAvI rahyA hatA. eka sAMdhe tyAM tera tUTe rahyo ! je rIte kRSNa jotA rahyA ane yAdava parivAre paraspano nAza huM evI atyaMta viSama paristhiti cAreya bAju pharI vaLI hatI. komavAde karyo ema ahIM gAMdhI jotA rahyA ane lAkho dezavAsIo parasparanA 2 mAjhA mUkI hatI ane deza Akho madya pIdhelA yAdavonI jema lohI cUsavA mAMDyA. gAMdhInuM satya atyaMta kurupa thaI gayuM ane 2 parasparanA saMhAramAM UMDo ane vadhu UMDo UtarI rahyo hato. hiMduo emanI ahiMsA maraNa pathArIe paDI. huM mAnatA hatA ke gAMdhI akAraNa ja musamalAnonI tarapheNa kare che gAMdhIjI vibhAjananA virodhI hatA ane koMgresanA moTA bhAganA huM 6 ane emanA A pakSapAtI valaNane kAraNe ja pAkistAnanI mAgaNI emanA sAthIo vibhAjananA taraphadAra thaI cUkyA hatA. bhUtakALamAM 6 baLavattara banatI hatI tathA mahaMmada alI jhINA divase divase vadhu potAnI dhAraNAno svIkAra karAvavA mATe gAMdhIjI avAnaravAra OM re ne vadhu mAthe caDI rahyA hatA. AnA pariNAme hiMduono eka vizALa upavAsanuM zastra ugAmatA. vibhAjanano virodha karavA mATe paNa ? * varga gAMdhInI virUddha thayo hato. sAmA pakSe musalamAno evuM gaLA emaNe upavAsano Asaro kema na lIdho evA praznanA uttaramAM emaNe 8 sudhI mAnatA hatA ke pAkistAnanI racanAne ADe mAtra gAMdhI ja kahyuM che-"have mAre konI sAme laDavuM ane zAne arthe ?' emanA A che 3 Ave che. gAMdhI vibhAjananI viruddha hatA ane deza koIpaNa bhoge zabdomAM asIma ekalatAnA ja darzana thAya che--jANe arjunano ja 3 je akhaMDa ja rahevo joIe evI emanI dRDha mAnyatA hatI. emanA A viSAda! huM A Agrahane kAraNe musalamAnomAM gAMdhIjI apriya banyA hatA. A samayagALAmAM ja azoka mahetA ane aruNA asaphaalI 6 6 A divaso daramiyAna emane roje roja maLatA seMkaDo patromAMthI jevA samAjavAdI yuvAno sAthenI carcAmAM gAMdhIjIe potAnI hatAzA 6 OM paMcANuM TakA emano virodha karatA ane emane vakhoDI kADhatA hatA. A zabdomAM vyakta karI che - "nA. tame mArI sAthe nathI. koMgresa gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI gAMdhI jIvanano aMtima adhyAca vize anAsakti kaThaNa sAdhanA che, paNa te karavI jarUrI che. vitato aMtima adhyAya vizeSAMka
Page #14
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIv a pRSTha 14 - prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka phebruArI 2015 aMtima paNa mArI sAthe nathI eTale mAre to ekale hAthe ja mAruM kAma phelAya evuM kazuMka tamAre karavuM joIe. AvuM zI rIte thaI zake karavAnuM rahe che." evI karIappAnI pRcchAnA javAbamAM emaNe kahyuM ke Aje to mane enI khabara nathI paNa huM eno javAba zodhI rahyo chuM. ane kRSNanI jema ja, je gAMdhI laDAInA atyaMta kaparA tabakkAo vacce paNa saMkhyAbaMdha humalAo pachI mRtyunA moDhAmAMthI ugarI gayA hatA e ja gAMdhI emanA potAnA eka svajananA hAthe ja Tillcify lavenye oppG !! 6 kATay else "ye G3lcfney late eye oW]][lc) all Hye p6 llc 6 kANu sAe Hye loops [3]le anya eka sahakAyakartAne lakhelA patramAM emaNe potAnuM aMta2 A zabdomAM ThAlavyuM che - 'Aje mAruM koNa sAMbhaLe che!' mahAbhAratanA sarjaka vyAsanI ja manovyathA - 7 zivRtta che - jANe ahIM paDavAnI hoya ema lAge che. emanI A ahiMsA AjhAdI pachI tarata ja pharI ekavAra koTIe paNa caDI. pAkistAne kAzmIra upara AkramaNa karyuM ane A AkramaNa sAme kAzmIranuM rakSA hiMdI sainyoe vaLatAM zastro upADIne ja karavuM paDyuM. khuda gAMdhIe kAzmIra morace laDavA jaI rahelA senApatine AzIrvAda ApyA. bIjA vizvayuddha vakhate nAjhI ke phAsIvAdI daLono sAmano ahiMsAthI karavAnI ebIsInIyA cekIovekiyA ke anya dezone salAha ApanArA gAMdhIe kAzmIramAM to hiMdI sainyone zastro dvArA vijaya prApta karavAnA ja AzIrvAda ApyA. joke Ama karatI vakhate hiMdI sainyanA sarasenApati janarala karIappAne emaNe kahyuM che ke lazkarI daLomAM ahiMsAnI bhAvanA mArI uMmara tyAre 13 varSanI. mArA pitA pinAkInabhAIe kahyuM, 'jA nIce jaIne pAna (nAgaravelanAM) laI Ava.'huM nIce pAna levA gaI ne doDatI pAna lIdhA vagara ja pAchI AvI. ghera AvIne kahyuM, 'kAkA, jaladI reDiyo mUko. gAMdhIjIne goLI vAgI che.' pitAjIe ekadama mane dhamakAvIne kahyuM, 'zuM game tema bole che ?' tyAre meM kahyuM, 'kAkA, sAcuM kahuM chuM, tame reDiyo mUkI juo.' basa, tyAra pachI to badhAe cUpacApa, gamagIna, eka zabda paNa bolyA vagara kAna mAMDIne reDiyo sAMbhaLyA karyo. gAMdhIjIne agnidAha dIdhA sudhI gharamAM cUlo paNa saLagyo nahIM. mArA sAsue paNa te vakhate agnidAha sudhI upavAsa rAkhyo hato tema kahetA mArA sasarA varSo sudhI sAbaramatI AzramamAM rahetA hatA. amArA gharamAM pitAjI ane ame badhA paNa satata rAmadhuna gAtA rahyA. mane kaMI kavitA lakhavAmAM bahu hathoTI nahIM, chatAM aMtaranA bhAva vyakta karatA lakhyuM, hatA. trIsamI jAnyuArI 19481948- mAruM saMsmaraNa muMbaImAM ja janmelA ane ucharelA uSAbahena trivedInA pitA pinAkIna trivedI zAMti niketanamAM TArjhAranA vidyArthI hatA, temanA paga pAse besI vInasaMgIta zIkhelA. vinobA sAthe bhudAna yAtrAmAM ane mahAtmA gAMdhI sAthe dAMDI kUcamAM sAmela hatA. uSAbahena muMbaInI vilsana kaoNlejamAM aMgrejI sAhitya sAthe grejyueTa thayA. ane 1944thI 1998 sudhI gAMdhIsaMsthA makribhavananI lAyabrerImAM sevA ApI tenA saMskAro temaNe 'mAya phiphTI parsa remInIrsIjha oNpha mabhavana' pustakamAM AlekhyAM che. gAMdhI jIvatato aMtima adhyAya vizeSa goLIothI vIMdhAI gayA. gAMdhInA kuTuMbamAM sarva, mAtra emanAM cAra saMtAno ane e cAra saMtAnonA saMtAno ja mAtra nahotA. gAMdhI keTaleka aMze have vizvapuruSa banI cUkayA hatA. Akho hiMdustAna ane avizvAsanA pAyA upara pedA thayeluM pAkistAna suddhAM emano parivAra hato. AvA eka parivArajane ja emanI jIvanayAtrA samApta karI nAkhI. ** USAMka 'cakrathI carakhA' sudhI pustakanA eka prakaraNano aMza. 102/e, pArka evanyu, ema. jI. roDa, dahANuka2vADI, kAMdivalI (vesTa), muMbaI-400067. mobAIla : 09969516745 nuSAbahena trivedI bApu gayA, bApu gayA, bApu gayA. jatA rahyA, jatA rahyA, jatA rahyA. mAro nAno bhAI devakumAra je sarasa kAvyo lakhe che te Aje paNa mane cIDave che moTI bahena, 'bApu gayA, bApu gayA, bApu gayA!' jIvavA ane ma2vAnI kalA jANe te sAco satyAgrahI. agnidAha vakhate gharanA badhA sabhyo codhAra AMsue raDatAM hato. gharamAM koIne kaMI sUjha na paDe. koI reDiyo AgaLathI khase ja nahIM-jANe ke hRdayamAMthI kaMIka jhUMTavAI gayuM hoya ne evuM lAgatuM hatuM. paMDita naherunuM bhASaNa 'dha lAITa hejha gona' hajI paNa mArA kAnamAM gUMje che. pachI to meM muMbaI yunivarsiTImAM lAyabrerI sAyansano kaoNrsa karyo. tyArabAda tarata ja 1958thI gAMdhIjInA 'maNibhavana'mAM varSo gALyAM, teno vizeSa AnaMda che. Aje paNa 'maNibhavana'nA TrasTImaMDaLamAM bane teTalI sevA ApuM chuM. vanano aMtima adhyAya vizeSAMka * [3]lc [adj leave ]e ?degpli [3]]c - gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvatato aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvato aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvatato aMtima adhyAya vizeSAMka
Page #15
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIva a phebruArI 2015 0 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 2 pRSTha 15 aMtimAM 5 hSAMka ka koMgresa ane gAMdhIe pAkistAnane Teko Apyo hato? gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvatano aMtima adhyAyavizeSAMka 5 gAMdhI gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka " TcunIbhAI vaidha. [ svAtaMtrya senAnI, agragaNya gAMdhIjana ane bhUmi adhikAranA laDavaiyA cunIbhAI vaidya 1975nI kaTokaTI sAmenI laDatanA paNa agraNI senAnI hatA, ane tene mATe kArAvAsa bhogavyo hato. vinobAnI bhUdAna caLavaLamAM varSo sudhI sakriya hatA. kisAnono adhikAra, duSkALa rAhata ane siMcAI prakalpo temanAM khAsa kSetro hatAM. temanA pustaka "esesInezana opha gAMdhI : phekTasa enDa pholsahUDa'no agiyAra bhASAmAM anuvAda thayo che. prastuta lekha ane A aMkamAMnA temanA anya lekha A pustakamAMthI ja levAmAM AvyA che. ]. hiTalaranA sAthIomAM eka jabaro jaNa nAme gobelsa hato. sApha sApha cetavaNI ApI hatI ke ApelI samaya maryAdAmAM nIveDo re huM eno siddhAMta hato ke game tevuM juThANuM hoya teno vAMdho nahIM, paNa lAvo nahIM to ame (aMgrejo) jevI sthiti haze tevI sthitimAM huM ene satata raTyA ja karo to loko chevaTe ene sAcuM mAnatA thaI mUkIne cAlyA jazuM. eno artha e thayo ke nAnAM nAnAM ane moTA zuM huM jaze. je hinduvAdI rAjakAraNIone game te rIte potAno rAjakIya maLI lagabhaga sAtaso jeTalAM rajavADAM AjhAda thaI jaze. kevaLa hai EUR roTalo zekI levo hato, cUMTaNIo jItavI hatI emaNe khUba ja hiMdu musalamAna vacce ja nahIM, rajavADAMo vacce paNa kApAkApI re meM sAtatyapUrvaka vyavasthita ane dezavyApI stara para A jUThANuM varaso cAlaze. Ama eka bhayaMkara arAjakatAnI sthiti UbhI thavAnI hai sudhI calAvyuM, loka bhoLavAyuM ane eno lAbha pelA lokone maLyo. saMbhAvanA rASTranA netAo sAme UbhI thaI gaI. tevA saMjogomAM nahIM to, dezanI AjhAdInI laDatamAM jemano eka Tako paNa phALo koMgresa adham tyajati paMDitAnA nyAye mAnI gaI. huM nahoto tevA loko rAjyomAM ne dezamAM UMce Asane hoya! gAMdhIjIne A vAtanI khabara paDI tyAre emane lAgyuM ke emane ? jyAM sudhI koMgresa ane gAMdhIjIne lAge vaLage che tyAM sudhI cheha devAyo che. paNa e AghAtanI kaLa vaLyA bAda e paNa samajAyuM ; re aneka ghaTanAo itihAsane pAne noMdhAyelI che. eka prasaMga juo. ke e pote eTale koNa? emanI potAnI eka jaNanI IcchAnuM re huM laoNrDa vAvele jinnAne musalamAnonA pratinidhi tarIke ane gAMdhIjIne keTaluM mahattva? e hatotsAha thaI "he bhagavAna mane uThAvI le'nI hai daM hiMduonA pratinidhi tarIke carcA karavA bolAvyA. gAMdhIjI emanI bhAvanAmAM ane bhASAmAM bolavA mAMDyA ane, sAva bhAMgI paDyAnI 6 hai cAlAkIne kaLI gayA, emaNe kahyuM ke jillAne muslima lIganA (tamAma hAlatamAM sUjhe eTaluM zAMti sthApanAnuM kAma karatA rahyA. che musalamAno nahIM) pratinidhi tarIke ane maulAnA abula kalAma kyAMya sudhI gAMdhIjInuM mana mAnatuM ja nahotuM. emaNe to chelle re * AjhAdane koMgresanA pratinidhi tarIke bolAvIne vAta karo. sthiti eTalI hade sUcavyuM ke jinnAne dezanA vaDApradhAna banAvI aMgrejo ke ke e thaI ke vaoNvelanI DAbe paNa musalamAna ane jamaNe paNa musalamAna. deza choDI cAlyA jAya. paNa mAunTabeTanane, ane emanI vAtanA 9 be koma, be rASTranI vAta to kyAMya sudhI koMgrese nahotI ja mAnI. prabhAvamAM AvI gayelI koMgresane have gAMdhIjInI vAta avyavahAru che che ane, gAMdhIjI? emaNe to eTale sudhI kahyuM hatuM ke pAkistAna to lAgavA mAMDI hatI. huM mArA maDadA para thaIne racAya to bhale. chevaTe emaNe gAMdhIjIne paDatA mUkIne ja nirNaya lIdho - bhale zuM paNa jinnA bhAratanA muslimone gumarAha karI zakyA hatA. sAme pAkistAna thatuM! e mATe pahelAM paMDita naheru ane saradAra paTela 6 rASTravAdI muslimo paNa sArI saMkhyAmAM hatA, jhAkIra husena, mAunTabeTana vagerenI sAthenI carcAmAM potAnI saMmati ApI cUkyA hai ? maulAnA AjhAda, bihAranA pro. abdula bArI, raphI ahamada kaDavAI bAda ja gAMdhIjIne khabara apAI hatI. Ama chatAM eka vIra kheladila jai ane sauthI upara to northa vesTa phranTIyara provInsamAM abdula gaphArakhAM mitranI jema e potAnA sAthIone paDakhe khaDA thaI gayA. e che vagere pAkistAnanI racanAnA virodhI rahyA hatA. paraMtu jinnA ane samajI gayA hatA ke dezamAM je paristhiti hatI temAM koMgresanI zakti che 3 emanA sAthIonI uzkeraNIthI bhAratabharamAM varNavI na zakAya evI toDI nAkhavAthI dezane kalpI na zakAya tevuM nukasAna thaze. dezane 3 hai taMgadilI ane khUnAmarakI cAlI. saMbhALI zake tevI bIjI koI tAkAta tyAre dezamAM nahotI. huM bIjI bAju, dezanA stara para koI samajUtI nathI thatI to prazna to pachI dezanA bhAgalA paDatA rokavA AmaraNa anazana 6 6 aMgrejone sattA na choDavA mATe kAraNa maLatuM hatuM, AjhAdI sarI para kema na UtaryA? Aje hiMduvAsIono AkSepa A ja che ke e OM jatI dekhAtI hatI. uparAMta aMgreja sarakAra vatIthI mAunTabeTane AmaraNa anazana para kema na UtaryA? ane paMcAvana karoDanI vAta chuM gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa jo badhu izvaranuM che to ApaNe tene zuM arpaNa karI zakIe ? vatano aMtima adhyAya vizeSAMka 5
Page #16
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jI ke | a pRSTha 160 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima * hSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya 8 para kema UtaryA? nirNaya sAme laDavA gAMdhIjIno sAtha devA taiyArI batAvI hatI. A ke huM uttara : gAMdhIjIe pote ja eno javAba Apyo che. emanA para loko koNa hatA? A te loko hatA ke jemane dezanI bhaugolika huM { AvelA eka kAgaLanI carcA karatAM emaNe kahyuM - huM eTale koNa? ekatA to akabaMdha rAkhavI hatI paraMtu dezanI janatAnA to bhAgalA eka vyakti tarIke mAruM kazuM mUlya nathI. je lokono pratinidhi banIne karavA ja hatA - e loko hiMdu ane musalamAna, be koma, be rASTra che OM huM bolato hato te loko Aje mane choDI gayA che. jemane mATe vagerenI bhASAmAM bolatA hatA. hiMdu ane musalamAna evA be huM ane jemanA vatIthI huM laDuM chuM te ja jo bhAgalA svIkAravA taiyAra bhAgalA na hoya to emanuM netRtva - emano dhaMdho ja baMdha thaI 6 ka thaI gayA hoya, te ja jo mArAmAM vizvAsa dharAvatA na hoya to huM jAya. AvA lokono sAtha levAnuM gAMdhIjI kevI rIte svIkAre? zuM te laDuM konA vatIthI? vaLI, deza Akho hiMsA ane lohInA khela AmAM bIjI eka moTI vAta jeno javAba amAre mAgavAno ke khelavA maMDI paDyo che. huM bhAIcArAnI, zAMtinI, premanI vAta kahuM rahI jAya che ane te e ke gAMdhIjIe upavAsa karavA joItA hatA huM chuM to lokone pAlavatI nathI. AkhI paristhiti badalAI gaI che evI vAta kevaLa hiMduvAdIo ja kare che. e loko gAMdhIjIne to huM huM tyAre dezane akhaMDa rAkhavA laDuM to konA baLe laDuM? bhAgalAno dezadrohI, hiMdudrohI ane tethI vadha karavA lAyaka gaNatA hatA to ! ke InkAra e kaMI nAnI sUnI bAbata nathI. pachI gAMdhIjI pAse evI apekSA zI rIte rAkhe che ke temanI laDAI ! OM bhautika TukaDA to thayA, paNa dila to joDAI ja zake che. emaNe gAMdhIjIe laDI ApavI joItI hatI? e loko khUba jANatA hatA zuM huM khAna abdula gaphAra khAnane maLavA javA tathA jinnAe laghumatIone ke emanA netAo paikI eka bene choDI jemaNe AjhAdInI laDatamAM huM ke je vAyadA karyA hatA teno amala kevoka koI tyAga ke balidAna dIdhAM nathI, huM te thAya che te pratyakSa jovA pAkistAna satyenuM kAvya cho, bApu, du:kho, kaSTo bhogavyAM nathI, janatA javAnI potAnI IcchA aneka vAra kAvyanuM satya cho tame! jemanA nAma paNa jANatI nathI teo para huM jAhera karI hatI. emaNe eTale sudhI upavAsa kare to enI koI asara huM kaMsathI adako darpa, adako moha mArathI, zuM kahyuM ke huM pAkistAnane mAro ja deza thavAnI nathI. e zakti te ekalA 8 gaNuM tethI mAre e mATe paravAnagI herAdathI vadhu hiMsA, sAme jhUjhavA tame mathI gAMdhIjInI ja hatI. gAMdhI bhAratamAM vIranA vIryathI jhUcI, karyA kesariyAM sadA; 3 levAnI jarUra nahIM paDe. ane e jIvyA AvyA tyAre aneka hiMduvAdI netAo hota to duniyA dekhata ke jema dakSiNa sthitaprajJataNI zAMti chatAM nA vIsaryA kadA! hatA. e loko gAMdhIjInI jema karuM chuM dharA zA dhIragaMbhIra, vyoma zA vipulAtma cho, ke AphrikAnA satyAgrahamAM eka vakhate gajuM kema na karI zakyA? eTalA mATe UMDANe udadhi jevA, teja zA zuddha cho tame ! ke pratibaMdhano bhaMga karI nAtAlanI ke emanI vAto Ama janatAne sparzI ? jhUjho cho jemanI sAme temanA hitane co: rU sarahada oLaMgI hatI tema e | zake tevI nahotI. kharI khoTI jUnI vAto ? vizvamAMgalyanI ciMtA sadAye aMtare vaho ! satyAgrahapUrvaka pAkistAnanI sarahada saMbhArIne lokonAM dilomAM verabhAva uM nija ne paranA bhedo tamAre aMtare nathI: huM paNa oLaMgata. bhAgalAnA InkAra ne jherabhAva bharavA ane hiMsA mAnavI mAtra banyu: e bhAvanA che ure gUMthI ! mATenI emanI A satyAgrahI rIta bhaDakAvavAnA prayatna sivAya emanI ? XXX 3 hatI. emane potAne cheha devAyAnI 'sakhe kalyANakArInI durgati nA thakI kadI:' pAse bIjo koI kAryakrama ja nahoto. OM huM bhAvanA jarUra thaI paraMtu je sAthIoe vAviyAM premanAM bIjo UgavAnAM ja eka di'! bIjI eka vAta, bhAgalAnI ja vAta chuM huM emane jiMdagIbhara sAtha Apyo te sudhAsaMdeza zrIkRSNa pAyo'to kuttIputrane : hatI to e mAMgaNI to jinnAnI hatI, 6 ka sAthIonI majabUrI paNa e kaLI jagane saMzaye gheryA-pAyo te ja pharI tame ! ane mAunTabeTananuM samarthana hatuM to ? zakyA haze. eTale je thaI cUkyuM hatuM tame saMhArathI trAsyAM jaganI eka Aza cho: emanI hatyAno vicAra A huM tene emaNe sIdhesIdhuM na paDakAryuM paraMtu svapna cho nidrito ke, badhdhonuM muktigAna cho : hiMduvAdIone kema na Avyo? ane zuM emanuM mana mAnyuM nahotuM je uparanI jhUjhatA jADyajUtho zuM aSTAnuM abhimAna cho ! jemaNe satata bhAgalAno virodha karyo OM vAtothI siddha thAya che. satyanuM kAvya cho, bApu, kAvyanuM satya cho tame! hato te gAMdhIjIno ja kema Avyo? bIjI paNa eka ghaTanA thaI hatI. jhaMkhatI kAvyane satye sRSTi A Apane name ! AkhI bhAvanA ja Atma-drohI hatI. [ keTalAka lokoe dezanA bhAgalAnA | | karasanadAsa mANeka * * * * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI na jIvanano aMtima adhyAya vizeSaMka gAMdhI : gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa koIno bhAra haLavo karI zake te mAnavI kadI nakAmo hoto nathI. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka praka
Page #17
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIva a phebruArI 2015 0 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 90 pRSTha 17 aMtima = hSAMka ka gAMdhIjIe saradArane badale naherunI varaNI kema karI? nagInadAsa saMghavI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvatano aMtima adhyAyavizeSAMka 5 gAMdhI huM [ AjIvana adhyApaka, lekhaka temaja itihAsa ane rAjakAraNanA vidvAna abhyAsI-saMzodhaka nagInadAsa saMghavIe gAMdhIjInA dakSiNa huM AphrikAnA varSo para 'eganI oNpha arAivala" nAmanuM pustaka lakhyuM che. uparAMta 'svarAja darzana', 'gujarAta-poliTikala enAlisIsa', 6 gujarAta eTa krosa roDa' ane anya pustako lakhyAM che. temanI kaoNlamomAM deza-videzanA sAMprata pravAhonI vizada chaNAvaTa hoya che. gAMdhIjIvananA aMtima adhyAya vizeSAMkamAM gAMdhIjIe vaDApradhAna tarIke saradAranI varaNI zA mATe na karI e viSayanI carcA zA mATe jai - tema koIne lAge. paNa A ghaTanAne yogya rIte samajI levI e A tabakkAmAM praveza mATenI eka pIThikA che. ] be ghoDAnI sAmaTI savArImAM pachaDAvavAnuM jokhama hoya che riyAsatano kALa pUro thayo che ane TUMka samaya ja bhAratane AjhAdI 8 huM paNa gAMdhIjIe jIvataranA chellA cAlIsa varasa be paraspara virodhI ApavI ja paDaze te sahu koI spaSTa joI zakatAM hatAM. dezanA sauthI suM jIvana pravAhomAM saphaLatApUrvaka kheDANa karyuM che. Izvarano sAkSAtkAra moTA, sauthI vadhAre saMgaThita ane sauthI vadhAre lokapriya pakSa tarIke huM mArA jIvananuM eka mAtra dhyeya che tevuM kahenAra mahAtmAjI AkhI AjhAda bhAratanuM sukAna kaoNMgresane soMpAze ane koMgresanA pramukha che huM jiMdagI rAjakAraNamAM gaLADUba rahyA ane chellA paccIseka varasa AjhAda bhAratano pahelo vaDo pradhAna banaze te paNa dIvA jevI chuM huM to bhAratIya rAjakAraNanA sarvocca AgevAna banI rahyA. 'tame cokhI bAbata hatI. tethI 1945nA Disembara mAsa pachI kaoNMgresa 6 rAjakAraNamAM paDelA saMta cho' tevI temanA sAthI polakanI TIkAnA pramukhano hoddo ati mahattvano banI javAno hato. ? javAbamAM gAMdhIjIe kaheluM, "huM rAjakAraNI chuM ane saMta banavAnI 1940mAM subhASa bAbunAM gayA pachI maulAnA AjhAda koMgresa mathAmaNa karuM chuM." pramukha hatA ane 42nI laData ane lAMbA kArAvAsanAM kula maLIne huM - bhAratIya rAjakAraNamAM gAMdhIjInI kAmagIrI aMge haMmezAM cha varasa pramukha rahyA. temanA sthAne navA pramukhanI varaNI aMgeno hai ahobhAvathI lakhAtuM rahyuM che ane gAMdhIjI jevI vibhUti AvA kaoNMgresa kArobArIe 1946nAM julAI mAsamAM karavAno hato. meM arthapradAnane lAyaka paNa che. paNa gAMdhIjInAM keTalAka rAjakIya te vakhate koMgresa pramukhanI varaNIno niyama hato ke prAMtIka koMgresa 2 [ nirNayo ghaNAM vivAdAspada rahyA che. gAMdhIjIe upADelI khilAphatanI samitio pramukhanuM nAma sUcave. jeTalAM nAma AvyA hoya temAMthI 6 caLavaLa, corI corAnI ghaTanA pachI satyAgraha sameTI levAnuM pagaluM, ekanI pasaMdagI karavAmAM Ave. gAMdhIjIe 1935mAM kaoNMgresamAMthI * subhASacaMdra bojhanI bIjI umedavArIno virodha, 1942nI bhArata rAjInAmuM ApyA chatAM gAMdhIjInI IcchA ane Adeza mujaba pramukhanI ? choDo caLavaLa, 1946mAM koMgresa pramukhapade naherunI varaNI ane varaNI karavAmAM AvatI hatI. huM dilhImAM temaNe AdarelAM chellAM upavAsa-AvI keTalIka ghaTanAo 1946mAM koMgresanI 15 prAMtIka samitiomAMthI bAra 8 6 aMge gAMdhIjIe potAnAM valaNanI spaSTatA karI che. keTalIka samitioe saradAranA nAmanI darakhAsta karI. bAkInI samitioe hai OM bAbatomAM temaNe mauna sevyuM che. gAMdhI jevA lokottara puruSanA paTTAbhI sItArAmaiyA ane AcArya kRpalANInuM nAma sUcavyuM hatuM. huM ra manobhAvo samajavA sahelA nathI. gAMdhI mahAmAnava paNa mAnava javAharalAlanA nAmanI darakhAsta eka paNa samiti taraphatI AvI zuM che ane mAnavasahaja bhUlone pAtra che. temane pUrI rIte samajavA na hatI. maulAnA AjhAda ane kRpalANIjIe pote javAharalAlanuM che 6 mATe paNa temanI AlocanA thavI joIe. paNa AvI AlocanA nAma sucavyAno dAvo karyo che paNa dAvo adhikAra mAtra prAMtIka je kra karIe tyAre ApaNA priyajananA jakhamane sApha karatA hoIe teTalA samitione ja apAyo hovAthI A dAvA svIkArI zakAya tevA che zuM Adara, prema ane saMbhALapUrvaka AlocanA thavI joIe. gAMdhIne nathI. mApavo te magatarAe himAlayanuM mApa kADhavA jevuM kaparuM kAma che gAMdhIjI ane saradAra AgalA divase maLyA tyAre zI vAta thaI ? ? te kSaNa mATe paNa bhUlavuM na joIe. te koI jANatuM nathI. paNa bIje divase gAMdhIjIe kRpalANIne saradAra hiMdustAnanI AjhAdIno yaza mahAtmA gAMdhIne ApIe tenA pAse mokalIne pote A spardhAmAMthI khasI jAya che tevI ciThThI para 6 karatAM hiTalarane ApIe te vadhAre sAcuM Thare. bIjA vizvayuddhanA temanI sahI lIdhI ane pachI gAMdhIjInI IcchA mujaba javAharalAlajI OM aMte badhAM koMgresa AgevAnone mukti maLI tyAre aMgrejI sarvAnumate pramukha banyA. julAI 1946 ane 1946nAM re gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa mithyA jJAnathI haMmezAM cetavuM joIe. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka ka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI 4 jIvanano aMtima adhyAya viroSaka | gAMdhI
Page #18
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jI - a pRSTha 180 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima 5 hSAMka ka jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI 6. gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vipaka gAMdhI 8 sapTembaranI rajI tArIkhe temanI AgevAnI taLe pradhAna maMDaLa sthapAyuM. masANI, jayaprakAza nArAyaNa, kanaiyAlAla munzI, morArajI desAI ke gAMdhIjIe saradArane anyAya karyo ane javAhara mATe pakSapAta badhAnA javAba sAMbhaLyA che paNa mane aMgata rIte morArajIbhAIno pheM zuM rAkhyo tevI bhAvanA gujarAtamAM, gujarAtI bhASIomAM ane AkhA javAba sauthI vadhAre gaLe utaryo che. A javAba ane svIkAra khoTA & hiMdustAnanA saradAra prazaMsakomAM bahu prabaLa che. javAharalAlanA hoI zake che paNa mane sAcA lAge che. badale saradAra vaDApradhAna banyA hota to dezanI sthiti vadhAre sArI morArajIbhAIe samajAvyuM ke "1946mAM bhAgalAno savAla 6 hota, kAzmIra ApaNA kabajAmAM AvyuM hota, tibeTamAM cInI bApune khUba mUMjhavato hato. saradAra-javAhara vaccenI pasaMdagInI zuM ke pagapesAro aTakI gayo hota ane vahIvaTa vadhAre sAro cAlyo carcA bApue mArI morArajIbhAI) joDe kadI karI nathI ane kadAca chuM 0 hota tevuM kahevAmAM Ave che. itihAsane samajavAmAM zuM thayuM te koI joDe bApue karI nathI." zu barAbara jANavuM jarUrI che. paNa zuM thayuM hota ane zuM thAta te mAtra paNa sthiti joIe to saradAra koMgresa pramukha hoya ane 9 huM ApaNA pUrvagraha para AdhArita che. zuM thayuM hota te ApaNe jANatAM vaDApradhAna banavAnA hoya to muslima AgevAnono Dara ane zaMkA huM nathI. jANI zakavAnA paNa nathI. AvI carcA taddana nakAmI che. vadhe ane bhAgalA nizcita banI jAya. javAharalAlajI A sthAne meM gAMdhIne mahAtmA tarIke svIkArIe to gAMdhI koIne anyAya hoya to musalamAnonuM valaNa kadAca thoDuM vadhAre kuNuM paDe. tethI huM 8 kare nahIM ane koIno pakSapAta kare nahIM. gAMdhIe anyAya ane kadAca bApue javAharalAlajIne pramukha banAvyA haze. A mArI DuM pakSapAta karyo tevuM kahevAno artha e che ke gAMdhI DhoMgI ane lucco (morArajI desAI)nI kalpanA che. huM ke bIjuM koI purepurI vAta huM ke mANasa hato ane mahAtmA banI beTho hato. jANatuM nathI.' gAMdhInI bhUla thAya. bhUla to bhagavAnanI paNa thAya tevuM kahIe gAMdhI khoTA TharyA. javAharalAle udhamAta karIne kebineTa mizana , ? chIe to pachI gAMdhInI kema na thAya? paNa gAMdhInI bhUla kahIe te yojanA toDI nAkhI. vallabhabhAIe A 'chokaramata' mATe javAharane paNa pahelAM paristhiti samajavI joIe ane te kALanI manodazAmAM ThapakAryA paNa che. javAhara hovA chatAM ane hovAnA kAraNe ja bhAgalA uM jIvavAnuM zIkhavuM joIe. paDyA. paNa bhAvine koI joI ke jANI zakatuM nathI. 1946mAM svarAja hAthaveMtamAM hatuM paNa hAthamAM AvyuM na hatuM. gAMdhIne vallabhabhAI mATe ghaNI phikara hatI. lathaDatI tabiyate { AjhAdI kyAre maLaze-AvatA varase, AvatA dAyake ke pachI kyAre saradAra bojo nahIM uThAvI zake ane uThAvaze to jIvaze nahIM te huM tenI koIne khabara na hatI. bIjuM saradAra gAMdhIthI mAtra cha varase gAMdhIno bhaya sAco karyo. maraNanI ghaDI to nizcita che paNa huM nAnA ane 1945-46mAM sitteranA hatA. tabiyate khUba nabaLA. vallabhabhAI kAmanA bojanA kAraNe vahelAM ghasAI gayA ane 6 * keTaluM jIve tenI khabara nahIM. ahamadanagara jelavAsamAM (1942- AjhAdI aDhI varase avasAna pAmyA. ke 45) khAssA bimAra mahinAo sudhI pathArI vaza ane be vakhata gAMdhIjI ane vallabhabhAI vacce aneka bAbatamAM matabheda hato. A huM to bacavAnI AzA ja nahIM. javAhara gAMdhI vacce, javAhara vallabhabhAI vacce paNa ugra matabheda { gAMdhI vaicArika ane bhAvanAtmaka dhoraNe javAharalAlanA saMgAthI hato, paNa A virATa puruSo vaccenA vivAdanI vAta ApaNA jevA huM OM gaNAya. dezabhaktimAM, tyAgamAM, nisvArthapaNAmAM gAMdhI-saradAra- vAmaNA mANaso zI rIte samaje? A matabhedonA kAjI banavAnuM re re javAhara badhA sarakhA ja gaNAya. eka caDe ne bIjo utare tevo DhALa. ApaNuM gajuM nathI. ane ApaNe nyAyAdhIzanI khurazI para besavAnI saradAra pramukha bane to vaDApradhAna banI zake paNa banavAnA ja lAyakAta dharAvatA nathI. che te pAkuM nahIM. vevelanAM pradhAna maMDaLanI darakhAsta pAchaLathI AvI. je thayuM tenI vigatavAra noMdha levAmAM kazo zarama saMkoca nathI. huM paNa A vakhatanA rAjakAraNamAM komavAdI jhaghaDAkhorI saraToce temAM gAMdhI, javAhara, saradAranI tamA rAkhavAnI hoya nahIM. paNa ka huM pahoMcI hatI ane muslima lIganI pAkistAnanI mAgaNI jorazorathI ApaNe je jANIe ane mAnIe chIe te hakIkata spaSTa rIte kahI 8 gAjatI hatI. saradAranI chApa-khoTI paNa badhAe mAnI lIdhelI nAkhavI te ApaNA mATe ane vadhAre to AvatI peDhIo mATe jarUrI che OM chApa-muslima virodhI tarIkenI ane javAhara musalamAnonA jabarA che. huM TekedAra. dezanA bhAgalA paDe te gAMdhI sAMkhI levA taiyAra nahIM. * * * 6 gAMdhIe saradArane khaseDIne javAharajIne kema pasaMda karyA te 202, vizvAdhAra, roDa naM. 4, naTavara nagara, jogezvarI (pUrva) OM samajavA mATe meM A savAla aneka AgevAnone pUkyo che. mInu muMbaI-400 000. mobAIla : 09833325837. * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI gAMdhI jIvanano aMtima adhyAca vizeSa . jenI pAse badhuM che, paNa Izvara nathI; tenI pAse kaMI nathI. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka ke
Page #19
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIvuM a phebruArI 2015 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 pRSTha 19 aMtima hSAMka ka dilhImAM gAMdhIjI mvipula kalyANI vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI [ sAhitya sarjaka ane gAMdhI mUlyonA sakriya prazaMsaka vipula kalyANI laMDanathI "opinIyana' nAmanuM sAmayika calAve che ane DAyasporA sAhityanA mahattvanA udgAtA che. prastuta saMkalanamAM teNe svAtaMtryaprAptikAlIna dilhInA komI tophAno zAMta karavAnI gAMdhIjInI mathAmaNanuM citraNa ApyuM che. ]. manubahena gAMdhI likhita "dilhImAM maLavA AvelA. te prasaMga manubahena A rIte | 'bApunI vyathAnI sAthe sAthe bIjI - gAMdhIjInA be bhAgamAMthI pasAra thavAno hAla | noMdhe cheH aneka hakIkata koI paNa jAtanA paDadA * yoga maLyo. emAMya bhAga bIjAmAM pAna 11thI temano savAla hato: 'ApaNA pradhAnoe ke paNa apAyelA nivedana para khAsa najara paDI. e vagara ApaNI samakSa Ave che. aneka eka samaye amane je vacano ApyAM hatAM te 2 hai arasAmAM manubahena gAMdhI sarIkhI vyaktine pAtronuM daMbhanuM AvaraNa khasI jAya che. haju sudhI pALyAM nathI." je rIte tapAvuM paDeluM tenI sAme Aje gAMdhI- ane ApaNI samakSa e mULa svarUpe chatA | rAMdhI. ane ApaNI samakSa e mULa svarUpe chatA | gAMdhIjIno javAba hato: "pahelI vAta to 8 vinobA-jayaprakAzane nAme kAma karatI jamAtane thAya che. eka jagyAe bApu kahe che : ' e che ke, tame zAM vacano mAgyAM hatAM ane ke huM zI zI ane kevI kevI vedanAomAMthI pasAra |'tame badhA mArA eka divasanA vaphAdAra teoe zA vacano ApyAM ane nathI pALyAM che 6 thavAnuM AvatuM haze tenI mAtra kalpanA karavI sAthIo cho, tamArAthI koI vastu na e ja vAta tame mane nathI kahI. ane Ama 6 OM rahI. ane pachI lAMbuM TUMkuM vicAratA kamakamAM banI zake te huM samajI zakuM. paraMtu | adhyAhAra rAkhI moghama vAto karavAthI kaMI artha hai meM AvI jAya che! maherabAnI karIne mane khoTAM vacano | na ja sare ne? (vinodamAM) tame vANiyAnI ane meM prastAvanAmAM morArajIbhAI noMdhe che tema, ApI AzAmAM na rAkho te ja tamArI| birabalanI vArtA to sAMbhaLI haze ke, vANiyo ke 'hiMdu-muslima ekatA mATe temaNe jiMdagI pAse prArthanA che." A zabdo pAchaLanI "maganuM nAma pADato ja nathI. A to ThIka che huM = kharco. A prazna cheka dakSiNa AphrikAthI teo karaNA temanA thoDA sAthIo paNa pAmI| ke tame mane vAta kahI. paNa jo AmajanatAne ke saMbhALapUrvaka ukelatA hatA. bhrAtRbhAva pedA zakyA hota to paristhitimAM kaMI phera AvI vAta kaho to ApaNI bhoLI prajA, ke meM hai thAya e mATe aneka lokono khopha vahorIne na paData to paNa mahAtmAnuM du:kha jarUra | jene haju pradhAno zuM ke svarAjya zuM tenI khabara hai re ane chelle potAnI jAtanuM balidAna ApIne ochuM thayuM hota. manubahena eka nathI, te ekadama uzkerAya jAya. ane gerasamaja re meM temaNe prayatna karyo. teo pote ja eka jagyAe lakhe che tema bApujI pAse keTalI vadhe? mATe je vAta kahevI hoya te sAbitI 6 prArthanA pravacanamAM kahe che: "mArA bALapaNathI | sahunA TakA mukAI jatA hatA." sahita ane spaSTa karavI joIe." ka ja hiMdu-muslima aikya, e mArA jIvanano | morArajI desAI pachI AgaLa kahe che: "jo ke huM kAMIka anupama zokha rahelo che ane te mArI |(manubahena gAMdhI likhita "dilhImAM gAMdhIjI sarakAramAM nathI. sarakAranA mANaso badhA mArA jIvauSAnA utkaMThA jIvanasaMdhyAmA thI tA (bhAga bIjo)'nI prastAvanAmAMthI, pAna 5 | mitro che te sAcuM. paNa AvI hakIkatonI jyAre huM huM eka nAnA bALakanI mAphaka nAcIza ane ane da) jyAre tapAsa karAvavAmAM Ave che tyAre AnaMdita banIza. ane 125 varSa jIvavAnI lagabhaga khoTuM Thare che. ane gerasamaja vadhe che. meM mArI IcchA je atyAre marI gaI che te pharI jAgrata thaze." Avo prasaMga to keTalIya vAra mane paNa sAMpaDyo che, ethI kahuM chuM. meM huM bhAratanI AjhAdIne 68 varSa thAya che; ane A dAyakAomAM ane vAtane kadIya vadhArIne na ja kahevI joIe." ke komavAdano ajagara bharaDo laIne beTho ja vartAya che. eka athavA be divasanI sAMjanI prArthanAmAM vaLI A bAbatane gAMdhIjI phera ke : bIjA kAraNe hiMdu musalamAna komo vacceno vizvAsa jhaMkhavANo rajU karatA kahe che: "gerasamaja thAya evo eka paNa zabda ApaNA banato rahyo che. moTA bhAganA rAjakIya pakSo A vaimanasyanA jore moDhAmAMthI na nIkaLavo joIe. mArI pAse eka vAnaragurunuM suMdara ? huM mata meLavavA jora karatA AvyA che. dharmanirapekSatA Aje koIka ramakaDuM che. temAM eka vAnaragurue moM baMdha rAkhyuM che. potAnA vacanano uM gALa hoya tema teno UtaratI pAyarIe jaI upayoga karAto pUro amala karavAnI vAta ekalA rAjakartAo sAru ja na hoI zake. ? huM anubhavAya che. jamaNerI pakSo Ano savizeSa lAbha khATe che. gAMdhI ApaNa sahune mATe che. ethI ApaNAthI je na thAya tevuM hoya te ? 6 ane gAMdhIvicArane lagIra samajyA, jANyA vagara te para tUTI paDatA koIne nahIM. ane jema bane tema alpokita karavI." 6 tema ja gAMdhIjInI avahelanA karatA temane zarama suddhAM naDatI nathI. A graMthomAM vigato, prasaMgo ane mAhitI aparaMpAra che. A huM eka veLA, keTalAka sthAnika musalamAna bhAIo gAMdhIjIne copaDIonuM bahu moTuM aitihAsika mUlya paNa che. komI ekatAnI chuM gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa 'bhUmino mAlika to e ja che je tenA para parizrama kare. vitato aMtima adhyAya vizeSAMka ka
Page #20
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jI atha pRSTha 200 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima * |SAMka praka gAMdhI vizeSaka F IdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka vAta AjanA vAtAvaraNamAM Talle caDI hovA chatAM, tenuM agatya paNa hato. traNe du:kha TaLe evuM emaNe mAgavuM hatuM ane bhagavAna ka huM lagIra ghaTatuM nathI. javAharalAla neharu uparAMta subhASacaMdra bojhanI to eka ja varadAna Ape eTale buDhAe mAgyuM, "mArA pautrane huM paNa A muddA bAbatanI samajaNa TakorAbaMdha rahI. A ja copaDImAM cAMdInI kUMDImAM nahAto jouM." ane Ama ene AMkha, AvaradA meM AjhAda hiMda phojamAM ja komI ekatA subhASabAbue siddha karI ane aDhaLaka dhana maLyAM. huM hatI tenAthI gAMdhIjI prabhAvita hatA tema noMdhAyuM che. AjanA ApaNAM dezamAM paNa evo buDho thaI gayo. teNe paNa AvuM ja huM 6 vAtAvaraNamAM A bhAre agatyanI bAbata che. hiMdu-muslima-zIkha yuktivALuM varadAna mAgyuM hatuM. porabaMdara ane rAjakoTanA dIvAnano 6 OM vagere tamAma kAmonA loko khabhe khabhA milAvIne kAma kare tema dIkaro hato, bhaNIne baeNrisTara thayelo, kamAto dhamAto haiM banavuM joIe. tema thAya to ja deza vadhu saMgaThita ane zaktizALI bALabaccAMvALo saMsArI mANasa hato. paNa teNe zuM mAgyuM? eNe 5 * bane. A prasaMgothI te anekavAra pUravAra rahyuM che. varadAna mAgyuM, 'he Izvara! dilhInA siMhAsana para huM eka bhaMgInI * haiM A divasomAM kAThiyAvADanI vAta savizeSa noMdhAI che. AvA chokarIne beThelI jovA icchuM chuM. ane Ama eNe bhaMgI, strI ane huM = nAnakaDA pradezamAM ya jyAM hiMdu-musalamAnano bhedabhAva nathI tene garIbano sAmaTo uddhAra Ikyo." re saMbhALI zakavAnI IcchA gAMdhIjI darzAvyA kare che. jAtane pUchIe. ApaNe chevADAnA AvA AvA mANasone huM AvI badhI tarehatarehanI vAto thatAM, paMDita javAharalAla neharu kendramAM rAkhatA thayA ke hAMsiyAmAM dhakelatA rahyA? ri kahe: 'bApu, hama sAtha eka daphe kAThiyAvADa jAyeMge, mujhe to ApakA pAnabIDuM: [ porabaMdara dekhane kI baDI khvAIza hai." bApu kahe: 'paNa mAruM "eka vAta kharI. ApaNA jIvataramAM ApaNe badhA paripUrNa na 6 janmasthAna, allAhabAda' jevo mahela nathI ho? aMdhArI koTaDI thaI zakIe. pUrNatAnI prApti jhaTavAramAM na thaI jAya e samajI ? ka che. ane pahelAMnA samayamAM zakAya tevI vAta che. eTale Aje 2 suvAvaDIne aMdhArAmAM phATelamAM 1 gAMdhIjI Adhunika hatA? eka aMga apanAvI, kAle bIjuM huM phATela godaDI para ja suvADatA, | satyane vaLagI rahevuM ane nItinA niyamane sarvoparI gaNavo | aMga, parama divase trIjuM ema kuM vaLI sIMdarIno khATalo hoya, | jo AdhunikatAnuM lakSaNa hoya, to gAMdhIjI Adhani eka pachI eka-aMga 8 juo to kharA strI pratyeno vacana pALavuM ane mAthe lIdheluM kAma pAra utAravuM e jo apanAvIne ApaNe samagrane 5 ke anyAya!! aneka mAnavInuM apanAvI zakIe chIe. 6 AdhunikatAnuM lakSaNa hoya, to gAMdhIjI Adhunika hatA. zuM sarjana karanArI strInA AvA eka-eka pagaluM bharIne ja ju jo sahiSNutA ane samajadArI Adhunika hoya, to gAMdhIjIne hAla amAro samAja haju ya kare ApaNe pUrNatAnA zikhare haiM ja che." Adhunika gaNavA ja paDe. pahoMcI zakIe. mAnavajIvananI je | gAMdhIjI kyAMnA kyAM laI | | jeo ApaNA karatAM judo abhiprAya dharAvatA athavA ApaNA sudhAraNA e ja mArge zakya che. * huM jAya che! Aje mahilAo aMge virodhI hoya temanI sAthe paNa svasthapaNe vartavuM e Adhunika hoya, e ja rIte bApunI jIvanadRSTine huM je vAtAvaraNa dekhA de che tene to gAMdhIjI Adhunika hatA. ApaNe samajIe ane 2 3 sAru A prasaMgamAM kaMIka aMze || jo darajjAno, sattAno ke saMpattino khyAla karyA vagara sau pratye AcAramAM utArIe to ApaNuM huM kadAca prakAza lAdhe kharo. samAna saujanya dAkhavavuM e Adhunika hoya, to bezaka, gAMdhIjI | kAma thaI jAya, dezanuM kAma thaI huM AcArya dAdA dharmAdhikArIne Adhunika hatA. jAya ane bApunuM balidAna paNa 6 3 nAma "varadAna' nAmaka eka prasaMga | jo dInahIno sAthe tAdAmya sAdhavuM e Adhunika hoya, to | sArthaka thaI jAya.' "zAzvata gAMdhI'nA jAnyuArI gAMdhIjI Adhunika hatA. TnAnAbhAI bhaTTa * 2015 aMkamAM cheH | jo garIbo, daridro, dalito, durbhAgIo mATe avizrAMta kAma (saujanya : 'zAzvata gAMdhI', eka garIba AMdhaLo buDho karavuM e Adhunika hoya, to gAMdhIjI Adhunika hatA. pustaka 37, jAnyuArI-2015) 3 hato. eNe lAMbuM tapa karIne | ane sauthI vizeSa to e ke koI umadA hetu mATe mRtyu vahorI * * * bhagavAnane prasanna karyA. bhagavAne livuM e Adhunika hoya to gAMdhIjI Adhunika hatA. Holly Cottage, B-Ferring huM darzana ApyAM ane kahyuM, "mAga, Clofe, Harrow, Middlesex LjIvatarAma kRpAlAnI HA2 OAR UK EUR mAga !mAge te ApuM." e gharaDo (anu. nagInadAsa pArekha) e-mail: hai hato, AMdhaLo hato ane garIba ('gAMdhIjI : jIvana ane vicAra' pustaka) |
[email protected] gAMdhIjIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhIjIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI # gAMdhI; gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa je hRdayapUrvaka IzvaranuM nAma leze te mukta thaze. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka
Page #21
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIva a phebruArI 2015 0 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 pRSTha 21 aMtima 5 hSAMka ka gAMdhIjInAM aMtima pravacanonI sonogrAphI 7 DaoN. nareza veda jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka " gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI [ adhyayana, adhyApana, vyaktitva ane cAritraghaDatara, vAMcana, lekhana ane saMsthA saMcAlana jevI anekavidha pravRttiomAM chellA pAMtrIsa varSothI sevA ApI rahelA DaoN. nareza veda aneka pratiSThita sanmAnothI vibhUSita che ane vividha yunivarsiTIomAM upakulapati rahI cUkyA che. prastuta lekhamAM temaNe mahAtmA gAMdhIe aMtima tabakkAmAM ApelA prArthanA pravacanono nicoDa rajU karyo che jenAthI gAMdhIjInI tyAranI manaHsthiti para prakAza paDe che. ] mahAtmA gAMdhIjI AgAkhAnamahelanI jelamAMthI mukta thayA bAda kSamA jevA sanAtana mUlyo, Adarzo ane AcArono sambodha huM dilhI pAchA pharyA hatA ane tyAM sAMjanI prArthanAsabhAomAM ApavAnI-ema aneka mahattvanI ghaTanAo banI rahI hatI. dhADa, zu huM niyamita rUpe pravacano karatA hatA. e paraMparA emanA mahA lUMTa, hatyA, baLAtkAra jevI jaghanya ghaTanAothI ukaLatA caru, phATelA $ nirvANadinanA AgalA divasa sudhI, eTale ke 29mI jAnyuArI, jvALAmukhI ke bhArelA agni jevI dezanI sthiti hatI. e vakhate huM raM 1948 sudhI, barAbara cAlatI rahelI. emanA e pravacano "TOii kevala bhAratanI bhUminA ja nahi, bhAratIya lazkaranA paNa TukaDA 2 huM sAhitya : prArthanA pravavano' nAme hindI bhASAmAM, be bhAgamAM, sastA thayA hatA. trAvaNakora ane haidarAbAdI saltanatane AkhA hiMdustAna 5 zuM sAhitya maMDala, navI dilhI, nAmanI prakAzana saMsthA dvArA prathama para kabajo meLavI levo hato. dakSiNa prAMtanA lokone alaga kuM 6 vAra Disembara 1948mAM prakAzita thayAM hatAM. e pustakomAM 1lI drAviDastAna joItuM hatuM. zIkhone zIkhIstAna, jATone jAtistAna 3 5 eprila, 1947 thI 29mI jAnyuArI, 1948 sudhI emaNe joItuM hatuM. koIne ahiristAna joItuM hatuM. rASTranA tANAvANA 6 { ApelAM pravacano saMgrahAyelAM che. matalaba ke emanA jIvananA chellA vIMkhAI rahyA hatA. bahena-dIkarIonA zarIra pIMkhAI rahyAM hatAM. je huM daza mAsa daramyAna emanA dvArA apAyelAM kula 223 pravacano koMgresa kSINa thatI jatI hatI, netAo kSubdha hatA, prajAno keTaloka huM $ emAM saMgrahAyelAM che. varga asahiSNu, anItimAna ane unmAdI thaI gayo hato, bAkIno samayanI dRSTie joIe to A pustakamAM dezane AjhAdI maLI varga avaDhavamAM hato, rASTra unmAda ane ajaMpAnI sthitimAM hatuM, hai e pUrvenA thoDA mAsa agAuthI zarU karIne cheka gAMdhIjInA mahA rASTramAM verajheranI hoLI saLagI UThI hatI ane vizvAsanI kaTokaTI ? zuM nirvANa sudhIno samayagALo che. A samayagALo jema dezajIvanamAM utpanna thaI hatI. kuM tema mahAtmA gAMdhIjInA aMgata jIvanano paNa atyaMta mahattvano eve samaye gAMdhIjInI zArIrika ane mAnasika sthiti kevI haze 5 # hato. A samayagALA daramyAna ja dezanI AjhAdInI, dezanA e jANavuM ane samajavuM ghaNuM jarUrI che. e mATenuM atyaMta upayogI bhAgalAnI, komI hijaratanI, komI daMgalanI, dezanI prathama sarakAra sAdhana gAMdhIjInAM A pravacano che. sana 1944mAM mahAdevabhAI ? huM racanAnI, dezanuM netRtva koInA hAthamAM soMpavAnI, hindustAna- ane kastUrabAnA avasAnathI gAMdhIjInA be jIvana AdhAro naSTa che $ mAMthI vikhUTA paDI astitvamAM AvatA pAkistAnane milkata thaI cUkyA hatA. eka putra emanAthI nArAja thaI, dharmaparivartana zuM OM ApavAnI, dezamAM rahelAM asaMkhya dezI rajavADAone bhAratIya karI, vikhUTo paDI gayo hato. bIjo putra videzamAM hato. neharu, huM ra saMghamAM sAmela karavAnI, jUnAgaDha, haidarAbAda, kAzmIra jevI daza, saradAra jevA mitro rAjakArabhAramAM paDI gayA hatA. gAMdhIjI re E dezanI saltanatone bhAratIya saMghamAM samajAvIne sAmela karavAnI, svajano, mitro ane snehIothI ekalA aTulA paDI gayA hatA. haiM = nirvAsitone thALe pADavAnI, rASTradhvaja ane rASTrabhASA nakkI uMmara sAthe zarIra paNa kSINa thatuM jatuM hatuM. zAMti sthApanA mATe ka karavAnI, aMgrejone dezamAMthI vidAya karavAnI, dezamAM kathaLelI ahIMtahIM doDa, padayAtrAo, prArthanAo, pravacano ane upavAsone E sAmAjika, rAjakIya ane Arthika paristhitine sudhAravAnI, rASTramAM kAraNe paNa zarIra ane mana thAka tema ajaMpa avasthAno anubhava huM phelAyelI arAjakatA, hiMsA, asalAmatI, anavasthA, asamAnatA karatAM haze. chatAM e mAholamAM hAryA-thAkyA vinA emaNe rASTranI re jevI lAgaNIomAMthI prajAne ugAravAnI, lAcAra, hatAza, hiMsaka, prajAmAM janmelA roSa ane pratizodhanAM mojAMne zAMti ane ahiMsA, hai huM asahiSNu, adhIra ane viplavI banelI prajAne zAMta ane svastha prema ane bhAIcAro, mANasAI ane bhalAIno sambodha karI huM 6 karavAnI ane e mATe prajAne vicAra, vANI ane vartanamAM zANI aTakAvavAno prabaLa puruSArtha karyo hato. evA kSubdha ane 6 OM banAvavA mATe bhAratIya saMskRtinI maitrI, karuNA, muditA, upekSA, uzkeraNIjanaka vAtAvaraNamAM paNa pUrA svastha rahIne, saunA kharA haiM na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya viroSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa Izvara ApaNuM sukAna paNa che ane sukAnI paNa. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka ka
Page #22
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jI ke |atha pRSTha 220 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima ' hSAMka ka gAMdhI vizeSaka F IdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhIjIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 6 jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya gAMdhI 4 hitanI janakalyANakArI salAha thAkyA vinA teo ApatA rahyA ane prazno. gAMdhIjI keTalAnA javAba Ape ane zuM Ape? huM hatA. koIne game ke na game, koI vakhoDe ke vagove, koI dhikkAre kevaLa prazno ja nahIM emanI upara AkSepo paNa ghaNAM karyA che. ke tiraskAre, koI svIkAre ke gALa de-teo potAne satya ane jemake, tame musalamAnonI taraphadArI ane aMgrejonI khuzAmata karatA ke sanAtana lAgatI vAta saune karatA rahyA hatA. rahyA cho. tame hiMduone barabAda karyA che. tame laoNrDa mAunTabeTanane 8 meM eTaluM ochuM hoya tema e samaye judI judI koma ane mijAjanA bahu mAthe caDhAvo cho. bIjI goLamejI pariSadamAM tame pokArI chuM lokoe emanI vAtono, vicArono, siddhAMtono, salAhono, pokArIne kahetA hatA ke hiMdusAtanane AjhAdI maLaze tyAre zuM ke are prArthanAono paNa virodha karyo hato. e vakhate unmAdI hiMduo vAIsaroyano je baMgalo che temAM kAM to harijana bALako raheze hai * ane zIkhone ema lAgatuM hatuM ke teo muslima taraphI che, unmAdI athavA emAM haoNspiTala kholavAmAM Avaze. jyAre AjanuM laoNrDa kaeN cha muslimone ema lAgatuM hatuM ke teo hiMdu ane zIkha taraphI che. mAunTabeTana sAthenuM tamAruM valaNavartana enI sAthe meLa nathI khAtuM. huM keTalAka nAdAna lokone ema lAgatuM hatuM ke teo aMgreja taraphI tame DhoMgI cho, badamAza cho, pAgala cho. praznonA AvA prahAro che { che. e kAraNe evA loko emano virodha karatA hatA, emane pAgala ane AkSeponI AvI jhaDI vacceya zAMti ane svasthatA TakAvI ; gaNatA hatA, emane aneka prazno pUchatA hatA ane eno emanI rAkhavA keTalA muzkela hoya, chatAM gAMdhIjI e TakAvyAM che, teo OM pAse javAba mAMgatA hatA. jema ke, tame A te ema sau koI upara vicalita nathI thayA. moTAInA daMDa paNa moTA hoya che. mahAtmArUpI huM huM vizvAsa kema karatA raho cho? tame pharebI aMgrejo upara bharoso moTAI jemane maLI hatI e gAMdhIjIe evA daMDa cUkavyA che. kema rAkho cho? ApaNA dezanA rAjakIya pakSo potAnI rAjakIya chatAM gAMdhIjI paNa mANasa hatA. nirAza ne nArAja thayelI prajAnI che murAda pAra pADavA mATe hiMsAno prayoga kema kare che? tame dezanA manodazA teo samajatA hatA. emanI pAse A lokonI AzA- * 9 bhAgalA kema thavA dIdhA? tame loko varSothI briTIza lazkaranA AdI apekSAo zI hatI, e paNa teo samajatA hatA. paraMtu e vakhate, paNa & thaI gayA cho, jyAre te ahIMthI cAlyuM jaze tyAre tamArI hAlata zuM e vAtAvaraNamAM emanI sthiti to teo pote eka pravacanamAM kahe zuM thaze? 15mI oNgasTa pachI koMgresanuM zuM thaze ane teno zo progrAma che tema joyA, 3nA rezameM baraMDa rI peDa'vAtI merI sthiti hai teo ; 8 raheze? 15mI oNgasTa pachI baMne dezomAM be kaoNMgresa raheze ke eka badhI bAjuthI ekalA aTulA paDI gayA hatA. gaIkAla sudhI emane ? ja? ke pachI koMgresanI AvazyakatA ja nahIM rahe? zuM koMgresa have paDyo bola jhIlanAramAMthI koI emanuM have sAMbhaLatuM paNa nathI. huM sAMpradAyika saMsthA banI raheze? tame hiMdu maMdiromAM kurAnI AyAto teo kahe che: "mere ne ve mutAvi to vucha hoyaT nahIM ho II vadI no zuM 6 paDho cho paNa masjidamAM jaIne gItA ke rAmAyaNanA pATha karavAnuM presa relI merI zAna vartAtI hAM hai? merI vasatI to paMnAva na dumA ( zaurya kema batAvatA nathI? jyAre tame kurAnanI AyAto paDho cho hotA, na vihAra hotA, na nogAravatI! jAna merI choruM mAnatA nahIM naivaduta Na ane ema paNa kaho cho ke badhA dharmo to samAna che, to tame choTA mANI hRA darzI, pati mai hindustAna meM vaDI gAmI thA tava sarva huM tamArI prArthanAmAM japajI ane bAIbalamAMthI kema kAMI rajU nathI merI mAnate themAna to na ogresa merI mAnatI hai, na hindumaura na murtamAna | zuM karatA? trIsa varSo sudhI tame aMgrejo sAthe ahiMsAtmaka laDAI hoMgresa mAna hai hIM? vada to titaratara ho jIrUM hai merA to marajItharona chuM 6 karI, chevaTe enuM AvuM pariNAma kema AvyuM? je Dominiyana sTeTasa vana rahA hai bAna sarva mudde choDa sakate hai hRthara mudde nahIM choDeT'? 3 ApaNane maLavAnuM che, zuM emAMthI rAmarAjya pedA thaI zakaze? vaLI AgaLa vadhatAM teo kahe cheH $ InDiyana rIpablikanano presiDanTa koNa thaze? kAyadeAjhama jinhA merI vAta para bApa vATaeN mudde dhanyavADhe, vAde tiyAM Dhe, maiM to mane ? = pAkistAna gavarnarajanarala banI gayA ane ApaNe tyAM vina vakrI hI vAta mApaNe dUTI '2 ka gavarnarajanarala aMgreja vAIsaroya banI beThA, e kevo hisAba? koMgresanA valaNathI nArAja lokono temanI pAse koMgresa sAme che ke tame haMmezAM satyanA pUjArI rahyA paNa badhI jagyAe to jUTha jUTha ja upavAsa karavAnA Agraha vakhate teo kahe che: uM che. koNa nIcAM che, koNa UMcA che? satya zuM che? sahiSNutA kyAM 'bAga hindustAna meM kauna sI sI vIga ho rahI hai nisase mudde rasuzI huM gaI? satya, ahiMsA, sahiSNutA jyAre kyAMya dekhAtAM nathI tyAre do sA to bhI mai paDI dU, vija koMgresa vaduta vaDI saMsthA do caruM hai TaeN e kaho ke ene mATe javAbadAra koNa? ApaNe ApaNA saMghane save sAmane meM 3pavAsa nahIM vera satA teni mAna maiM paTTI keMpaDA hUM ? hiMdubhArata kahIne zA mATe na oLakhavo joIe? enA upara gaura mere drita reM maM IR gata rahA hai jhira thI mai niMdrA kyoM haiM, yada merA zuM hiMdudharmanI amITa chApa zA mATe na lagAvavI joIe? prazno prazno rRzvara TI nAnatA hai * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa | 'udvigna mana pAkelA gumaDA karatA paNa vadhu trAsa Ape che. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka
Page #23
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIruM che | a phebruArI 2015 0 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 pRSTha 23 aMtima 8 hSAMka ka gAMdhI * kaoNMgrese akhaMDa hindustAnanA bhAgalAnI vAtane saMmati ApI muThTha para mAna tharmasaMTa mA paDA hai merA drita pI vidIra khAne ke ka huM tyAre ghaNA lokone e vAta pasaMda na hatI. tyAre temaNe gAMdhIjIno ti karatA hai to pI noratI maidAM nADuMmaura kyA karuM. yada mudde che e aMge abhiprAya jANavA prayatna karyo hato. tyAre gAMdhIjIno mAluma nahIM hotA hai uttara hato: - dilhImAM prArthanA-pravacanomAM aharniza zAMti ane ahiMsAno huM "maiM tUna karatA hUM ki mudde thI ya nirNaya macchI nahIM na hai, anurodha karyA pachIya tyAMnI paristhitimAM koI phera paDato nathI huM 16 naimina duniyA meM ka vIne pesI rotI rahatI hai, no mAne mana vadhI nahIM jaNAto tyAre hatAza thayelA gAMdhIjInA udgAro A cheH 6 hotI, phira bhI hama use sahana karate haiN| isa taraha isako bhI hameM sahana maiM yahAM dillI meM kyoM par3A hUM? mujhe bihAra yA noAkhalI meM cale hai # varatA hai' 4 jAnA caahie| yahA~ to maiM behAla huuN| yadi mujhase koI puche ki maine yahA~ je rIte e vakhate hiMdu-muslima-zIkha-khristI loko Apasa thA vijayA to maiM yadI veda satA hUM ki maine vevata hanAmata vazI hai hai ApasamAM laDavA lAgyA hatA, e joIne gAMdhIjI duHkhI thaIne kahe dilhImAM loko emane kahevA lAgyA hatA ke tamArA bhASaNo ( AjakAla nirAzA pedA karI rahyA che. keTalAka loko to emane ke "mere nasIva meM nanma se nA paDI dai gai vAhatA hUM ki vada mora na spaSTa kahevA lAgyA hatA ke temaNe have bilakula cUpa rahevuM joIe, huM laMDanI pa ri pI vina vo ya vata nahIM hotA vi choTe rive bolavuM nahIM joIe. e vakhate emanA dilojAna dostonI sAthe huM 6 mApasa meM naDate haiM aura dRma pArpha TurUM mAnAvI to ravo vaia' paNa matabhedo thaI cUkyA hatA. tyAre avasAda sAthe emanI manodazA 6 OM samaya samaya baLavAna che, nahIM puruSa baLavAna e sanAtana maraNonmukha thatI jAya che. juo emanA vacanoH * satyano anubhava gAMdhIjIne mujhe aba jInA kitanA hai? hai che paNa thayo che. eka samaye graMtha svAdhyAya Apako maiM kaha dUM ki mujhako dila : huM potAnI zI tAkAta hatI ane | zrI bhadraMkara vidhA dIpaka jJAna vijJAna svAdhyAya satranA upakrame meM khuzI nahIM ho sakatI hai ki maiM , 4 Aje zI sthiti cheH zrI muMbaI jaina yuvaka saMgha dvArA Ayojita jiMdA rahUM aura jo maiM cAhatA hUM vaha hai pahale agara koI jarA bhI na kara skuu|... merA kAma khatma paradezI kAma karatA thA to maiM use ya. pUjya gurudeva DaoN. rAkezabhAI jhaverInI ho gayA hai| maiM koI AtmahatyA bahuta DAMTatA thaa| lekina taba merA amRtamaya vANIhAza. karake maranA cAhatA hUM aisA nhiiN| rAja thA, baMdUka kA rAja nahIM. sAre bhagavAna mahAvIranI aMtima dezanA hai mulka meM prema kA rAja thA. aba 'uttarAdhyayana sUtra' graMtha bhale teo AtmahatyA kaeN merA vaha sikkA nahIM hai| maiM aba tridivasIya svAdhyAya karavA IcchatA nathI ema emaNe che DobUDhA ho gayA huuN| kahyuM paNa emane eno vicAra 5 jyAre paMjAba, bihAra, | sthaLa : biralA mAtuzrI sabhAgRha-marIna lAInsa-muMbaI to manamAM AvI gayo haze jethI ; OM baMgALa, dilhI-ema badhe | divasa : 2015 me mAsa, tArIkha 5, 6, 7 maMgaLa, budha, guru eno pravacanamAM ullekha thaI 6 veranI Aga vadhavA lAgI. samaya : traNa divasa sAMje sADA cha thI nava jAya che. e vakhatanI lokonI huM huM apaharaNa, baLAtkAra, saMyojikA rezmA jaina- 9920951074 hevAniyata ane rASTranI hAlata ? che hatyAo thavA lAgI tyAre so pravezaH jijJAsuone potAnuM nAma saranAmuM oNphisamAM vahelI take ! joIne teo eTalA badhA gAMdhIjInI hAjarInI apekSA noMdhAvI levA vinaMti. 23820296. svAdhyAyanA divasanA eka asvastha thaI gayA hatA ke paNa rAkhe che. gAMdhIjI paNa badhe saptAha pahelAM jIjJAsuone praveza patra potAnA saranAme mokalavAmAM emanAthI kahevAI jAya che ke zuM huM zAMti sthApavA Icche che. paNa Avaze. hiMdustAna itanA AlIzAna { teo kyAM kyAM pahoMcI zake ? ( traNa divasa svAdhyAyanA saujanyadAtA mulka, Aja bilakula eka ke teo zuM karI zake ? temanI bhAgyazALI smazAnasA ho gayA hai| aisA hevAna / OM AvI manodazAno paDagho bipInacaMdra ke. jaina ho yA hai? huM emanAM A vacanomAM paDato nilamabena bI. jaina dezanI prajA vera-jhe 2, ke dekhAya che: ISya-asUyA, kAma-krodha, huM gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa je samayanuM mUlya jANe che te binajarUrI eka zabda paNa bolato nathI. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI 4 aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano
Page #24
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jI ke |atha pRSTha 240 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima * hSAMka 5 skaa| 18 mAravA-lUMTavAnI hevAniyatamAM tarabatara hatI, e joIne atyaMta mohabhaMga thaI gayo, teo nibhramita thaI gayA. AvaDI moTI aMgreja % vedanA anubhavatA gAMdhIjIne kevaLa lAcArI ane asahAyatAno saltanatane ahiMsA ane satyAgraha vaDe jhukAvI zakAya, paNa potAnA re ahesAsa thAya che. tyAre emane gajendramokSanI ghaTanA ane IzvaranI dezabAMdhavAno jItI na zakAyA. emAM prajAno doSa jovAne badale, 5 OM karuNA yAda Ave che. tyAre teo kahe che: AtmanirIkSaNa karI, teo potAnI adhUrapano doSa nihALe che. hindustAnarUpI gajarAja ko ho sake to chur3AnA cAhatA huuN| mujhako apanA AtmamaMthanamAthI navanIta nIpacyu te me: kyA karanA caahie| merA parAkrama kucha kara sake to mujhako khuzI hai| para hamArI ahiMsA nAmarda kI ahiMsA thii|15 aba 32 varSa ke bAda merI OM merA zarIra to thor3I haDDI hai, thor3I crbii| aisA AdamI kyA kara sakatA AMkheM khulI haiN| maiM dekhatA hUM ki aba taka jo calatI thI vaha ahiMsA nahIM hai hai hai? kisako samajhA sakatA hai? lekina Izvara sabakucha kara sakatA hai| to thI, balki maMda-virodha thaa| maMda-virodha vaha karatA hai ki jisake hAtha meM hai meM rAtadina Izvara ko pakar3atA huuN| he bhagavAna, tU aba A, gajarAja DUba rahA hathiyAra nahIM hotaa| hama lAcArI se ahiMsaka bane hue the, magara hamAre diloM hai| hindustAna DUba rahA hai| use bcaa| 11 / ____ meM to hiMsA bharI huI thii| aba jaba aMgreja yahA~ se haTa rahe haiM to usa hiMsA mevAmA manonmahivasa mAvyA. tyAre temanAmA utsAha ko Apasa meM lar3a kara kharca kara rahe haiN|16...maiNne to aisI galatI kI ki bhane bhaganathI, du:5, tAzAmane zaramanI bAgAmoche. humo abataka jo cIja calatI rahI use ahiMsA samajhatA rhaa| jaba Izvarane ke huM emanA zabdoH kisI se kAma lenA hotA hai to vaha usako mUrkha banA detA hai| maiM abhI taka o Aja to merI janmatithi hai... mere liye to Aja yaha mAtama (zoka) aMdhA banA rhaa| hamAre diloM meM hiMsA bharI huI thI aira usakA Aja yaha manAne kA dina hai| maiM Aja taka jiMdA par3A huuN| isa para mujhako khuda Azcarya natIjA hai ki hama Apasa meM laDe aura laDe bhI bahuta vahaziyAnA taurse|27 se hotA hai, zarma lagatI hai| maiM vahI zakhsa hUM ki jisakI jabAna se eka cIz2a hiMdustAnanI prAne 4di di tamojatA gayA, nilakatI thI ki aisA karo to karor3oM usako mAnate the| para Aja to merI maiM kabUla karatA hUM ki maiM Apako saccI ahiMsA nahIM sIkhA koI sunatA hI nahIM hai| 12 { AvI kSobhajanaka sthitimAM lAMbu jIvavAnuM kyAMthI game ? eka keTalI pIDA, keTalA duHkha sAthe A zabdo bolAyA haze? mahAvIra ; 8 samaye je 125 varSa jIvavAnI vAta karatA hatA e gAMdhIjI potAnuM ane buddha jevA ahiMsAnA puraskartAonA pharajaMdarUpa A dezanA huM jIvana jaldI pUruM thAya evuM IcchavA lAgyA che. emano jIvanarAga nAgarikone eka savAla pUchavAnuM mana thAya che ke dezamAM je kAMI huM F (lifedrive) mosarato Doya bhane mRtyunI cha (death wish) thayuM bhane if 2 2j cha, mAM dharmAtmAmInAsata, me @ baLavAna thatI hoya evo anubhava thAya che. juo emanAM vacano: mahAtmAnA tapa ke pachI ApaNA vrata-zuM ochuM paDyuM? hai aisI hAlata meM hindustAna meM mere liye jagA kahA~ hai aura maiM usameM jiMdAdhIna sAyaM prArthanA patana avayanonI hai raha kara kyA karUMgA? Aja mere se 125 varSa kI bAta chUTa gaI hai| sonozAdhya pachI 52no prazna vAraMvAra dhumarAyA 42 cha. // 100 varSa kI bhI chUTa gaI hai aura 90 varSa kI bhii|aaj maiM 79 varSa meM pravayanomA 4 ciMtana, manana, vimazaH 57i cha mezinI bhane to pahUMca jAtA hUM, lekina vaha bhI mujhako cubhatA hai| 13 mahAtmA gAMdhIjInI mAnasikatA samajavA mATe atyaMta mahattvanI chatA manI bhAgI humo: evI dastAvejI sAmagrI che. ekavAra to emAMthI pasAra thaI juo- OM , rAmarAjya to chor3a do, Aja to kisI kA rAjya nhiiN| aisI hAlata meM e merA jaisA AdamI kyA kare? agara yaha saba nahIM sudhara sakatA to merA ' ' lo, 34, proIsara sosAyaTI, bhoTa 2, lama - hRdaya pukAra karatA hai ki he Izvara! tU mujhako Aja kyoM nahIM uThA letA? [1] vidyAnagara (388120) sekhana. : 08727333000. pAdaTIpa vivaraNa : maiM isa cIja ko kyoM dekhatA huuN| agara tU cAhatA hai ki mujhako jiMdA rahanA (1) prArthanA pravacana khaNDa 1, pRSTha 7 (2) prArthanA pravacana khaNDa 1, pRSTha 56 hai to kama se kama vaha tAkata to mujhako de de jo meM eka vakta rakhatA (3) prArthanA pravacana khaNDa 1. pRSTha 126 (4) prArthanA pravacana khaNDa 1, pRSTha 132 & thaa|14 (5) prArthanA pravacana khaNDa 1, pRSTha 157 (5) prArthanA pravacana khaNDa 1, pRSTha 182 vananA timahisomainidhAnImA hAsata tI. (7) prArthanA pravacana khaNDa 1, pRSTha 193 (8) prArthanA pravacana khaNDa 1, pRSTha 237 samasApAnImanIsA (9) prArthanA pravacana khaNDa 1, pRSTha 334 (10) prArthanA pravacana khaNDa 1, pRSTha 351 (11) prArthanA pravacana khaNDa 1, pRSTha 322 (12) prArthanA pravacana khaNDa 1, pRSTha 378 ahiMsAnA zAzvata mUlyonA pAyA para eka sukhI, samRddha ane saMskArI (13) prArthanA pravacana khaNDa 1, pRSTha 379 (14) prArthanA pravacana khaNDa 1, pRSTha 282 2||ssttr 2yavAnubhamanuskhanutu. 52tu bhavaNatanA pArAsthAtama (15) prArthanA pravacana khaNDa 1, pRSTha 165 (16) prArthanA pravacana khaNDa 1, pRSTha 270 bhanI machAne, memanA svapnane rojIToNI nANyA. amano (17) prArthanA pravacana khaNDa 1, pRSTha 273 (18) prArthanA pravacana khaNDa 1, pRSTha 400 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa 'svArtha ane bhayathI mukta thayA vinA Izvara maLe nahI. | vatano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya
Page #25
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIva a phebruArI 2015 * prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 pRSTha 25 aMtima ' hSAMka 5 mahAtmA gAMdhInA jIvananA chellA paMdara mahinA | sonala parIkha . gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka ke gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI AjhAdI maLyAMne sADA cha dAyakA pUrAM thayAM che. komI taMgadilInI paNa sAthe ja rakhAtA. huM bAbatamAM AjhAdI vakhate ApaNe jyAM hatAM, kadAca tenI AjubAju divaso sudhI AvuM cAlyuM. TAgoranI kAvyapaMkti - "manuSyo $ ja Aje paNa chIe, mAtra e taMgadilIno cahero judo che. krUra che, paNa manakho mAyALu che" anusAra vyaktigata dhoraNe mAnavatA 6 che. 1948nA jAnyuArImAM mahAtmA gAMdhInI hatyA thaI. temanA ane bahAdurInAM paNa udAharaNo chUTAMchavAyAM jovA maLyAM. dharma hai * jIvananA chellA paMdara mahinA A samasyA ukelavAnI mathAmaNamAM badalavA karatAM marI javuM pasaMda karanArA hiMduo ane hiMdu pADozIne re 8 gayA. A mathAmaNano itihAsa jAtajAtanI rAjakIya UthalapAthalathI jIvanA jokhame bacAvanAra musalamAno nIkaLI AvatA. chatAM ke bharapUra, uttejanApUrNa ane atyaMta karuNa che. tophAnagrasta vistAromAM sthiti bhayAnaka hatI. posTa ophiso baMdha saMhAranI pAzavI lIlAnI zarUAta noAkhalImAM thaI. thaI jatAM Akho vistAra bAkInA bhAratathI kapAI gayo hato. 8 noAkhalI baMgALano eka suMdara, phaLadrupa, hariyALo pradeza che. kuTuMbonAM kuTuMbono patto nahoto. vaidakiya sAravAranuM nAmanizAna hai huM bhAre varasAdavALA A pradezamAM gIca jhADIo, taLAvo, khetaro nahotuM. ghAyalo taraphaDIne mRtyu pAmatAM. okTobaranA chellA huM 6 ane naheronI vacce chUTAMchavAyAM gAmaDAM vaselAM che. te vakhate tyAMnI aThavADiyAmAM baMgALanI sarakAre amaladArone mokalI maMgAvelA 6 OM 22 lAkhanI vastImAM 18 lAkha muslimo hatAM. 1658 corasa hevAlomAM e samayanI bhayaMkaratAnI jhAMkhI thAya che. * mAilanA A vistAramAM 60% thI vadhu jamIna laghumatI hiMduonI e samaye gAMdhIjI dilhImAM hatA ane sevAgrAma javAnuM vicArI jai paNa mAlikInI hatI, vepAra-rojagAranuM paNa tema ja. zikSaNanI rahyA hatA. noAkhalInA samAcAra AvatAM ja temaNe tyAM javAno je bAbatamAMya hiMduo AgaLa hatA. moTA bhAganA muslimo pachAta, nirNaya lIdho. AvuM jokhama na levA badhAMe temane samajAvyA. 'tame hai ku nirakSara ane svabhAve zAMta, zaramALa, saraLa ane bhalA, paNa ekalA zuM karI zakazo?' tema paNa kahyuM. gAMdhIjIe kahyuM, "huM tyAM che atizaya ajJAnane kAraNe sahelAIthI uzkerI zakAya tevA. hiMdu- jaIne zuM karIza te huM jANato nathI. paNa tyAM gayA vinA mane cena ThuM 6 musalamAna vastI varSothI saMpIne rahetI. vIsI ane trIsInA dAyakAmAM nahIM maLe. huM mArI yuvAnInA divasothI be virodha pakSone meLavavAnuM zu khilAphata ane savinaya bhaMganI caLavaLamAM noAkhalImAM briTiza kAma karato Avyo chuM. hiMdanI be komonI vacce ekatA nahIM sthApI ju che vahIvaTa lagabhaga prabhAva gumAvI beTho eTale pachI aMgrejoe temanI zakuM zuM? huM noAkhalImAM rahIza. jarUra paDaze to tyAM ja marIza chuM ke mAnItI nIti 'DivAiDa enDa rUla"no Azraya lIdho. 1932thI paNa haTIza nahIM." 1939 sudhI teo muslimone hiMduone jIvavuM muzkela thaI jAya kaoNlakAtAmAM paNa sAmudAyika hiMsA phATI nIkaLI hatI. tethI ? huM tevI kanaDagata karavA uzkeratA ane te mATenA rastA paNa sUcavatA gAMdhIjIe kaoNlakAtA thaI noAkhalI javAnuM TharAvyuM. cAra divasa huM rahyA. teo kaoNlakAtA rokAyA. tyAM to bihAra saLagyuM. kaoNlakAtA ane te pachI bIjuM vizvayuddha zarU thayuM. dukALa, pUra ane moMghavArIe noAkhalInA pratyAghAta rUpe tyAM hiMduoe musalamAnonI kaleAma ke 6 mAjhA mUkI. prajAnA asaMtoSa ane avizvAsanA dArUgoLAmAM zarU karI hatI. A pratikriyAne vakhoDI kADhatAM gAMdhIjIe kahyuM, zuM huM muslima lIganA "sIdhAM pagalAM'nA TharAve jAmagarI cAMpI. 1946 noAkhalImAM je banyuM, tenuM vera bihAramAM levuM e mAnavatAno chuM 8 oNgasTanA aMtamAM noAkhalImAM komI ramakhANa phATI nIkaLyuM. mArga nathI. hiMdu-muslima jo A hatyAkAMDa na roke to upavAsa para ke : idanA divase moTI saMkhyAmAM ne vIjaLIvege tophAnIo pharI vaLyA UtaravAno temaNe nirNaya karyo. "A bevakUpha katalAnA sAkSI banavA ? huM ane niSThura kaleAma zarU karI. pahelAM hinduone gherI levAtA, mAre mATe jIvatA rahevuM nathI.' Ama paNa teo ardha upavAsa para ? huM bacAvanI zarata rUpe muslima lIganA nAme paisA paDAvAtA. hathiyAro hatA ja. A nirNayathI bihAranI paristhiti para tAtkAlika asara 8 huM chInavI levAtAM. dAtaraDAM jevI vastu paNa chupAvelI maLI Ave to thaI ane gAMdhIjI 6 navembara, 1946nA roja noAkhalI gayA. huM ke pUrA parivAranI tAtkAlika katala thatI. gharone peTrola chAMTI Aga kaoNlakAtAthI gopAlaMdo gADImAM ane te pachI padmA nadImAM so re 3 cAMpI devAtI. jIvavuM hoya to dharmapalaTo karavAnI zarata mukAtI ne mAIla AgaboTanI musApharI karI teo cAMdapura pahoMcyA. temanI ? chuM te pachI saccAInI sAbitI rUpe temanI strIone ToLAe pasaMda sAthe majUra khAtAnA pradhAna zamasudIna ahamada tathA baMgALa ka karelA musalamAnane paraNAvavAnuM pharamAna thatuM. tene mATe molavIo sarakAranA be pArlamenTa-sekreTarIo nasarUllAkhAna ane abdula 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa jyAre mAnavI aMtara khAlI kare che, tyAre Izvara tene bhare che. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 paka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI 4
Page #26
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIvI - a pRSTha 260 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima 5 hSAMka ka * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka F IdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhIjIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 6 gAMdhI gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSuka ! razIda hatA. vadhu samayathI temanA ardha-upavAsa cAlatA hatA. avAja dhImo paDato ke AgaboTa para temane hiMdu ane muslima pratinidhio maLavA jato hato. caherA para viSAdanI rekhAo gherI banI hatI. teo { AvyA. muslima pratinidhimaMDaLa akaLAyeluM hatuM. pUrvagraho sAthe sApha zabdomAM hiMduo ane musamalAnone sAcI vAta saMbhaLAvatA. 4 AveluM hatuM. gAMdhIjInA ThapakAnI dahezata sAthe AvyuM hatuM. temanI vANImAMthI prema ane kSamA nItaratAM. OM gAMdhIjIe bedhaDaka temane musalamAnonI bhUlo batAvI te chatAM AsapAsanA gAmomAM paNa moTAbhAganA gharo bALI mUkyAM huM huM temaNe je taTasthatA ane zAMti jALavI te joI muslimo stabdha thaI hatAM. gharanI AsapAsanA jhADa paNa bhUMjAI gayAM hatAM. jIvatA zuM gayA. gAMdhIjIe hiMdu pratinidhi maMDaLane kahyuM. "polIsa ane hatA te badhAMne musalamAna banAvAyAM hatAM. gAMdhIjIe du:khapUrvaka zuM de sarakAranA rakSaNa vinA tamAre cAlavAnuM nathI tevuM jo tame kahetA kahyuM, "mAruM dila raDe che paNa mArI AMkhamAM AMsu nathI, kAraNa ke " ho to tame laDAI zarU thayA pahelAM ja hAra kabUlI lo cho. tamArI AMsu sAranAra pote bIjAnAM AMsu lUchI zakato nathI. dakSiNa che huM ochI saMkhyA nahIM, paNa tamArAmAM ghara karI gayelI asahAyatAnI AphrikAmAM 20 varSa ne hiMdamAM 30 varSa meM sarakAra sAme laData che { lAgaNI tamArI kharI musIbata che. kAyarone duniyAnI koI tAkAta calAvI paNa ahIMno anubhava e tamAma anubhava karatAM vadhAre | ke rakSaNa ApI zake nahIM. huM tamAro bolAvyo Avyo nathI ane mAruM bhISaNa che. baMgALamAM muslimo ane bihAramAM hiMduo duSTatAthI 8 OM mizana pAra pADyA vinA javAno nathI. game tevI naThoratA paNa varyA che. "koNe zarU karyuM ke koNa vadhAre duSTa che te kahevAno artha huM vIratAno Adara kare ja che. pUrva baMgALamAM mAtra eka ja hiMdu hoya nathI. maranArAM ne mAranArAM baMne bhayanA zikAra che. A bhaya ja chuM huM toya te musalamAno vacce rahe ane jarUra paDe to zUravIranI jema temanI mAnavatA ane satyane haNI rahyo che." - maravAnI hiMmata rAkhe tema huM to IcchuM chuM. Akhare musalamAno gAMdhIjInuM noAkhalI javuM muslima lIgane pasaMda nahotuM. * zu paNa ApaNA ja bhAIo che. hathiyAra vAparavAM ja che to asahAya gAMdhIjIne AvavA devA mATe temaNe baMgALanI sarakArane vakhoDI. . huM lokonA rakSaNa mATe vAparo !" gAMdhIjIe sthAnika lokonI madadathI ja kAma karavAnuM nakkI karyuM hai { noAkhalImAM gAMdhIjIno mukAma caumuhAnImAM hato. caumuhAnImAM ane zrIrAmapura nAmanA gAmamAM eka jhUMpaDAmAM kAmanI navesarathI ; ke rAhata kAryo cAlatAM hatAM, paNa temAM koI vyavasthA, yojanA ke zarUAta karI. zrIrAmapuranAM 200 hiMdu kuTuMbomAMthI mAtra traNa ja 3 5 meLa na hatAM. roja moTI saMkhyAmAM nirAzrito ThalavAtAM, temanI bacyAM hatAM. gAMdhIjInI ahiMsAnI pahelAM kadI nahotI thaI tevI huM koI vyavasthA thaI zakatI nahIM. badhe gabharATa, gusso ane uzkerATa AkarI kasoTI thaI rahI hatI. satya kyAMya zodhyuM nahotuM jaDatuM, huM pravartatA hatA. buddhijIvIo gAMdhIjI para nArAja hatA ane temanI paNa hAryA vinA ke nirAza thayA vinA teo ekatA sthApavA mATe zuM ke ahiMsA para A badhA vinAzano doSa DhoLatA hatA. to paNa banatuM karI chUTavA ane temAM ja khapI javA kaTibaddha hatA. paNa gAMdhIjInA AgamanathI tophAnano bhoga banelAomAM naitika hiMmata a zera dUdhamAM zAkabhAjInuM pANI umerI je pravAhI banatuM che ? 8 AvI. prArthanAnA samaye hajAro loko AvatAM, potAnI vyathA rajU ja gAMdhIjInuM savAra-sAMjanuM bhojana hatuM. sAthe thoDI drAkSapautravadhU chuM zuM karatAM ane gAMdhIjI pAsethI navI dRSTi laIne pAchAM pharatAM. AbhA temanI dekharekha rAkhatI, tene paNa temaNe bIje mokalI ApI. meM 3 DAMgara, sopArI ane nALiyerano taiyAra pAka laNaNInI rAha amuka ja vyakti pAsethI sevA levAnI Teva saMyama sAthe baMdha besatI nathI. huM 3 joto hato. e pAkane vAvanArAo maraNane zaraNa thayA hatA. athavA divasanA soLa kalAka teo kAma karatA. vacce vacce kapaDAM pheM $ bhAgI chUTyA hatA. A hariyALIne udAsa citte jotA gAMdhIjI sAMdhatA, pravAsano sAmAna bAMdhatA, chApAMonA hevAlo lakhatA ? 6 gAmegAma pharatA. kudaratanI anupama zobhA, khuzanumA havAmAna hisAba karatA. TapAla lakhatA. DaoNkTaro bhAgI chUTyA hatA. eo ka vacce bhISaNa pAzavatA DokAtI hatI. eka gAmamAM hiMduonAM pAMca lokone kudaratI upacAra zIkhavatA. DaoN. suzIlA nayara bAjunA , 8 jUthonA kula 23 puruSomAMthI 21ne motane ghATa utArI temanI gAmamAM maphata davAkhAnuM calAvatAM, tene kyAreka bolAvI letA. uM lAzono Dhagalo tyAM ja bALI mUkAyo hato. lohInA ne baLavAnA eka gAmamAM temaNe joyuM ke 1400mAMthI 1000 mANaso zuM DAgha temanA AMgaNAmAM dekhAtA hatA. gharonI kALI pharasa dATelA kurAna paDhI zakatA, paNa teno artha jANatA na hatA. gAMdhIjI temane ? dhananI zodha mATe khodI kaDhAI hatI. kurAnano sAco artha molavIonI nArAjagI vahorIne paNa che dattapADAmAM 500 nirAzrito hatAM. temanA punarvasana mATe ane batAvatA. kudaratI vipulatA chatAM loko potAnA ajJAnane lIdhe che zuM tophAno rokavA mATe gAMdhIjIe prayatno AdaryA. eka aThavADiyAthI garIba, asvaccha ane pachAta hatAM, temane keLavavA gAMdhIjIe kuM gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa jo ALasane lIdhe ApaNane duHkha thaze, to ApaNAmAM ALasa nahIM rahe. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka 6
Page #27
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIruM a phebruArI 2015 0 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 pRSTha 27 aMtima hSAMka ka gAMdhI yAya vizeSAMka 5 gAMdhIjIvanano * baMgALI zIkhavA mAMDyuM. roja game teTalA kAma vacce baMgALInI asAmAjika tattva tarIke jotA thayA. saMbaMdho vaNasatA rahyA. 5 huM prekTisa teo karatA hatA. temanI hatyAnA divase paNa temaNe 1946nA oNgasTamAM kaoNlakatAnA "sIdhAM pagalAMthI hiMduomAM OM 2 baMgALIno pATha karyo hato! 1946nA unALAmAM lAla killAmAM bihArI hiMduo moTA pramANamAM marAyA. tyAM vaLI noAkhalImAM AjhAda hiMda phojanA aphasaro para mukaddamo zarU thayo. AjhAda hiMda muslimoe hiMduonI kaleAma karI te khabara AvyA. bihArIo huM phojanA sainikone gAMdhIjIe noAkhalI AvI lokonI sevA ane bihAranAM baMgALIo uzkerAyAM, tophAno phATI nIkaLyAM, je huM zuM karavAnI apIla karI. gAMdhIjInuM jhUMpaDuM bhArata ane videzanA loko gAMdhIjInA upavAsanI vAtathI baMdha paNa thayAM, paNa e tophAnomAM 6 OM mATe tIrthasthAna banyuM hatuM. prArthanA samaye AdhyAtmika UMDANathI gAmo baLyAM. kUvAo mRtadehothI bharAI gayA. gAMdhIjI bihAra hai kaeN bharelA viSayothI laIne rojabarojanI samasyAo para ane samabhAva para AvyA te pahelAM A badhuM banyuM hatuM. te pachI to paMDita neharu, e gAMdhIjI pravacano ApatA. "duSkRtyone namatuM na ApavuM paNa DaryA saradAra paTela, AcArya kRpAlAnI, DaoN. rAjendraprasAda, vAIsaroya hai vagara temanI vacce rahevuM ane satyaparAyaNatA jALavI rAkhavI. phakta vageree bihAra AvIne vahivaTI taMtrane sAbaduM karyuM. A bAbatamAM huM bhalAIno jhAjho upayoga nathI. tenI sAthe jJAnanuM saMyojana thavuM baMgALa karatAM bihAra nasIbadAra nIvaDyuM. gAMdhIjI AvyA tyAre zuM 3 joIe. sUkSma viveka keLavavo. kasoTInI kSaNe kyAre bolavuM ne kyAre paristhiti ekaMdare kAbUmAM hatI paNa bhArelA agni jevuM vAtAvaraNa hai huM mauna rahevuM, kyAre pagalAM bharavAM ane kyAre kazuM na karavuM te samajatAM hatuM. havAmAM dahezata hatI. 6 zIkhavuM joIe.' bihAra AvIne gAMdhIjI gAmaDe gAmaDe, aMtariyALa vistAromAM gAMdhIjIe baMgALanA mukhya pradhAna zahIda suharAvardIne sthiti paNa pharyA. lokone Thapako Apyo, 'hiMdamAM kyAMya paNa kaMI bUruM * jaNAvato ne madada mAgato patra lakhyo. temaNe gAMdhIjI para Aropa kAma thAya tenI javAbadArI potAnI che tevuM dareka hiMdIne lAgavuM ke na mUkyo ke tamAre lIdhe ja baMgALanI paristhiti bagaDI che mATe joIe." khAna abdula gaphArakhAna paNa bihAra AvyA hatA. huM noAkhalI choDI do. gAMdhIjIe temane satya samajAvavAnI ghaNI aphaghAna sarahadanI laDAyaka paThANa prajAne khAne ahiMsA zIkhavI che 3 koziza karI. paNa vyartha! noAkhalInA ghaNAM musalamAna paNa ema hatI. teo AvyA ane gAMdhIjI sAthe dareka tophAnamAM aDagapaNe ? $ mAnatA ke gAMdhIjIne bihAranA muslimo karatAM noAkhalInA UbhA rahyA. 6 hiMduonI ciMtA vadhAre che kema ke gAMdhIjI pote hindu che. sthiti navA AvelA vAisaraoNyanA AmaMtraNathI pachI gAMdhIjI dilhI huM gUMcavAtI hatI. gAMdhIjIe khUba du:kha sAthe kahyuM, 'hiMdu-musalamAnanA gayA. sAMjanI prArthanAomAM kurAnanI AyAto gAvAnI zarUAta ju the saMbaMdhamAM mArI ahiMsA kAma detI nathI.' karI. divaso sudhI teno virodha thato rahyo ane gAMdhIjI prArthanAsabhA che ke bihAramAM paristhiti pAchI vaNasI hatI. tenA hevAlono gAMdhIjI vikherI nAkhatA rahyA. chevaTe virodha zamyo. paNa komI verajherane meM 9 jhINavaTathI abhyAsa karatA. bihAramAM hiMduo musalamAnone bhulAvI de ahiMsA dvArA kaI rIte kAbUmAM lAvavuM te yakSaprazna haju Ukalyo ? huM tevA atyAcAro para UtarI AvyA hatA. gAMdhIjIe bihAra javAnuM nahoto. bAdazAhakhAna paNa A samajatA hatA. temanI samasyA vadhu uM kuM nakkI karyuM. bihAranA AgevAnoe kahyuM to kharuM ke teo gAMdhIjI gaMbhIra hatI: 'ame to bhAratanA paNa nathI ane pAkistAnanA paNa nahIM kuM zuM kahe te badhuM karavA taiyAra che, paNa rAjendraprasAde lakhyuM che tema, rahIe. paNa mahAtmAjI che tyAM sudhI huM ciMtA karato nathI." huM temanA zabdomAM sAco pazcAttApa hato nahIM. gAMdhIjInAM moM parano dilhIthI gAMdhIjI pharI bihAra AvyA. humalAno bhoga zuM viSAda vadhu ghero banyo. 'bihAre baMgALano javAba ApI baMgALane banelAone khoTI pratikriyAomAMthI bacAvavAnuM kAma ghaNuM agharuM chuM che breka mArI che evI mAnyatA pravartatI joIne temane vadhu du:kha thayuM. hatuM. gAMdhIjInI mathAmaNa ene mATe ja hatI. prArthanAsabhAomAM ke : prArthanA daramyAna temaNe e du:kha vyakta karyuM ane muslima nirAzrito paNa teo lokone A aMge samajAvatA. kurAnanI AyAtonuM paThana mATe phALo karyo. garIboe paNa temAM zakti mujaba dAna karyuM. cAlu ja hatuM. tenA anuvAdanA paThana sAme, koI virodha karatuM ? huM jo ke bihAranA banAvonAM mULa paNa UMDAM hatAM. 1930 pachI nahIM; paNa arabImAM AyAto bolAya to virodha thato. gAMdhIjI 8 huM muslima lIgano cUMTaNIomAM parAjaya thayo ane koMgresano vijaya. kahe, "muslimo kharAba kAma kare tethI kurAnanI mahattA ochI thAya che ke tethI lIga akaLAI UThI hatI. tethI jyAre 1939mAM hiMdanI saMmati che tevuM huM na mAnuM. bihAramAM hiMduo gAMDA banyA tethI zuM gItA re OM vinA tene briTizoe 'vizvayuddhamAM bhAga lenAra deza' jAhera karyo kharAba thaI jAya che?' OM ne tenA virodhamAM bihAramAM koMgresanA pradhAnamaMDaLe rAjInAmuM ApyuM daramyAna kolakAtAmAM paristhiti bagaDI hatI. huM tyAre muslima lIge 'muktidina' Ujavyo ane ethI hiMduo lIgane 1947nA oNgasTamAM gAMdhIjI dilhI thaI zrInagara pahoMcyA. 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vize je mANasa dharatI para, AkAza oDhIne su e, tene kono bhaya ? vatano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI 4
Page #28
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jI 8 |atha pRSTha 280 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima * hSAMka 5 aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano ke tyAM mahArAjAne ane rASTrIya pariSadanA kAryakartAone maLyA ane loko khUba uzkerAyelAM hatAM. gAMdhIjInI samajAvaTa sAme uzkerAI ka huM vAhanI nirAzritonI chAvaNImAM gayA. sarvasva gumAvI beThelAM ghAyala jatAM ne dalIlo karatA. re bhayabhIta lokone kyA zabdamAM AzvAsana ApavuM? gAMdhIjI premathI 14mI oNgasTe paNa Ama ja cAlyuM. AjhAdInI AgalI sAMjanI meM temanA mAthe hAtha pheravI IzvaranuM zaraNuM levA kahetA. e loko potAnI prArthanAsabhAmAM 10,000 thI paNa vadhu lokone saMbodhatAM meM huM salAmatI aMge ciMtita hatAM. gAMdhIjIe kahyuM, "mArI dIkarI jevI gAMdhIjIe kahyuM, "AvatI kAlathI ApaNe briTiza gulAmImAMthI mukta hai 6 suzIlA nAyarane huM ahIM bAna tarIke choDI jAuM chuM. tamArA para thaizuM, paNa ApaNA dezanA be TukaDA thaze. AnaMda ane zoka baMne 6 OM Aphata Avaze to pahelAM te prANa Apaze !' sAthe che. javAbadArI moTI che. tene upADavAnI zakti Izvara ApaNane paNa tophAno pharI zarU thayAM hatAM. chAvaNInI haoNspiTalamAM Ape.' suharAvardIe kaoNlakAtAnAM tophAno mATenI potAnI raeN ja ghAyalonI vaNajAra AvatI. pUrva paMjAbamAM eka gurudvArAmAM AbarU javAbadArI svIkArI. 15 oNgasTanA rASTradhvaja pharakAvavAnA & bacAvavA 74 strIo kUvAmAM kUdI paDI hatI. A strIomAMthI kAryakramanI taiyArI hiMdumuslimo sAthe karavA lAgyA. zahera badhI T bacI gayelI ekamAtra 17 varSanI chokarI paNa A chAvaNImAM AvI. tArAjI bhUlI ullAsamAM AvI gayuM hatuM. gAMdhIjI 15 oNgasTanI 8 acAnaka chAvaNInA rakSako badalAyA ane pAkistAnI sainiko cokI savAre be vAgye UThyA. mahAdevabhAInI pAMcamI puNyatithi hatI. meM chuM karavA AvyA. temaNe sthAnika musalamAnone chaDecoka kahevA mAMDyuM gAMdhIjIe upavAsa karyo, gItApATha karyo. kanyAo e AvIne huM ku ke have tame bedhaDaka chAvaNI para humalo karI zako. suzIlA nAyaranI ravIndragIto gAyAM. sUryodaya sudhI darzanArthIo AvatAM rahyAM. baMgALanuM zuM che zraddhA DagI gaI. have nirAzritone pAkistAna na choDavAnuM kahevAno pradhAnamaMDaLa page lAgavA AvyuM. gAMdhIjIe kahyuM, 'tamArI sAcI haiM je koI artha nahoto. vAhanI chAvaNI khAlI karavA temaNe hiMdanAM kasoTI have che, sattAthI cetajo, sevA karajo !' paNa javAbadAra sthAnoe patravyavahAra zarU karyo. jANe eka varSanA pAgalapaNA pachI acAnaka zAMtino sUrya Ugyo * kAzmIrathI lAhora, paTanA ane kaoNlakAtA thaI gAMdhIjI pharI hoya tema divasabhara 'hiMdu-muslima bhAI-bhAI" sUtro pokAratAM 6 3 noAkhalI javA mAgatA hatA. dilhImAM 15 oNgasTa-hiMdanA saraghaso pharyA paNa gAMdhIjInA caherA para utsAha nahoto. sAMje 4 svAtaMtryadinanI ujavaNInAM Ayojano purajozamAM cAlatAM hatAM, 30,000nI medanIne saMbodhatAM temaNe kahyuM ke A bhAIcAro kAyamI che 6 paNa gAMdhIjInuM mana tyAM lAgatuM nahotuM. 8 oNgasTa, 1947nA ane sAcA dilano hoya evI AzA huM rAkhuM chuM. hiMdu-muslimanI huM teo kaoNlakAtA gayA. 1946nA oNgasTanA hatyAkAMDa pachI mizra medanIe "jayahiMda'nA nArA lagAvyA ane gAMdhIjInA caherA 6 che kolakAtAmAM kadI zAMti nahotI sthapAI. khUna, Aga, lUMTa, baoNmba, eNsiDa para maMda smita pharakyuM. pheMkavAnA banAvo banyA ja karatA. vistAro 'hiMdu' - "muslima' e rIte 16 ogasTe prArthanAsabhAmAM 50,000 loko hatA ne te paNa vaheMcAI gayA hatA. temAM vaLI kolakAtAnA muslima lIganA pachInA divase eka lAkha. A utsAha keTalo sAco ne UMDo che te huM pradhAnoe pAkistAna javAnuM nakkI karyuM, tethI muslimo bhayabhIta vize gAMdhIjInA hRdayamAM bhIti hatI. mIrAMbahenane teoe kahyuM, huM kuM banyA. gAMdhIjI kaoNlakAtA AvyA ke tarata ja kaoNlakAtAnA bhUtapUrva "A ekatA atizaya Akasmika che. sAcI lAgatI nathI.' { meyara mahammada usmAne gAMdhIjIne kolakAtAnA muslimone bacAvI 19 oNgasTe prArthanAsabhAmAM pAMca lAkha loko hatAM. bIjAM che 6 levAnI vinaMtI karI ane temanI salAmatI mATe kaoNlakAtA rokAI sthaLoe ramakhANo cAlu hatAM tyAre kolakAtAnI zAMti saune preraNA huM javAnuM kahyuM. gAMdhIjIe kahyuM ke "mAre paMdaramI oNgasTa pahelAM ApatI hatI. bihAramAM paNa zAMti phelAtI jatI hovAnA samAcAra 6 che noAkhalI pahoMcavuM che. jo tyAMnAM hiMduonI salAmatInI bAMhedharI AvyA. laoNrDa mAunTabaeNTane gAMdhIjIne lakhyuM, "paMjAbamAM mArA hajAro : tame Apo to huM 13 oNgasTa sudhI kaoNlakAtA rokAIza." sainiko ramakhANa aTakAvI zakatA nathI. baMgALamAM tame 'vana maeNna che zahIda suharAvardI karAMcIthI AvyA hatA. temaNe paNa gAMdhIjIne ArmI'nuM kAma saphaLatAthI karyuM che.' huM kaoNlakAtA rokAvAnI vinaMtI karI. gAMdhIjIe kahyuM, 'tame mArI sAthe 1947nA mArcamAM gAMdhIjIe noAkhalI choDyuM hatuM paNa saMparka huM huM rahI zAMti sthApavAmAM madada karavA taiyAra ho to huM rokAuM. ApaNe cAlu hato. gAMdhIjIe kahyuM, "bIjI sapTembare huM noAkhalI jaIza. huM ke baMnee lokonA gaLe utAravAnuM che ke jyAre paraspara saMmatithI daramyAna gAMdhIjInA raheThANamAM ja tophAnIonuM ToLuM ghUsI AvyuM. 8 bhAgalAno nirNaya levAyo che to pachI A kApAkApI zA mATe? be musalamAnonI pAchaLa paDyuM hatuM. temane bacAvavA jatAM gAMdhIjI jai huM suharAvardI ane mahammada usmAna baMne taiyAra thayA. eka gaMdA para paNa paththara ane lAkaDIthI humalo thayo. gAMdhIjI sahejamAM bacI huM 6 mahollAnA tUTyAphUTyA makAnane vasavATa mATe sAruM karavAmAM AvyuM. gayA. bhAre duHkhathI temaNe kahyuM, 'zAMti A che zuM?' gAMdhIjIe ? gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa 'zuddha manathI bolAyelo zabda kadI vyartha hoto nathI. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI
Page #29
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIruM che | a phebruArI 2015 0 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 pRSTha 29 aMtima 8 hSAMka ka gAMdhI ke noAkhalI javAnuM mAMDI vALyuM. "A saMjogonA mATe ahIMthI khasavuM pAra nahoto. gAMdhIjInA hRdaya para jakhamo paDatA hatA. lokonA ghA * huM nathI." temanI vAta sAcI hatI. kaoNlakAtAmAM paristhiti vaNase to tAjA hatA, manamAM eTaluM jhera bharyuM hatuM ke gAMdhIjInI vAto ne haiM che tenA atyaMta gaMbhIra pratyAghAta noAkhalImAM paDe. bIjA divase hAjarI ghaNIvAra temane khaTakatAM, paNa aMte teo gAMdhIjInI doravaNI - OM savAranAM chApAomAM zAMtinI apIla pragaTa thaI, paNa bapore pramANe cAlavA kabUla thatAM. prArthanA pravacanomAM zAMti ane sai huM ekasAthe ghaNI jagyAe komI hiMsA phATI nIkaLI. 31 oNgasTe sadbhAvanAnI apIla cAlu ja hatI. rASTrIya sevaka saMghanA vaDA huM zuM gAMdhIjI upavAsa para UtaryA. teo nabaLA to paDI ja gayA hatA. gAMdhIjIne maLavA AvyA. khUnAmarakInI pAchaLa rASTrIya sevaka saMghano 6 OM traNa upavAsa pachI temano avAja maMda paDI gayo. nADI aniyamita hAtha hato te koIthI chUpuM nahotuM, paNa tenA netAo kahetA ke ame haiM kaeN thaI gaI. cakkara AvavA lAgyAM ane kAnamAM mAkhIo jevo to hiMduonI rakSA karIe chIe, musalamAno sAthe amane vera nathI." gaNagaNATa saMbhaLAvA lAgyo. mUThI hADakAMnA e vRddhanI A dazA gAMdhIjI temane oLakhatA hatA. ethI teo tene ke & joI, hiMdu-musalamAna gabharAyA. "ApanI badhI zarato maMjUra che. "saramukhatyArazAhIvALI komI saMsthA tarIke varNavatA. Apa upavAsa choDo." gAMdhIjIe kahyuM, "zaheramAM kAyamI zAMti sAMjanI prArthanAmAM kurAnanI AyAto bolAI tyAre virodha thayo chuM 3 sthapAI che tevuM mane aMtaHskuraNAthI lAgaze tyAre ja huM upavAsa ane paththaro varasyA. gAMdhIjI muslima nirAzritonI chAvaNImAM gayA hai huM choDIza." tyAre temane gherI levAmAM AvyAM. gAMdhIjIe temane zAMta rAkhavA je juM 6 Trako bharI bharIne hathiyAro gAMdhIjIne soMpAyAM. tophAnIonAM zabdo kahyA temAM navuM kaMI nahotuM. paNa gAMdhIjInA hRdayanI vedanA 6 OM jUtho, kaoNlakAtAnI saghaLI komonA pratinidhio AvI zAMtinI ToLAMne sparzI ane ToLuM zAMta thayuM. gAMdhIjIe kahyuM, 'hiMsA hiMdu ke che * khAtarI ApavA lAgyA. 'tophAno to guMDAoe karyA hatA. gAMdhIjI zIkha dharmane bacAvI nahIM zake. IslAmane paNa talavAre nathI bacAvyo. te kahe, 'nAgarikonI nAmaI ja guMDAone tAkAta Ape che. tophAnanuM AjhAda prajA tarIke tamAre svataMtra, dayALu ane bahAdura banavAnuM che punarAvartana nahIM thAya tenI khAtarI ApI zakazo?' ne jo tophAno che. satata jAgrata rahevAnuM che. eka yuddha kevaLa bIjA yuddhane janma che thAya to tame mane khabara ApavA jIvatA nahIM raho, paNa jemanI Ape che." meM salAmatInI pratijJA lIdhI che temanuM rakSaNa karatA khapI jazo?' A badhAM ramakhANoe sAbita karyuM ke prajA yogya keLavaNI pAmelI haiM bolatAM bolatAM gAMdhIjIne tammara AvyAM. hiMdu-muslima netAoe na hoya to lokazAhI vyartha che. laghumatI ane bahumatInI paraspara 6 zuM pratijJAnA kharaDA para sahI karI ke kaoNlakAtAmAM ame komI kalaha 'duzmana" lekhavAnI ramatamAM karoDo mANaso pAyamAla thaI gayA. 6 thavA daIzuM nahIM ne tene mATe maraNa paryata jhajhUmIzuM.' ke chevaTe gAMdhIjIe upavAsa choDyA. 7 sapTembare teo dilhI bhAgalA pachI cAra karoDa muslimo hiMdamAM hatA. AgevAnovihoNo meM 9 javA ravAnA thayA. tyAMthI temane paMjAbane ThAravA javAnuM hatuM. A samUha zaMkAkuzaMkAothI bharelo hato. aphavAonuM bajAra garama huM dilhI paNa kabrastAna banyuM hatuM. covIsa kalAkano kaphsa, lazkaranI hatuM. bhayabhIta loko vadhu bhayabhIta banatAM. rASTrIya sevaka saMghano huM ku cokI, goLIbAra, lUMTaphATa, rajhaLatAM zabo ane pazcima paMjAbamAMthI khullo Adeza hato hiMdu rAjyanI sthApanA. 'muslimo, hiMda choDo' kuM { AvatA nirAzritonAM vItakonI baLatAmAM ghI homatI e temanuM sUtra hatuM. temanuM valaNa evuM hatuM ke eka vAra badhA hiMduo ? 6 vyathAkathAo...lazkara paNa komI jherathI bAkAta nahotuM. ane zIkho pazcima pAkistAnamAMthI cAlyA Ave, pachI teo huM lAkho loko sthaLAMtara karI rahyAM hatAM. paMjAbamAM sarahadanI baMne pAkistAnamAM hiMduo para thayelA julmonuM vera ahIMnA musalamAno ? bAjue eka karoDa jeTalA loko sAmasAmI dizAmAM sthaLAMtara karI para leze. gAMdhIjIe A dAruNa ghaTanAnA sAkSI na banavAno nizcaya ke : rahyAM hatAM. A badhAMne khorAka, kapaDAM, raheThANa tema ja salAmatI karyo. tophAno daramyAna tUTelI ne hiMduoe kabaje karelI dilhInI che pUrI pADavAno prazna vikaTa hato. uzkerAyelAM loko vacce sAmasAmI ghaNI masjido joI gAMdhIjIe kahyuM, "A masjido khAlI karAvo. huM athaDAmaNa vAraMvAra phATI nIkaLatI. kaoNlakAtA karelo tevo camatkAra tenI marAmata karAvo. e marAmata temAM ghUselA hiMduo ja kare." paNa huM gAMdhIjI dilhImAM karaze tevI lokone AzA hatI. gAMdhIjIe kahyuM, musalamAnone lUMTavAmAM AvatA, amaladAro AMkha ADA kAna karatA. ke "zuM karI zakIza te huM jANato nathI, paNa zAMti nahIM pravarte tyAM saradAra paTela muzkelImAM hatA. gAMdhIjInI samajAvaTo pAchI paDatI re sudhI ahIMthI bIje jaIza nahIM.' hatI. 1947no aMta atyaMta gamagInIbharyo hato. gAMdhIjIe lakhyuM, 5 bIjA divasathI gAMdhIjIe zaheranA tophAnagrasta vistAromAM 'aMgrejo sAmenI laData ghaNI AkarI hatI, paNa Aje mArI sAme jhuM tema ja nirAzritonI chAvaNIomAM pharavA mAMDyuM. lokonI durdazAno AvIne UbhI che te laDatanA mukAbale e laData baccAnA khela jevI 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vize 'jeNe potAnuM vyaktitva khoyuM, teNe sarvasva khoyuM. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka ka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI 4
Page #30
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIva atha pRSTha 300 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima " hSAMka 4 hatI. svataMtratA ApaNane Atmazuddhi karyA vinA maLI che. ApaNe pachIthI khabara paDI ke A SaDayaMtra pAchaLa puNenA "hindu rASTra'nA ka huM jyAM hatA tyAM ja chIe!" ane komI zAMti mATe gAMdhIjIe upavAsa saMpAdaka nAthurAma goDase ane nArAyaNa ADeno hAtha hato. huM { para utaravAnuM nakkI karyuM. mahArASTramAM ugra hiMdu rASTravAdanI prabaLa paraMparA hatI. temAMnAM 3 che tyAM vaLI akhaMDa hiMdanI 375 karoDa rUpiyAnI mUDImAMthI ghaNAMne gAMdhIjIno ahiMsAno dRSTikoNa gamato nahIM. e pahelA hai S pAkistAnane bhAga ApavAno savAla Ubho thayo. baMne dezonA paNa 1934mAM temaNe gAMdhIjI para baoNmba pheMkavAno prayatna karyo huM pratinidhionI vATAghATo pachI e e AMkaDo 55 karoDano nakkI hato. dilhImAMnI gAMdhIjInI kAmagIrI ane 55 karoDa pAkistAnane zuM thayo. hiMda sarakAra e rakama kAzmIrano prazna Ukale pachI cUkavavA ApavAno nirNaya temane gamyo nahoto. vyavasthita kAvataruM thayuM * mAgatI hatI. 11 jAnyuArIe dilhInA rASTravAdI maulAnAoe hatuM. lokone 'breInavaoNza karavAmAM AvyA hatA. jeno ahevAla cha bhAratanA muslimonI kaphoDI sthitinuM gAMdhIjI pAse varNana karyuM. 'pUrNAhUti'nA chellA prakaraNomAM che. huM 13mI jAnyuArIe gAMdhIjI upavAsa para UtaryA. gAMdhIjIno A bAju kAzmIra praznane ukelavAnA prayAso cAlatA hatA, paNa je { svabhAva jANatA saradAre ke neharue dalIla na karI. saradAre gAMdhIjIne yuno vacce AvI cUkyuM hatuM. pariNAmo nirAzAjanaka hatAM. gAMdhIjI ke kahyuM, "Apa zuM Iccho cho te kaho, huM te pramANe karIza.' javAbamAM pratikULatAothI TevAyelA hatA eTale hatAza thayA vinA kAma karatA huM che gAMdhIjIe pAkistAnane 55 karoDa cUkavI devAnuM kahyuM, temanI pathArI rahyA hatA. potAnA jIvananA chellA saptAhamAM gAMdhIjIe huM $ AsapAsa ja eka nAnI sabhA bharAI jemAM A prazna viSe carcA- mahattvapUrNa vidhAno karyA che. temaNe navasvataMtratAnA unmAdanI TIkA huM vicAraNA thaI. gAMdhIjIne musalamAnonA pakSe mAnanArAo gussa karatAM kahyuM hatuM ke, "je koMgresa tyAga, sevA ane sAdagInA AdarzarUpa ka ka thayA. temAMnA eka jUthamAM gAMdhIjInA khUna mATe kAvataruM yojAvA mAMDyuM. hatI te have zAna ane sattAnI pAchaLa zA mATe paDI che? bhAratane 6 ? rAtre sUtro pokArAyAM, 'gAMdhIne maravA do." gAMdhIjIne maLavA vizvamAM tenI naitika zreSThatAnA joreTakavAnuM che." 26 jAnyuArInA hai AvelA neharu potAnI kAramAMthI bahAra dhasI AvyA. 'hiMmata hoya divase temaNe kahyuM, "zuM A ja e svataMtratA che, jenuM svapna meM ane huM huM to sAme Avo. gAMdhIjIne mAratAM pahelAM mane mAravo paDaze." kaoNMgrese joyuM hatuM?' 27mIe savAre gAMdhIjI maharolInA meLAmAM zuM raM loko AghApAchAM thaI gayAM. gAMdhIjInA upavAsathI deza khaLabhaLI gayA. meharolI dilhIthI 7 mAIla dUra dakSiNamAM eka grAmINa vistAra ? che UThyo hato. dezavidezamAMthI muslima AgevAnonA saMdezA AvyA. che. A meLAmAM hiMdu-muslimo baMne Ave che. meLAmAM saMpa ane meM zuM DaoN. jhAkira husene lakhyuM, "Apane ApavA mATe svataMtra hiMda pAse bhAIcArAnuM suMdara dRzya joI gAMdhIjI saMtoSa pAmyA. paNa kAzmIra chuM $ saMtApa sivAya bIjuM kazuM nathI rahyuM e mATe mane khUba zarama Ave che. prazna yunonA valaNathI temane je nirAzA thaI hatI te jatI nahotI. 6 1946nA kaoNlakAtAnA hatyAkAMDa thavAthI gAMdhIjI musalamAnone kahetA 28 jAnyuArIe amerikana lekhaka vinsenTa zIna sAthe ke rahyA hatA ke tame tamArA sahadharmIonA atyAcArane vakhoDI kADho, gAMdhIjInI mulAkAta hatI. gAMdhIjIe kahyuM, "huM sAdhanazuddhimAM, karma ane ru huM paNa tema banyuM na hatuM. pariNAme have hiMdanA musamalAnone vAvyuM zraddhAmAM mAnuM chuM. Aje huM je kahuM chuM te koI sAMbhaLatuM nathI.' zuM tevuM laNavAno prasaMga Avyo hato. 29mI jAnyuArInA divase bannA thoDA zaraNArthIo OM upavAsa choDavAnI gAMdhIjI nA ja pADyA karatA. loko pUchatA, gAMdhIjIne maLavA biralA bhavana AvyA. kahe, 'have tame nivRtta kema re ri 'zuM karIe to Apane saMtoSa thaze ?' gAMdhIjIe jaNAvyuM ke nathI thatA?' gAMdhIjIe kahyuM, "huM koInA kahevAthI nivRtti na laI OM nirAzritone potAnA ghara maLe te." dilhImAM nirAzritonuM zakuM. mAruM du:kha tamArA du:khathI jarA paNa ochuM nathI." Akho 6 = punaHsthApana zarU thayuM. pIDha patrakAra ArtharamUre paNa sahAnubhUtimAM divasa mulAkAto ApI. sAMje teo khUba thAkI gayA hatA. "mAruM ; ka upavAsa zarU karyA. koMgresa pramukha rAjendraprasAdanA pramukhapada nIce mAthuM sakhata du:khe che paNa ATaluM kAma patAvI lauM" kahIne teo ka badhI komanA pratinidhioe zAMtisamiti racI ane komI kAma karatA rahyA. rAtre sADAnave mAliza karAvatA bolyA, 'mAre ? bhAIcArAnI khAtarI Apato TharAva karI baMdhutvanI pratijJA para sahI kolAhala vacce zAMtinI, aMdhakAra vacce prakAzanI, nirAzA vacce zuM karI. gAMdhIjI saMtoSa pAmyA ane 18mI tArIkhe upavAsa choDyA. AzAnI zodha karavAnI che. je koMgresIoe AjhAdI mATe AkarI ? huM 20 jAnyuArInI prArthanAsabhAmAM bombavisphoTa thayo. gAMdhIjI jahemata uThAvelI, balidAno ApelAM, te have svAtaMtrya maLatAM ja huM 6 beThA hatA tyAMthI 75 phUTa pharatI divAla visphoTathI tUTI paDI. A pada ane sattAnI sAThamArImAM phasAI gayA. A sthiti ApaNane 2 OM kAma hatuM 26 varSanA madanalAla pAhavA nAmanA paMjAbI nirAzritanuM kyAM laI jaze? A badhAmAM huM kyAM Ubho chuM?' temaNe kavi najhIranI hai gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI * gAMdhIjIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa 'sAcuM sukha bahArathI nahIM, potAnA AtmAmAMthI maLe che. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka
Page #31
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIruM a phebruArI 2015 * prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 1 pRSTha 31 aMtima 5 hSAMka ka 1no aMtima adhyAya vizeSaka F IdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhIjIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 6 gAMdhI 2 paMktio TAMkI saMrakSaNa khAtAe saMbhALI hatI. aphATa medanI AMsu vahAvI rahI che he bahAre bAga duniyA caMda roja, hatI. sukhaDanA kASTha para rASTrapitAno deha sAMje cha vAgye pUrNapaNe che dekha lo isakA tamAzA caMda roja." bhasmarUpa banI gayo. reDiyo para neharue kahyuM, 'ApaNA jIvanamAMthI ? khAMsIno humalo thatAM temane penasilInanI goLIo ApI, prakAzano lopa thayo che ane saLaMga aMdhakAra chavAI gayo che. huM paNa temaNe rAmanAma laI sUvAno nizcaya karyo. "yAda rAkhajo jo pyArelAlajI lakhe che, "gAMdhIjI haMmezAM kahetA ke ahiMsA 6 huM koI goLI mArIne mAro prANa levA mAge ne huM UMhakAro karyA duniyAnuM sauthI sakriya baLa che, te saghaLI muzkelIo pAra karAve che ? 6 vinA goLIno sAmano karuM ne rAmanAma leto maruM to ja huM sAco ane tenI sAme dveSamAtra ogaLI jAya che to pachI teo khUnInI zu IzvaraparAyaNa gaNAuM." goLIno bhoga kema banyA? A koyaDAno ukela zodhatAM huM hAMphI : @ 30 jAnyuArI savAre gAMdhIjI 3.30 vAgye UThyA. nityakarmo, gayo. chevaTe temane ukela maLyo, samAdhAna maLyuM jemAM temaNe ? 8 prArthanA vagere patAvyAM. poNA pAMce garama pANI, madha, lIMbuno pUrNAhuti bhAga-4 pAna 46 5-466-467mAM varNana karyuM che 8 huM rasa lIdho. upavAsanI nabaLAI hajI zarIramAM hatI. eka nAnuM jhokuM ane aMte kahyuM che ke, 'kALa kALane grasI jAya che, paNa Avo AtmA 8 khAI teo UThyA. eka phAIlamAMthI ki. gha. mazarUvALAne lakhelo kadI marato nathI.' che eka patra zodhI posTa karavA Apyo. zaMkara nAmanA sAthInI dIkarI TolsaTaoNya sAthenA patravyavahAra daramyAna eka vAra gAMdhIjIe 3 DuM mRtyu pAmI hatI. tene sAMtvana Apato patra lakhyo, "mRtyu ApaNo lakheluM, "je abhuta zodho AjakAla hiMsAnA kSetramAM thAya che te huM 6 sAco mitra che. AtmA kadI marato nathI, phakta zarIra rahetuM nathI. joIne ApaNe AbhA banI jaIe chIe; paraMtu huM bhArapUrvaka kahuM 6 tenA guNo yAda karIne kartavyomAM lAgI jAo.' chuM ke enA karatAMya vadhAre akathya ane azakya lAgatI zodho ? savAre teo cAlavA jatA, paNa khAMsIne kAraNe te divase kamarAmAM ahiMsAnA kSetramAM thaze." huM ja TahelatA rahyA. manu temanA mATe laviMgano bhUko karatI hatI. XXX huM gAMdhIjI kahe, 'AnI jarUra to mane rAte paDaze.' 'paNa taiyAra karI zuM gAMdhIjI have ApaNI vacce nathI? Ano javAba "hA, huM dai rAkhuM chuM." "zI khabara rAte huM jIvato hoIza ke nahIM." nathI' evo ApavAnI konAmAM hiMmata che? gAMdhIjIe eka hai pachI pyArelAlajIne koMgresa ke naye vidhAna kA masaudA' lekha vAra lakheluM, "marIza tyAre paNa thoDo ja zAMta thavAno chuM?" { Apyo. mAliza karyuM, snAna karyuM. snAna pachI teo tAjA, prasanna, A vAkya khUba arthagarbha che. vinobAe kahyuM hatuM te mujaba ujjavaLa lAgatA hatA. thoDI majAka paNa karatA hatA. baMgALInI "mahApuruSo jyAre potAnA dehamAM hoya che tyAre emanI zakti $ ka prekTisa karI. sAMjanI prArthanA vakhate teo saradAra paTela sAthe vAto sImita hoya che, jyAre teo dehamukta thAya che tyAre emanI 6 karI rahyA hatA. pAMca vAgye teo manu ane AbhAnA khabhe hAtha zakti asIma thaI jAya che." gAMdhIjInuM mRtyu thayuM tyAre temanI re huM nAkhI prArthanAsabhAmAM javA nIkaLyA. bhIDa hatI. lokonA pAse ghaDiyALa, cazmA, caMpala, jamavAnA be traNa vAsaNa ane huM abhivAdanano pratyuttara pratinamaskArathI ApavA temaNe hAtha joDyA. betraNa joDa ghotI-cAdara sahita mAtra dasa ja vastu hatI. je haiM tyAM bhIDane haTAvato eka mANasa AgaLa Avyo ane praNAma karavA aparigrahanuM AvuM ajoDa udAharaNa itihAsamAM ke bhaviSyamAM huM EUR mAgato hoya tema namIne teNe gAMdhIjI para traNa goLI calAvI. kadI maLe? OM pahelI be goLI pITha soMsarI pasAra thaI gaI. eka phephasAmAM bharAI bApunuM mRtyu to barAbara evuM ja thayuM hatuM jevuM eka mahApuruSanuM gaI. traNe goLI gAMdhIjIe UbhA UbhA jhIlI. jamIna para DhaLI thavuM ghaTe. paNa manuSyanI picakArI manovRttine lIdhe temano deha je meM * paDyA tyAre aMtima zabdo nIkaLyA. "rAma...rAma.' cahero bhUro paDI gayo. rIte haNAyo tenuM duHkha to saune rahevAnuM che. zuM loko stabdha thaI gayAM. gAMdhIjIno prANa UDI gayo hato. *** 3 hatyArAne biralA bhavananA mALI raghue pakaDI lIdho. (AdhAra : "AMsu lUchavA jAuM chuM" - mahendra meghANI. "pUrNAhuti' mRtyuzadhyA para gAMdhIjI zAMta ane udAsa lAgatA hatA. bhAga-4-pyArelAlajI) bIjI savAre mRtadehane thoDA kalAka jharUkhAmAM darzanArthe mUkavAmAM taMtrI vibhAga 'janmabhUmi', janmabhUmi bhavana, zuM Avyo. sADA agiyAre phUlothI zaNagArelI zastragADImAM temano janmabhUmi mArga, phorTa, muMbaI- 400 001. che deha triraMgI dhvajamAM lapeTIne mUkyo. agnisaMskAranI vyavasthA mobAIla : 09221400688. 'gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vize rAma nAma tene ja tAre che, je tene zraddhAthI niraMtara jape che. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5
Page #32
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIvI atha pRSTha 320 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima hSAMka ka gAMdhIjInA chellA upavAsa 1 pyArelAla Inano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI [ mahAtmA gAMdhInA aMtima varSomAM pyArelAla nayyara temanA aMgata saciva hatA. temanA bahena DaoN. suzIlA naththara mahAtmA gAMdhInA aMgata tabIba hatAM. komI dAvAnaLa ThAravA gAMdhIjI sarahadI vistAromAM pharatA hatA tyAre DaoN. suzIlA nayyara temanI sAthe hatAM. teo jIvanabhara mahAtmA gAMdhI sAthe joDAyelA rahyA. gAMdhIjInA aMtima varSonuM vigatavAra varNana "dha lAsTa phejha'nA cAra graMthomAM karyuM che, je A viSayanA sauthI vadhAre AdhArabhUta graMtho gaNAya che. uparAMta temaNe dAMDIkUca, svAtaMtryasaMgrAma, satyAgraha jevA viSayo para zraddhaya graMtho ApyAM che. ka prastuta lekha ane A aMkamAM samAviSTa pyArelAlanA anya lekha "dha lAsTa phejha -- vaoNlyuma 4' (pUrNAhuti bhAga-4mAMthI levAmAM AvyAM che.] - hiMda ane pAkistAna vacce taMgadilImAM uttarottara vadhAro karanArAM 11mI jAnyuArIe dilhInA keTalAka maulAnAo gAMdhIjIne huM aneka kAraNomAM bIjA ekano umero thayo. e kAraNa hatuM avibhakta maLavA AvyA. teo rASTravAdI musalamAno hatA ane hiMdanI bahAra che huM hiMdanI rokaDa mUDInA pAkistAnanA bhAgano savAla. bhAgalA javAno temaNe InkAra karyo hato. gAMdhIjI AgaLa temaNe phariyAda 6 samitinA nirNaya anusAra, 375 karoDa rUpiyAnI kula rokaDa karI ke, amArI dhIraja have lagabhaga khUTavA AvI che. OM mUDImAMthI sattAnI pherabadalInA divase pAkistAnane 20 karoDa sAMje prArthanAsabhAmAM temaNe maulAnAo sAthenI vAtacItano chuM ApavAmAM AvyA hatA. A phALavaNI kAmacalAu hatI ane ullekha karyo. temaNe kahyuM ke, pAkistAnamAM musalamAno pAgala banyA ka pAkistAnane cUkavavAnI rakamano chevaTano AMkaDo nakkI karavAmAM che ane temaNe ghaNAkharA hiMduone tathA zIkhone tyAMthI hAMkI kADhyA Ave tyAre e rakama gaNatarImAM levAnI hatI. be saMsthAonA che. hiMdanA rAjyasaMghanA hiMduo paNa ema ja karaze to teo potAno re pratinidhionI aneka pariSado maLyA bAda navembaranA chellA vinAza notaraze. aThavADiyAmAM e AMkaDo papa karoDano nakkI karavAmAM Avyo. 12mI jAnyuArIe bapora pachI gAMdhIjI haMmezanI jema, biralA kAzmIra parano humalo purajozamAM cAlI rahyo hato. vATAghATo bhavananI vizALa laoNnamAM taDakAmAM beThA hatA. e somavAra, eTale huM 6 daramyAna, hiMda sarakAre spaSTa karyuM hatuM ke, kAzmIranA savAlano ke, temano monavAra hato tethI potAnuM prArthanA-pravacana teo lakhI re haiM ukela paNa na Ave tyAM sudhI nANAM cUkavavAmAM nahIM Ave. rahyA hatA. anuvAda karIne sAMje prArthanAsabhA AgaLa te vAMcI re pAkistAnanA pratinidhioe vATAghATo daramyAna A muddA aMge saMbhaLAvavA mATe mArI bahena eka pachI eka pAna vAMcatI hatI. te * ustAdIthI cUpakIdI sevI ane hiMdanA pratinidhione temanI saMmati avAka banI gaI ane mArI pAse doDatI AvIne teNe kahyuM ke, ka E tarIke e cUpakIdIne mAnavA dIdhI. paraMtu nANAMkIya hissA aMgenI dilhImAM pAgalapaNuM baMdha na thAya to, gAMdhIjIe AmaraNa upavAsa re = samajUtI lekhanabaddha thaI ke tarata ja teo ene bIjA muddAothI para UtaravAno nirNaya karyo che. alaga pADavA lAgyA. e ja vakhate kAzmIra saMbaMdhamAM temanuM valaNa kalakattAnA potAnA upavAsa bAda gAMdhIjI dilhI AvyA huM vadhAre akkaDa banyuM. ene pariNAme hiMda sarakAre e rakamanI cukavaNI tyArathI, tyAM je banI rahyuM hatuM e paristhitimAM mAro dharma zo che huM 6 mokUpha rAkhI. paMDita neharue jAhera nivedanamAM hiMdanA rAjyasaMghanI e savAla haMmezAM teo potAnI jAtane pUchyA karatA hatA. huM sthitinI cokhavaTa karI: "AvA saMjogomAM rAjya bIjA pakSanuM musalamAno potAnA duHkha ane vItakonI kathA laIne temanI pAse haiM meM leNuM sthagita kare che. e arthamAM ame kazuM paNa sthagita karyuM nathI. AvatA hatA temane teo kazo javAba ApI zakatA nahotA. ke ame to eTaluM ja kahyuM che ke, A karAra ame svIkArIe chIe, sattAvALAo pAsethI teo vadhAre karAvI zakatA nahotA. kadAca, paraMtu badhA ja muddAonuM nirAkaraNa thavuM joIe. ane ame eno temanA saMjogomAM sattAvALAo vadhAre karavAnI sthitimAM nahotA. huM pUrepUro amala karIzuM.' naitika paDakAranI sAme lAcArI teo sahI zakatA nahotA. potAnA hai 1948nA jAnyuArInI chaThThI tArIkhe gAMdhIjIe laoNrDa udveganA UMDANamAMthI upavAsano nirNaya udbhavyo. emAM dalIlo kai huM mAunTabeTana sAthe e savAla aMge carcA karI. mAunTabeTane kahyuM, mATe avakAza ja nahoto. saradAra paTela ane paMDita neharu mAtra be 'pAkistAna mAge che te rokaDa rakamanI cukavaNI hiMdanI sarakAra kalAka pahelAM ja temanI sAthe hatA. temanA dilamAM zuM cAlI rahyuM OM aTakAvI rAkhaze to, tene pakSe e 'beAbarUbharyuM prathama kRtya" thaze. hatuM teno izAro sarakho paNa temaNe temane Apyo nahoto. * gAMdhIjIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa sukhanI cAvI satyanI ArAdhanAmAM che. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka 4
Page #33
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jI a phebruArI 2015 * prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 pRSTha 33 aMtima 5 hSAMka ka URIC che e nirNaya jAhera karatuM lekhI pravacana sAMjanI prArthanAsabhAmAM mAruM mana sabaLa rAkhaje, jethI huM jIvavAnI lAlace upavAsa na ka huM vAMcI saMbhaLAvavAmAM AvyuM. upavAsa bIje divase baporanA bhojana choDuM.' bAda zarU thavAnA hatA. upavAsa mATe kazI samayamaryAdA nahotI. upavAsa 13mI jAnyuArIe bapore 11 ne 55 miniTe zarU upavAsa daramyAna mIThAvALuM athavA mIThA vinAnuM pANI ane khATA thayA. e vakhate gAMdhIjInuM priya bhajana vaiSNavajana to tene dIpa tathA hai 6 lIMbuno rasa teo levAnA hatA. " "bahAranA dabANa vinA paNa phrena nA sarve fdha vaMDarasa nuM aMgrejI bhajana suzIlAe gAyuM huM huM kartavyanI bhAvanA jAgrata thavAne kAraNe badhI komo vacce hRdayanI ane pachI rAmadhUna gAvAmAM AvI. mAtra jUja nikaTanA mitro ane 6 . ekatA pharIthI sthapAI che." evI khAtarI temane thAya tyAre ja temanA gharanA mANaso hAjara hatAM. teo zAMti anubhavavA lAgyA. potAno che upavAsa chUTavAnA hatA.' upavAsa zarU thayo ke tarata ja gAMdhIjIe mane temanI pAse bolAvyo ke temanuM nivedana A pramANe hatuM: ane kahyuM, 'tame ahIM raho ane mArA upavAsa daramyAna rijhananuM hiMdanI pratiSThA ghaTavA lAgI che tathA eziyAnA hRdaya paranuM kAma saMbhALo ema huM IcchuM chuM." ane e dvArA samagra duniyA paranuM tenuM prabhutva jhapATAbaMdha lupta saradAre ke paMDita neharue temanI sAthe dalIlomAM UtaravAno chuM thatuM jAya che. A upavAsane nimitte ApaNI AMkha UghaDaze to prayAsa na karyo, jo ke, saradAra ghaNA ja asvastha thaI gayA hatA. meM e badhuM pAchuM lAdhaze. hiMda potAno AtmA khoze to, duniyAnuM saradAre gAMdhIjIne kahevaDAvyuM ke, Apa je kaMI Iccho huM karIza. huM AzAnuM kiraNa lupta thaze. javAbamAM gAMdhIjIe sUcavyuM ke, pAkistAnanA rokaDa mUDInA zuM kaTokaTIne prasaMge koIe nabaLAI batAvavI joIe nahIM.. hissAnA savAlane sauthI prathama sthAna ApavuM joIe. zuddha upavAsa, dharmapAlananI peThe, svata: badalArUpa che. kazuM eka zIkha mitre pUchyuM, ApanA upavAsa mATe Apa kone pariNAma lAvavA khAtara huM upavAsa nathI karato. mAre upavAsa javAbadAra lekho cho? gAMdhIjIe javAba Apyo ke, mAro upavAsa karye ja chUTako, ema mane lAge che eTale huM e karuM chuM. hiMdanA khAsa koI vyakti sAme nathI ane chatAM saunA aMtarAtmAne uddezIne huM hiMdu dharmanA, zIkha dharmanA ane IslAmanA vinAzano sAkSI te che. banavA karatAM mRtyu mAre mATe umadA muktirUpa banaze. 16mI jAnyuArInA mIrAbahena paranA patramAM potAnA 4 laoNrDa mAunTabeTane sahelAIthI nirNaya svIkArI lIdho. gAMdhIjInA upavAsane 'mArA sauthI mahAna upavAsa tarIke ' varNavIne gAMdhIjIe hai huM sauthI nAnA putra devadAse tera kalAka sudhI prayAsa karyo, nirNaya lakhyuM: 'chevaTe e evo nIvaDaze ke kema enI tamAre ke mAre ciMtA huM jAhera karavAmAM Avyo te pachI ja temane upavAsanI jANa thaI. karavAnI nathI. ApaNI ciMtA to khuda kArya mATe hoya, kAryanA ke temaNe temanA pitAne patra lakhyo "mArI mukhya ciMtA ane dalIla e pariNAma mATe nahI." zu che ke Apa Akhare adhIrAIne vaza thaI gayA. dilhI AvyA pachI eka musalamAna mitre, 'musalamAnone khAtara' upavAsa choDavAne ? huM Ape keTalI bhAre saphaLatA mAtra dhIrajapUrvaka mahenata karavAthI meLavI gAMdhIjIne AjIjI karI. kAzmIranA vaDA pradhAna zekha abdullA huM 6 che, eno khyAla Apane nathI. ApanI mahenatathI lAkho bacyA che nAyaba vaDA pradhAna bakSI gulAma mahammada sAthe dilhI AvyA hatA. ane lAkho bacata, paNa Apa ekAeka dhIraja khoI beThA cho. temaNe paNa 'kaMI nahI to kAzmIrane khAtara' upavAsa choDavAnI 8 AnA javAbamAM gAMdhIjIe kADhelA udgAro zraddhAnA mahAkAvya gAMdhIjIne vinaMtI karI. $ tarIke amara raheze, 'mAruM dhyAna mArA arthamAM utAvaLe kAcuM nathI, maulAnA AjhAde kahyuM, 'temanI sAthe vadhu dalIlamAM UtaravuM e huM tArA arthamAM kharuM. kema ke e ghaDatAM mane sAmAnyapaNe lAgavo temanI vedanA vadhAravA barobara che. temanI zarato pUrI pADavAne jha joIe ethI ocho vakhata lAgyo. paNa tenI pUrve cAra dahADAnuM ApaNe zuM karI zakIe eno vicAra karavo e ja eka vastu ApaNe vicAramaMthana hatuM; prArthanA hatI. ethI ene utAvaLa kahevAya ja nahIM karavAnI che.' A kAryane huM mArI dhIrajanI parAkASThA gaNuM chuM. mArA dilhI pachIthI hindu ane zIkha nirAzritonuM eka pratinidhimaMDaLa AvyuM. AvyA pachI je pariNAmo AvyAM hoya, tene sAru huM yaza nathI laI gAMdhIjIe temane kahyuM ke, mArA upavAso choDAvavAnuM tamArA hAthamAM hai zakato. puruSArthane huM hArI beTho, tyAre ja Izvarane khoLe meM mAthuM che. raM mUkyuM. rAma mAraze toye zreya che ane rAma rAkhaze toye zreya che. mAunTabaeNTane kahyuM: 'temanA upavAsa saMbaMdhamAM mAre mAtra eka 6 ane mAre to eka ja prArthanA karavI rahI: "he rAma! upavAsa daramyAna ja TIkA karavAnI che. temaNe prathama paMDita neharu sAthe e viSe carcA haiM gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vize | gAMdhI jIvanano aMtima adhyAca vize. ' niyama ane zista vinA koI kAma thatuM nathI. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka ka
Page #34
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jI 8 |atha pRSTha 340 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima * hSAMka 5 * karavI joItI hatI." rAjyasaMghanA pradhAnamaMDaLanI sabhA biralA bhavananI laoNnamAM upavAsI ka e divase chApAMomAM AghAtajanaka hevAla pragaTa thayo hato. gAMdhIjInI pathArInI AsapAsa maLI. ane temAM rokaDa mUDImAM che 2 sarahada prAMtamAMthI hiMdu tathA zIkha nirAzritone laI AvatI gADI pAkistAnanA hissA saMbaMdhamAM navesarathI vicAra karavAmAM Avyo. 4 8 para pazcima paMjAbamAM gujarAta relave sTezane humalo karavAmAM Avyo musalamAno pratye gAMdhIjInuM valaNa pakSapAtabharyuM hovAnuM jeo re $ hato. saMkhyAbaMdha utAruonI katala karavAmAM AvI hatI ane mAnatA hatA teo ethI vadhAre gusse thayA. eka jhanUnI jUthe temanuM huM 'zuM strIone upADI javAmAM AvI hatI. eno ullekha karIne khUna karavA mATe kALuM kAvataruM yojavAnI taiyArI karavA mAMDI. cha mAunTabaeNTane kahyuM, 'e vastu mi. gAMdhInA kAryane vadhAre muzkela rAtre pazcima paMjAbathI AvelA keTalAka zIkhoe biralA bhavana hai = banAve che. paraMtu e kAraNe temano vijaya vadhAre yazasvI thaze. sAme dekhAvo yojyA ane 'gAMdhIne maravA do' vagere pokAro temaNe re gAMdhIjIne meM A vAta karI tyAre temaNe 'harino mAraga che zUrAno, karyA. gAMdhIjIne maLIne paMDita neharu e ja vakhate biralA bhavanathI huM nahIM kAyaranuM kAma jone' e gujarAtI kavi prItamanI suprasiddha kaDI javAne moTaramAM beThA. A pokAro sAMbhaLIne te potAnI moTaramAMthI huM mane gAI saMbhaLAvI. bahAra dhasI AvyA. UMce sAde te bolI UThyA "gAMdhIne maravA do' upavAsane bIje divase gujarAtanAM bhAIbahenone' udezIne evA pokAra karavAnI hAma koNa bhIDe che ? hiMmata hoya te mArI ? huM temaNe patranA rUpamAM saMdezo mokalyo. hAjarImAM e zabdo pAchA uccAre. teNe prathama mane mArI nAkhavo huM mu divasa daramyAna dilhInA maulAnAo temane maLavA AvyA tyAre joIze.' dekhAvo karanArAo AghApAchA thaI gayA. kuru 'have tamane tarata saMtoSa thayo?' ema kahIne gAMdhIjIe temanuM gAMdhIjInA upavAsanA samAcAre lokomAM UMDI aMtaHkhoja pedA che svAgata karyuM. pachIthI gaMbhIra banIne temaNe kahyuM: "IMgleMDa mokalI karI. hiMdabharamAMthI ane paradezamAMthI paNa musamalAnA AgevAno ane 2 paNa ApavAnuM kahetAM tamane zarama nathI AvatI? ane pachI tame kahyuM muslima saMsthAo taraphathI sahAnubhUti ane TekAnA saMdezAono ke, hiMdanA rAjyasaMgha nIce svataMtratA karatAM briTiza amala nIce pravAha vahevA lAgyo. haidarAbAdanA nijhAma tathA rAmapura ane 4 { gulAmI sArI hatI. dezabhakto ane rASTravAdIo hovAno dAvo bhopAlanA navAbo taraphathI tAro AvyA. muMbaInI prAMtika muslima 6 karanAra tame AvA zabdo uccArI ja kevI rIte zako? tamAre tamArAM lIganA pramukhe eka nivedanamAM gAMdhIjInA upavAsane 'hiMdu dharma, hai ke hRdayo zuddha karavAM joIe ane so TakA sAcA thavAne zIkhavuM joIe. IslAma tathA zIkha dharmane ugAravA mATe hiMduo, musalamAno tathA huM zuM nahIM to hiMda tamane lAMbo vakhata nahIM rahI zake ane huMye tamane zIkho mATe paDakAra' tarIke varNavyA. laMDanathI DAyarekTara oNpha 6 madada nahIM karI zakuM.' IslAmika presa taraphathI A pramANe saMdezo Avyo: 'hiMda ane che ? sAMjanI sabhAmAM prArthanAsabhAmAM gAMdhIjI gujarAta sTezane pAkistAnane jAdavAsthaLImAM jhaMpalAvavAmAMthI ugAravAne Ape che karu nirAzritonI gADI para ThaMDe kaleje karavAmAM AvelA humalA viSe bharelA bhagIratha pagalAMnI duniyAbharamAM sau kadara kare che. Apane ? huM tathA karAMcImAM karavAmAM AvelI hiMduo tathA zIkhonI kAramI saphaLatA maLe evI huM khudAne baMdagI karuM chuM. Apa ghaNuM lAMbu jIvo.' huM kuM katalo viSe bolyA. pAkistAne A vastu baMdha karavI ja joIze. barelInA maulavIe potAnA anuyAyIone Apelo Adeza ke temaNe kabUla karyuM ke, "saMgharAjyamAM evA keTalAka che jeo khAsa mahattvano che: "pAkistAnanA ke hiMdustAnanA musalamAnono OM pAkistAnanA geravartAvanuM utsukatApUrvaka anukaraNa kare che ane gAMdhIjI karatAM moTo bIjo koI mitra nathI. tAjetaranA karAMcInA huM huM hiMdane lajIta kare che.' ane gujarAta (pAkistAna)nA atyAcAro mATe, nirdoSa strI, puruSo che jemAM koI dhanika na hoya, koI garIba na hoya, koI mAlika na tathA bALakonI katala mATe tathA baLAtkAra karavAmAM AvelA - hoya, koI gulAma na hoya, sI roTI mATe majUrI karatA hoya tathA dharmapalaTA ane strIonA apaharaNa mATe emanI jema mAruM hRdaya ke samAnatA, birAdarI ane zuddhatAnA Adarzo siddha karavAno athAka drave che. A allA sAmenA gunAo che ane ene mATe koI paNa pap huM prayatna karatA hoya evA pote mAgatA hatA te prakAranA pAkistAnanA prakAranI mAphI nathI. pAkistAna sarakAra e jANI le. allAnI svarganuM bhavya citra AlekhIne chelle temaNe jaNAvyuM: pAkistAna pAka sRSTi sAmenA AvA hIna prakAranA gunAonA pAyA para IslAmI banaze to hiMda tenuM anusaraNa karaze. rAjyanuM caNatara bhAgye ja thaI zake. ApanA upavAsa choDavAne tathA hiMdustAna ane pAkistAnane vinAza, 9 upavAsa zarU thayA bAda covIsa kalAkanI aMdara, hiMdI Apatti ane motamAMthI ugAravAne huM Apane AjIjI karuM chuM.' 1946nA oNgasTanA kalakattAnA bhISaNa hatyAkAMDa pachI huM gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa jene AMkha nathI te aMdha nathI. je potAno doSa DhAMke che te aMdha che. vanano aMtima adhyAya vizeSAMka ka gAMdhI gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSuka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka F IdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhIjIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 6 * gAMdhIjIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI
Page #35
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIvI a phebruArI 2015 0 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 2 pRSTha 35 aMtimAM 5 hSAMka ka vizeSAMka 5 gAMdhI jIvaMtano aMtima adhyAyavizeSAMka 5 gAMdhI * gaMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya che gAMdhIjI musalamAnone haMmezAM kahetA rahyA hatA ke, tamArA loko pahelA AghAtamAMthI bahAra nIkaLyA ke tarata ja potAnI huM sahadharmIonA atyAcArone hiMmatapUrvaka vakhoDI kADhavAne badale javAbadArInA saMbaMdhamAM teo sajAga banyA ane sAco hRdayapalaTo huM zuM tame taTastha rahevAnuM cAlu rAkhazo athavA e atyAcAro karanArAo lAvavA mATe saMgaThitapaNe pravRtti karavAno temaNe AraMbha karyo. $ pratye tamArA dilamAM tame gupta sahAnubhUti rAkhatA rahezo to hiMduonAM, musalamAnonAM tathA bIjAM jUthonAM paNa saMkhyAbaMdha hai OM pAkistAna ho yA na ho, paNa tamArAmAMnA moTA bhAganA lokone pratinidhimaMDaLo AvyAM ane have pachI ame komI ekarAga 6 huM jemanI sAthe rahevAnuM che temano roSa tamArA para Utaraze. paraMtu sthApavAnA kAryamAM amArI jAtane samarpita karIzuM evI temaNe 6 ghaNe aMze temanI A cetavaNI kAne dharavAmAM na AvI. hiMdanA gAMdhIjIne khAtarI ApI. daza hajAra jeTalA hiMduo, musalamAno * musalamAnoe jevuM vAvyuM tevuM laNavAno temane mATe prasaMga Avyo. tathA zIkhonI sabhAne saMbodhatAM paMDita neharue kahyuM: 'mahAtmA ke ra temano nirNaya pheravavA mATe vinaMtI karavA AvelA keTalAka gAMdhIne khovA e hiMdanA AtmAne khovA samAna che, kema ke, teo huM maulAnAone upavAsa zarU karatI vakhate gAMdhIjIe kahyuM ke, gujarAta hiMdanI AdhyAtmika tAkAtanI pratimA samA che...eka pegambaranI uM { sTezane gADImAM hiMda tathA zIkha nirAzritonI karavAmAM AvelI jema to pAmI gayA che, ke, komI laDAI tatkALa aTakAvavAmAM nahIM katala jevA banAvo banatA raheze, to mArI vAta bAjue rahI paNa Ave to, svataMtratAno aMta Avaze." meM 'dasa gAMdhI suddhAM hiMdanA musalamAnone bacAvI zakaze nahIM." potAnA eka prArthanA-pravacanamAM, hiMdanA baMne bhAgomAM banavA huM sAMjanI prArthanAsabhA AgaLanA potAnA pravacanamAM gAMdhIjIe pAmyuM hatuM te paikInA ghaNA kharA mATe muslima lIga javAbadAra huM sApha sApha zabdomAM cetavaNI ApatAM kahyuM, "pAkistAnamAMnI muslima hovA saMbaMdhamAM gAMdhIjIe kaMIka kahyuM hatuM. e aMge gAMdhIjInA vadhumatI ziSTa strI ane puruSo tarIke nahIM varte to, hiMdI saMghamAMnA nikaTanA mitra zveba kurezI taraphathI virodha darzAvato patra Avyo. cha musalamAnonI jiMdagI bacAvavAnuM azakya che." temaNe mane zvebane ema lakhavAne sUcavyuM ke, vartamAna paristhiti ? - upavAsanA trIjA divase (15 jAnyuArI) gAMdhIjIne spaSTapaNe mATe muslima lIganI javAbadArI viSe meM je kaMI kahyuM che e mATe 8 nabaLAI lAgavA mAMDI. sAMje traNa dAktaronI sahIthI bahAra mane lavaleza pastAvo thato nathI. pADavAmAM AvelA buleTinamAM A pramANe jaNAvavAmAM AvyuM hatuM. temanA upavAsano lAbha laIne saradAra paTelane utArI pADavAno ke che temanuM vajana ghaTatuM jAya che, avAja maMda thaI gayo che. pezAbamAM prayAsa karanArAone paNa gAMdhIjIe evIja rokaDI vAto saMbhaLAvI. 8 eseTona tattvanA aMza jaNAvA lAgyA che." upavAsane pariNAme saradAra paTela, moTA bhAganA musalamAnomAM akArA thaI paDyA huM zarIranA snAyuo ghasAvA mAMDyA che ane ene lIdhe lohImAM jherI hatA. keTalAka to temane musalamAnonA tathA pAkistAnanA zatru huM ka tattvo dAkhala thavA lAgyAM che. dAktarI vidyAnI bhASAmAM kahIe paNa kahetA hatA. saradAra dezanI salAmatIne khasUsa prathama sthAna to, teo 'jokhamanA pradezamAM dAkhala thayA hatA. hajI teo garama ApatA hatA. e bAbatamAM kazuM jokhama kheDavA te taiyAra nahotA. huM pANI chUTathI laI zakatA hatA paNa zarIramAMthI e badhuM bahAra nIkaLatuM paraMtu te ema paNa dRDhatApUrvaka mAnatA hatA ke, hiMdamAM rahevA icchatA hai zuM nahotuM. bIjA zabdomAM kahIe to kiDanI kAma karatI aTakavA lAgI tathA hiMdane potAnuM vatana lekhanArA musalamAno pratye vAjabI ane nyAyI vartAva rAkhavo joIe. te namUnedAra vAstavadarzI kheDUta hatA hai 8 sAMje teo prArthanAbhUmi sudhI cAlI zakyA nahIM. eTale, ane temanuM dila eTaluM vizALa hatuM ke, kevaLa virodha khAtara te dU mAIkrophona temanA oraDAmAM lAvIne temanI pathArInI bAjumAM koInAye virodhI bane ja nahIM. paraMtu daMbhanA te kaTTA virodhI hatA. 6 mUkavAmAM AvyuM jethI teo jyAM hatA tyAMthI ja sIdhA prArthanAsabhAne ane svArthI hetuo DhAMkavAno prayAsa karanArAo sAthe te kaDaka ka saMbodhI zake. prArthanA pachI temanA darzana mATe bUmAbUma thaI rahI. hAthe kAma letA. bevakUphone tathA dharmAdha mANasone teo sAMkhI ka { AthI, bahAra UbhelA loko temane joI zake eTalA mATe temano zakatA nahIM ane vahIvaTakartA tarIke te kadI kazuM bhUlatA nahIM, te E khATalo bahAra laI jaIne jharUkhAmAM mUkavAmAM Avyo. temanA khATalA sakhata phaTako mAratA paNa sAthe sAthe kheladila hatA. pITha pAchaLa ? AgaLa thaIne janasamudAya bhaktibhAvathI muktapaNe pasAra thayo niMdA karanArAo mATe tema ja rodaNAM raDanArAo mATe temane re tyAre eka TAMkaNI paDavAno avAja paNa saMbhaLAya evI zAMti hatI. bhArobhAra dhikkAra hato. temanI potAnI ja ramatamAM hAra khAdhA huM EUR temano cahero naMkhAI gayelo, karacalI paDelo, vicAramagna ane pachI moM para ghavAyelI nirdoSatAno burakho oDhIne gAMdhIjI pAse gamagIna paNa zAMta ane samatAyukta hato. jaIne pote jenuM pAlana karyuM na hoya evA siddhAMtonI haiM gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI 4 OM hatI. 0 navatato aMtima 2 . gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vize. - asatyavAdI bhAgavA mATe ghaNAM bArIbAraNAM rAkhe che. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka ka
Page #36
--------------------------------------------------------------------------
________________ gaMdhI jI pRSTha 360 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 gAMdhI F IdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka ka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka kha gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka ! che atizayoktibharI bhASAmAM vAto karanArAonA choDAM saradAra mane ATaluM sAruM lAgatuM nahotuM. huM potAnA kaTAkSonA sapATAothI ukheDatA. nItinI bAbatamAM saradAra rokaDa mUDInA pAkistAnanA hissAnI rakama cUkavavAnA saMbaMdhamAM huM ane gAMdhIjI vacce matabheda niHzaMka vadhato jato hato. Ama chatAM, pradhAnamaMDaLano nirNaya pAcho kheMcavAmAM Avyo e vastu saradAra ke gAMdhIjIne mATe temanA karatAM vadhAre prema ane Adara bhAgye ja paTelane mATe UMTanI pITha bhAMgI nAkhanArA kahevatarUpa chellA taraNA che che bIjA koInAmAM haze ema kahI zakAya. navI dilhImAM duSTatAbharyo samAna nIvaDI. ghaNI bAbatomAM gAMdhIjI temanI (saradAranI) dRSTithI 6 huM evo gapagoLo phelAvavAmAM Avyo ke, gAMdhIjInA upavAsa judA paDatA hatA ane chatAM temanA para karavAmAM AvatA anyAyI 6 saradArano hRdayapalaTo karavA mATe che. temaNe saradAranA niMdakone prahAro sAme udAratApUrvaka teo temane paDakhe khaDA rahetA hatA. huM ke jaNAvyuM ke, huM saradArane oLakhuM chuM. saradAranuM dila saune saMgharavA gAMdhIjIne temane bacAva karavo paDe e vastu temanA garvane kaThatI ke ? jeTaluM vizALa che. hatI. saradAra jANatA hatA ke, mANasane potAnI samaja pramANe je hai spaSTa zabdomAM kahyuM che ke, mArA upavAsa hiMdamAMnI musalamAna satya lAge tenI viruddha jaIne kArya karavAne gAMdhIjI koIne paNa laghumatIne arthe khasUsa che. hiMdamAMnA hiMduo ane zIkho sAme kahe nahIM. paraMtu sAthe sAthe te e paNa jANatA hatA ke, temanA kuM tathA pAkistAnamAMnA musalamAno sAme che. e jema hiMdamAMnI keTalAka nirNayothI gAMdhIjIne pArAvAra duHkha thayuM hatuM. e vajU musalamAna laghumatI arthe che te ja rIte pAkistAnamAMnI hiMdu ane jevA puruSe, eka zistabaddha sainika, eka vaphAdAra sAthI tathA zuM zIkha laghumatIone arthe paNa che. soMpavAmAM AveluM kAma potAnI mati anusAra niSThApUrvaka karanAra ? huM muslima lIgavALAo eka rAtamAM mitro banI jaI zake nahIM, rAjyano eka pradhAna laI zake evo ekamAtra nirNaya lIdho. ka ema saradAre kahyAnuM jaNAvavAmAM AvatuM hatuM. eno sIdho ullekha temaNe gAMdhIjI para patra lakhyo : 9 karIne gAMdhIjIe jaNAvyuM ke, moTA bhAganA hiMduo evo abhiprAya huM je rIte kAma karI rahyo chuM ethI bIjI rIte na karI zakuM ane huM dharAve che. "kevaLa zabdo dvArA nahIM paNa AcaraNa dvArA saradAranI e rIte karatAM huM jiMdagIbharanA sAthIo para bojArUpa thAuM ane huM e TIkA khoTI pADavAnI' muslima lIgavALA mitronI pharaja che. Apane paNa du:kha pahoMcADuM chatAM huM A jagA parathI khasuM nahIM to, 8 gAMdhIjInA upavAsa, saMyukta rASTrasaMghanI salAmatI samitinI sattAnA mohamAM AMdhaLo thaI paDI rahuM ema ja mane potAne lAge. te beThaka kAzmIrano savAla carcavAne maLavAnI taiyArImAM hatI e ja A asahya sthitimAMthI mane jaladI chUTo karavo joIe. | vakhate AvyA. gAMdhIjIe kahyuM : "mArA upavAsanI asara saMyukta 6 rASTrasaMgha para paNa thAya ane e saMsthAye vizuddha thAya evo Azaya gAMdhIjInA upavAsane cothe divase temane maLavA AvanArAomAM enI pAchaLa rahelo che. mArA upavAsa to samasta duniyAne sparze temanA jUnA mitro dilhInA maulAnAo hatA. temaNe kahyuM ke, te zaheramAM noMdhapAtra sudhAro' thavA pAmyo che ane ene AdhAre ? huM gAMdhIjInA upavAsane trIje divase hiMda sarakAre sarakArI yAdImAM temaNe gAMdhIjIne upavAsa choDavAne pharIthI AjIjI karI. zuM jAhera karyuM ke, pAkistAnane 55 karoDa rUpiyA tatkALa cUkavI devAno atizayokti temanuM khAsa dUSaNa hatuM. gAMdhIjI aneka vAra temanuM ? teNe nirNaya karyo che. e dUSaNa joI gayA hatA ane ethI temane UMDuM duHkha thayuM hatuM. e ke lekhita nivedanamAM hiMda sarakAranA nirNayane "apUrva pagalA' vastu temanuM tathA hiMdanA musalamAnonuM nikaMdana kADhe evI hatI. meM rR tarIke gAMdhIjIe varNavyo. temaNe jaNAvyuM: 'hiMda sarakAranA nirNaye temaNe temane cetavaNI ApI ke, tamAre ekeeka zabda toLI toLIne kuM pAkistAnanI sarakAranI AbarUne kasoTIe caDAvI che." bolavo joIe. mane khuza karavAne tamAre kazuM paNa kahevuM na joIe. huM * dilhInA hiMduo, musalamAno tathA zIkho 'temanI AsapAsa mArA nizcayamAMthI DagAvavAno prayAsa na karavo joIe. AkhA hiMdamAM athavA pAkistAnamAM phATI nIkaLelo dAvAnaLa paNa e pachI tarata ja keTalAka hiMdu ane zIkha nirAzrito tathA paMDita ? huM toDI na zake' evI hRdayanI ekatA siddha kare to, e vastu mArI neharu temane maLavA AvyA ane temaNe jaNAvyuM ke zaheranI paristhiti huM { pratijJAnA zabdArthane saMtoSaze, evI jAherAta karIne gAMdhIjIe jhapATAbaMdha sudharI rahI che tyAre temaNe temane bahu utAvaLA na $ huM 15mI jAnyuArIe potAnuM prArthanA-pravacana pUruM karyuM. thavAne jaNAvyuM. kahyuM ke, "tame je kaMI karo temAM saccAIno raNako hai temano avAja aNadhArI rIte AgalA divasa karatAM ocho maMda hovo joIe. hai hato. temaNe kahyuM ke, mArA upavAsane cothe divase agAu kadI paNa dAktaro asvastha thayA hatA. upavAsanA pahelA be divasa daramyAna * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa 'bhUla thAya che, paNa tene tarata sudhArI levI joIe. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka 6
Page #37
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIva a phebruArI 2015 0 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 37 aMtima 5 hSAMka ka OM hatI. gAMdhI jIvono aMtima adhyAya viroSaka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya viroSaka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI zuM gAMdhIjInuM vajana sarerAza divasanA be ratala pramANe ghaTavA pAmyuM mAnavajAta mATenA temanA potAnA UMDA premamAMthI udbhavI hatI, che & hatuM. paNa te 107 ratale sthira thaI gayuM. kiDanInA kAma karavAnI je mAnavajAta mATenA mArA prema karatAM anekagaNI vadhAre hatI.' huM huM zakti maMda paDavAthI zarIramAM pANInuM pramANa vadhI gayuM hatuM. ene 17mI jAnyuArIe pAchale pahore UbakA zarU thayA ane huM ke pariNAma durbaLa banI cUkelA hRdayane vadhu ne vadhu tANa pahoMcatI gAMdhIjInuM mAthAnuM bhArepaNuM vadhavA pAmyuM. bapora pachI asukha ? ane becenI paNa vadhavA pAmyAM hatAM. temanI baradAsamAM rahelA | upavAsa choDavAnI gAMdhIjIe nA ja pADyA karI ethI pratyeka dAktare kahyuM ke, Apa pIo e pANImAM mAtra be ausa nAraMgIno huM 9 vyakti evo savAla pUchavA lAgI ke, evI kaI cokkasa kasoTI rasa umero. gAMdhIjIe javAba Apyo ke, "tamArA premanI huM kadara temane saMtoSa ApI zakaze. e ja vakhate karAMcIthI tAra Avyo. karuM chuM, paraMtu mAre maravAnuM ja hoya to mane maravA do." Na dilhImAMthI hAMkI kADhavAmAM AvelA musalamAnoe puchAvyuM ke, have paMDita neharu A vedanAyukta dRzya joI zakyA nahIM. tarata ja huM ame dilhI pAchA pharI zakIe ane amArAM asala gharomAM pharIthI temaNe potAnuM moM pheravI lIdhuM ane potAnI AMkhamAMnAM azru lUchI ke vasI zakIe? e tAra vAMcatAMnI sAthe gAMdhIjIe kahyuM ke, "A nAkhyAM. ke rahI e kasoTI.' amAre amArA kuTuMba parivAra sAthe nirAzritonI gAMdhIjInA lAMbA upavAsonA saMbaMdhamAM AzcaryakAraka vastu e ? OM chAvaNIomAM dilhInI ziyALAnI kakaDatI ThaMDImAM rahevuM paDaze toye che ke, e upavAso daramyAna, temaNe asAdhAraNa mAnasika tAkAta OM huM musalamAno pAchA phare ane potapotAnA asala gharomAM rahe e ane sAmarthya dAkhavyAM che. upavAsa AgaLa vadhe tema tema temanuM mana 6 vastune ame AvakArIzuM, evI matalabanI jAherAta para sAMja sudhImAM vadhAre sUkSma ane jAgrata banatuM jatuM, temanI aMta:preraNA vadhAre ; ke eka hajAra jeTalA nirAzritoe sahI karI. sateja banatI jatI, temanI aMtaHsUjha vadhAre UMDI banatI jatI ane ? gAMdhIjInA upavAsane pAMcame divase dilhImAM AzAnI lAgaNI temano AtmA vadhAre saMvedanazIla, vadhAre tIvra tathA kSamAzIlatA ? huM spaSTa dekhAtI hatI. AkhuM dilhI zahera khaLabhaLI UThyuM. ekatAnA ane karuNAthI vadhAre UbharAto banato hato. 1948nA 8 huM pokAro tathA mahAtmA gAMdhInA lAMbA AyuSya mATe prArthanA karatAM jAnyuArInA temanA upavAsane pAMcamA divase dAktaronA huM kuM saMkhyAbaMdha saraghaso zaheranA judA judA bhAgomAM pharavA lAgyAM. buleTinamAM gaMbhIra cetavaNI ApavAmAM AvI: "amArA abhiprAya che ke pIDha patrakAra ane reTsamaeNna chApAnA bhUtapUrva maMtrI ArtharamUra, pramANe, upavAsa cAlu rahevA devA e ghaNuM ja anicchanIya che.' 5 DuM upavAsanI paddhatinA aucitya viSe haMmezAM zaMkA sevatA AvyA gavarnara-janarala mATenA saghaLA vidhi-niSedhono bhaMga karIne pheM 6 hatA. paraMtu 1947nA oNgasTamAM gAMdhIjInA kalakattAnA upavAsa laoNrDa mAunTabaeNTana tathA temanI patnI gAMdhIjIne maLavA AvyAM. ka pachI, temanA vicAromAM palaTo AvavA lAgyo hato. pATanagaramAM e ja divase sAMje zAMti-sabhAne saMbodhatAM maulAnA AjhAde ka huM komI zAMti mATe upavAsa para UtaravAno gAMdhIjIno nirNaya jaNAvyuM ke, pAchale pahore huM gAMdhIjIne maLyo hato. meM temane kahyuM ke huM sAMbhaLyA pachI, sahAnubhUtimAM temaNe paNa upavAsa zarU karyA. temaNe ke, Ape lokono hRdayapalaTo' karavAne arthe upavAsa AdaryA che. huM gAMdhIjI paranA patramAM lakhyuM: paraMtu e jarUrI hRdayapalaTo kyAre thayo eno aMdAja kADhavAnuM muzkela che upavAsa na karavAne Apane Agraha karanArAo paikIno huM che. ethI karIne, Apa amane evI nakkara zarato jaNAvo, je pUrI re nathI. Apa sAcA cho e huM khAtarIpUrvaka mAnuM chuM. A jheravero pacce, Apa upavAsa choDI zako. AnA javAbamAM gAMdhIjIe mane cAlu rahyAM to, A be saMsthAnone vadhAre bhISaNa ApattiomAMthI sAta zarato jaNAvI. e zarato para badhA pakSo temanI sahI Ape zuM kevaLa camatkAra ja ugArI zake. kalakattAmAM Ape ghaNuM karyuM hatuM. to upavAsa chUTe. maulAnA sAhebe cetavaNI uccArI ke, satyanA 4 paraMtu ahIM to ethI ghaNAM vadhArenI jarUra che. mane lAge che ke, upadezakane ApaNe sAcI khAtarI ja ApavI joIe. temanI jiMdagI ApanuM pagaluM maMjUra rAkhanArAo ane enA pratye sahAnubhUti bacAvavAne mATe paNa ApaNe kazuM khoTuM upajAvI kADhavuM na joIe. je dharAvanArAo, sahAnubhitimAM upavAsa karIne Apane madada temaNe je karavAne ApaNane sUcavyuM che e jo ApaNe karI zakatA karI zake. hoIe to ja ApaNe temanI pAse jaI zakIe ane upavAsa gAMdhIjInA avasAna bAda Arthara mUre lakhyuM: 'gAMdhIjIe choDavAne temane kahI zakIe." ahiMsA zabdamAM umerelA premanA tattvanI meM sarvathA ochI kiMmata zaheramAM badhuM kAmakAja eka divasa mATe baMdha rAkhavAmAM AvyuM. 6 AMkI hatI e have huM jouM chuM. have huM e paNa jouM chuM ke, e vastu musalamAno, hiMduo tathA zIkho hajAronI saMkhyAmAM bahAra nIkaLI haiM gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vize mANasa jANI joIne patananA mArge cAle che e bhAre duHkhanI vAta che. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka 5
Page #38
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIruM | pRSTha 380 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima s' hSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhIjIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 6 gAMdhI ru paDyA ane temaNe mizra saraghaso racyAM. emAMnuM eka saraghasa to upavAsa para UtarIza. huM lagabhaga eka lAkha mANasanuM baneluM hatuM ane eka mAIla lAMbuM rAte teo sArI rIte UMdhyA ane haMmezanI jema savAranI prArthanA zuM hatuM. e badhAM biralA bhavana AgaLa AvyAM ane tyAM aTakIne mATe bIje divase maLaske sADA traNa vAgye jAgyA. thoDuM garama pANI ; ke vikherAI gayAM. paraMtu keTalAMka saraghaso sAMjanI prArthanAsabhA pUrI pIdhA pachI temaNe kAgaLo lakhAvavA mAMDyA. paMDita neharue temanuM ! 5 thayA pachI AvyAM. temane biralA bhavananA kaMpAunDamAM pravezavA vajana karyuM. te apazukaniyALa rIte 107 ratala para ja kAyama raheluM OM devAmAM AvyAM ane prArthanAbhUmi AgaLa ekatra thavAne temane mAluma paDyuM. = jaNAvavAmAM AvyuM. paMDita neharue e sabhAne saMbodhI. paMDita zAMtisamiti 18mI jAnyuArIe savAre pharIthI maLI. AgalI 3 neharue kahyuM ke, chellAM vIsa varasathI ApaNo deza mahAtmA gAMdhInI rAtre gerahAjara rahelAo emAM hAjara rahyA hatA. gAMdhIjIe rajU salAha ane doravaNI pramANe cAlato Avyo che. keTalAka samayathI, karelI zarato e badhAe svIkArI ane nIcenI pratijJA para temaNe huM khuda koMgresanI aMdara paNa temanuM eTaluM prAdhAnya rahyuM nathI. mahAtmA potAnI sahI karI: huM gAMdhInA upavAsa, ApaNe sAce raste cAlI zakIe e mATe ApaNuM ame jAhera karavA mAgIe chIe ke, hiMduo, musalamAno, ke AMtarika sAmarthya vadhAravAne arthe che." zIkho tathA bIjI komonA mANaso dilhImAM pharIthI eka vAra che 18mI jAnyuArIe, eTale ke, gAMdhIjInA upavAsane chaThTha bhAIonI jema ane pUrepUrA meLathI rahe e amArIhRdayapUrvakanI che OM divase badhI ja hoTalo ane vIzIo baMdha rahI. icchA che. ame pratijJA karIe chIe ke, ame musalamAnonA huM ke koMgresa pramukha DaoN. rAjendraprasAdanA pramukhapada nIce, saghaLI komonA jAna, mAlamilakata tathA dharmanuM rakSaNa karIzuM ane dilhImAM banavA ka ka pratinidhionI 130 sabhyonI banelI eka madhyastha zAMtisamiti pAmyA che evA banAvo pharIthI banaze nahIM. 7 racavAmAM AvI. 17mI jAnyuArIe sAMje DaoN. rAjendraprasAdane sahIo ekaThI karavAmAM AvI rahI hatI e daramyAna, biralA che huM ghera e samitinI beThaka maLI ane, "saghaLI komo vacce zAMti, bhavanathI phona para khabara AvI ke gAMdhIjInI sthiti ekAeka bahu uM 6 ekarAga tathA bhAIcArAnI bhAvanA pedA karavA tathA te TakAvI ja bagaDavA pAmI che, eTale, samitinA keTalAka sabhyo sAthe DaoN. huM rAkhavA mATe potAnAthI banatuM badhuM karI chUTavAnI gAMdhIjIne khAtarI rAjendraprasAda biralA bhavana doDI AvyA. che Apato TharAva temAM pasAra karavAmAM Avyo. e sabhAmAM atizaya gAMdhIjIno oraDo khIcokhIca bharAI gayo hato. e samudAyamAM OM zuM ugra svarUpanuM komI mAnasa dharAvatI keTalIka hiMdu saMsthAonA paMDita neharu ane maulAnA AjhAda, pAkistAnanA hAI kamizanara chuM kaM pratinidhio hAjara rahyA nahotA. temanI gerahAjarImAM temanA jhahIda husena tathA dilhInA musalamAnonA, rASTrIya svayaMsevaka ka mitroe temanA vatI bAMyadharI ApI. koInA vatI bIjA koIe saMghanA, hiMdu mahAsabhAnA ane judI judI zIkhonI saMsthAonA che karelI sahIne gAMdhIjI bhayaMkara khAmI tarIke lekhaze eTale, bIje pratinidhiono samAveza thato hato. dilhInA vahIvaTI taMtranA 9 huM divase savAra sudhI thobhI javAno ane e daramyAna, gerahAjara pratinidhio tarIke dilhInA cIpha kamizanara tathA DepyuTI cIpha zuM sabhyono saMparka sAdhavAne dUto mokalavAno nirNaya karavAmAM Avyo. kamizanara hatA. sai rAtre sADA nava vAgye zAMti samitinI sabhAno hevAla laIne huM DaoN. rAjendraprasAde jaNAvyuM ke vaiyaktika rIte ane saMyukta rIte ? 8 biralA bhavana pAcho pharyo tyAre saunA caherA gaMbhIra jaNAyA. ApavAmAM AvelI bAMyadharI dhyAnamAM laIne, gAMdhIjI have potAnA che zuM gAMdhIjI ghasaghasATa UMghatA hatA. sAMja pachI temane khUba ja becenI upavAsa choDaze evI ame sau AzA rAkhIe chIe. = lAgatI hatI ane teo pathArImAM ja hatA tema chatAM sannipAtane javAbamAM gAMdhIjIe jaNAvyuM ke, musalamAno hiMdane potAnA 3 kAraNe, potAne pathArImAM laI javAnuM kahetA hatA. pezAbanI takalIpha deza tarIke lekhatA nathI. e ja rIte, musalamAno yavano eTale ke 6 2 hajI cAlu ja hatI eTale dAktaro paNa bahu ja ciMtAgrasta hatA. meM paradezIo ane asuro che, eTale ke, Izvarano sAkSAtkAra karavAne ? huM temane dhImethI DhaMDhoLyA. teo jAgyA ane mAro hevAla temaNe ghaNAM apAtra che, ema jo keTalAka hiMduo mAnatA hoya to, e paNa zuM ja dhyAnathI sAMbhaLyo. ekaMdare ethI temane saMtoSa thayo. paraMtu mArI moTuM dUSaNa che. tame jenA para sahIo karI che e karAramAM evI che 8 aTakaLa pramANe, gerahAjara rahelAMonI sahI meLavavA mATe temaNe bhAvanAne avakAza na hoI zake. EUR Agraha rAkhyo. temaNe cetavaNI uccArI ke, mane ApavAmAM AvelA pachIthI gAMdhIjIe paTanAmAM eka musalamAna mitre temane bheTa re OM vacanano bhaMga thaze to enI zikSA rUpe huM binazaratI AmaraNa ApelA pustakano ullekha karyo. temAM evuM lakhavAmAM AvyuM hatuM [ * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI na gAMdhI ; gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa mAnavI jANe che ke zuM karavuM; paNa jANavA chatAM te tema karato nathI. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka praka
Page #39
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIruM a phebruArI 2015 0 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 pRSTha 39 aMtima che hSAMka Saka F IdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhIjIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 6 gAMdhI che ke, kurAnanA abhiprAya pramANe kApharo, eTale ke, hiMduo, jherI upavAsa choDyA che! huM sAponA karatAM badatara che ane tethI teo nirmULa karavAne pAtra che. chellA upavAsa vakhatanuM gAMdhIjInuM nivedana huM gAMdhIjIe kahyuM ke, khudAthI DarIne cAlanAro koI paNa musalamAna navI dilhI, tA. 12 jAnyuArI 1948. A vicAra sAthe saMmata nahIM thaI zake, enI mane khAtarI che. "tabiyata sudhAravA mATe tenA niyamo anusAra keTalAka upavAsa che gAMdhIjI pachI bolatAM maulAnA AjhAde kahyuM ke, mahAtmAjIe kare che. mANasathI kazo doSa thaI jAya ane potAnI bhUla thaI che jeno ullekha karyo che te pustakamAMnuM vidhAna, IslAmanI badanakSI ema tene lAge tyAre prAyazcittarUpe paNa upavAsa karavAmAM Ave che. huM tarIke varNavatAM mane lezamAtra paNa saMkoca thato nathI. dilhInA AvA upavAsomAM ahiMsAne viSe zraddhA hovAnI jarUra nathI. paraMtu * musalamAnonA pratinidhi bolyA ke, hiMda para AkramaNa karavAmAM evo prasaMga Ave che jyAre samAjanA koI anyAya sAme virodha : 9 Avaze to chellA mANasa sudhI ame tenuM rakSaNa karIzuM. mArA darzAvavAne ahiMsAnA upAsakane upavAsa karavAnI pharaja paDe che. huM sahadharmIo paikI jeo evuM karavA taiyAra na hoya temaNe hiMda choDIne ane ahiMsAnA upAsaka tarIke tenI pAse bIjo koI upAya bAkI huM kuM pAkistAnamAM jaIne vasavuM joIe. rahyo na hoya tyAre te ema kare che. mAre mATe evo prasaMga khaDo thayo ? e pachI pAkistAnanA hAI kamizanare uparyukta apIlamAM che. zuM potAno sAda purAvyo ane 9mI sapTembare huM kalakattAthI 6 huM hiMdu mahAsabhAnA, rASTrIya AdarzonI avagati dilhI Avyo tyAre, AnaMdathI huM svayaM sevaka saMghanA tathA UbharAtuM dilhI zahera kabrastAna huM de zIkhonA pratinidhioe ane ||je prajA sAcA pUjAhane oLakhI zakatI nathI, te krame krame pUjya jevuM dekhAtuM hatuM. huM tarata ja joI che 9 dilhInA rAjataMtranA puruSone pedA karavAnI zakti paNa gumAvI bese che. prathama kakSAnAone gayo ke, mAre dilhImAM rahevuM huM pratinidhie paNa ema karyuM. paDatA mUkI, UtaratI kakSAnA DhiMgujIone je prajA pUje che te potAnA joIze. lazkara ane polIsanA Adarzone paNa e ja dhoraNa para lAvI mUke che. { tyAra bAda, 1948nA jhaDapI pagalAMne kAraNe dilhImAM 8 jAnyuArInI 18mI tArIkhe [mahendra meghANI upara uparathI jotAM Aje zAMti 6 bapore poNA vAgye eka ausa (paraba, 1990) | dekhAya che paraMtu lokonA dilamAM meM huM lUkojha sAthe ATha ausa mosaMbIno rasa maulAnA AjhAdanA hAthe bhAre tophAna macI rahyuM che. koI paNa divase te bahAra phATI nIkaLavA huM laIne gAMdhIjIe upavAsa choDyA. paMDita neharunI AMkho azrubhInI saMbhava che. A ajaMpAbharI zAMtine huM mArI upavAsanI pratijJAnI thaI gaI. pUrti nathI lakhato. kevaLa sAcI zAMti ja mane mRtyu jevA ajoDa 4 pachIthI e sabhA vikherAI gaI paNa paMDita nehara rokAyA. tyAre mitrathI aLago rAkhI zake. huM ja temaNe gAMdhIjIne jANa karI ke pote traNa divasathI temanI sAthe "lAcArI anubhavavAnuM mane kadI pasaMda paDyuM nathI ane huM 6 upavAsa karI rahyA hatA. temaNe e hakIkata temanAM gharanAM mANasothI satyAgrahIe to e kadI paNa anubhavavI na joIe... keTalAka ; paNa gupta rAkhI hatI. gAMdhIjInA dila para UMDI asara thaI. paMDita vakhatathI mArI lAcArI mane korI khAtI hatI. upavAsa zarU thatAMnI neharu gayA ke tarata ja gAMdhIjIe paMDita neharu para svahaste patra sAthe e dUra thaze. chellA traNa divasathI huM e viSe vicAra karI rahyo phu lakhyo ane e temane hAthohAtha pahoMcADavAne mane Apyo. patra hato. chevaTano nirNaya vIjaLInA jhabakArAnI jema mArI AgaLa huM A pramANe hato: 'upavAsa choDo...bahuta varSa jIo aura hiMdake Avyo ane ethI mane sukha thayuM. mANasa pavitra hoya to potAnA 6 javAhara bane raho. bApune AzIrvAda." jAna karatAM vadhAre kImatI bIjI koI cIjanI kurabAnI te na karI E A badhI dhamAlamAM gAMdhIjIne ArtharamUra ekAeka yAda AvyA. zaka. zake. mane AzA che, ane mArI evI prArthanA che ke, upavAsa karavA 3 temaNe mArI bahenane kahyuM, 'mUrane tarata ja Teliphona para kaho ke, meM yogya pavitratA mArAmAM ho." ? mArA upavAsa choDyA che ane tame paNa choDo. ane upavAsa kevI nI gAMdhIjIe temanA prayAsane AzIrvAda ApavA tathA temane mATe huM rIte choDavA enI temane ghaTatI sUcanA Apo. enA javAbamAM ane temanI sAthe prArthanA karavAne saune vinaMtI karI. nivedanamAM hai 6 phona para ja Arthara mUre jaNAvyuM ke, hamaNAM ja mane sakhada samAcAra temaNe vadhumAM jaNAvyuM, OM maLyA eTale eka kapa kophI laIne ane eka sigAra pheMkIne meM mArA "hiMdanI pratiSThA ghaTavA lAgI che tathA eziyAnA hRdaya paranuM haiM na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya viroSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vize je utAvaLa kare che tenI zakti veDaphAya che. dhIra gaMbhIra bano. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka 5
Page #40
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIvI a pRSTha 40 0 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima * hSAMka 5 * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSuka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka F IdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhIjIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI 4 ane e dvArA samagra duniyA paranuM tenuM prabhutva jhapATAbaMdha lupta mATe umadA muktirUpa banaze. duniyAmAM pracalita che e badhA dharmo pALanArA huM thatuM jAya che. A upavAsane nimitte ApaNI AMkha UghaDaze to e lokone samAna darajjo tathA jIvana ane mAlamilkatanI salAmatInI re badhuM pAchuM lAdhaze. huM ema mAnuM chuM ke, hiMda potAno AtmA khoze khoLAdharI pAkistAna na Ape ane hiMdano rAjyasaMgha paNa tenuM anukaraNa 5 huM to, tophAnothI athaDAtI-kuTAtI, vedanAgrasta ane bhUkhI duniyAnI kare to e vinAza cokkasa che. to IslAmano to hiMda ane pAkistAnamAM ? zuM AzAnuM kiraNa lupta thaze. nAza thaze, bAkInI duniyAmAM nahIM paNa hiMdu dharma ane zIkha dharma to koI mitra, athavA koI duzmana hoya to duzmana, mArA para hidanA bahAra che ja nahI = krodha na kare. keTalAye evA mitro che, jeo manuSyanA dilane zuddha nivedanane aMte A pramANe vinavaNI ane apIla karavAmAM AvI karavA mATe upavAsanI paddhatimAM nathI mAnatA. teo mane nabhAvI "jeo mArAthI judA vicAro dharAve che teo mAro jeTalo sakhata te le ane je svataMtratA potAne mATe cAhe che te mane paNa Ape. mAro virodha karaze teTalo huM temano Adara karIza. mArA upavAsa lokonA ? huM ekamAtra salAhakAra Izvara che. mane lAgyuM ke bIjA koInI paNa aMtarAtmAne DhaMDhoLIne jAgrata karavA mATe che, tene jaDa karavA mATe huM $ salAha vinA A nirNaya karavo joIe. emAM meM bhUla karI che ema nahIM. jarA vicAra to karo ke ApaNA vahAlA hiMdustAnanI keTalI raM mane jaNAze to, saunI AgaLa huM mArI badhI avanati thaI che! eve vakhate ke - bhUlano khullaMkhullI rIte ekarAra karIza zatAbdIno jalaso. teno eka namra putra e avanati dUra che chuM ane mAruM khoTuM pagaluM kheMcI laIza. karavAne AvuM ucita pagaluM bharavA huM ; paraMtu evo saMbhava bahu ocho che.A re jhAMkhapa che AMkhe, pasIno page che! mATe joItI zakti ane saMbhavata: ka saMbaMdhamAM mArI sAthe bilakula dalIla zatAbdIno jalaso, juvo jhagajhage che ! eTalI pavitratA paNa dharAve che, e ka karavAmAM nahIM Ave ane anivArya evA paDyA baMdhane bApunAM puNya-jvAbo : joIne tame AnaMda mANajo. e zakti ? A pagalAmAM mane sAtha ApavAmAM Ave thayAM mukta zetAnaraMgI zarAbo. ane e pavitratA tenAmAM na hota to, huM chuM evI mArI vinaMtI che. AkhA hiMdustAna ne sUratI ne sustI ne sattAparastInI pRthvI para te bojArUpa che eTale jeTalo ? hai para, athavA kaMI nahIM to dilhI para mastImAM avaLA paDyA InkilAbo ! vahelo te pRthvI parathI UThI jAya ane hai AnI sAcI asara thaze to upavAsa ImArata juo, pAyAthI Dagamage che ! e bojAmAMthI hiMdane mukata kare, eTaluM jaldI chUTI zakaze. zatAbdIno jalaso, juvo jhagajhage che! tene mATe ane lAgatAvaLagatA saune ? paraMtu e vahelo chUTe ke moDo, mATe sAruM ja che. navAI nathI kaMI, sadA AvuM cAle ! athavA e chUTe ke kadIye na chUTe, paNa mArI mitrone namra apIla che ke ka mavAlI ja muphalIsI pe phUlephAle : huM Ave kaTokaTIne prasaMge koIe nabaLAI badhA biralA hAusa doDI na Avazo, je paraMtu uThAvI che gAMdhIne nAme batAvavI joIe nahIM. zuddha upavAsa, mane samajAvavAno prayatna na karazo AvI ghora AMdhI, te AtmAne sAle ! ke dharmapAlananI peThe, svataH badalArUpa che. ane mArA mATe ciMtAmAM paNa na paDazo. kavi-ura roSe, tethI dhagadhage che ! 6 kazuM pariNAma lAvavA khAtara huM upavAsa huM bhagavAnanA hAthomAM chuM. mitroe huM zatAbdIno jalaso, juvo jhagajhage che ! huM nathI karato. mAre upavAsa karyo ja chUTako, to potAnAM dilomAM khoLa karavI 6 che ema mane lAge che eTale huM e karuM chuM. nathI baLatAM maMdira, nathI baLatI masjida : joIe. kAraNa, A ApaNA saunA haiM nathI raDato mullAM, nathI raDato paMDitaH mATe kasoTInI ghaDI che. sau pota eTale, zAMta citte ane taTasthatApUrvaka badhe eka InsAniyata raDatI, sUrata potAne ThekANe rahIne Aja sudhI karatA ke 3 upavAsa viSe vicAra karavAnI ane mAre are, eka kiratAranI thAtI khaMDita. AvyA che tethI paNa vadhAre cUstIthI huM maravAnuM ja hoya to, zAMtithI mane maravA dhase lAvA jalato jenI ragarage che ! potAnI pharaja bajAvaze to tenAthI mane 5 che devAnI mArI saune prArthanA che. zAMti to zatAbdIno jalaso, juvo jhagajhage che ! ane AnA uddezane vadhAre madada thaze. A huM mane maLavAnI ja che enI mane khAtarI che. upavAsa Atma-zuddhinI prakriyA che." 6 hiMdanA, hiMdu dharmanA ane IslAmanA | karasanadAsa mANeka (mahAtmA gAMdhI : pUrNAhuti, zuM OM vinAzano sAkSI banavA karatAM mRtyu mAre ('janmabhUmi' dainika:1969) graMtha 4, pAna 362-364) zuM gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa che 'mauna amogha zakti che. dareka teno upayoga karI zake. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka ka * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI
Page #41
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIvuM a phebruArI 2015 0 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 pRSTha 41 aMtima 5 hSAMka ka upavAsanA bIjA divase prArthanAsabhAmAM ApeluM pravacana OM "baheno ane bhAIo, bhagavAna sAme doSI nathI banavuM. muslimoe paNa bhAratamAM pavitra rojanI jema Aje mAruM pravacana paMdara miniTamAM nahIM pate, Aje banIne zAMtithI jIvavuM joIe. bhAgalA paDyA te pahelAM dilanA huM zuM mAre ghaNuM kahevuM che. Aje ahIM AvI zakyo kAraNa, upavAsanA bhAgalA to kyAranA paDI cUkyA hatA. AmAM musamalAnono paNa che pahelA covIsa kalAkamAM enI asara zarIra para eTalI varatAtI vAMka che, paNa ema na kahI zakAya ke emano ekalAno ja vAMka che. hai = nathI, varatAvI na paNa joIe.Aje meM keTalAMka kAmo paNa karyA. hiMdu, zikha ane muslima badhAne mAthe ALa Ave tema che. paNa have meM para paNa AvatI kAlathI emAM phera paDaze. ahIM AvuM ane bolI na zakuM badhAe pharI mitra banavAnuM che. sau bhagavAna sAme jue, zetAna huM tenA karatAM huM mArI oraDImAM beTho beTho ciMtana karIza. bhagavAnanuM sAme nahIM. muslimomAM paNa evA dhaNA che je zetAna bhaNI tAke nAma smaraNa karavuM hoya to te paNa tyAM thaI zake. eTale, mane lAge che. tevI rIte hiMdu ane zikhomAM paNa evA che je guru nAnaka ke 5 che ke huM AvatI kAlathI prArthanAsabhAmAM nahIM AvuM. paNa tamane bIjA guruo bhaNI nahIM, zetAna bhaNI tAke che. dharamane nAme 6 prArthanAmAM AvavAnuM mana thAya to Avajo. A baheno ahIM Avaze ApaNe adharamI banyA chIe. 6 ane bhajano gAze. "meM muslimo khAtara thaIne upavAsa zarU karyA che tyAre emane "gaI kAlanuM mAruM pravacana meM lakhI nAkhyuM hatuM, e chApAomAM mAthe moTI javAbadArI AvI paDe che. e lokone e samajAvuM joIe ( chapAyuM paNa che. upavAsa zarU karyA te vAta ghaNAMne nahIM samajAya. ke emaNe jo hiMduonI sAthe bhAIcArAthI rahevuM hoya to emaNe mArA manamAM koIno vAMka nathI. huM to kahuM chuM ke ApaNe badhA ja bhAratane vaphAdAra rahevuM joIze, pAkistAnane nahIM. huM gunegAra chIe. eTale koI eka ja jaNe guno karyo che ema nathI. "saradAranuM nAma vagovAya che. muslimo kahe che ke huM to sAro 8 kuM musalamAnone bhagADavA mAganAra hiMduo hiMdu dharmanuM pAlana nathI chuM, paNa saradAra sArA nathI, emane tyAMthI dUra karavA joIe. mAre ? karatA. ane Aje hiMdu ne zikha baMne ema karavA maMDyA che. paNa huM kahevuM joIe ke emanI vAta barAbara nathI. kAraNa, sarakAra eTale zuM che badhA ja hiMdu ane badhA ja zikhone paNa doSa nathI deto, kAraNa AkhuM maMtrI maMDaLa, ekalA saradAra ke ekalA javAhara nahIM. e huM badhA ja ema nathI karatA. A vAta lokoe samajavI joIe. loko tamArA sevako che. tame emane haTAvI zako. e kharuM ke ekalA muslimo chuM e na samaje to mArA upavAsano hetu paNa bara nahIM Ave ane emane haTAvI na zake. paNa emanA dhAravA pramANe saradAranI koI , te mArA upavAsa paNa nahIM chUTe. upavAsamAMthI huM UgarI na zakuM to bhUla thatI hoya to e tarapha emanuM dhyAna to dorI ja zake. emaNe huM che temAM koIno doSa nathI. huM pAtra nahIM houM to bhagavAna mane upADI kyAMka kazuMka kahyuM hoya te TAMkavA mAtrathI nahIM cAle, emaNe zuM huM leze. khoTuM karyuM te tamAre mane kahevuM ja paDaze. huM emane avAranavAra $ "loko mane pUche che ke tame musalamAno mATe thaIne upavAsa maLato rahuM chuM, huM emanuM e vAta tarapha dhyAna kheMcIza. javAharalAla ? 3 karo cho ? mAre kahevuM paDe ke hA, ema ja che. kema? kAraNa, Aje emane haTAvI zake, paraMtu e haTAvatA nathI to tenuM kaMI kAraNa * ahIMnA muslimo badhuM ja gumAvI beThA che. Aje ahIM muslima haze. e to saradAranI prazaMsA kare che. pachI saradAra je kAMI kare che zuM lIga nathI rahI. muslima lIge dezanA bhAgalA to paDAvyA paNa te mATe sarakAranI javAbadArI che. tame paNa javAbadAra cho kAraNa ke haiM ke tyAra pachI paNa ahIM musalamAno bahu moTI saMkhyAmAM che. huM barAbara e tamArA pratinidhi che. lokazAhImAM e rItano vahevAra hoya che. je ka kaheto rahyo chuM ke je loko ahIM rahI gayA che te badhAne badhI ja eTale mAruM kahevuM che ke muslimoe nirbhaya ane bahAdura banavuM che rIte madada karavI joIe. A ja mANasAI che. joIe. sAthe sAthe bhagavAna-bhIru paNa banavuM joIe. huM emanI "mArA upavAsa Atma-zuddhi mATe che. dareka jaNe potAnI jAtane sAthe chuM. mAre emanI sAthe rahevuM ane maravuM che. tamArI ekatA huM chuM zuddha karavI joIe. muslimoe paNa potAnI jAtane zuddha karavI jALavI na zakuM to mAruM jIvana vyartha che. Ama muslimone mAthe huM joIe. dareka jaNe potAnuM dila sApha karavuM joIe. moTI javAbadArI che, e vAta emaNe bhUlavI na joIe. A musalamAnone ke koIneya sAruM lagADavA mATe nathI kaheto. "saradAranI bhASA jarA karaDI che. kyAreka emanI vAta kaDavI 2 8 mAre mArA AtmAne eTale ke bhagavAnane sAruM lagADavAnuM che. mAre lAge tevI hoya che. emaNe lakhanaumAM ane kalakattAmAM kahyuM ke badhA vizeSaka F IdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhIjIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 6 gAMdhI gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI 4 | gAMdhI jIvanano aMtima adhyAca vizeSa nirbala ke bala rAma vatano aMtima adhyAya vizeSAMka ka
Page #42
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jI ke | a pRSTha 420 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima * hSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI * musalamAno ahIM ane ahIM rahI zake che. emaNe mane e paNa kahyuM "dilhImAM zAMti sthapAze tyAre ja huM upavAsa choDIza. dilhImAM ke huM ke gaI kAla sudhI je musalamAno lIganA anuyAyI hatA ane hiMdu zAMti sthapAze to enI asara AkhA deza para thaze eTaluM ja nahIM, huM tathA zikhone potAnA duzmana gaNatA hatA te rAtorAta badalAI pAkistAna para paNa thaze. AvuM thaze ane koI paNa musalamAna 3 8 jAya ane dosta banI javAnI vAta kare teno vizvAsa e nahIM karI ekalo ekalo zaheramAM AmathI tema Ava jA karI zakaze tyAre huM ke zake. dhAro ke Aje paNa ahIM lIga mArA upavAsa choDIza. dilhI bhAratanI 6 zuM hoya to e kone vaphAdAra raheze, ekalA calo re rAjadhAnI che, ane e sadA bhAratanI ke pAkistAnane ke ahIMnI sarakArane? rAjadhAnI rahyuM che. eTale dilhImAM zuM 0 lIga enI e vAtane vaLagI rahe yadi tora hAka sune keu nA Ase tabe sAmAnya sthiti na sthapAya tyAM sudhI ke to enI tarapha zaMkAno bhAva ekalA calo re bhArata ke pAkistAna kyAMya sthiti paNa uM rahevAno ja. saradAra kahe che ke sAmAnya nahIM bane. Aje suharAvardIne ekalA calo, ekalA calo, huM emane lIgI muslimonI vaphAdArI ahIM bolAvI zakato nathI kAraNa ke ? re para bharoso nathI, emanA para e __ekalA calo re| koI emanuM apamAna karI bese. e vizvAsa mUkI na zake. eka vAra yadi kou kathA na koya, ore, ore o abhAgA, Aje dilhInI zerIomAM chUTA pharI chuM huM emane vizvAsane pAtra banavA do, yadi sabAI thAke mukha phirAye, sabAI kare bhaya- zakatA nathI, pharavA jAya to emanA para 6 tyArabAda ja huM hiMdu ane zikhone tabe parAna khule humalo thAya ema che. e rAtanA ka kra kahI zakuM. o, tuI mukha phUTe tora manera kathA aMdhArAmAM paNa nirbhaya rIte Ama tema ke "A bahenoe je gIta gAyuM joI zake evI sthiti mAre joIe che. ekalA bolo re| huM te gurudevanuM raceluM che. kalakattAmAM jyAre muslimo sapaDAyA hai meM noAkhalInA pravAsamAM ame e yadi sabAI phire jAya, ore, ore o abhAgA, tyAre e dhArata to paristhitine vadhAre hai gAtA. eka mANasa bIjAone yadi gahana pathe jAbAra kAle keu phire nA jAya- vaNasAvI zakyA hota, paNa emane ema ke EUR enI sAthe joDAvA sAda pADe che, tabe pathera kAMTA nahotuM karavuM. je makAnono muslimoe hai paNa dhAro ke koI e sAda suNI kabajo lIdho hato te vAstavamAM hiMdu chuM o, tuI rakta mAkhA caraNa tale je nathI AvatuM ane aMdhArI rAta ane zikhonAM hatAM, chatAM e khAlI - pravettA vatI re * gherAya che to kavi kahe che ke e karAvavAnI pharaja emaNe bajAvI. phu yAtrike ekalA ja cAlI nIkaLavuM yadi Alo nA dhare ore, ore o abhAgA dilhImAM zAMti sthapAtAM eka mahino che joIe kAraNa ke enI sAthe bIjuM yadi jhar3a bAdala AMdhAra rAte duAra deya dhare lAgI jAya to mane vAMdho nathI. khAlI hai OM koI ho na ho, bhagavAna to mArA upavAsa choDAvavA sAruM thaIne ja huM tabe bajrAnale huM kyArano enI sAthe che ja. hiMdu janatAe kaMI karavAnI jarUra nathI. 6 ane zikho jo kharekhara potAnA Apana bukera pAMjara jvAlie niye eTale huM IcchuM chuM ke hiMdu, zikha, 6 OM dharmamAM mAnatA hoya to emaNe A ekalA calo re| pArasI, IsAI ane musalamAno ane * rIta apanAvavI joIe. gurudeva ravIndranAtha ThAkura je loko bhAratamAM che te bhAratamAM ja raeN muslimone pAkistAna bhAgavuM paDe rahe ane bhArata evo deza bane ke jemAM 5 kuM tevuM bhayanuM vAtAvaraNa emaNe pedA tamAma lokonA jAnamAla salAmata zuM na karavuM joIe. hiMdu ane zikhoe bahAdura banI dekhADI ApavuM hoya. Ama banaze to ja bhArata pragati karI zakaze." huM joIe ke pAkistAnamAMnA tamAma hiMduone mArI nAkhavAmAM Ave * * * huM to paNa bhAratamAM enI vasUlAta karavAmAM nahIM Ave. ApaNA (kalekaTeDa varksa oNpha mahAtmA gAMdhI, huM loko pAkistAnanI nakala kare e jovA mATe jIvavuM nathI. ApaNe graMtha 90, pAna 413) bahAdura banavAnuM che, kAyara nahIM. * * * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa IrSA tene karanArane ja khAI jAya che. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI na
Page #43
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jI a phebruArI 2015 0 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 pRSTha 43 aMtima 5 hSAMka ka nano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI pAkistAnane 55 karoDa apAvavA mATe gAMdhIjIe upavAsa karyA hatA! || cunIbhAI vaidha gAMdhIjI ghaNuM AgaLanuM vicAratA hatA. emanI dRSTi atyaMta Azaro lIdhA vinA Aro nahoto. vyApaka - vaizvika hatI. dezanA bhAgalA aMgreja sarakAranI madhyasthIthI barelInA maulavIe upavAsanA saMdarbhamAM gAMdhIjIne saMbodhIne ke huM karAyA tevI ja rIte dezanI cala-acala saMpattinA paNa bhAgalA emanI jAhera nivedana karatAM kahyuM: 16 ja madhyasthImAM vividha samitio nImI karAyA hatA eTale vAIsaroya "pAkistAnamAMnA atyAcAro mATe, nirdoSa strI-puruSa ne 6 OM mAunTabeTanano Agraha rahe ja ke bhArata apAyelA vacananuM pAlana bALakonI katala mATe tathA baLAtkAra karavAmAM AvelA dharmapalaTA haiM kare. e paNa kharuM ke emaNe gAMdhIjI sAthe tA. 6ThThI ane 12mI ane strIonA apaharaNa allA sAmenA gunAo che ane ene jAnyuArIe e aMge vAta karI hatI. e vAta paNa kharI ke paMcAvana mATe koI paNa prakAranI mAphI nathI. hiMdustAnanA mArA 5 OM karoDa rUpiyA cUkavI devA joIe, e bhArata sarakAranI netika pharaja anuyAyIone tathA musalamAnone mAro Adeza che ke emaNe Apane ? zuM che ema gAMdhIjI jarUra mAnatA hatA. tathA saMgha-sarakArane chevaTa sudhI vaphAdAra rahevuM ane pAkistAnamAMnA ? paNa ema kahevuM ke gAMdhIjIe pa5 karoDa mATe upavAsa AdaryA temanA sahadharmIonA duSkRtya sApha sApha zabdomAM ne bhArapUrvaka huM hatA to e khoTuM thaze. jo ema ja hota to gAMdhIjIe upavAsa zarU vakhoDI kADhavA....doravaNI ane madada mATe pAkistAna tarapha najara hai EUR karatAM pahelAM zarata tarIke e vAta avazya rajU karI hota. paraMtu te rAkhavAnI gupta IcchA temano vinAza karaze." (mahAtmA gAMdhI : re OM divasanA ane tyArabAdanA emanA pravacanomAM paisAno ullekha suddhAM pUrNAhuti, graMtha-4, pAna-376) 6 nahoto. pAkistAnamAM paNa eno paDagho paDyo. punarvasavATa pradhAna 6 ka vaLI, upavAsanA trIjA ja divase bhArata sarakAre e paisA rAjA gajhanaphara alI khAne akhabArI nivedanamAM kahyuM, "tAjetaranA 6 re pAkistAna sarakArane ApI devAnA nirNayanI jAherAta karI ane mahinAo daramyAna hiMdustAna tema ja pAkistAna ubhayamAM huM bIjI bAju DaoNkTaroe gAMdhIjI para upavAsa choDI dabANa karyuM kAraNa nItimattAnI bhayaMkara adhogati jovA maLI che. tenI sAme AkarA huM huM ke gAMdhIjIne pezAbamAM esiTona javA mAMDyuM hatuM. Ama upavAsa IlAjanI jarUra hatI ane mahAtmA gAMdhIe e paristhitinI sAme zuM raM choDI devA mATe babbe sabaLa kAraNo ane dabANo hovA chatAM bApue aMtima svarUpe potAno virodha pragaTa karyo che." (mahAtmA gAMdhI : 2 3 upavAsa choDyAM nahIM. e to 18mI jAnyuArInA roja jyAre DaoN. pUrNAhuti, graMtha-4, pAna-378) huM rAjendra bAbunI adhyakSatAmAM banelI samitie AvIne cAra bAbatanI pAkistAnamAM pazcima paMjAbanI dhArAsabhAmAM phirojhakhAna jUne haiM huM khAtarI ApI tyAre ja upavAsa chUTyA. e khAtarImAM paNa paisAno kahyuM, "dharmapravartako bAda karatAM mahAtmA gAMdhIthI vadhAre mahAna 6 ullekha kyAMya nahoto. puruSa duniyAnA koI paNa deze pedA karyo nathI.' (mahAtmA gAMdhI : 4 che vaLI bhArata sarakAre paisA cUkavI devAnA potAnA nirNayanI pUrNAhuti, graMtha-4, pAna-378). huM jAherAta karI temAM paNa gAMdhIjInI AvI koI zaratanA javAbamAM e noMdhanIya che ke gAMdhIjInA anazananI sArI asara { A nirNaya lIdho hoya tevo paNa kyAMya ullekha nathI svAbhAvika ja musalamAno para vadhAre thaI, jyAre kaTTara hiMduvAdIo che eka savAlanA javAbamAM gAMdhIjIe bahu spaSTa rIte kahyuM ke emanA para enI avaLI asara thaI. 6 upavAsa gRha maMtrAlayanA koI pagalAMnA virodhamAM nathI. emanA jemane A prasaMge lohInI hoLI khelavI ja hatI, jemanA dilomAM OM huM upavAsa spaSTa rIte bhAratanA zIkha ane hiMduonI ane vidharmIonI katala karavAnI ghelachAo dhUNI rahI hatI te A pAranA huM che pAkistAnamAMnA muslimonI viruddha che. e A baMne dezonI hiMdudharma-jhanUnIo ane pelI pAranA muslima dharma-jhanUnIo che ke laghumatIonA bacAva mATe che. gAMdhIjInAM tA. 12 ane 13nAM janatAne bhaDakAvatA ne dhuNAvatA rahyA. che prArthanA pravacano tathA bhArata sarakAranuM 15mInuM jAheranAmuM vAMcIe gAMdhIjI be mulakane eka karavA, kama se kama ekamata ane ekamana che huM to vAta taddana spaSTa samajAI jaze. emAM paisAno kyAMya ullekha karavA, akhaMDa-bhArata pharI sAkAra karavA jIvananA e AkharI uM nathI. emane je vAte hacamacAvI nAkhyA hatA te e hatI ke je deze divasomAM jhajhUmAtA rahyA. prema, ahiMsA, satya ane sarva sadgaNonuM meM OM zAMti ane hiMsAnA mArge cAlI svAdhInatA meLavI te ja dezanA AcaraNa ekapakSI - nirapekSa hoya che, emAM sodAbAjI hotI ? 6 loko ATalA moTA pAye potAnAM ja bhAMDuonuM lohI reDe ane nathI e vAta duniyAne gaLe UtaratAM vAra hatI. paraMtu gAMdhIjI zuM strIo para atyAcAra ane baLAtkAra gujAre! baMne dezonI pAgala pote aMta sudhI - 30mI jAnyuArI sudhI e vAta samajAvatA huM OM banelI prajAnI sAna ThekANe lAvavA mATe maraNiyA banI upavAsano rahyA ane e ja paMtha parathI paraloka sIdhAvyA. gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyIca vizeSa Izvara ApaNane bhUlato nathI. ApaNe ja tene bhUlI jaIe chIe. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka 6
Page #44
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIruM atha pRSTha 440 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima hSAMka ka gAMdhIjInI hatyAnA prayAso | 1 cunIbhAI vaidha ldno aMtima adhyAya vizeSuka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka # gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhIjIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 6 gAMdhI gAMdhIjInI hatyAnA kula dasa prayAso thayA hatA ema lAge che. eka divasa eka mANasa hAthamAM charA sAthe gAMdhIjI para dhasI Avyo ke 8 emAMnA cha aMge lekhita noMdha maLI zakI che. prayAsono AraMbha hato. e mANasa e A nathurAma goDase hato evI jubAnI pUnAnI re cheka 1934thI thayelo. AmAMnA traNa prasaMgomAM nathurAma goDase suratI laoNjanA mAlika maNizaMkara purohite ApI hatI. mahAbaLezvara OM zuM saMDovAyo hato. ane badhA ja prasaMgomAM pUnAnA keTalAka kaTTara kaoNMgresanA mAjI sAMsada ane te vakhatanA satArA jillA madhyavartI huM ka rUDhivAdIo ja hatA ema kahevAya che. cha prasaMgo paikI cAra banyA beMkanA adhyakSa zrI bhi. dA. bhisAre gurujIe nathurAmanA hAthamAMthI 6 che tyAre dezanA bhAgalA ke 55 karoDa rUpiyAnI vAta svapnamAM paNa charo paDAvI lIdho hato. gAMdhIjIe tyAra bAda tarata ja nathurAma : zu nahotI. to te prasaMgoe hatyAnA prayatna mATe zuM kAraNa hatuM? goDasene maLavA mATe bolAvyo. paraMtu e na gayo. je loko Aje ? TUMkAmAM kahIe to aMgrejI kahevata - Any excuse serves an kahe che ke vicArano javAba vicArathI Apavo joIe te lokoe huM { evil-doer - pramANe pApIne pApa karavA mATe game te bahAnuM hoya A ghaTanA paNa noMdhavA jevI che. ane gAMdhIjI to game tyAre maLavA meM ke to cAle. ene khUna karavuM hatuM, te vakhate sAme je bahAnuM jaDyuM tene AvanArane maLatA ja hatA, chatAM nathurAma maLyo nahoto e eka che che kAraNa tarIke rajU karyuM. paNa hakIkata che. A vakhate paNa huM savAla to e che ke e ja pavitra smRti bhAgalAnI ke 55 karoDanI vAta chuM pravakatA, e ja polIsa, e ja nahotI. to pachI hatyAno prayAsa che nyAyAdhIza ane e ja phAMsIgara! bApunI hatyA thaI tyAre huM dilhI hato ane temanI smazAna Ine kema? 9 nathurAmane A badhuM banAvyo yAtrAmAM zAmela paNa thayo hato. 3. trIjo prayAsa sapTembara huM koNe? | bApu mATe mane atyaMta Adara ane atyaMta prema. muMbaI bhaNato, 1944mAM thayo. gAMdhIjI hatyAnA prayatnonI | 24 vakarInamAM bATAda jAu tyAra harijana badhu'nA ? 0 |paNa vekezanamAM boTAda jAuM tyAre 'harijana baMdhu'nI pherI karavA mahaMmada alI jinnA sAthe 5 noMdhAyelI ghaTanAo nIce nIkaLato. elacI khAtAmAM kAma karavAnI mane bahu hoMza hatI. vATAghATa karavA muMbaI javAnA hai 6 pramANe che: svAmI AnaMdane meM vAta karI tyAre temaNe kahyuM, 'dilhI jA ane hatA. e prasaMgano geralAbha levA 1. 1934nA roja pUnA | saradArane maLa." pUnAthI eka jUtha vardhA gayuM hatuM. zuM manisipAliTIe gAMdhIjIne | huM dilhI upaDyo. saradAra vahelI savAre cAlavA nIkaLe tyAre emanA hai kInA eka jaNa ga la sanmAnavA mATe goThavelA | mulAkAtano samaya Ape. cAlatA cAlatA je eka sAthe vAta kare, thare nAmanA mANasa pAsethI samAraMbhamAM jatI vakhate boMba | bAkInA jarA aMta2 rAkhI pAchaLa cAle. pachI bIjA sAthe vAta kare. polIsane charo maLI Avyo hato. A huM pheMkavAmAM Avyo. paraMtu bhUlathI | Ama mAro vAro AvatAM meM temane mArI IcchA jaNAvI. temaNe tha7no bacAva evo hato ke e 5 boMba AgalI gADI para paDyo mane Inpharmezana DipArTamenTamAM koIkanuM nAma ApI tene maLavA to gAMdhIjI je kAramAM besIne meM jyAre gAMdhIjI pAchalI gADImAM kahyuM. javAnA hatA tenA TAyarane phADI hu hatA. A humalAmAM | hindustAna TAImsanI ophisanA moTA makAnamAM yazavanta nAkhavA mATe hato. paraMtu huM 6 myunisipAliTInA cIpha paMDyAne tyAM huM Utaryo hato. A ja makAnamAM devadAsa gAMdhI paNa pyArelAla lakhe che ke e divase 6 che oNphisara, be polIsa ane bIjA rahetA hatA. e divase huM bahAra nIkaLyo tyAre rojanI jema hiMdustAna savAre emanA para polIsa hai 8 maLI sAta jaNa gaMbhIra rIte TAImsanI oNphisa bahAra baoNrDamAM mUkelA tAjA samAcAra jovA adhikArI-DI.sI.pI.no phona paNa ghavAyA. A humalA vakhate aTakyo. lakhyuM hatuM, 'gAMdhI zoTa DeDa.' huM tarata biralA hAusa Avyo hato ke dekhAvakAro huM bhAgalAnI ke 55 karoDa pahoMcyo. khUba bhIDa hatI. daravAjA baMdha hatA. javAharalAla uparathI amaMgaLa ghaTanAnI taiyArI karIne hai 2 rUpiyAnI vAta kyAM hatI? chatAM | bhIDane saMbodhatA hatA, zAMti rAkhavAnuM kahetA hatA. bIje divase' AvyAnI mAhitI hovAthI ? 3 A jIvaleNa humalo karavAmAM smazAnayAtrA paNa joI. atyaMta bhavya ane karuNa dRzya hatuM. emaNe nAchUTeka agamacetInAM huM Avyo hato. | eTanabaronI 'gAMdhI' philmamAM aMtima yAtrAnAM dRzyo lagabhaga pagalAM bharavAM paDaze. gAMdhIjIno 6 2. julAI 1944mAM | evA ja batAvyAM che. Agraha hato ke pote ekalA 6 che gAMdhIjI paMcaganImAM hatA tyAre | mahendra meghANI dekhAvakAronI sAthe cAlatA jaze . * gAMdhIjIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa zarIramAM jIva hoya tyAM sudhI karuNA na choDavI. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka 4
Page #45
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIruM a phebruArI 2015 0 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 pRSTha 45 aMtima 5 hSAMka 5 4 ane dekhAvakAro emane gADImAM besIne javAnI rajA na Ape tyAM sAmayika "agraNI'mAM kare che ane kahe che, "paNa jagu koNa deto?' 5 8 sudhI e emanI sAthe cAlatA raheze. paraMtu gAMdhIjIno nIkaLavAno - eTale tamane jIvavA koNa devAnuM che? matalaba ke emanA khUnano samaya thAya te pahelAM polIse dekhAvakArone pakaDI lIdhA. have A niradhAra e kyArano karIne ja beTho hato. e vakhate paNa bhAgalAnI 3 vakhate bhAgalA svIkAryAnI ke 55 karoDanI vAta kyAM hatI? koI vAta nahotI ke nahotI 55 karoDanI vAta.. huM 4. 29 juna 1946nA roja cotho prayatna karavAmAM Avyo. 5. ane 6. 20mI jAnyuArInA roja madanalAla pAhavAe huM 16 gAMdhIjI khAsa Trena vATe muMbaIthI pUnA jatA hatA. tyAre neraLa ane boMba pheMkI hatyAno niSphaLa prayatna karyo ane 30mI jAnyuArIe 6 meM karjata vacce pATA para moTA paththaro mUkI Trena uthalAvavAnuM kAvataruM nathurAma goDasee gAMdhIjInuM khUna karyuM. tA. 12mI jAnyuArI hai je karavAmAM AvyuM hatuM. rAtano vakhata hovA chatAM moTaramenanI 1948 pachI thayelI A ghaTanAo prasaMge bhAgalA ane 55 raeN * sAvadhAnIne kAraNe gaMbhIra akasmAta na thayo. chatAM enjinane karoDanA muddA UbhA thayA hatA, te pahelAM e kyAreya nahotA. IM nukasAna thayAnI vAta noMdhAI che. ane, A prayAsa bAda gAMdhIjIe AnA parathI spaSTa samajAze ke e kahevAtA hiMduvAdIo khUna prArthanAsabhAmAM e ghaTanAno ullekha karatAM kahyuM ke huM sAta vAra A karavAnA kAvatarAM to keTalAMya varaso pahelethI ghaDatA AvyA hatA. $ OM rItanA prayAsathI bacI gayo chuM. huM ema maravAno paNa nathI, huM to emane to potAnuM pApa DhAMkavA bahAnAnI jarUra hatI. e vakhate je huM 125 varSa jIvavAno chuM. A vAtano ullekha nathurAma goDase potAnA maLyuM te kharuM. * * * gAMdhI gAMdhI jIvono aMtima adhyAya viroSaka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya viroSaka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka ka mahAtmAnI TapalI [ dhIrubahena paTela [ suprasiddha sAhityakAra ane gAMdhI yuganI sAttvika nIpaja jevI nArIpratibhA dhIrubahena paTela gAMdhIjInA nikaTanA vartuLamAMnAM 'eka evA gaMgAbahena ane bombe kronikalanA patrakAra goradhanabhAI paTelanAM suputrI che. aMgrejI sAhityanAM adhyApikA dhIrubahene 45 jeTalAM pustako lakhyAM che, gujarAtI sAhityanAM ucca sanmAno meLavyAM che ane bALa sAhitya-kizora sAhityanA saMvardhananA upakramomAM sakriya che.] tyAre mane cothuM varasa cAlatuM hatuM. svAtaMtrya saMgrAmanA AgaLa sAMjanI prArthanA vakhate pAse besatI eTale artha thoDAghaNA samajAyapaDatA sainika ane pU. gAMdhIjInA nikaTanA vartuLamAMnA eka evA na samajAya toye zabdo yAda rahI jatA. mArA mAtuzrI gaMgAbahena paTelanI AMgaLI pakaDIne eka sohAmaNI | sAMje jUhunA sAgarataTa para mane bApujInI sAyaMprArthanAmAM sAmela AtmasanmAna ane satya vaccenI A ajaba mUMjhavaNamAM ociMto | | thavAno lahAvo maLyo hato. prArthanA patyA pachI koIe kahyuM, mArA manamAM dIvo pragaTyo. AsapAsanI vAtacItamAM badhAe jarAka | 'bApu, A gaMgAbahenanI dIkarI, bahu hoMziyAra che." poro khAdho eTale meM tarata ja jhukAvyuM. | 'ema ke ?' kahIne emaNe najara mAMDIne pUchyuM, 'tuM hoMziyAra 'bApu ! mAro rUmAla huM jAte ja dhouM !' s che? tane zuM zuM AvaDe che?' 'ema ke ?' kahIne e khaDakhaDATa hasI paDyA ane hetathI mArA ; | 'mane vAMcatA AvaDe che. lakhatA paNa AvaDe che.' meM nIDaratAthI DAbA gAla para TapalI mArIne bolyA, 'to tuM hoMziyAra kharI !' huM kahI dIdhuM. paNa aphasosa ! A vAtano emanA upara koI prabhAva Aje e prasaMga yAda Ave che tyAre mArA e DAbA gAla para huM na paDyo. emaNe to pUchyuM, 'tane kAma karatA AvaDe che?' hajI haLavethI hAtha pheravI levAnuM mana thAya che eTaluM ja nahIM, paNa e zuM haiM to kAmanI vyAkhyA mArA manamAM spaSTa thAya e pahelAM emaNe sAMja pachI mArA manamAM je zramano mahimA ane zramajIvIo pratyeno AgaLa calAvyuM, 'kapaDAM dhotAM AvaDe ? vAsaNa mAMjatAM AvaDe ?' Adara pragaTyo ane jIvanabhara rahyo tathA ekaluM pAMDitya kaMI kAmanuM mArI vikeTa dhaDa daIne paDI gaI. zaramAIne mAthuM dhuNAvI nA nathI, mananI ane zarIranI sajjatA ane kAryakuzaLatA hoya to ja pADyA sivAya koI Aro na hato. mANasa be pAMkhe UDatA pakSInI jema AkAzane AMbI zake e satya | | 'to pachI tuM zAnI hoMziyAra ?' kahIne teo bIjA koI sAthe samajAyuM. | vAte vaLagyA. | mArI dinacaryAmAM e sAMjathI ja je parivartana AvyuM te Aja | | mArA manamAM ghaNA vicAro phudaraDI pharavA mAMDyA. bApujI Ama lagI koI ne koI svarUpe TakI rahyuM che enA mULamAM che e bApunI mAro kAMkaro kADhI nAkhe te kema cAle ? te sAthe jUThuM to bolAya TapalI. nahIM eTalI samaja e vaye paNa hatI. bAnI sAthe roja savAra * * * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa itihAsa ApaNo che, ApaNe itihAsanA nathI. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka
Page #46
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIvI atha pRSTha 40 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima s' hSAMka pa bApune mAthe mota bhamatuM hatuM? | nyogendra parIkha gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya viroSaka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI [ makaraMda dave jemane 'uphare mArge cAlanAra' ane 'kaMThI toDanAra' kahe che te yogendra parIkhe gAMdhI vicArothI prerAI nAnI uMmare ja ! gAmaDAmAM jaI sevA karavAnuM vrata lIdhuM hatuM, te jiMdagIbhara sAme pUre taratA rahIne nibhAvyuM. sAthe zabdanI upAsanA paNa cAlatI rahI. prastuta lekha 'leTasa kila gAMdhI' e tuSAra gAMdhInA pustakanA yogendra parIkhe karelA saMkSepa ane gujarAtI huM anuvAdano saMkalita aMza che. ] A batAve che vadhAre paDatA bhalA thavuM keTaluM jokhamI che." "jo chellI ghaDIe mArA hoTha para gussAno ke niMdAno zabda chuM - jyorja barnArDa zaoN mArA para humalo karanAra mATe nIkaLe to mane DhoMgI tarIke lakhI 'teo haju bALako che. hamaNAM teo paristhitine samajatA nathI. vALajo. mane tenAthI saMtoSa thaze." mArA mRtyu pachI teo kaheze ke DosA barAbara kahetA hatA.' | 'bhUtakALamAM mAro prANa levA mATe sAta vAra humalA thayA che. - gAMdhIjI paNa bhagavAne mane atyAra sudhI bacAvyo che ane humalo karanAra che 'prArthanAne samaye jyAre meM potAne IzvaranA rakSaNamAM mUkI hoya potAnA kRtya badala pastAvo karyo che. paNa jo koI evI mAnyatA 3 tyAre mArI zraddhAne mANasonA rakSaNa taLe mUkAvAnuM maMjUra nathI." sAthe ke A duSTano nikAla karavA mArA para goLI choDe to te sAcA - gAMdhIjI gAMdhIne nahi mAre paNa pelA duSTa jaNAtA gAMdhIne mAraze." 'bhagavAnanI kRpAthI kahevata mujaba huM mRtyunA jaDabAmAMthI sAta - gAMdhIjI ka vAra bacI gayo chuM. meM koIne IjA gAMdhIjIe manune kahyuM, "jo huM lAMbI ? pahoMcADI nathI. huM koIne mArA zatru 30 mI jAnyuArInI rAta! | mAMdagIthI maruM ke sAdI phoDalIthI, to tAruM che huM mAnato nathI. tethI mane samajAtuM nathI ke kartavya e haze ke, loko tArAthI gusse huM huM mArA prANa levAnA ATalA badhA prayatno Aje A reDiyo samAcAra kevA Ape che ? | thAya to ya, duniyAne jaNAvaje ke huM dAvo huM huM zuM kAma thAya che? mArA prANa levAno | mArA aMtaranA jANe kheMcAya che tAra. karuM chuM tevo bhagavAnano mANasa nathI. ke gaI kAlano prayatna niSphaLa gayo. haju thaI gayuM hRdaya stabdha, deha thayo nisteja jo tuM Ama karaze to mArA AtmAne huM huM maravA mATe taiyAra nathI. huM 125 avanata grIve | zAMti maLaze. e paNa noMdhI le ke jo huM 6 varasano thAuM tyAM sudhI jIvavAno chuM.' | vina zIze koI mane goLI mArIne ke te divasanI -gAMdhIjI tA. 30 jUna 1946. sAMbhaLuM chuM besI. jema bombathI mAruM mRtyu nipajAve ane 'paNa tamane ATaluM lAMbuM jIvana anahada sukhano anubhava kare A mana adhIrA mArA chellA zvAsa vakhate bhagavAnanuM nAma jIvavA deze koNa?' jo koI aMdhakArabharI nizA cIrI citkArI uThe leto hou to ja mAro dAvo kharo Tharaze." -nAthurAma goDasee gAMdhIjInI ThekaDI bujhAyela dIpamAM karI teja pragaTyuM, bharyo sneha bomba visphoTa pachI leDI mAunTabeTana re 8 uDADatAM jAhera sabhAmAM javAba Apyo thaI rahyA abhinaMdana ApavA AvyAM tyAre mahAtmA ? hato. | bApu paNa kahe, 'A prasaMge meM vIratA batAvI nathI. meM | 'AMkha sATe AMkha levAnuM aMtima puna: sajIva. | jo mArA para koI najIkathI goLI choDe haiM konI banI AsthA, niSThA, zraddhA ane huM himmata sAthe hRdayamAM rAmanuM nAma zuM ka pariNAma duniyAne AMdhaLI banAvavAmAM teo jIvaMta rahyA tana-mana-jIvana mahIM kaM Avaze. letAM vidAya thAuM to huM tamArA -gAMdhIjI je javAthI tema nA lAge satvara | abhinaMdanano adhikArI banIza." - "koIka potAne mAro beTo gaNAve halI UThI Aja thoDI vAra pachI manue sUtelA bApu zuM che ane bIjo potAne mAro celo gaNAve mAnavatAnI jAgyA che ke nahi te joyuM, paNa hajI ? che. paNa mAruM have koI vadhu sAMbhaLatuM punaH sudRDha IMTa. bApu sUtA hatA. temanAthI thoDeka dUra eka hai raM nathI.' hiMdI : harivaMzarAya baccana bAja najaravALo yuvAna emanI tarapha - gAMdhIjI, jAnyuArI 1948. anu : puSpA parIkha ekAgra thaIne joto hato. e kadAca haiM * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI na gAMdhI jIvatato aMtima adhyAya vizeSa 'be virodhI bAbato vize eka sAthe vicAra na thaI zake. | vatano aMtima adhyAya vizeSAMka
Page #47
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIvI a phebruArI 2015 0 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 pRSTha 47 aMtima 5 hSAMka ka dALa gAMdhI gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvatano aMtima adhyAyavizeSAMka 5 4 bApunI UMghamAM khalela pADaze ema lAgavAthI manu enI pAse gaI gAMdhIjIe carcAnI vacce bolatAM kahyuM, "naheru ane saradAre ke huM ane kahyuM, "bhAI, bApu atyAre ArAmamAM che. maherabAnI karI mane vibhAjananI bAbatamAM aMdhArAmAM rAkhyo hato.' naherue gusse che kuM moDethI Avajo." yuvAna mANasa jANe samAdhimAMthI jAgato hoya thaIne javAba Apyo, "ame tamane jaNAvatA hatA. gAMdhIjIe g tema eka paNa zabda bolyA vinA pAcho vaLyo ane biralA hAusanI bhArapUrvaka pharIthI kahyuM, 'tame ema nathI karyuM. vibhAjana mATe mane hai 6 bahAra cAlI nIkaLyo. A ja yuvAna nAthurAme sAMje bApu para goLI aMdhArAmAM ja rAkhyo hato. tyAre naherue acakAIne kahyuM, 'tame zuM huM choDI. nAthurAme potAnI A mulAkAta sAthIothI chupAvI hatI. te vakhate noAkhalInA tophAnI vistAramAM pharatA hatA ane tamane zuM sAMjanI prArthanAmAM nAthurAma manune dhakko mArIne bApujInI vibhAjananI yojanAnI khabara ApavI zakya ja na hatI.' gAMdhIjIe che 1sAme AvI Ubho. "namaste bApu.' manu kahe, 'bApu prArthanA mATe mAunTabeTanane kahyuM ke vastInI pherabadalI na karazo. tenAthI lohInI hu moDA paDyA che...' manu vAkya pUruM kare te pahelAM tene dhakko mAryo. nadIo vaheze. mAunTabeTane A na mAnyuM. bhayAnaka pariNAma AkhI paNa huM manunA hAthamAMthI thuMkadAnI ane mALA paDI gayAM ane e gabaDI duniyAe joyuM. { paDI. paDatI vakhate eNe joyuM ke bapore Avelo mANasa e ja Ama chatAM Rss ane hiMdu mahAsabhA bhAgalA mATe gAMdhIjIne 4 nathurAma goDase hato. doSita gaNe che! vibhAjananA bhayaMkara pariNAmo joIne netAo saradAra vallabhabhAIne eka patra maLyo, jemAM gAMdhIhatyAnA stabdha thaI gayA. tA. 16 navembara 1949mAM nyU yorkanI sabhAne kuM 'sArA samAcAra' reDiyo para sAMbhaLavAnI sUcanA rASTrIya svayaMsevaka saMbodhatAM naherue kahyuM hatuM, 'amane vibhAjananA AvAM bhayaMkara che 6 saMgha RssnA sabhyone ApavAmAM AvI hatI. A sAMbhaLyA pachI pariNAmonI jANa na hatI. bhAratanA vibhAjanano virodha karatAM ka RssnI zAkhAonA sabhyomAM peMDA vaheMcAyA hatA. sarakAre jyAre gAMdhInI vAta te samaye ame na mAnI. e amArI moTI bhUla hatI." & $ Rss para pratibaMdha mUkyo tyAre sthAnika polisanA vaDA DepyuTI gAMdhIe eka vAra kahyuM, "huM ekalo hovA chatAM jo mArI zraddhA ? huM kamizanara raMdhavAe RssnI oNphiso tera divasa baMdha rAkhavAnI sUcanA jhaLahaLatI haze to huM kabaramAM paNa jIvIza ane tyAMthI bolato 8 ApI. Avo saDo sarakAramAM badhA staroe pesI gayo hato. rahIza. huM ekalo cAlavAmAM mAnuM chuM. A duniyAmAM huM ekalo re - paracure bIjA sAvarakara manAtA hatA. emano kaDapa evo hato Avyo hato. mRtyunI khINanA paDachAyAmAM huM ekalo ja cAlyo chuM ke ke gvAliyaramAM masjido para paNa bhagavo jhaMDo pharakato hato! tA.2 ane huM ekalo duniyA choDIza. huM jANuM chuM ke ekalo hovA chatAM 3 Disembara, 1947ne dine gAMdhI ane koMgresa viruddhanuM bhASaNa karatAM game tyAre satyAgraha karavAnI zakti dharAvuM chuM. baMdhAraNa sabhA 5 emaNe kahyuM hatuM, 'gAMdhI ane naheru emaNe AcarelAM pAponA phaLa Avo eka racanAtmaka satyAgraha che.' kra thoDA ja samayamAM bhogavaze." 1942nA 'bhArata choDo' AMdolanamAM hiMdu mahAsabhA ane ka je saradAre kahyuM, 'meM chellA IlAja tarIke vibhAjanane saMmati ApI RSS sarakArane pakSe hatA. mahaMmadaalI jhINA paNa sarakArane pakSe (c) kAraNa ke te vinA ApaNe badhuM ja khoI besIzuM.' A vAtanI hatA. vAIsaroya salAhakAra samiti bIjA vizvayuddha vakhate banAvI huM 3gAMdhIjIne khabara na hatI kAraNa ke teo noAkhalImAM ramakhANonA hatI temAM sAvarakara ane jhINA-parasparanA kaTTara duzmano-sabhya hai pIDitonAM AMsu luchatA hatA. naheru gAMdhIjInA priyapAtra hatA. hatA. jhINAne pAkistAna joItuM hatuM ane sAvarakarane sarakAranI re ra paNa emaNe gAMdhIjIne khulleAma tarachoDyA ane dezanA nIti najaramAM rahIne vaphAdArI dekhADavI hatI. yuddha pUruM thatAM jhINAne ? OM viSayaka nirNayomAM emane avagaNyA. pAkistAna maLyuM. paNa sAvarakare hiMdu mahAsabhAnA pramukha tarIke huM paMcagInImAM gAMdhIjIe samAjavAdI jayaprakAza nArAyaNane Adeza Apyo hato ke badhA sarakArI taMtramAM badhe stare dAkhala thaI che * 1946mAM kahyuM, 'javAharalAle akhaMDa bhAratanA mArA svapnono jAva. polisa, miliTarI, vahIvaTI taMtra ane pradhAnonI salAhakAra huM nAza karyo.' samiti sudhI Ama banyuM. eTale ja Rss para pratibaMdhanI vAta phUTI haiM vibhAjanano TharAva kaoNMgresanI mahAsamitimAM Avyo tyAre teno gaI ane badhAne adazya thaI javA mAM gAyo tyAre teno gaI ane badhAne adRzya thaI javAnI taka maLI. eTaluM ja nahi paNa OM virodha karavAmAM gAMdhIjI, khAna abdula gaphAra khAna, jayaprakAza 4 A pUnAnI polisa jANatI hovA chatAM gAMdhIjInI hatyA karavAnI vAto huM nArAyaNa ane rAmamanohara lohiyA hatA. jo ke te pahelAM ja naheru uparI rAmamanohara lohiyA hatA. jo ke te pahelAM jana uparI adhikArIone pahoMcADI nahi. 6 ane paTela to vibhAjana mATe sahI karI cukyA hatA! have mAtra madanalAle bomba phoDyA pachI goDasene gAMdhIhatyA karavA mATe 6 che bahAlI meLavatA hatA !! pUnAmAM vidAyamAna ApavAmAM AvyuM hatuM. nirvAsitonA zibiramAM IM gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyIca vize potAnA du:khane gAyA karavAnI Teva duHkhane cAragaNuM banAvI muke che. vanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6
Page #48
--------------------------------------------------------------------------
________________ gaMdhI jI che | pRSTha 480 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima RSAMka ka 5 Rss sakriya hatuM. alvaramAM to agAuthI khabara hatI eTale hatyAnA mAgI hatI. paNa te na maLI. 1937mAM kaoNMgresanI sarakAre emane ka samAcAra maLatAM RssnI zAkhAomAM peMDA vaheMcavAmAM AvyA hatA. vinA zarate mukta karyA hatA. teo marAThI sAhityanA lekhaka, sudhAraka 2 gvAliyaranI rANIe rU. 65,000 zastronI kharIdI karavA ane sAmAjIka kAryakartA hatA. OM gAMdhIhatyA nimitte ApyA hatA. pachI eNe saradAra paTelanI AjIjI 9. DaoN. dattAtraya sadAziva paracura-umara 49. hiMdu brAhmaNa. meM huM karIne mAphI mAMgI. pariNIta. gvAliyaramAM homiyopethInA DaoNkTara hatA. gvAliyaranI haiM 6 AropIoH hiMdu mahAsabhAnA pramukha ane 'hiMdu rASTra senA'nA saramukhatyAra hatA. che1. nAthurAma vinAyaka goDase-umara 36 varasa-mukhya AropI cukAdoH OM hato. apariNIta. gAMdhI hatyA pachI tarata ja ene pakaDavAmAM Avyo nyAyAdhIza AtmacaraNe nAthurAma goDase ane nArAyaNa ApTene 3 hato. darajInuM kAma pUnAmAM karato hato. e sAvarakaranA paricayamAM phAMsInI sajA pharamAvI. sAvarakarane nirdoSa gaNI choDI mUkyA. Avyo, enI sAthe aMgata maMtrI tarIke dezabharamAM pravAsa karyo. e baDagene polisa kasTaDImAM rAkhyo. zaMkara kirtayAne nirdoSa gaNI pahelAM Rssno sabhya hato. marAThI dainika 'agraNI' 1944mAM choDI mUkyo. gopAla goDase, madanalAla pAhavA ane viSNu karakarene che pUnAthI chApato hato. pachI 'hindu rASTra'nA taMtrI hato. jelanI sajA thaI. temane 12 oNkTobara 1994ne dina mukta 6 2. nArAyaNa dattAtreya ApTe-umara 35. B.Sc. B.T. hiMdu karavAmAM AvyA. 6 brAhmaNa, paraNelo, ahamadanagaramAM lekacarara tarIke kAma karyuM ane tA. 12-11-1964ne dina A traNeyanuM pUnAmAM 'vIro' che tyAM rAIphala kalaba calAvato hato. tarIke sanmAna karavAmAM AvyuM. 3. viSNu rAmakRSNa karakare -umara 35 varasa. paraNelo. gAMdhIjInI hatyA mATe preraNA ApanAra sAvarakarane choDI mUkAyA. hai ahamadanagaramAM haoNTala calAvato hato. emanI mukti e rAjakIya AvazyakatA hatI. saradAra paTele kahyuM ke * 4. digaMbara rAmacaMdra baDage-umara 35. hiMdu, paraNelo, zastrono sarakAre muslimone nArAja karyA che. have hiMduono roSa paNa vahorI huM vepArI 'zastrabhaMDAra' calAvato hato. talavAra, khaMjara, dhAtunI baMDI levAnI taiyArI na hatI. hai banAvato hato. e tAjano sAkSI banyo hato. goDase-ApTee sAvarakara sAthe masalata karI ja haze. jo ke che 5. madanalAla kAzmIrIlAla pAhavA-umara 23, (lagabhaga). gAMdhIhatyA pachI sAvarakara to aparAdhabhAve jIvatA hatA. Ama huM hiMdu apariNIta zaraNArthI pazcima paMjAbamAMthI Avyo hato. chatAM jhanUnI hiMdutvavAdano pracAra mRtyu paryata karatA rahyA (27 6 che gAMdhIhatyAnA 10 divasa pahelAM prArthanAsabhAmAM gAMdhIjIthI pacAsa phebruArI 1966). vAra dUra bomba phoDyo hato. enI pAsethI henDa greneDa maLI hatI. tA. 20mI jAnyuArI 1948ne dina bomba phUTyA bAda naherue che enI dharapakaDa pachI 'vo phirase AyegA' evuM bolato rahyo. enA kadI paNa tA. 30mI jAnyuArI 1948 sudhI pUchaparacha karI na uM para trIjI DigrInuM zArIrika dabANa lAvavAmAM AvyuM hatuM ane e hatI! saradAra vallabhabhAInA kAmamAM teo khUba dakhala karatA hatA ? meM badhA sAthIdAronI mAhitI Apato thayo hato. e tAjano sAkSI ane saradAre gAMdhIjI AgaLa potAnuM rAjInAmuM mUkyuM hatuM. prArthanA che $ banyo hato. pachI gAMdhIjI naherune maLavAnA hatA, paNa Izvare judI ja yojanA 6. zaMkara kisaiyA. baDagenA solApuramAM 'zastrabhaMDAra'no madadanIza karI hatI. mAunTabeTane bannene zokAkuLa vAtAvaraNamAM eka karyA huM huM 7. gopAla vinAyaka goDase-umara 32, hiMdu brAhmaNa, pariNIta, ane mahattvAkAMkSI naheruno rasto cokhkho thayo. saradAre emane 6 ? nAthurAma goDaseno nAno bhAI. vizvayuddhamAM koloniyala ArmImAM hato. jAhera pravacanamAM potAnA netA mAnyA. : 8. vinAyaka dAmodara sAvarakara-umara 65. pariNIta. hiMdu nyAyAdhIza AtmacaraNe polIsanI bedarakArInI kaDaka TIkA karI. kai ru mahAsabhAnA bhUtapUrva pramukha. kALA pANInI pacAsa varasanI sajA muMbaI ane dilhInI polIsanA vaDAo vacce koI ja saMkalana na 8 & briTana viruddha hiMsaka pravRtti karavA badala thaI hatI. temAMthI 14 hatuM. saveLA mahattvanI mAhitInI levaDadevaDa na hatI. sUjha pramANe varasa bhogavI, paNa pachI bhAMgelI tabiyate sarakArane vaphAdAra pahela karavAnI vRtti paNa na hatI. jo A nabaLAIo na hota to meM rahevAnI zarate mAphI mAgIne chUTyA. sAvarakara ane goDaseno gAMdhIjIne bacAvI zakAta. "OM paricaya ahIM thayo hato ane ghaniSTha banyo hato. emane gopAla goDase, karakare ane madanalAlanA sanmAnanI sabhAmAM meM zuM ratnAgirInA samudra kinArAnA makAnamAM najarakeda rAkhavAmAM AvyA bALa gaMgAdhara (lokamAnya TiLakanA pautra) ketakare je pravacana ApyuM, huM = hatA. gAMdhIjIe sAvarakarane maLavAnI paravAnagI sarakAra pAse nAthurAmanuM dhotiyuM bhaktibhAve paheryuM ane saune biradAvyA tenI huM gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa duSTa vicAro mAnasika bImArInI nizAnI che. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka ka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka kha gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka ja gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya viroSaka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI #
Page #49
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIruM a phebruArI 2015 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 pRSTha 49 aMtima 5 hSAMka ka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvatano aMtima adhyAyavizeSAMka 5 gAMdhI jabbara prasiddhi chApAMomAM thaI 'paNa jIvavA deze koNa!' nirNaya lIdho. 30mI ane sarakArane kapUra kamizana jAnyuArI 1948ne dina hai | gAMdhIjInA nivAsanI bahAra virodhIo sUtroccAra karatA AvI prArthanAsabhAmAM jatI vakhate ke gAMdhIhatyA bAda 17 varase | pahoMcyA. gAMdhIjIe kahyuM, "mAre e lokone maLavuM che. paNa pelA emanA para goLIo choDIne huM 2 kapUra kamizana nimAyuM. enI | loko kahe, "amAre emane maLavuM nathI." pachI e lokone polIse | hiMmatapUrvaka emano aMta $ javAbadArI e zodhavAnI hatI pakaDyA-talAzI lIdhI tyAre eka mANasa pAsethI lAMbo charo maLyo. ANyo. mAre vadhu kAMI kahevuM chuM ke gAMdhIhatyAnI AgotarI e mANasanuM nAma hatuM nathurAma goDase ! gAMdhIjInI hatyA mATe nathI. jo dezabhakti pApa hoya che * khabara kone hatI, te kone | 14 varSathI prayAso cAlatA hatA ane A chaThTho prayAsa hato. | to te meM karyuM che. jo ahIMnA zu pahoMcADavAmAM AvI ane tenA | chamAMthI cAra prayAsomAM goDase hAjara hato. gAMdhIjIe | mAnavasarjita nyAyAlayamAM A huM anusaMdhAnamAM kayA pagalAM 1937'38mAM 120 varSa jIvavAnI IcchA vyakta karI tyAre puNya kAryano svIkAra na thAya { levAmAM AvyAM. nathurAma goDasee marAThI pepara 'agraNI'nA taMtrI tarIke taMtrIlekha | to enAthI ucca nyAyAlayamAM ? lAla killAmAM badhA | lo. tene maLe te | lakhyo, tenuM mathALuM hatuM, '....paNa emane jIvavA deze koNa?? | paNa emane jIvavA deze. teno svIkAra thaze ane ene che che AropIone judA judA LnArAyaNa desAI anyAyI gaNavAmAM nahi Ave. huM rAkhavAmAM AvyA hatA. te huM dAvo karuM chuM ke meM puNyanuM huM vakhate goDase ane sAvarakaravacce kAgaLonI levaDadevaDa karIne saMparka kAma karyuM che. ane e puNyano huM bhAgIdAra chuM. A kAma zuddha hetuthI ? cAlu hato. jelano ja eka mANasa A kAma karato hato. enA mAnavatAnA hita khAtara meM karyuM che. A goLIo evA mANasa para ke 9 uparIonA dhyAnamAM A vAta AvI eTale ene saspenDa karavAmAM joDAI hatI ke jeNe lAkho hiMduone vinAzanI sthitimAM mUkyA." huM Avyo. goDasenuM je nivedana korTamAM thayuM temAM sAvarakaranI bhASAno goDasene potAnuM nivedana pUruM karatAM pAMca kalAka lAgyA hatA. huM meM bahu moTo phALo hato. goDasenuM aMgrejI kAcuM, paNa sAvarakaranI cUkAdAno amalaH ke madadane kAraNe paMjAbanI hAIkorTamAM te ghaNuM asarakAraka nIvaDyuM. goDase ane Apene aMbAlAnI jelamAM tA. 15 navembara ? nyAyAdhIza khosalAe potAno pratibhAva vyakta karatAM kahyuM hatuM ke 1949ne dina phAMsI ApavAmAM AvI. banne jaNanA hAtha pITha $ huM jo A kesa zrotAonI jyurI samakSa mUkAyo hota to goDasenI pAchaLa bAMdhI mAMcaDA para laI javAmAM AvyA. tyAM jatI vakhate huM tarapheNamAM cukAdo Avata! paNa e to have ochuM jIvavAno hato goDasenA paga lathaDatA hatA. eNe "akhaMDa bhArata" nabaLA sAde * eTale ene bolavAno moko ApavAmAM Avyo hato. goDasee uccAryuM ane pAchaLathI ApTeno joradAra avAja Avyo "amara hai paNa teno pUro lAbha uThAvyo. rahe.' emanI Doka para kALuM kapaDuM bAMdhIne phAMsIno gALiyo se kAyadAe kAyadAnuM kAma karyuM. gAMdhIjInA putro maNilAla ane paherAvavAmAM Avyo. ApTenuM mRtyu tarata ja thayuM paNa goDaseno huM 3 rAmadAse AropIone mukta karavAnI vinaMtI karI paNa te mAnya na jIva 15 miniTa sudhI na gayo. enA paga maraDAtA hatA te dhIme kuM 8 rakhAI. dhIme zAMta thayA. bannenI citA tyAM ja saLagAvavAmAM AvI ane huM gAMdhIjIe muslima taraphI karelA upavAsane kAraNe goDaseno emanA asthi bIje divase DhADhara nadImAM vahAvI devAmAM AvyAM. 6 roSa carama sImAe pahoMcyo hato. have tene ema lAgyuM ke gAMdhIjInA citAnI jagyA kheDI kADhavAmAM AvI hatI. che astitvane tarata ja miTAvI devuM joIe. muslimo mATeno emano goDaseno ekaMdara dekhAva mAnasika durbaLatA ane bhayayukta hato. 8 = moha vadhato jato hato. gAMdhIjInI hatyA karavAthI mAruM bhaviSya jo ke e hiMmatalAja dekhAvAno prayatna vAraMvAra taraDAyelA nabaLA che barabAda thaI jaze paNa deza pAkistAnanI ADAIothI bacI jaze." avAje "akhaMDa bhArata" bolI karI rahyo hato. enI tulanAmAM Ape che huM potAnA pravacanane aMte goDasee kahyuM. svastha citte makkama DagalAM bharato. bhayamukta, chAtI kADhIne cAlato | 'mArA para dayA karavAmAM Ave evI mArI koI IcchA nathI. hato. goDase mATe pachIthI kahevAyuM ke jelanA chellA divaso daramiyAna meM dhoLe divase meM gAMdhIjI para goLI choDI che. meM nAsI javAno prayatna potAnA kArya badala pastAvo thayo ane jAhera karyuM ke jo bIjI taka OM karyo nathI. kharuM jotAM mane evo vicAra Avyo na hato. meM mArA ApavAmAM Ave to te potAnuM zeSa jIvana zAMti phelAvavAmAM ane para goLI calAvavAno prayatna na karyo. mAre bhale maravuM paDe paNa dezasevAmAM gALavA mAge che. * * * gAMdhIne dezanA hitane khAtara mAravA ja rahyA. ane meM AkharI 'saragama', 21/e alakA sosAyaTI, chAparA roDa, navasArI. gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vize bhAgya para badhuM na choDo, puruSArtha para abhimAna paNa na karo. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI 4
Page #50
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIruM atha pRSTha 50 0 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima * hSAMka 5 gAMdhIjIe jIvananA chellA aThavADiyA daramyAna karelA nivedano * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya viroSaka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI nano aMtima adhyAya vizeSaka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 1948nA jAnyuArInuM chelluM aThavADiyuM gAMdhIjInA jIvananuM 'loko yAdavonI peThe pramAdI ane durAcArI banyA hoya ane Izvarane cuM paNa chelluM aThavADiyuM hatuM. e daramyAna temaNe ghaNAM ja mahattvanAM ema lAge ke, nikaMdana sivAya bIjo koI rasto nathI to, mArA huM huM nivedano karyA hatAM. evA eka nivedanamAM, svataMtratA AvyA pachI jevA eka sAmAnya mAnavIne paNa evI bhISaNa Apatti mATenuM zuM - tenA nazAmAM AvI jaIne ApaNA lokomAM ThAThamATha ane bhapakAnI nimitta kadAca te banAve. paraMtu upavAsa daramyAna meM je kaMI joyuM zuM * dAkhala thayelI ghelachAne temaNe chellI vAra vakhoDI kADhI. temaNe tethI mane AzA AvI ke, hiMdanA nasIbamAM evo AtmavinAza jai zu kahyuM, koMgresa AjhAdI mATe laDatI hatI tyAre teNe prajA AgaLa lakhAyo nathI.' huM sevA, sAdAI ane tyAganA Adarzo mUkyA hatA. keTalAka loko temanA bIjA eka vaktavyamAM temaNe jaNAvyuM ke, sAMskRtika che che ema mAnatA lAge cheke, hiMdanA AgevAnoe tathA hiMdanA svAyattatA koMgresanuM sUtra che. paraMtu sthAnika rAjakIya AgevAno ke elacIoe temanA svataMtra darajjAne potAne mATe sattA hAtha karavAne eno ? OM chAje e rIte rahevuM joIe tathA paisA | raNa pd | geralAbha uThAve evo bhaya rahe che. huM zuM kharacavA joIe ane ThAThamAThamAM svataMtra bhASAvAra mAMtaracanAnA siddhAMtano chuM amerikA ane iMgleMDanI harIphAI karavI bApU kI pAvana chAtI se jo khUna bahA, saMkucita prAMtIyatAvAda khIlavavAmAM te joIe. svataMtratAno artha ThAThamATha ane yaha galata, use kapar3e-miTTI ne sokha liyA, upayoga karavAmAM Ave to te vighAtaka 6 bhapako nathI. duniyAmAM hiMdanA jar3a miTTI-kapaDe meM hai itanI zakti kahA~, thaI paDaze. kaoNMgresa saMsthAmAM lAMbA samaya hai darajjAno AdhAra tenA beThA pratikAre bApU kA tejasa sudhI mahattvano hoddo dharAvanAra eka pIDha huM tene bakSelI tenI naitika sarasAI para puMja rakta koMgresI AgevAna temane maLyA pachI zuM { raheze. emAM hajI koI teno harIpha mojUda vakhata re! gAMdhIjIe kahyuM ke, prAdezika vaphAdArIne vaha bApU ke sIne se bAhara Ate hI dezabhakti karatAM UMcuM sthAna ApanAra $ "ame moTo pagAra na mAgIe ane ati prabala kSipra vidyuta-dhArA meM parivartita saMkucita vRttithI te paNa mukta nathI, e zuM 6 jUnA sanadI nokaronI jema ThAThamAThathI ho, paiTha gayA hara bhAratavAsI ke tana meM, joIne mane bhAre du:kha thayuM. na rahIe to amAro bhAva nahIM puchAya" koI jisakI AjhAdI AvyA pachInA pahelAM ke evuM jANe teo mAnatA hoya ema lAge raga meM unakA svAtaMtryadinanI ujavaNI prasaMge - 26 ju huM che. hiMdanI sevA karavAnI e rIta nathI. - rakta nahIM! jAnyuArI, 1948-temaNe pharIthI huM huM mANasa keTalA paisA kamAya che tenA para maiM soca rahA thA aba taka bAta manuSyoM kI, savAla karyo ke, meM tathA koMgrese jenuM svapna huM tenuM mUlya aMkAtuM nathI, e temaNe bhUlavuM merI kAlI sataroM meM lAlI-sI jhalakI, sevyuM hatuM te A svataMtratA che kharI? ke ra na joIe. Atmazuddhi mATe - e kyA Aja lekhanI ko bhI merI kaluSa-mukhI 27 tArIkhe savAre marolInA vArSika 2 prakriyAmAM sau koIe bhAga levo joIe bApU ke kaNa bhara urasamAM hAjarI ApavAne teo nIkaLyA. huM pha - samyaka vicAra ane samyaka kAryanI lohU kA itihAsamAM te pRthvIrAjanI prAcIna 6 * jarUra che." | fmanA ? rAjadhAnI tarIke prasiddha che. khvAjA saiyada huM eka bhAIe temane lakhyuM che ke, . rivaMza rAya 'vaSyana' kutabuddIna bakhtiyAranI daragAha zarIpha tyAM 3 ApanA upavAsane pariNAme ApanuM AgaLa che. tophAno daramyAna tyAM AgaLa maraNa thavA pAmata, to ethI Akhoye deza AMtaravigrahanA keTalAka bhISaNa banAvo banyA hatA. tyAM AgaLa dara varSe eka re huM dAvAnaLamAM pheMkAI jAta. gAMdhIjIe kahyuM ke, e bhISaNa zakyatAno moTo dhArmika meLo bharAya che. e meLAmAM hiMdabharamAMthI kevaLa huM zuM paNa mArA manamAM khyAla Avyo hato. bhagavAna kRSNanA avasAna musalamAno ja nahIM paNa hiMduo sudhdhAM Ave che. tophAnonI 6 OM pahelAM yAdavoe ApasamAM laDIne potAno vinAza karyo hato. paristhitine kAraNe e varase prastuta meLo na bharAya evI bhIti haiM * gAMdhIjIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI 2 nathI. gAMdhI jIvatato aMtima adhyAca vizeSa pazu jevo vartAva karanAra mAnavI pazuthI paNa badatara che. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka
Page #51
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIruM a phebruArI 2015 * prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 51 gAMdhI huM rahyuM hatuM. 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 rahetI hatI. paraMtu gAMdhIjIe e meLo bharavAmAM Ave ene potAnA zIkhoe apekSA karatAMye vadhAre sAro javAba vALyo che. huM upavAsa choDavAnI eka zarata tarIke mUkI hatI. ane e pUrI karavAnI saMyukta rASTrasaMdhanI salAmatI samiti je rIte kAzmIrano savAla che seM badhA pakSo bAMyadharI ApI hatI. hAtha dharI rahI hatI tethI gAMdhIjIne bhAre nirAzA thaI. hiMdanI 3 $ muslimono utsava ujavavA mATe dilhInA hiMduo, musalamAno phariyAdano vicAra karavAnuM ane AkramaNane pAchuM kheMcAvavAne badale, hai 6 tathA zIkhonI bhAIcArAnI lAgaNIthI UbharAtI ATalI moTI lokamata levAnI - e kAzmIranuM bhAvi nakkI karanAra hato - prAthamika huM medanI ekaThI thAya evI kalpanA thoDA divasa agAu koI paNa karI bhUmikA tarIke, hiMdane potAnuM lazkara kAzmIramAMthI khaseDI levAne zuM = zakata nahIM. seMkaDonI saMkhyAmAM hiMdu tema ja zIkha bahenonI hAjarI kahevAnI bAjI taiyAra thaI rahI hatI. e kevaLa maLatiyAonI ja che de hatI. vAtAvaraNa hiMdu-muslima ekatAnI saMsthA banI gaI hoya ane jUThANAne ke 9 parAkASThAnA divasonI sugaMdhathI maghamadhI tathA dagAphaTakAne ghaNAM UMcA bhAva che bApa maLatA hoya ema lAgatuM hatuM. huM gAMdhIjI sAthe temanI maMDaLInI traNa aisA bhI koI jIvana kA maidAna kahIM daragAhathI pAchAM pharatAM gAMdhIjIe re 8 baheno meLAmAM gaI hatI. niyama tarIke jisane pAyA kucha bApU se varadAna nahIM? kahyuM, "ApaNe atizaya savAdhAnI nahIM bahenone daragAhamAM amuka jagyAthI mAnava ke hita jo kucha bhI rakhatA thA mAne rAkhIe to, ApaNA nAmane kalaMka OM AgaLa javA devAmAM AvatI nathI. paraMtu bApU ne sabako lAgaze." 8 gAMdhIjIne tyAM AgaLa laI janArA ginaginakara dilhImAM komI paristhiti sudharavA ? musalamAnoe kahyuM ke, bahenone pAchaLa avagAha liyaa| viSenI khAtarIono dhodha vaheto hato e che ? mUkI javAnI kazI jarUra nathI. ame temane dhyAnamAM laIne gAMdhIjIe temanI eka ru bApU kI chAtI kI hara sA~sa tapasyA thI huM strIo nahIM paNa mahAtmAjInI prArthanAsabhAmAM evuM sUcavyuM hatuM ke, e huM huM dIkarIo tarIke le khIe chIe.' AtIjAtI hala karatI eka samasyA thI dizAnA eka AgaLanA pagalA tarIke, huM prasAdanI mIThAIthI bharelo thALa pala binA die kucha bheda kahA~ pAyA jAne prArthanAsabhAmAM AvanAra pratyeka zIkha tathA bApU ne jIvana ke gAMdhIjIne bheTa ApavAmAM Avyo. A hiMdue potAnI sAthe ochAmAM ochA eka che ke kSaNa-kSaNa ko zuM temaNe temanI AsapAsanA ToLAmAM musalamAnane laI Avavo. thAha liyaa| uM vaheMcI dIdhI. eka musalamAne evI gAMdhIjI prArthanAmAMthI pAchA pharyA ka vinaMtI karI ke, gAMdhIjInI maMDaLInI kisake marane para jaga bhara ko pachatAva huA? tyAre vinsanTa zIna nAmanA amerikana ka meM baheno sAMjanI prArthanA vakhate dararoja kisake marane para itanA hRdaya mathAva huA? lekhaka gAMdhIjI sAthenI temanI pahelI ? huM gAya che te ja rIte muslima prArthanA temaNe kisake marane kA itanA adhika prabhAva huA? mulAkAta mATe rAha jotA hatA. e r gAvI joIe. temaNe bahu ja AnaMdapUrvaka baniyApana apanA siddha kiyA solaha Ane mulAkAta bIje divase cAlu rahI. temaNe ? OM ema karyuM. jIne kI kImata kara vasUla pAIpAI sAdhana tathA sAdhyanI philasUphInI tema huM ra chApAMomAM evI khabaro prasiddha thaI marane kA bhI ja gItAnI karmaphaLatyAganI philasUphI re $ hatI ke, pAkistAnanI sarakAre bahAra bApU ne mUlya viSe carcA karI. 4 pADelA nivedana pramANe, - 3AANa niyA. gAMdhIjInA kahevAno sAra e hato * tAyaphAvALAonA pradezamAMthI AvelA . harivaMza rAya 'va' ke, loko sAcI dRSTi ane mUlyone viSe ke humalAkhoroe pezAvaranI paracInAra sAcI samaja keLave to, ahiMsaka huM $ nirAzrita chAvaNImAM 130 nirdoSa hiMduo tathA zIkhone mArI samAjavyavasthAnI siddhi dekhAya che eTalI muzkela nahIM lAge. zuM OM nAkhyA hatA. evI bhIti sevavAmAM AvatI hatI ke, vastutAe gItAno viSaya nathI hiMsA ke nathI ahiMsA paNa niHsvArtha karma hai huM ethI ghaNI vadhAre khuvArI thavA pAmI hatI. Ama chatAM, e samAcArane che - eTale ke, karmanAM phaLo Izvara para choDI daIne anAsakta bhAve huM 6 pariNAme pATanagaramAM leza mAtra paNa hiMsA phATI nIkaLI nahotI. sAcAM sAdhano dvArA sAcAM karmo karavAnI pharaja che. * * * OM gAMdhIjIe jaNAvyuM, "ahiMsaka hiMmata mATenI mArI hAkalano saMkalana : sonala parIkha gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa satya bolanAre dareka zabdane toLI toLIne bolavo paDe che. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka ka
Page #52
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIvI atha pRSTha pa2 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima mahAtmA gAMdhInA pArthiva dehano aMta ppyArelAla ! jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka ka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaMka ke gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka F IdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka OM gAMdhIjInA upavAsa agAu gujarAta relave sTezana para gADImAM zAMti thaze. rogathI maruM to daMbhI mahAtmA Theravaje. paNa koI mane ? huM thavA pAmelI katalamAMthI bacI javA pAmelA basunA keTalAka goLIthI mAre ane te sAmI chAtIe jhIluM chatAM moDhAmAMthI sisakAro huM 6 nirAzrito jAnyuArInI 29mI tArIkhe bapora pachI gAMdhIjIne na nIkaLatAM rAmajInuM raTaNa cAlatuM hoya to ja kaheje ke sAco re hai maLavAne biralA bhavana AvyA. temanA paikInA eke gAMdhIjIne kahyuM: mahAtmA hato.' 'have Apa ArAma zAne nathI letA? Apa pUratuM nukasAna karI * cUkyA cho. Ape amAruM satyAnAza vALyuM che. Ape have amane sAthIne lakhelo AzvAsanano patra A rItano hato: 'tamArI huM amAruM phoDI levA devuM joIe ane himAlayamAM jaIne vasavuM joIe. dIkarI sulocanAnA svargavAsanI khabara ci. kizoralAla mokalI... ? = zokathI ame pAgala banI gayA chIe." huM zuM lakhuM? maraNa sAco mitra che. ApaNA ajJAnanA mAryA ApaNe huM gAMdhIjI : "mAro zoka tamArAthI ocho nathI.' duHkhI thaIe chIe. AtmA kAle hato, Aje che ane bhaviSyamAM huM 29mI jAnyuArIno Akho divasa bharacaka kAmakAjamAM pasAra paNa raheze. zarIra to janAruM ja che. sulocanA potAnA doSa sAthe re re thayo. divasane aMte gAMdhIjI thAkIne lotha thaI gayA. "mAruM mAthuM letI gaI, guNane ahIM mUkatI gaI. ene ApaNe nahIM vIsarIe ne ? 3 bhame che. chatAM mAre A pUruM karye ja chUTako.' kaoNMgresanI kArobArI pharaja adA karavAmAM vadhAre sAvadhAna thaIe.' 6 samiti mATe temaNe ghaDI kADhelo koMgresanA baMdhAraNano musaddo-e savAre pharavA javA jeTaluM sAruM temane na lAgyuM eTale potAnA = ka ghaDI kADhavAnuM temaNe mAthe lIdhuM hatuM-batAvIne AbhA gAMdhIne oraDAmAM ja jemaNe thoDI vAra AMTA mAryA. potAnI udharasane re temaNe e pramANe kahyuM. zamAvavA mATe laviMganA bhUkAvALI tADagoLanI TIkaDIo teo eka AzramavAsIne temaNe kahyuM: "mAre kolAhala ane dhamAlanI letA hatA. laviMgano bhUko khalAsa thaI gayo hato. ethI manu temanI uM 3 vacce zAMti, aMdhakAranI vacce prakAza ane nirAzAnI vacce AzA sAthe joDAvAne badale thoDI laviMga vATavA beThI. teNe temane kahyuM, zuM OM khoLavAnI che." thoDI ja vAramAM huM AvuM chuM. nahIM to sAMje laviMganA bhUkAnI re huM rAjakIya paristhitinuM avalokana karatAM teo manamAM ne manamAM jarUra paDe to te haze nahIM." koI paNa potAnI tatkALanI pharaja che zuM vicAravA lAgyA ke, svataMtratAne arthe jhUjhanArA ane balidAno choDIne anizcita bhaviSyane mATe jogavAI kare e gAMdhIjIne pasaMda ApanArA koMgresIo have jyAre svataMtratAno bojo uThAvavAnuM nahotuM. temaNe manune kahyuM, 'rAta paDatAM pahelAM zuM thaze ane huMye 6 kra temane mAthe AvyuM che tyAre hodA ane sattAnI mohajALane zAne jIvato hoIza ke kema, enI kone khabara?'' vaza thatA haze?' "A ApaNane kyAM laI jaze? e kyAM sudhI rojanA samaye potAnA mAliza mATe atithigRhamAMnA mArA jI ha cAlaze? A rIte ApaNe duniyAmAM ApaNI pratiSThA jALavI zakIzuM oraDAmAM thaIne jatAM temaNe koMgresa mATenA nava baMdhAraNano musaddo huM zuM kharA? huM kyAM Ubho chuM? A azAMtinI vacce azu bdha zAMti ane mane Apyo ane e kALajIpUrvaka vAMcI javAne mane kahyuM. rASTra re ke samatA prApta karavA mATe mAre zuM karavuM joIe?' ane pachI mATenuM temanuM e chelluM vasiyatanAmuM hatuM. temaNe kahyuM, "mArI allAhabAdanA mazahUra kavi najhIranI jANItI gajhalanI kaDI vicAraNAmAM tamane kAMI gAbaDAM najare paDe to tame te bharI kADhajo. $ pArAvAra gamagInIbharyA sUre temaNe uccArI: e musaddo meM ghaNI ja tANa nIce taiyAra karyo che." he bahAre bAga duniyA caMdarojha, mAliza thaI gayA pachI, uparyukta musaddo meM vAMcI lIdho ke kema huM dekha lo usakA tamAzA caMdarojha. e temaNe mane pUchyuM ane noAkhAlImAMnA mArA anubhavo tathA te pachI temane udharasanuM sakhata khAMkhaNuM AvyuM. e zamAvavAne prayogone AdhAre madrAsamAM jhajhUmI rahelI khorAkanI kaTokaTIne kevI rIte ? huM penisilInanI goLI cUsavAnuM temane kahevAmAM AvyuM tyAre, pahoMcI vaLavuM, e viSe eka noMdha taiyAra karavAne mane jaNAvyuM. ekamAtra rAmanAmanI zaktithI sAjA thavAno temano nirdhAra chellI pachI temaNe snAna karyuM. snAna karIne bahAra AvyA tyAre teo meM 3 vAra temaNe pharIthI uccAryo. temanA mAthAne mAliza karanAra temanA ghaNAM ja praphulla lAgatA hatA. AgalI rAtano thAka adRzya thayo ? 8 eka paricArakane temaNe kahyuM: 'jo huM rogathI maruM, are eka nAnakaDI hato ane teo temanI haMmezanI prasannatAthI UbharAtA hatA. zuM phoDakIthIya maruM, to tuM duniyAne pokArI pokArIne kaheje ke A pachIthI temanuM vajana levAmAM AvyuM. baMgALI lakhavAno rojano huM ke daMbhI mahAtmA hato. to ja huM jyAM hoIza tyAM mArA AtmAne pATha karyA pachI sADA nava vAgye temaNe bApheluM zAka, 12 ausa gAMdhI jIvatato aMtima adhyAca vizeSa eka vastunI be bAju hoya to ApaNe UjaLI bAju jovI. vatano aMtima adhyAya viroSAMka : * gAMdhIjIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI
Page #53
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIvI a phebruArI 2015 0 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 pRSTha pa3 aMtima che hSAMka vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya bakarInuM dUdha, cAra pAkAM TAmeTAM, cAra mosaMbI, kAcA gAjarano bheTa ApyuM. rasa tathA AduM, khATAM lIMbu tathA dhRtakumArInA kADhAnuM bhojana cAra vAgye mulAkAto pUrI thaI. pachIthI gAMdhIjI saradAra paTela huM { lIdhuM. bhojana karatAM karatAM kaoNMgresanA baMdhAraNamAM meM karelA umerA sAthe - saradAra potAnI dIkarI sAthe AvyA hatA - potAnA oraDAmAM 3 8 tathA pheraphAro teo eka pachI eka joI gayA ane paMcAyatanA gayA ane kAMtatAM kAMtatAM temanI sAthe eka kalAka sudhI temaNe vAto hai AgevAnonI saMkhyAnA saMbaMdhamAM mULa musaddAmAM gaNatarInI bhUla karI. temaNe saradArane kahyuM, "bemAMthI - saradAra athavA paMDita neharu, huM huM sudhArI. - eke pradhAnamaMDaLamAMthI nIkaLI javuM joIe evo vicAra agAu meM zuM meM gAMdhIjIne pUchyuM hatuM ke, kAzmIranA muddA para be saMsthAno darzAvyo hato e kharuM, paraMtu pachIthI huM evA makkama nirNaya para Avyo hai vacce kadAca yuddha phATI nIkaLe to noAkhAlImAM ame zuM karIe chuM ke, baMnenI hAjarI anivArya che. AjanI ghaDIe tamArA pakSakAro che para evI Apa apekSA rAkho? vacce kazuM paNa bhaMgANa paDe e ApattikAraka thaI paDaze. gAMdhIjIe che huM 'tame chUTA ho tyAM sudhI lokone tame potAnuM rakSaNa karavAne vadhumAM kahyuM ke, AjanI sAMjanI prArthanAsabhAmAM huM mArA bhASaNamAM huM kuM zIkhavavAnuM cAlu rAkhazo. ahiMsAnA tamArA mizana daramyAna maraNa e viSaya carcIza. prArthanA pachI paMDita neharu mane maLavAnA che. temanI kuM 5 Ave to tame tene bheTazo. teo tamane jelamAM pUrI de to tame sAthe paNa huM e savAla carcIza. tamArA baMne vacce vaimanasyanA pretane zuM AmaraNa upavAsa karazo. jemanAmAM e tAkAta hoya teo baheno chevaTanuM daphanAvavAmAM Ave tyAM sudhI dilhI choDIza nahIM. 6 para je kaMI vIte tenAthI DagyA vinA noAkhAlImAM rahevAnuM cAlu rAkhe saradAra mATe A gAMdhIjIno chello Adeza banyo. e pachI chuM ane motano mukAbalo kare. kAyaratAbharI pIchehaThane avakAza ja nathI.' paNa paMDita neharu sAthe temano dRSTibheda cAlu rahyo paraMtu temane huM - noAkhAlImAM racanAtmaka ahiMsAnA huM je keTalAka prayogo bAMdhI rAkhanAruM vaphAdArInuM baMdhana abhedya banyuM. paNa karI rahyo hato ane temanA AdezathI te paikInA keTalAka rijhana mAM paNa saradAra ane paMDita naheru vacce vicAraNInI kheMcatANa cAlu huM meM varNavyA hatA teno ullekha karIne gAMdhIjIe vadhumAM jaNAvyuM: ja rahI. paraMtu dezanA kalyANane artha samarpaNanI bhAvanAthI kArya che { "A badhI vastuo jAte karavAne huM keTaluM badhuM jhaMkhato hato! karavAne baMne pratijJAbaddha hatA. vakhata vItatAM lAgaNIonI ugratA ke 8 ApaNane jarUra che maraNano bhaya tajavAnI ane jemanI ApaNe zAMta paDatAM tathA rAjavahIvaTanI ciMtAono tathA tenA bojAno 6 sevA karatA hoIe temanA hRdayomAM praveza karavAnI ane temano bhAra paMDita neharu para uttarottara vadhye jatAM saradAranA ajoDa guNonI 6 zuM prema saMpAdana karavAnI. e tame karyuM che. premanI sAthe tame jJAna ane temanI kadara paNa vadhatI gaI. OM mahenata joDyAM che. eka vyakti paNa-potAnI pharaja pUrepUrI ane sArI rIte bajAve to temAM badhA AvI jaze." sADA cAra vAgye AbhA gAMdhIjI AgaLa temanuM sAMjanuM bhojana 8 chesADA daza vAgye ArAma mATe teo potAnA khATalA para paDyA lAvI. e lagabhaga savAranA bhojana jevuM ja hatuM. prArthanAno samaya huM ane jhokuM khAvA pahelAM temanuM rojanuM baMgALI vAcana patAvyuM. lagabhaga thavA Avyo hato. paraMtu saradAranI vAta hajI pUrI thaI huM 6 jAgIne teo sudhIra ghoSane maLyA. sudhIre laMDananA TArUmsa patranuM nahotI. bicArI AbhA UMcInIcI thatI hatI. gAMdhIjI ; 3 eka kataraNa tathA eka aMgreja mitranA patramAMthI keTalAka phakarA samayapAlanane, khAsa karIne prArthanAnA saMbaMdhamAM, bhAre mahattva huM gAMdhIjIne vAMcI saMbhaLAvyA. patramAM darzAvavAmAM AvyuM hatuM ke, ApatA hatA e te jANatI hatI. paNa vacce bolavAnI tenI hiMmata chuM 6 paMDita neharu ane saradAra paTela vaccenA matabhedo saMbaMdhamAM kAgano na cAlI. Akhare tenI dhIraja khUTI, gAMdhIjInuM ghaDiyALa upADIne che vAgha karavAnI keTalAka loko jhuMbeza calAvI rahyA che. emAM saradAra temanuM dhyAna kheMcavAne teNe te temanI sAme dharyuM. paNa kazuM vaLyuM che 8 paTelane komavAdI tarIke utArI pADavAmAM Ave che ane paMDita naherunI nahIM. tenI mUMjhavaNa bhALIne saradAranA dIkarI vacce paDyAM. je 5 prazaMsA karavAno DoLa karavAmAM Ave che. gAMdhIjIe kahyuM ke, mane enI prArthanAbhUmi para javA mATe taiyAra thavAne UbhA thatAM gAMdhIjIe ? huM jANa che. e saMbaMdhamAM vadhAre zuM karavuM e huM vicArI rahyo chuM. saradArane kahyuM, 'have to mAre gaye ja chUTako.' jatAM rastAmAM temanA uM { bAda mulAkAto pharIthI zarU thaI. temane maLavA AvanArAo eka paricArake temane kahyuM ke, kAThiyAvADathI AvelA che ? paikI silonanA DaoN. DI silvA ane temanI dIkarI hatAM. DaoN. DI kAryakartAoe mulAkAta mATe samaya mAgyo che. gAMdhIjIe javAba ? 6 silvAnI dIkarIe temanA hastAkSara lIdhA - e kadAca temanA Apyo, "prArthanA pachI temane AvavAne kaho. tyAre huM temane huM jIvanamAM temaNe ApelA chellA hastAkSara haze. pachIthI eka phreMca maLIza-jIvato hoIza to." phoTogrAphara AvyA. temaNe gAMdhIjIne phoTAonuM eka Alabama pachI AbhA ane manunA khabhA para potAnA hAtha rAkhIne temanI ke gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI 4 jIvanano aMtima adhyAya vizeSaMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyIca vizeSa zarIranuM jIvana, pANI para lakhelA akSara jevuM kSaNabhaMgura che. vanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6
Page #54
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jI 8 |atha pRSTha 540 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima * hSAMka 5 8 sAthe majAka uDAvatA ane hasatA teo prArthanAbhUmi tarapha cAlyA. prArthanAsabhAmAM javA mATe gAMdhIjI potAnA Asana parathI UDyA ke prArthanA thatI hatI te cotarA tarapha laI jatAM pagathiyAM pasAra haze ane amAre utAvaLa karavI joIe. huM sIdho ja prArthanAbhUmi huM kuM karatAM temaNe kahyuM: 'huM daza miniTa moDo chuM. moDA thavAnuM mane tarapha javA lAgyo ane mArI joDenI bALAne potAnA bUTa kADhIne 3 huM bilakula pasaMda nathI. barAbara pAMcane Takore prArthanAmAM huM houM e mArI pAchaLa AvavAne meM sUcavyuM. jemAM thaIne prArthanAsthaLe javAtuM huM mane game." hatuM te paththaranA staMbhonI hAramALA sudhI huM pahoMcyo na pahoMcyo chuM huM tyAM vAtacIta ekadama aTakI gaI. gAMdhIjI ane temanI tyAM gAMdhIjInA eka madadanIza bI. pI. caMdavANI sAmI dizAmAMthI 6 'lAkaDIo' vacce evo gupta karAra hato ke, prArthanAbhUmimAM dAkhala doDatA AvyA. temaNe bUma pADIne kahyuM, 'tatkALa dAktarane $ 6 thatAMnI sAthe saghaLI majAka ane vAtacIta baMdha thaI javI joIe - bolAvavAne phona karo. bApune goLIthI ThAra karavAmAM AvyA che!" * cha manamAM kevaLa prArthanAnA ja vicAro UbharAvA joIe. huM to saDaka thaIne Ubho. yaMtravat meM koIkane phona karIne huM vyAsapITha para pahoMcavA mATe medanIe gAMdhIjIne mArga karI dAktarane bolAvavAne kahyuM. 3 Apyo. janamedanInA abhivAdanano javAba vALavAne gAMdhIjIe so koI AbhA banI gayAM hatAM. gAMdhIjInI pAchaLa AvanAra 4 OM be bALAonA khabhA parathI potAnA hAtha uThAvyA tyAM jamaNI mArI bahenanI mitra leDI hArDija meDikala kaoNlejanI eka strIdAktare hai 6 bAjuethI lokone haDaselIne mArga karatuM koIka AvyuM. teno hAtha haLavethI temanuM mAthuM UMcakIne potAnA khoLAmAM mUkyuM-temano huM 6 pakaDIne manue tene aTakAvavAno prayatna karyo paraMtu teNe jorathI deha tenI sAme UbaDo paDyo hato ane kaMpato hato ane AMkho 6 che tene haDaselI mUkI ane praNAma karato hoya tema, potAnA hAtha baMdha hatI. khUnI nathurAma goDasene biralA bhavananA mALI raghue * joDIne vAMkA vaLI sAta bAranI oNTomeTika pistolamAMthI cheka pakaDyo ane thoDI kheMcatANa pachI bIjAonI madadathI tene majabUta hai paNa najIkamAMthI eka pachI eka traNa bAra karyA. teNe eTalA badhA najIkathI rIte kabajAmAM levAmAM Avyo. goLI choDI hatI ke eka goLInuM kocaluM to pAchaLathI gAMdhIjInA nizreSTa ane zithila dehane mitro aMdara UMcakI laI gayA. jyAM huM 3 kapaDAMnI gADImAMthI maLI AvyuM hatuM. pahelI goLI peTamAM jamaNI teo besatA ane kAma karatA hatA te sAdaDI para temaNe haLavethI te OM bAjue pUMTIthI aDhI IMca upara vAgI hatI. bIjI goLI madhyarekhAthI mUkyo, paNa kazuM paNa karI zakAya te pahelAM prANapaMkheruM UDI gayuM che 6 eka IMca jamaNI bAjue sAtamI pAMsaLInI nIcenI jagyAe vAgI hatuM. temane aMdara lAvyA pachI eka nAnI camacI bharIne madha tathA zuM hatI ane trIjI goLI chAtInI jamaNI bAjue uru-sthaLathI eka garama pANI temanA moMmAM mUkavAmAM AvyuM. paNa te aNagaLyuM ja OM IMca upara ane madhya-rekhAthI cAra IMcane aMtare vAgI hatI. pahelI rahyuM. maraNa lagabhaga tatkALa thayuM hovuM joIe. bIje divase maLelo hai 8 ane bIjI goLI zarIranI ArapAra nIkaLI gaI hatI. trIjI phephasAmAM maraNottara hevAla A pramANe hato: 'pistolamAMthI phoDavAmAM AvelI purAI rahI hatI. pahelI goLI gAMdhIjIne vAgI tyAre temano je goLIothI thayelI IjAne kAraNe zarIranI aMdara lohI vahevAthI ke huM paga gatimAM hato te vAMko vaLI gayo. bIjI ane trIjI goLI chUTI tathA AghAtathI mota thavA pAmyuM hatuM.' tu tyAre paNa teo potAnA paga para UbhA hatA. pachI teo DhaLI gAMdhIjInA sAthIo paikI sauthI pahelA AvanAra saradAra paTela hai paDyA. temanA bolelA chellA zabdo hatAH "rAma! rAma!" hatA. saradAra temanI najIka besI gayA, temanI nADI joI ane hai huM temano cahero dhoLo pUNI jevo thaI gayo. sapheda kapaDAM para mAnyuM ke hajI te maMda maMda cAle che. DaoN. bhArgave nADa tapAsI ane huM 6 phelAto jato lAla DAgha dekhAyo. janamedanIne namaskAra karavAne pachI AMkhanI pratikriyA tapAsI ane pachI dhImethI bolyA, 'daza 6 OM UMcA karelA hAtha dhImethI nIce AvyA. eka hAtha AbhAnA khabhA miniTathI avasAna pAmyA che.' DaoN. jIvarAja mahetA Do. bhArgavanA B para tenI svAbhAvika jagyAe paDyo. zithila thaI gayelo deha dhImethI caherA para najara mAMDIne sAme UbhA hatA. temaNe aphasosapUrvaka raeN 8 Dhagalo thaIne paDyo. AbhI banI gayelI chokarIoe tyAre ja potAnuM DokuM dhuNAvyuM. AbhA ane manu dhrusake dhrusake raDI paDI. huM jANyuM ke zuM banavA pAmyuM che. paraMtu thoDI ja vAramAM te baMne svastha thaI gaI ane rAmadhUna gAvA { zaheramAMthI pAchA pharatAM, mArgamAM amAre gherathI mArA bhAInI lAgI. mahAtmAnA nimprANa dehanI pAse saradAra vajU samAna kaThaNa ke pAMca varasanI dIkarIne meM sAthe lIdhI hatI. te gAMdhIjInI lADakI paNa naMkhAI gayela cahere beThA hatA. pachI paMDita neharu AvyA. OM 6 hatI ane teNe e sAMje mArI sAthe biralA bhavana AvavAnI haTha gAMdhIjInAM kapaDAMmAM potAnuM moM DhAMkI daIne bALakanI jema te raDI huM huM pakaDI hatI. ame biralA bhavana pahoMcyA tyAre koIka saradAra paTelanI paDayA. saradAra paTele premathI temanI pITha paMpALIne temane AzvAsana ju chemoTara laI AvavAne kahetuM hatuM. eno artha e hato ke, ApyuM. e pachI mahAtmAnA sauthI nAnA dIkarA devadAsa AvyA. gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa 'gaNatarIbAja mAnavIne Atmadarzana thatuM nathI. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka * gAMdhIjIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI
Page #55
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIvI a phebruArI 2015 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 pRSTha papa aMtima 5 hSAMka ka gAMdhI bahu ja haLavethI potAnA pitAnA hAtha potAnA hAthamAM laIne oraDAnA saghaLAM bArI tathA bAraNAM AgaLa azrubhInI ane huM temaNe bharapUra AMsu sAryA. pachIthI maulAnA AjhAda, jayarAmadAsa zokapUrNa AMkhothI loko UbhA hatA ane temanA phIkA paDI gayelA 3 dolatarAma, rAjakumArI amRtako, AcArya kRpAlAnI tathA gamagIna caherA kAca sAme dekhAtA hatA. thoDI masalato pachI dehane 3 kanaiyAlAla munazI vagere AvyA. laoNrDa mAunTabeTana te ja divase upara laI jaIne badhA loko darzana karI zake te mATe jharUkhAmAM huM madrAsathI eroplenamAM pAchA pharyA hatA.te biralA bhavana AgaLa mUkavAmAM Avyo. phAnasano jhaLahaLato prakAza nizreSTa caherAne mRdu huM 6 AvyA tyAre bahAra mAnavamedanIno dhasAro eTalo badho bhAre tejasvitA arpato hato. OM hato ke, mahAmuzkelIthI te aMdara AvI zakyA. rAtre AkAzavANI para paMDita neharuno avAja saMbhaLAyo: ke sau AbhA banI gayA hatA. saradAra paTelane to jANe bhAMgIne 'mitro...ApaNA jIvanamAMthI prakAzano lopa thayo che ane sarvatra meM bhUko ja thaI gayA jevuM lAgatuM hatuM. pAchaLathI temaNe mane kahyuM, aMdhakAra chavAI gayo che. tamane mAre zuM kahevuM ane kevI rIte kahevuM ke hai "bIjAo to raDI zake ane e rIte AMsu sArIne potAno zoka enI mane sUjha paDatI nathI. jemane ApaNe bApu kahIne saMbodhatA hai 6 haLavo karI zake. huM e karI zakato nathI. paNa ene laIne mArA hatA te ApaNA rASTrapitA, ApaNA vahAlA netA ApaNI vacce thI 6 8 magajano loco thaI jAya che." cAlyA gayA che. A badhAM varaso daramyAna ApaNe temane jotA huM pAsenA jhAMkhA prakAzavALA oraDAmAM paMDita neharu khurasI para AvyA hatA tema have pachI pharIthI ApaNe temane jovA pAmavAnA huM 6 beThA hatA. bIje divase nIkaLanArI smazAnayAtrAnI tema ja nathI. have pachI, temanI salAha levAnuM ke temanI pAsethI sAMtvana 6 IM agnisaMskAranI vidhinI goThavaNa viSe temanA dilamAM UMDI gaDamathala meLavavAne ApaNe temanI pAse jaI zakavAnA nathI. ane e eka haiM OM cAlI rahI hatI. pAchaLathI temaNe e prasaMga A rIte varNavyo hato. jabaradasta phaTako che. huM AgaLa kahI gayo ke prakAzano lopa thayo meM * "ekAeka mane vicAra Avyo, cAla jaIne e viSe bApunI salAha che. paNa ema kahevAmAM mArI bhUla thatI hatI. kema ke, A dezamAM je ke huM lauM...pachIthI mane pratIti thaI. amArI badhI ja muzkelIo temanI prakAza jhaLahaLato hato te koI sAmAnya prakArano prakAza nahoto. huM A pAse laI javAne mana eTaluM badhuM TevAI gayuM hatuM.' A badhAM varaso daramyAna je prakAza A dezane ajavALato rahyo che $ eka kSaNa paNa gumAvyA vinA, pIDha sainika mAunTabeTane, kuTuMbanA hato te aneka varaso sudhI A dezane ajavALato raheze ane hajAra hai huM vaDIla tarIke, AkhIye paristhitino bojo potAnA para upADI varasa pachI paNa e prakAzanI prabhA A dezamAM dekhAtI raheze tathA huM 6 lIdho. potAnA mitranA deha pAsethI sIdhA paMDita neharu pAse jaIne, duniyA paNa te joze ane agaNita mAnavInAM saMtapta hRdayone te 6 IM potAnI sAthe joDAvAne temaNe saradAra paTelane izAro karyo ane sAMtvana ApatI raheze. kema ke, e prakAza jIvaMta satyano dyotaka haiM ke kahyuM: 'tamane baMnene sAthe lAvavAne tathA tamane mitro rAkhavAne hato ane sAMtvana satya vyakta karato zAzvata mAnavI ApaNI paDakhe hai * mArAthI thaI zake te badhuM karI chUTavAnI gAMdhIjInI chellI vinaMtI hato. teNe sAcA rAhanuM ApaNane smaraNa karAvyuM, alanamAMthI ke huM mane hatI." baMnenA sahiyArA zokamAM kazA protsAhananI jarUra hatI ApaNane pAchA vALyA ane A prAcIna dezane svAdhInatAne maMdire ja nahIM. temaNe temanA mAthAM halAvyAM ane kazuM bolyAcAlyA vinA pahoMcADyo." ke teo ekabIjAne bheTyA. vaLI, laoNrDa mAunTabeTananI vinaMtIthI maLaske mRtadehane snAna karAvavAmAM AvyuM ane tene caMdananuM hai huM rAtre temaNe baMnee AkAzavANI parathI pravacana karyuM. tilaka karavAmAM AvyuM. pachI tene puSpAcchAdita oraDAmAM huM 6 gAMdhIjInA dehane rAsAyaNika prakriyA karIne jALavI rAkhavAnI suvADavAmAM Avyo. pachIthI elacI maMDaLanA sabhyo AvyA ane 6 IM ane kaMI nahIM to amuka samaya sudhI tene dabadabApUrvaka rAkhavAnI paga AgaLa phUlono hAra mUkIne temaNe mUka aMjali ApI. sUcanA karavAmAM AvI. avasAna bAda bhautika dehanuM buta karavA mRtadehane pharIthI upalA mALa para laI jaIne jharUkhAmAM mUkavAmAM ? * sAme gAMdhIjIno tethI kaTTara virodha hato. temanA mRtadehane jALavI Avyo. bapore sADA agiyAra vAgye zabavAhinI biralA bhavananI che rAkhavAno vicAra paDato mUkavAmAM Avyo. bahAra laI jaIne phUlothI zaNagArelI zastragADImAM mUkavAmAM AvI. je 3 bAkInI AkhI rAta daramyAna, gAMdhIjInI maMDaLInA sabhyonA smazAnayAtrA zarU thavAnI taiyArI hatA tyAM ekAeka daravAjA AgaLa 3 8 gItAnA tathA tyAM hAjara rahelA zIkhonA sukhamanI sAhebanA khaLabhaLATa thayo. sAthe sAthe ToLAe vibhakta thaIne mArga karI che huM (zIkhono eka dharmagraMtha) madhura pArAyaNe oraDAnI niHzabdatAne dIdho. suzIlA lAhorathI e ja vakhate AvI pahoMcI hatI. 16 bharI dIdhI, jyAre bahAranI bAjue mAnavasAgaranuM darzana mATe * * * che bhAre dabANa thaI rahyuM hatuM. mRtadehane suvADavAmAM Avyo hato te [ 'pUrNAhuti' bhAga - 4 mAMthI TUMkAvIne ] gAMdhI jIvatato aMtima adhyAya vize ApavuM hoya to potAno zreSTha ane satyapUrNa hisso Apo. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI 4
Page #56
--------------------------------------------------------------------------
________________ gaMdhI a ii pRSTha 56 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima aMtimayAtrA ane asthivisarjana | HpyArelAla gadhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 6 agnisaMskAra mATenI vyavasthA karavAno havAlo saMrakSaNa khAtAe AgaLa saraghasa AvI pahoMcyuM. cheka savArathI loko tyAM ekaThA huM saMbhALI lIdho hato. e kArya eTaluM jabaradasta hatuM ke, e pAra thavA lAgyA hatA. smazAnanI AsapAsano Akho vistAra najara EUR pADavAnuM koI paNa prajAkIya saMsthAnA gajAnI bahAra hatuM. AkhuMye pahoMce tyAM sudhI, zokagrasta caherAono sAgara hato. e aphATa OM zahera khaLabhaLI UThyuM hatuM. eTale tophAna phATI nIkaLavAnI ane medanI vAraMvAra AgaLa dhasavAno prayatna karatI hatI. citAnI pharate phU ke ene pariNAme AkhA dezamAM hiMsAno dAvAnaLa phelAI javAnI racavAmAM AvelI kaoNrDana teNe toDI nAkhI; lazkaranA mANaso medanIne * zakyatA bhayabhIta karI mUkatI hatI. lazkare rAtabharamAM zastragADIne pAchI khaseDavA jahemata uThAvI rahyA hatA. ghoDesavAra aMgarakSakoe % E zabavAhinInA rUpamAM pheravI nAkhI. tenI vaccenA bhAgamAM taiyAra mahAmusIbate tene citA para dhasI AvatI rokI rAkhI. keTalAMya re (c) karavAmAM AvelA UMcA vyAsapITha para mRtadehane suvADavAmAM Avyo. bALako bezuddha thaI gayAM, saradAra paTela, paMDita naheru tathA leDI te triraMgI rASTradhvajathI AcchAdita hato ane phUlamALAo tathA mAunTabeTana keTalAMka bALakone UMcakIne salAmata sthaLe temane mUkI haiM phUlonA DhagalAmAM aDadho daTAyelo hato. tenI jamaNI bAjue AvatAM jovAmAM AvyAM. 6 gAMdhIjInA trIjA putra rAmadAsa, DAbI bAjue saradAra paTela ane Akhare mRtadehane zastragADI parathI nIce utArIne agnisaMskAra ? hai sAme devadAsa gAMdhI beThA hatA. gAMdhIjInA 'kuTuMbanA bIjA sabhyo pahelAMnI aMtima vidhi karavA mATe citA pAse UbhA karavAmAM AvelA ane AgevAno vArApharatI e vAhana para mRtadehanI najIka beThA UMcA vyAsapITha para mUkavAmAM Avyo. sADA cAra vAgye dehane citA % athavA rAmadhUna gAtA gAtA tenI pAchaLa cAlyA. para mUkavAmAM Avyo. agnidAha mATe paMdara maNa sukhaDa, cAra maNa lazkara, naukAsainya tathA havAI daLanA baso mANasonI banelI ghI, be maNa sugaMdhI padArtho, eka maNa nALiyero ane paMdara zera OM = TukaDI cAra majabUta doraDAM vatI e gADIne kheMcatI hatI. cAra hajAra kapUra lAvavAmAM AvyAM hatAM. mRtadehanA paga AgaLa phUlamALAo re sainiko, eka hajAra havAI daLanA mANaso ane eka hajAra polIso mUkavAmAM AvI. pATanagaranA elacIonA agraNI cInI elacIe haiM zabavAhinInI AgaLa tathA pAchaLa cAlatA hatA. gavarnara-janaralanA emAM pahela karI. pachIthI deha para oDhADavAmAM Avelo hiMdI haiM ghoDesavAra aMgarakSako sapheda dhajA pharakAvatA saunI AgaLa cAlatA rASTradhvaja uThAvI levAmAM Avyo. devadAsa gAMdhIe pavitra gaMgAjaLa 2 hai hatA. Akhe raste sainiko, polIso tathA raNagADIo janamedanIne chAMTavAmAM AvelA potAnA pitAnA deha para sukhaDanAM kASTha mUkyAM. . meM aMkuzamAM rAkhavAnA kAryamAM madada ApatAM hatAM. vedonI RcAonA gAna vacce temanA moTA bhAI rAmadAsa gAMdhIe re | smazAna-saradhasa bahu ja maMda gatithI zokapUrNa maunathI cAlatuM citA saLagAvI. hatuM. mahAtmA gAMdhIkI jayanA pracaMDa pokArothI kavacit kavacit agnisaMskAranI vidhi cAlI rahI hatI te daramyAna laoNrDa tathA = emAM bhaMga paDato hato. eka kalAka bAda saraghasa yuddhasmArakanI leDI mAunTabaeNTana temanI be dIkarIo sAthe bIjA badhAonI joDe ke kamAna AgaLa AvI pahoMcyuM. pharatenA hojamAM thaIne loko rAjA jamIna para beThAM rahyAM. ghaNA 'jUnA jogIo' dhrusake dhrusake rotA huM paMcama jyorjanA pUtaLAnI beThaka AgaLa AvI pahoMcyA. smazAna- jovAmAM AvyA. saradAra paTela pUtaLAnI jema acaLa beThA hatA. huM 6 saraghasane vadhAre sArI rIte joI zakAya e mATe loko paththaranA poNA pAMca vAgyA hatA. agninI jvALAo dhIme dhIme lAkaDAMnA OM chatrane TekavI rAkhatA thAMbhalAo para laTakatA hatA, 150 phUTa TukaDAone sparzavA lAgI. e vakhate citAnI AsapAsanI medanI haiM UMcA yuddhasmArakanI Toca para beThA hatA, dIvAnA tathA TeliphonanA eka miniTanuM mauna pALIne rASTrapitAne chellI aMjali ApavAne jai ke thAMbhalAo para beThA hatA tathA rastAnI baMne bAju paranAM jhADonI UbhI thaI. AthamatA sUryanI sAme agninI rAtI jvALAo UMcI OM DALIo para beThA hatA. AkhuMya dRzya jANe mAnavasAgara UlaTyo ne UMcI javA lAgI. vizALa medanImAMthI gaganabhedI pokAra UThyo- haiM 3 hoya evuM hatuM. ane dUrathI to e lagabhaga sthira hoya ema jaNAtuM 'mahAtmA gAMdhI amara ho gaye.' jvALAo mahAtmAnA pArthiva 7 OM hatuM. saraghasa hArDija evanyU ane dilhI daravAjA AgaLa AvI dehane bharakhI rahI hatI tyAre, e aMtimakriyA huM pahoMcatAM havAI daLanAM traNa vimAno vAraMvAra nIce UtarI AvIne masato mA sad TEya zuM saraghasa para puSpavRSTi karavA lAgyAM. tamaso mA jyotirgamaya cAra ne vIsa miniTe jamanA nadInI bAjumAM AvelI smazAnabhUmi mRtyomamRtaM namaya gAMdhI jIvatano aMtima adhyAya vizeSa jenA hRdayamAM Izvara vasato hoya te kharAba kAma ke kharAba vicAra karI na zake. vatano aMtima adhyAya viroSAMka kra * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaMka cha gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaMka
Page #57
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIruM a phebruArI 2015 0 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 pRSTha pa7 aMtima che hSAMka * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 5 gAMdhI zu e vedanI prArthanAne paripUrNa karI rahI hatI. sapATe e savAlane sadAne mATe nirvivAda banAvI mUkyo. | dhUpa vagere sugaMdhI padArthonI suvAsa samagra vAtAvaraNamAM vyApI "ahiMsA AkhI duniyAne AvarI laI zake evuM temaNe jene huM gaI. pachI to bhaDako eTalo ugra banyo ke, pahelI hAramAM beThelAo viSe kahyuM hatuM te ahiMsAnI tAkAtanuM rahasya teo pAmyA hatA?" ke tyAM TakI na zakyA. sAMje cha vAgye mahAtmAno deha saMpUrNapaNe e savAlano javAba paNa e pUro pADe che. eka ja vicAra samagra ? bhasmarUpa banI gayo. duniyAne AvarI laI zake, ema temaNe jAhera karyuM hatuM paraMtu sAthe zuM sUrya AthamatAM medanI vikherAvA lAgI. ame pAchA pharyA tyAre sAthe temaNe ema paNa kahyuM hatuM ke, vANI ane kAryamAM tene pUrepUrI zuM ka biralA bhavana aMdhakAramAM DUbI gayuM hatuM. temanI hAjarIe hajI rIte vyakta karavAmAM dehadhArI koI paNa mAnavI kyAreya saphaLa thayo chuM 6 gaI kAla sudhI jene duniyAnA kendranA rUpamAM palaTI nAkhyo hato nathI. "vANI ke kAryanA vAghAmAM vicArane sajja karavAno prayAsa , e temanA smazAna-zAMtivALA dIvArahita oraDAmAM pelo savAla svataH tene sImita kare che." ethI karIne, keTalAka vakhatathI teo zuM huM pharIthI mArA manamAM UThyo. gAMdhIjI haMmezAM kahetA hatA ke, ahiMsA kahevA lAgyA hatA ke, huM mArI pAchaLa ahiMsAno eka saMpUrNa 8 huM duniyAmAM sauthI vadhAre sakriya baLa che. e saghaLI muzkelIo pAra dAkhalo mUkato jaI zakuM to, meM mAruM kartavya bajAvyuM che, evo ? 2 kare che ane tenI AgaLa ASamAtra avazya ogaLI jAya che. to pUrepUro saMtoSa mane thaze. A avani parathI cAlyA javAnI rItamAM re che pachI, ahiMsAnA avatAra samA teo khUnInI goLIno bhoga zAne temanI AkAMkSAnA e eka pUrNa kAryane pUrepUrI rIte mUrtimaMta karIne zuM banyA? e koyaDAnI gUDhatAe mane haMphAvI mUkyo. ane pachI ahiMsAmAM suSuptapaNe rahelI saMpUrNa tAkAta kevI rIte mukta karI chuM 6 aMtaranI gaDamathala zAMta paDatAM sIdho ane spaSTa javAba lAdhyo. zakAya ane e zakti mukta thAya tyAre te zuM siddha karI zake e huM ka potAnA aMta dvArA gAMdhIjIe ApaNe mATe e praznArthanuM cihna temaNe darzAvI ApyuM. ? dUra karyuM. "ApaNAM kAryo ApaNAM che, tenA pariNAmo ApaNAM Avo puruSa kadI marato nathI. 'te jIve che, te jANe che-mRtyu huM bilakula nathI.' mANasa ghaTanAo para haMmezAM aMkuza rAkhI zakato maraNa pAmyuM che, te nahIM." huM nathI, kema ke saive vaivAtra paMma pramANe e ajJAta niyatine adhIna jIve che nitya "e" eka, jAgato paNa "e" ja che, TaeN che. paraMtu satyAgrahI temAMthI aniSTa tattva haMmezAM dUra karI zake che thAya che mRtyunuM mRtyu, kintu a-mRta "e" rahe. 8 ane viSa pratye satya ane ahiMsAne anusarIne sAco vartAva anyAyo khamatA evA vizvanA bojano sahu { dAkhavIne tene amRtamAM palaTI nAkhe che ane e rIte jIvananA vahe je bhAra ne enI rakSAe karato rahe; 6 akasmAtomAMthI temano DaMkha ane mRtyu pAsethI teno vijaya harI le duHkhabhAgI bane enuM samagra vizva e same maryabhAgya rahe toye zI rIte e mare kaho? ke potAnI kArakirdInI parAkASThAne samaye ane jANe jIvanabharanI ghaDIka zodhazo ene nA dekhAto ghaNI kSaNo! huM sevAnA badalA rUpa hoya tema khUnInI goLIo, potAnA dilamAM tadanu ke nihALIne dRSTi jo nAkhazo kadI, 'ItarAjI ke krodha vinA ane potAnI aMtima sabhAna kSaNa sudhI pekhazo dharato ene rUDuM mRtyuMjayI mukha. rAmanuM nAma raTatAM ane khUnIne mATe prArthanA karatAM karatAM jhIlIne kAlane grasato kAla, kintu e jIvato cira. re gAMdhIjIe e karuNa ghaTanAne vijaya ane kRtakRtyatAmAM palaTI nAkhI. $ e rIte temaNe satyAgrahanA kendravartI satyane romAMcaka rIte pradarzita citA cauda kalAka baLI ane te pachI bhasma ThaMDI paDe te mATe zuM 6 karI batAvyuM - bIjI koI paNa rIte ena karI zakata - ke, niSphaLatAne te bIjA sattAvIsa kalAka tene jemanI tema rahevA dIdhA pachI e baLI ? ka saphaLatAnI dizAnA pagathiyAmAM palaTI nAkhe che, zaraNAgati dvArA rahelI citAmAMthI bhasma ane phUlo ekaThAM karIne kuMbhamAM bharavAmAM 5 vijaya meLave che ane hAravA chatAM ane keTalIka vAra hAra dvArA jIte AvyAM. bhasma bharelA e tAMbAnA kuMbhane mALAo tathA phUlo caDAvI huM $ che; e kadI paNa niSphaLa nIvaDato nathI. potAnA samagra jIvana biralA bhavana laI javAmAM Avyo ane bhasmavisarjananA divasa che daramyAna jene mATe temaNe parizrama ane jahemata uThAvyAM hatAM te sudhI te tyAM rAkhavAmAM Avyo. sAMje rAjaghATa AgaLa prArthanA hai huM komI ekarAganI sthApanA karavAmAM potAnA jIvanakALa daramyAna karavAmAM AvI. emAM bhAga lenArAo paikI gAMdhIjInA vahAlA huM EUR teo viphaLa nIvaDyA hatA. te eTale sudhI ke, vadhu ne vadhu loko khuda mitra alIgaDhanA custa rASTravAdI muslima AgevAna khvAjA abdula 6 OM tenA pAyAne viSe paNa zaMkA karavA lAgyA hatA. temanA avasAne, eka majIda hatA. temaNe kurAnamAMthI nIcenI Ayato vAMcI: gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa prArthanA mATe bhAva jarUrI che, zabdo nahIM vatano aMtima adhyAya vizeSAMka ka
Page #58
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIvI pRSTha 580 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka - phebruArI 2015 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka gAMdhI he ImAnadAro, sabUrI ane khAmozI dvArA khudAnI madada temanA asthino amuka bhAga buddha bhagavAnanA pavitra avazeSonI # yAco. ane khudAnI sevA karatAM karatAM maraNane bheTanArAone peThe sAcavI rAkhIne koIka jAhera sthaLe mUkavAmAM Ave ema ghaNAM ? marelA na mAnazo. teo jIvatA che, joke tame samajI zakatA mitro icchatA hatA. temanA keTalAka sauthI nikaTanA sAthIoe huM nathI..niyata karavAmAM Avele samaye khudAnI paravAnagI vinA yAdagIrInI vastu tarIke temanA avazeSo aMgata rIte rAkhavA devAnI chuM koI paNa marI zakatuM nathI.'' mAgaNI karI. paraMtu e bAbatamAM gAMdhIjIe vAraMvAra Apela Adeza bhasma ekatra karavAmAM AvI ane tenuM visarjana karavAmAM AvyuM anusAra, temanI jJAta cokkasa icchA saMbaMdhamAM kazo paNa pheraphAra huM haiM te vacceno daza divasano gALo saune mATe prArthanApUrvakanI karavA na devAnuM nakkI karavAmAM AvyuM. keTalAya samayathI teo 2 aMtaHkhojano hato. gAMdhIjI amane kahetA hatA, "mArA avasAna kuTuMbanA maTI gayA hatA. lohInA saMbaMdhane kAraNe athavA bIjA * pachI, koI eka ja vyakti saMpUrNapaNe mAruM pratinidhitva karI zakaze koI aMgata saMbaMdhane kAraNe koI paNa vyaktino temanA para khAsa ka huM nahIM. paraMtu mAro svalpa aMza tamArAmAMnA ghaNAomAM jIvato raheze. haka nahoto. temanuM potAnuM evuM koI temanuM ghara hatuM ja nahIM, pratyeka vyakti dhyeyane prathama ane potAnI jAtane chellI mUkaze to athavA kaho ke, AkhI duniyA temanuM ghara hatuM ane samagra mAnavajAta chuM avakAza ghaNo aMze bharAI jaze." temanuM kuTuMba hatuM. eka ja vAkyamAM temaNe potAnI jIvananI re huM keTalAka vakhatathI, temanA aMtevAsIone aMtaHskuraNAthI teo philasUphIno sAra ApI dIdho che: "karoDonI mUka janatAnA hRdayamAM huM 6 Ane mATe taiyAra karI rahyA hatA ema lagabhaga lAge che. temanA virAjamAna che. te sivAyanA bIjA koI Izvarane huM pIchAnato huM IM dehAnta agAu thoDA samaya para temanA eka bahu ja nikaTanA sAthInA nathI...ane e karoDonI AmajanatAnI sevA dvArA huM satyarUpI OM dIkarAe patra lakhIne temane pUchyuM hatuM ke, svataMtratA AvyA pachI IzvaranI ArAdhanA karuM chuM." vaLI teo kahe che: "huM IzvaranI ane te * paNa khAdIne vaLagI rahevAnuM jarUrI che kharuM? temanI sUcanA mATe tethI mAnavajAtanI saMpUrNa ekatAmAM mAnuM chuM. ApaNe zarIre bhalene huM e patra temanI AgaLa temanA eka madadanIze temane vAMcI saMbhaLAvyo asaMkhya hoIe, ghaTa ghaTamAM vyApI rahelo eka ja AtmasUtrarUpe sau ? - tyAre temaNe kahyuM: 'temane lakho ke, ATalA vakhata pachI paNa A koImAM virAjI rahyo che. eka ja sUryanA kiraNo parAvartana pAmI 5 ke savAla pUchavAnI tamane jarUra jaNAya to tamAre khAdI sarvathA choDI asaMkhya bane che. ane chatAM e badhAnuM UgamasthAna eka ja che. tethI huM devI joIe. dilamAM zraddhA na hoya to ene vaLagI rahevAno zo ja huM to pApImAM pApI jIvathI paNa mane potAne alaga karI zakato huM zuM artha ? dareka vyaktie potAnA svadharma anusAra AcaraNa karavuM nathI. tema pAkamAM pAka AtmAo joDeno abhedabhAva paNa huM InkArI 6 OM joIe. potAnA aMtaranA avAja dvArA doravAvuM joIe, bIjAo zakato nathI.' * kahe te pramANe cAlavuM na joIe. paNa eka apavAda che kharo. jeNe temanA jIvananI A philasUphI amArI sAme hatI eTale amane * koIne potAnA guru tarIke svIkAryo hoya teno Adeza ziromAnya lAgyuM ke temanI bhasma kharacALa smAraka nIce rahe e temane pasaMda ka huM hovo joIe." nahIM paDe. kastUrabAnI bhasma paNa jyAM padharAvavAmAM AvI hatI te huM zu temanA madadanIze pUchyuM: "paNa, bApu, Apa ama saunA gurune pavitra triveNIne asthivisarjananI mukhya vidhi mATe pasaMdagI $ OM sthAne nathI?" ApavAmAM AvI. huM temaNe javAba Apyo: 'e saMjogomAM dalIla binajarUrI che. relavenA sattAvALAoe mahAtmAne mATe chellI vAra spezyala huM 6 mAro zabda koI paNa prakAranI dalIlabAjI vinA soMsaro gaLe UtarI gADI doDAvI-A vakhate temanI bhasma mATe. DabbAnI vaccovacca 6 OM javo joIe. mANasanI keLavaNImAM, guru tene je kaMI zIkhave tenA UMcA maMca para asthino phUlothI DhaMkAyelo kuMbha mUkavAmAM Avyo che B karatAM gurune viSenI zraddhAmAMthI maLatI preraNA vadhAre kImatI bhAga hato. mitro ane anuyAyIo stotro ane prArthanAnA bhajano raeN 5 bhajave che.' vArApharatI gAtA hatA. AkhAye pravAsa daramyAna moTAM temaja nAnAM gItAmAM bhagavAna kRSNa paNa A ja kahyuM che, "je mane je bhAve saghaLAM relve sTezanoe kIDIdara mAnavamedanI ekatra thaI hatI. keTalAka re bhajaze tene te bhAve huM maLIza." loko to e gADInAM kevaLa dUrathI darzana karavAne arthe ja lAMbAM 4 huM gAMdhIjI ApaNa saune bhArapUrvaka kahetA hatA ke, huM sadehe tamArI aMtara page kApIne AvyA hatA. zokagra ane mUka, AMkhomAMthI 8 6 vacce sadAne mATe rahenAra nathI. paraMtu jenA dilamAM e zraddhA ane AMsu sAratA teo UbhA hatA. e jhaMkhanA haze evA koInI paNa paDakhe huM sadA hoIza. preraNA divasa caDato gayo tema tema ToLAo relave sTezanonI vaccenA ju pratyeka vyaktinI zraddhA ane jahemata anusAra haze. bhAgomAM paNa pATAnI banne bAjue ekatra thayelA jovAmAM AvatAM gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa Asakti sAthe karelA sArA kAmamAM paNa dAvapeca AvI jAya che. vanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI na
Page #59
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIvI ke a phebruArI 2015 0 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 pRSTha 59 aMtima 5 hSAMka ka gAMdhI gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvatano aMtima adhyAyavizeSAMka 5 hatAM. e dRzya abrAhama liMkananA mRtadehane vaoNziMgTanathI IlInoya gAMdhIjIne managamatuM 'premaLa jyoti tAro dAkhavI muja jIvanapaMtha 5 huM rAjyanI rAjadhAnI skiMgaphIlDa laI jatI gADInuM smaraNa karAvatuM ujALa' e bhajana gAtA hatA tyAM kuMbhanI gADI thoDI vAra huM zuM hatuM. pharaka eTalo ja ke, liMkananA dehanI jema mahAtmAne 'ghera' laI thobhAvavAmAM AvI. nadIkAMThA para jaIne kuMbhane phUlothI sajAvelA 3 javAmAM AvatA nahotA. temanAM asthi to pavitra gaMgA maiyA pAse moTara khaTArAmAMthI upADIne 'bataka'mAM mUkavAmAM Avyo. 'bataka'mAM hai je laI javAmAM AvatAM hatAM. vaLI, bIjAo uparAMta paMDita neharu chuM vyApaka zoka zuM liMkananI 'ekAkI gADI'nA ane saradAra paTela, sarojinI zuM kALA raMgavAmAM AvelA sAta gAMdhIjInA mRtyuthI Akho deza zokamAM DUbI gayo. pelI traNa nAyaDu ane temanI dIkarI, haiM 6 DabbAonI jema e gADInA goLIo gAMdhIjInAM dehane ja nahi, dezanA karoDo naranArIonA maulAnA AjhAda ane jai paNa DabbAo kALA raMgavAmAM AvyA marmane vIMdhanArI nIvaDI hatI. duzmanonA upara paNa prema rAkhe, goviMdavallabha paMta tathA ? nahotA. hiMdu dharmamAM maraNa | eka nAnAzA jIvanI paNa hiMsA karavAno vicAra na kare evA e mahAtmAnA be dIkarA rAmadAsa che { jIvanano aMta yA zoka karavAno zAMtinA dUtanA potAnA ja dezavAsI ane sahadharmInI goLI prANa | ane devadAsa hatAM. jaLa ane ? $ prasaMga nathI paNa aMtaHkhoja le e sAMbhaLIne ja dezanA gAtro TharI gayAM. AjanA yuganA | sthaLa ubhaya para cAlI zakanArI zuM karavA mATeno prasaMga che. e naukA pravAhanI vaccovaca 6 itihAsamAM koI vyaktine mATe ATalI UMDI, ATalI vyApaka huM sAgaranuM TIpuM sAgara sAthe maLI jyAM gaMgAnAM zveta ane 6 zokanI lAgaNI vyakta nathI thaI. @ jaIne tenuM sAmarthya tathA tenuM jamanAnAM nIla vAri ekatra maLe : gaurava prApta karavAne mATe tenI | 1948nA jAnyuArInI 30mI tArIkha ne zukravAre che tyAM pahoMcI. thoDe sudhI e baMne sAthe pAchuM vaLI jAya che te emanuM mRtyu thayuM te divase paNa e sadAnA sAmAnya mAnavI jaLapravAho sAthe maLI gayA vinA huM pramANe cAlyo gayelo AtmA hatA. emanI pAse dhana na hatuM, saMpatti na hatI, e koI alaga alaga vahe che. eTale haiM huM sarvazaktimAna paramAtmA sAthe sarakArI pada para na hatA, emaNe evuM ucca koTinuM zikSaNa baMnene ekabIjAthI nirALA ekarUpa thavA pahelAM kevaLa nahotuM meLavyuM, nahotI meLavI evI vaijJAnika siddhi, nahotI sahelAIthI joI zakAya che. huM potAno puruSArtha pUro karavAne emanAmAM kazI kalAtmaka pratibhA; chatAM zAsananA e senAnA | agnidAhanA bAramA divase huM ja A duniyAmAM Ave che. dora hAthamAM rAkhIne pharanArA loko e 78 varSanA e ahIM gaMgA, jamanA ane huM alhAbAdathI sATha mAIlane laMgoTIdhArI AdamIne nivApAMjali arpI. sarasvatInA pavitra saMgama di aMtare AvelA rasUlAbAda duniyAnAM karoDo lokoe potAnuM ja svajana gumAvyuM hoya| AgaLa mahAtmAnA pArthiva 9 nAmanA eka nAnakaDA sTezane | tema AMsu sAryA. emanA jamAnAnI koI paNa jIvita vyaktie dehanA bAkI rahelA avazeSone ? huM gADI UbhI rahI ane rAtavAsA | mahA baLavAna pratipakSIo sAmenI lAMbI ne vikaTa laDatamAM paNa padharAvavAmAM AvyA. vedonA 8 zuM mATe tene bAjunA pATA para laI | saccAI, dayA, tyAga, vinaya, sevAvRttine ahiMsAyukta vyavahAra maMtroccAra sAthe kuMbhamAMnA ke javAmAM AvI. bIje divase | calAvavAno ATalo kaThora prayatna nathI karyo, ne te paNa ATalI avazeSo nadInA zAnta udaramAM 8 OM savAre barAbara navane Takore te saphaLatAthI. teo potAnA deza para pakaDa jamAvI beThelA briTiza padharAvavAmAM AvyA e vidhi huM alhAbAda sTezane AvI zAsana sAme ne potAnA ja dezavAsIonI kSatio sAme nadInA kAMThA parathI lagabhaga 3 ka pahoMcI. tyAM AgaLa virATa | aviratapaNe laData ApatA rahyA, paraMtu e laDatamAMya emaNe trIsa lAkha mANasoe nihALyo medanI jamA thaI hatI. bahAra emanA cAritrya para DAgha sarakho besavA dIdho nahi. hato. teo "nizAnA paDachAyAne te huM zaNagArelo moTara khaTAro Ubho oLaMgI gayA hatA' ane 2 1 luI phizara hai hato. temAM kuMbhane mUkavAmAM mRtyumAMthI amaratva pAmyA hatA. zuM Avyo. relve sTezanathI nadI sudhI [ amerikana patrakAra jemaNe 1950mAM mahAtmA gAMdhInuM jIvanacaritra nadI samudramAM maLI gaI. mahAtmA chuM aphATa mAnavamedanI khaTArAnI lakhyuM hatuM. 1982nI eTinabaronI philma 'gAMdhI' luI phizaranA mahatuM tattva sAthe ekarUpa thaI hai pAchaLa cAlI. mArgamAM eka pustaka parathI banI hatI. luI phizare leninanuM jIvanacaritra paNa lakhyuM gayA. zuM devaLamAM prArthanA karanArAo che. ] gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAca vize | 'karuM chuM' zabdo ajJAnatAnI parisImA che.. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka 6
Page #60
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIruM pRSTha 600 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 6. grAmavAsAe gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI vizeSAMka 9 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka : gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyA gAMdhIjInuM chelluM vasiyatanAmuM bhAgalA paDyA chatAM hiMdI rASTrIya koMgrese yojelAM sAdhano dvArA hovo joIe. jo te hiMdu hoya to pote tathA potAnA huM ke hiMde rAjakIya svataMtratA prApta karI hovAthI AjanA svarUpanI kuTuMbamAMthI harakoI svarUpanI aspRzyatA teNe dUra karI hovI phU huM kaoNMgresano, eTale ke, pracAranA vAhana ane dhArAsabhAnI pravRtti joIe, koma koma vaccenI ekatAnA, sarvadharma pratyenA hai calAvavAnA taMtrI tarIkeno teno upayoga have pUro thayo che. zahero samabhAvanA tathA jAti, dharma ke strIpuruSanA kazAya bhedabhAva haiM tathA kasabAothI bhinna evAM tenAM sAta lAkha gAmaDAMonI dRSTithI rahitanI saune mATenI samAna taka ane darajjAnA AdarzamAM huM ja hiMdanI sAmAjika, naitika ane Arthika svataMtratA siddha karavAnI te mAnato hovo joIe. * hajI bAkI che. lokazAhInA lakSya taraphanI hiMdanI pragati daramiyAna 2. tenA kAryakSetramAMnA pratyeka grAmavAsInA aMgata saMsargamAM teNe je lazkarI sattA upara sarasAI sthApavA mATenI mulakI sattAnI jhuMbeza rahevuM joIe. huM anivArya che. ene rAjakIya pakSo ane komI saMsthAo sAthenI 3. grAmavAsIomAMthI te kAryakartAo noMdhaze ane temane tAlIma huM aghaTita spardhAthI aLagI rAkhavI joIe. A ane evAM bIjAM Apaze. e badhAnuM te patraka rAkhaze. raM kAraNone laIne, nIcenA niyamo anusAra mahAsamiti koMgresanI 4. te tenAM rojerojanAM kAmanI noMdha rAkhaze. vartamAna saMsthAne vikherI nAkhavAnuM ane lokasevaka saMghane svarUpe 5. potAnI khetI temaja gRhaudyogo dvArA gAmaDAMo svayaMpUrNa { pragaTa thavAnuM TharAve. prasaMga anusAra e niyamomAM pheraphAro karavAnI ane e rIte te temane saMgaThita karo. e saMghane sattA hoya. grAmavAsIone te saphAI tema ja ArogyanuM zikSaNa Apaze 5 grAmavAsI hoya evAM athavA grAmavAsInA mAnasavALAM ane temanA bimArI tathA rogo aTakAvavA badhA upAyo leze. ka $ pukhtavayanA pAMca strIpuruSonI banelI pratyeka paMcAyata eka ghaTaka . 7. hiMdustAnI tAlImI saMghanI nIti anusAranI naI tAlImane huM banaze. pAsapAsenI AvI pratyeka be paMcAyatonI temanAmAMthI cUMTI dhoraNe te janmathI maraNa paryaMtanI saghaLA grAmavAsIonI 3 huM kADhelA eka netAnI doravaNI nIce kArya karanArI maMDaLI bane. keLavaNIno prabaMdha karaze. AvI so paMcAyato bane tyAre prathama kakSAnA pacAsa netAo , 8. jemanAM nAma sarakArI matadAra patrakomAM noMdhavAM rahI gayA hai potAnAmAMthI eka bIjI kakSAno netA cUMTe ane e rIte pahelI hoya temanAM nAmo te temAM noMdhAvaze. / kakSAnA AgevAno bIjI kakSAnA AgevAnonI doravaNI nIce kArya , 9. jemaNe matAdhikAranA hakane mATenI jarUrI yogyatA hajI prApta 6 kare. AkhuM hiMda AvarI levAmAM Ave tyAM sudhI baso paMcAyatonA karI na hoya temane e prApta karavA te protsAhana Apaze. 3 AvA joDakAM racce javAmAM Ave ane pachI racAtuM paMcAyatonuM , 10. upara jaNAvelA ane vakhatovakhata je bIjA umeravAmAM Ave Na pratyeka jUtha pahelAMnI jema bIjI kakSAno netA cUMDhe jAya. bIjI te hetuo sAdhavAne mATe yogya pharaja bajAvavA mATenAM saMghe ? & kakSAnA netAo samagra hiMdane mATe ekatra rIte kArya kare ane ghaDelAM dhArAdhoraNo anusAra te pote tAlIma leze ane yogya che huM potapotAnA pradezomAM alaga alaga kArya kare. temane jyAre paNa banaze. jarUrI lAge tyAre bIjI kakSAnA netAo potAnAmAMthI eka vaDo saMgha nIcenI svAdhIna saMsthAone mAnyatA Apaze: cUMTI kADhe te tene cUMTanArAo Icche tyAM sudhI badhAM jUthone vyavasthita huM kare tema ja temane doravaNI Ape. 1. akhila hiMda carakhA saMgha che (prAMto athavA vibhAgonI chevaTanI racanA hajI nakkI thaI na 2. akhila hiMda grAmodyoga saMgha hovAthI A sevakonA jUthane prAMtIya yA vibhAgIya samitiomAM 3. hiMdustAnI tAlImI saMgha 4. harijana sevaka saMgha che vaheMcavAno prayatna karavAmAM nathI Avyo. ane samagra hiMdamAM kArya huM karavAno adhikAra koIpaNa samaye racavAmAM AvelAM jUtha ke jUthomAM 5. gosevA saMgha nANAM pratiSThita thAya che. sevakonA A samudAyane adhikAra athavA sattAke jenI temaNe svecchApUrvaka ane DahApaNabharI rIte sevA karI che evA saMgha potAnuM dhyeya pAra pADavAne arthe grAmavAsIo ane bIjAo pAsethI nANAM UbhAM karaze. garIba mANasono pAI-paiso ugharAvavA temanA svAmI, eTale ke, samagra hiMdanI prajA pAsethI maLe che.) sevaka, jAte kAMtelA sataranI athavA carakhA vaMzanI khAsa bhAra mUkavAmAM Avaze. pramANita khAdI haMmezAM paheranAro ane mAdaka pINAM na pInAro rajU 1mo. ka. gAMdhI gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa | 'hiMsAno sAmano karatI vakhate ahiMsAnI kasoTI thAya che. | vatano aMtima adhyAya viroSAMka : * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI na
Page #61
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIva a phebruArI 2015 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 pRSTha 61 aMtima hSAMka ka saMta nAthurAma, dezadrohI gAMdhI? | ntuSAra gAMdhI | adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka ke gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI [ mahAtmA gAMdhInA prapautra tuSAra gAMdhI (maNilAla gAMdhInA putra aruNa gAMdhInA putra) mahAtmA gAMdhI phAunDezananA menejiMga TrasTI temaja osTreliyana InDiyana rUrala DevalapamenTa phAunDezananA ceramena che. temanA pustaka 'leTasa kila gAMdhI'mAM mahAtmA gAMdhInI hatyAnA kAvatarAthI mAMDI hatyArAo para cAlelA kesa ane cukAdAnI kaDIbaddha vigato che. prastuta lekhamAM temaNe nAthurAma goDasene saMta ane zahIda kahenAra varganI AlocanA karI gAdhIhatyAnuM satya spaSTa karyuM che.] 9 jAnyuArI, 2015 eTale dakSiNa AphrikAthI AvI bhAratanI rahelA darekanI AMkho bhInI hatI. darekanA kaMTha rUMdhAI gayA hatA. huM * dharatI para bApue paga mUkyo te ghaTanAnI zatAbdI. sarakAre A jo A zrotAone nyAya karavAnuM soMpAyuM hota to nAthurAma chUTI dinane pravAsI bhAratIya divasa tarIke ujavyo. saMgha parivAranA amuka jAta eTaluM ja nahIM, uddhArakanI padavI paNa pAmata!" nAthurAma 6 sabhyo bApunI hatyA karavA badala nAthurAma goDasene "saMta" jANato hato ke A teno divasa hato. te darekanA dhyAnanuM kendra hato 6 che gaNAvavAnI mathAmaNamAM che kAraNa temane mATe nAthurAma evo ane teNe teno pUro lAbha lIdho. sAvarakaramAM A tAkAta hatI. huM huM dezabhakta che jeNe dezadrohI gAMdhInI hatyA karI rASTrane ane hiMdutvane potAnA priya ziSya ane AropIne "hIro" banAvI potAnA hai 6 ugArI lIdhuM che. alagatAvAdI jherI vicArono prasAra karavAnI taka teo bilakula 6 hatyA pachI thayelI saghana tapAsa bApunI hatyAnA kAvatarAne na cUkyA. baMne prasaMgoe patrakAro adAlatamAM hatA. nAthurAmanuM hai te pakaDI pADyuM. tamAma AropIo pakaDAyA ane AropanAmA ghaDAyA. bacAvanAmuM rekorDa thayuM ane chapAyuM paNa. tenI philma paNa banI je * A AropIo hatA nAthurAma vinAyaka goDase, nArAyaNa ArTa, Ara.esa.esa. ane hiMdu mahAsabhAnI zALAomAM batAvavAmAM ka viSNu karakare, gopAla goDase, digaMbara khaDage, madanalAla pAhavA, AvI. tyAra pachI sarakAranI AMkho khUlI. bhAgalAnI karuNatAmAMthI huM dattAtreya paracure, zaMkara kiSkrayA ane vinAyaka dAmodara sAvarakara. mAMDa UbhA thayelA dezanA taMga vAtAvaraNamAM jhera phelAtuM aTakAvavA lAla killA para khAsa nimAyelI adAlatamAM kesa cAlyo, cukAdo sarakAro je kare te thayuM. tenA para pratibaMdha mukAyo. Araesaesa huM apAyo ane sajA pharamAvAI. sAvarakarane choDI mUkavAmAM AvyA. ane hiMdu mahAsabhA khAnagImAM tenuM vitaraNa karI nAthurAmane zahIda huM 6 paracure ane kiSTayA jAmIna para chUTyA. nAthurAma ane Apene banAvatI gaI. vahIvaTI sevAo, polIsa ane lazkaramAM sevA huM hai phAMsI thaI, karakare ane madanalAlane janamaTIpa maLI ane baDagene ApatA hiMduo sudhI vAyaro pahoMcyo. goDasenA bayAne jUThANAM pheM meM e tAjano sAkSI banyo te badala mAphI maLI. ane ardhasatyone suMdara vAghA paherAvyA. * lAla killA para cAlelA kesa daramyAna tyAM banAvelI khAsa nAthurAma goDaseno bhAI gopAla goDase, je paNa eka AropI teM jelamAM bApunI hatyAnA AropIone keda rakhAyA hatA. kesa cAlato hato, teNe khoTI mAhitIo ApI dhikkAra phelAvavA mAMDyo. 2 hato te daramiyAna nAthurAma goDasee ghaNI arajIo karI. jelanA potAnA bhAInA bacAvanAmAne teNe pustikAnA rUpamAM pragaTa karyuM. 2 cokIdAro ja kedIo vacce ane jelanI bahAra AvatA-jatA patro "me ITa plIjha yora onara' aMgrejImAM ane "paMcAvana koTi cA hai huM pahoMcADavAnuM kAma karatA. nAthurAma jelamAMthI ne sAvarakara jela bali' marAThImAM. tenA para pratibaMdha mukAyo, je pachI suprima korTe huM 6 bahArathI saMparkamAM hatA. baMnee maLI nAthurAmanuM bayAna taiyAra uThAvI lIdho. asatya berokaToka loko sudhI pahoMcI gayuM. zuM karyuM, jemAM nAthurAme pote karelI gAMdhI hatyA mATe apAyelA khulAsA mahArASTra ane dilhInI enaDIe sarakAre ane saMghe hAtha milAvI meM $ hatA. nAthurAmanA bayAnamAM AgajharatI jalada bhASA hatI. sAvarakare eka nATaka bhajavyuM "mI nAthurAma goDase bolatoya.' nAthurAma teno hIro kaeN * ghaDeluM bacAvanAmuM ziSTa bhASAmAM hatuM. potAnA bacAvamAM nAthurAma hato, zahIda hato. saMgha parivAre dezabhakta nAthurAma goDase ane dezadrohI ? che je bolyo te sAvarakaranI bhASA hatI. gAMdhI para philma banAvavAnI taiyArI karI che. sarakAra ane sarakAranA bApunI hatyA to karI, have ene yogya TheravavAnI hatI! tene variSTha amaladAro baherAmUMgAnI jema varte che. hatyArAne zahIda gaNAvavAnA 8 mATe nAthurAmane be mokA maLyA jeno teNe pUro lAbha lIdho-lAla prayatnone avagaNavAmAM Ave che. Ano artha zuM e che ke sarakAra A OM huM killAmAM ane paMjAba hAI korTane karelI apIlamAM. sunAvaNI AkhA abhiyAnane samarthana ApI rahI che? $ vakhatanA traNa nyAyAdhIzamAMnA mukhya jasTIsa jI. DI. khosalAe zuM lakhyuM che, nAthurAme potAnuM bayAna pUruM karyuM tyAre adAlatamAM hAjara bhAjapanA eka variSTha mukhya pradhAne thoDA vakhata pahelA bApunA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa vatano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI 4
Page #62
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jI atha pRSTha 620 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima ' |SAMka ka jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvatano aMtima adhyAyavizeSAMka 5 gAMdhI hatyArA nAthurAma goDasene dezabhakta kahyo ane pachI pheravI toLyuM. Aropa : 2 huM saMgha ane sabhAe khAnagImAM to haMmezAM nAthurAma goDasene prazaMsA gAMdhIjIe sarakAra para pAkistAnane 55 karoDa rUpiyA ApavA huM huM ane pUjyabhAve joyo che. emAMnA eke hamaNAM A bhAvane mATe dabANa karyuM. OM prAmANikatApUrvaka jAhera karyo. nAthurAme pote bApunI hatyAne uttara: koMgresa ane muslima lIganA netAonI banelI bhAgalA ! huM vAjabI TharAvatAM kAraNo ApyA che, jemAM satyano aMza nathI. teNe samitie pAkistAnane 75 karoDa rUpiyA phALavavAno nirNaya Apyo chuM 6 bApu para karelA AkSepomAMnA mukhyane meM nIce carcA che ane satya hato. 20 karoDa cUkavAI gayA hatA, 55 karoDa bAkI hatA. karAra chuM che. zuM hatuM te darzAvyuM che. evo thayo hato ke pAkistAnane joIze tyAre paMcAvana karoDa rUpiyA hai * Aropa : 1 ApI devAmAM Avaze. A karAra para paMDita neharu ane saradAra - gAMdhI hiMduo mATe khataranAka che te muslimonI taraphadArI kare paTele sahI karI hatI. pAkistAne kAzmIra para AkramaNa karyuM tyAre hai che ane hiMduone nukasAna kare che. jo tene vadhAre jIvavA devAze to bhArata sarakArane samajAyuM ke yuddha cAlu hoya tyAM sudhI ane huM kuM te hiMduo ane bhAratamAtAnuM satyAnAza vALaze. pAkistAnathI tagaDI mukAyela hiMdu zaraNArthIo vyavasthita na goThavAya uttara : 1946mAM muslima lIga puraskRta 'sIdhA pagalA'nA tyAM sudhI pAkistAnane paMcAvana karoDa ApavA e sarakAra mATe 6 lIdhe kaoNlakAtAmAM hullaDa phATI nIkaLyuM. te pachI kaoNlakAtA ane nAmozIbharyuM pagaluM lekhAze. eTale temaNe cUkavaNI aTakAvI. bApue $ 6 parva baMgALanA noAkhalI, tiparA jillAmAM moTe pAye hatyAkAMDa A jANyuM tyAre temaNe kahyuM ke A anaitika ane apramANika pagaluM che thayojemAM asaMkhya hiMduo kapAyA, temanI strIo para atyAcAra che. tyAra pachI bApue komI zAMti sthApavA upavAsa AdaryA. e thayA, temanI milakato lUMTI levAI ke barabAda karI devAI. bApu sAcuM che ke pAkistAnane paMcAvana karoDa ApavAno nirNaya e upavAsa ja e vistAromAM pharyA ane zAMti sthApavA jabbara puruSArtha karyo. daramyAna levAyo, paNa te pachI paNa bApunA upavAsa cAlu hatA je huM pariNAme sthiti thoDI kAbUmAM AvI. vizvAsu sAthIone tyAM zAMti komI zAMti sthApavAnI khAtarI thayA pachI aTakyA. je zarato bApue uM jALavavAnuM soMpI bApu bihAramAM phATI nIkaLelA hullaDane rokavA mUkI hatI temAM paMcAvana karoDano ullekha paNa nathI. paNa saMgha ane tyAM gayA. tyAM hiMduo kaleAma para utarI AvyA hatA. bApue sabhAe AnuM phAvatuM arthaghaTana karI tene bApunI hatyAnA kAraNa 6 muslimone bacAvyA. baMgALamAM hiMduone bacAvanAra bApue tarIke dharI dIdhuM. huM bihAramAM muslimone bacAvyA te saMgha ane sabhAthI sahana na thayuM. Aropa : 3 2 svAtaMtrya ane bhAgalA AvyA tyAre pUrva baMgALa pUve pAkistAna gAMdhIjIe dezanA bhAgalA paDAvyA * banyuM. tyAMnA hiMduonI ciMtAmAM bApue tyAM javAno nirNaya karyo. uttara : svAtaMtrya sAthe dezanuM vibhAjana karavAno vicAra to >> svAtaMtryadinanI saMdhyAe bApu kolakAtAmAM hatA. baMgALanA mukhya prathama saradAra paTela pAse mUkavAmAM Avyo hato. temanI saMmati huM pradhAna suharAvardI, kolakAtAnA muslimo para toLAtA jokhamathI maLatAM mAunTabeTane e vicAra paMDita naheru samakSa rajU karyo. thoDA ciMtita hatA. temanI sAmUhika katala ane barabAdI aTakAvavA mAtra ti) virodha pachI naherue paNa saMmati ApI. chelle prastAva bApu sAme * bApu ja samartha hatA. temaNe bApune kolakAtAmAM zAMti sthApIne rajU thayo. temaNe tarata virodha karyo. mAunTabeTane jyAre kahyuM ke OM pachI AgaLa javAnI vinaMtI karI. bApue zarata mUkI ke pUrva naheru ane saradAra baMne A prastAva sAthe saMmata che tyAre bApue 3 huM baMgALamAM eka paNa hiMdunI katala nahIM thAya tevI bAMhedharI suharAvardI potAnA ja mANaso dvArA chetarAyAnI lAgaNI anubhavI niyatine je Ape to ja pote kolakAtA rokAze. suharAvardIe e javAbadArI svIkArI lIdhI. bApu ekalA hatA, ekalA pADI devAyelA hatA 6 - lIdhI. bApu kolakAtA rokAyA. kolakAtA kAbUmAM AvyuM. tyAM paMjAba ane dhikkArane ane dhikkAranuM anukULa nizAna banavAnI sthitimAM hatA. 7 saLagyuM. tene ThAravA jatAM bApu dilhI AvyA tyAre dilhI hiMsAnI nAthurAma goDasenI bhakti karanArAo eTaluM to kahe, ke Akhare huM jvALAomAM gherAyuM hatuM. komI zAMti sthApavA chellI vAra upavAsa zA vAta zA mATe teNe bApunI hatyA karI? zuM para UtaryA. dilhImAM zAMti sthApI. temaNe uttaranA muslimone * * * vizvAsa Apyo ke bhArata temanI paNa mAtRbhUmi che ane teo A 9, sukharAma gRha, sara viThThaladAsa nagara, sarojinI roDa, ahIM salAmata che. bApunuM A mAnavatAbharyuM pagaluM kaTTaratAvAdIone sAMtAkrujha (vesTa), muMbaI-400054. huM AMkhanA kaNAnI jema khUMcyuM. mobAIla- 09821336617 * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI na 3 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa zuddha prema badhA thAkane harI le che. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka ka
Page #63
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIruM a phebruArI 2015 0 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 2 pRSTha 63 aMtimAM 5 hSAMka ka 'gAMdhI cale jAva| Bjitendra dave gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 5 gAMdhI mAlADanI skUlamAMthI prinsIpAla tarIke nivRtta thayelA jitendra dave varSothI mahAtmA gAMdhI vize lakhatA ane bolatA rahyA che. kArakirdI daramyAna gAMdhI jIvana ane kAryono satata abhyAsa karatA rahelA jitendrabhAI mahAbhArata ane rAmAyaNanA paNa abhyAsI ane huM lekhaka-pravacanakAra che. mahAtmA gAMdhI vize temanA traNa pustako pragaTa thayA che "kAmaNagArA gAMdhIjI', 'gAMdhIjInI dharmabhAvanA', 6 ane 'udayAcalano sUrya'. 2jI okTobara, 1947. kahyuM, 'upAsanAnuM A jAhera sthaLa che. Apane kurAnamAMthI vAMcavuM ; - rASTrapitA mohanadAsa karamacaMda gAMdhIno janmadivasa. varSagAMThanI hoya to Ape bIje sthaLe javuM joIe.' 'pUrI namratAthI huM pharIthI te vadhAI ApavA leDI mAunTabeTana tathA bIjA aneka AvyA. gAMdhIjI kahuM chuM ke, huM dhaMdhe bhaMgI chuM ane e rIte tamArA karatAM mane bhaMgIo huM bolyA, "Ane abhinaMdana nahIM paNa kharakharo kahevo vadhu yogya vatI bolavAno vadhAre haka che. tame to tamArI jiMdagImAM kadAca $ che. lAMbu jIvavAnI have mane IcchA nathI." gAMdhIjIe e divase eka vAra jAjarU sApha karyuM nahIM hoya ane atyAre paNa e karavAne huM upavAsa karyo hato. teyAra nahIM hazo." rASTrapitA gaNAtA gAMdhIjIne temanI dIrgha jIvanayAtrAnA aMtima prArthanA sabhAmAM hAjara rahelA lokomAMthI pokAra uThyA, "ame 8 { varSo daramyAna vAraMvAra apamAnita thavAnuM ane emanA AdezonuM prArthanA cAlu rAkhavA mAgIe chIe. bAkInA bIjA badhAnI marajI chuM huM ullaMdhana thatuM jovAnuM durbhAgya sahana karavAnuM AvyuM hatuM. viruddha prArthanA aTakAvI rAkhavAno eka mANasane zo haka che? 5 1947nA mArca mahinAnA chellA aThavADiyAnI eka sAMje kRpA karIne prArthanA calAvo." ? dilhImAM gAMdhIjInI jAhera sAyaMprArthanAmAM kurAnanI AyAto gAMdhIjIe pelA juvAnane kahyuM'prArthanA cAlu karavAnI hajAro huM gAvAnI zarUAta thaI ke tarata hiMdu mahAsabhAnA eka sabhya UbhA loko mAgaNI kare che. tame tamAro Agraha cAlu rAkhazo to teo huM zuM thaIne kahyuM, "A hiMdu maMdira che, ahIM ame tamane musalamAnonI ghaNA ja nirAza thaze. tamane e chAje che?' pelo juvAna besI ? re prArthanA gAvA nahIM daIe." gayo. paNa turaMta bIjo juvAna Ubho thayo. e kahe, "Apa masjidamAM prArthanAmAM dakhala karanAra e yuvAnane jabaradastIthI prArthanA jaIne gItAnuM pArAyaNa kema karatA nathI?' gAMdhIjIe kahyuM, 'tamAre che phu sabhAmAMthI kADhI mUkavAno keTalAka lokoe prayatna karyo, paraMtu uzkerAvAnI jarUra nathI. tamArI avicArI dharmAdhatAthI hiMdu dharmanuM chuM huM gAMdhIjI vacce paDyA. 'eka paNa mANasa vAMdho uThAvaze tyAM sudhI huM kazuM bhaluM tame nathI karatA paNa kevaLa vinAza notaro cho. hiMdu dharma 6 * prArthanA AgaLa nahIM calAvuM. virodha karanAra laghumatIne huM pUrepUrI to sahiSNutA ane udAra bhAvanI avadhi che. A bAdazAhakhAna 5 ke svataMtratA ApavA mAguM chuM.' pelA juvAne vyAsapITha pAse beThA che. tamAre jIvato jAgato Izvarano bhakta jovo hoya to te che huM pahoMcavAno prayatna karyo. bIjAoe tene ema karatAM aTakAvyo. nakhazikha khudAnA baMdA che. temane mATe paNa tamane Adara nathI? $ "A juvAna ane mArI vacce koI Ave nahIM,' ema kahetA kahetA paraMtu huM AgaLa kahI cUkyo chuM tema, eka bALaka sarakhuM paNa virodha haiM gAMdhIjI tene maLavA sAme gayA. loko ciDAI gayA ane juvAnane karaze to, prArthanA huM AgaLa nahIM calAvuM.' 8 prArthanAsabhAmAMthI hAMkI kADhavAmAM Avyo. gAMdhIjIe sabhAmAM kahyuM, tyAM ja koI bolI UThyuM, 'tame paMjAba zAne jatA nathI?' huM $ "e juvAna gussAmAM hato. gusso tAtparatuM gAMDapaNa che. paraMtu keTalAka lokoe virodha karanArane baLajabarIthI bahAra kADhavAnI hai gAMDapaNano gAMDapaNathI nahIM paNa DahApaNathI mukAbalo karavAnI dhamakI ApI. paraMtu gAMdhIjIe ema na karavAnI apIla karI. virodha 3 * tamArI tathA mArI pharaja che." karanAre moTe avAje kahyuM, "mAre pAMca miniTa joIe che." gAMdhIjI ke bIja divase prArthanA zarU thAya te pahelAM, gAMdhIjIe pUchyuM ke bolyA, 'tame tamArI IcchA 'hA' ke 'nA' kahIne darzAvI zako cho, koI virodha karanAra che? tarata ja eka juvAna Ubho thayo ane ane huM tene vaza thaIza." che. teNe AgalA divasano vAMdho pharIthI saMbhaLAvyo. kahyuM, "A hiMdu pelo kahe, "ahIM Apa musalamAnI prArthanA na karI zako." huM maMdira che...' gAMdhIjIe kahyuM, "A bhaMgIonuM maMdira che.' (tyAre gAMdhIjI, "sAruM...so koI zAMti rAkhe. AvatI kAle huM pharIthI A huM daM A zabda vaparAto hato) kevaLa maMdiranA TrasTIone ja vAMdho savAla pUchIza ane eka nAnuM bALaka paNa mAtra 'nA' kahIne mane OM uThAvavAno haka che. paNa temaNe vAMdho uThAvyo nathI.' pelA juvAne prArthanA karAvato aTakAvI zake che." ATaluM kahIne gAMdhIjI prArthanAnuM che gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI 4 karanAra mA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAca vize . je zraddhA niraMtara vadhatI jAya che, te svabhAva banI jAya che. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka ka
Page #64
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIvI 'pRSTha 64 * prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka - phebruArI 2015 * sthaLa choDI jatA rahyA ane potAnA oraDAmAM temaNe prArthanA karI. pravacanamAM gAMdhIjIe kahyuM, "chellA traNa divasa ApaNe prArthanA ka huM e prArthanAmAM temanI maMDaLInA sabhyo ja hAjara hatA. nathI karI ema rakhe koI mAne. ApaNe hoTha dvArA prArthanA nathI karI huM trIje divase, gAMdhIjI prArthanA karavA jaI rahyA hatA tyAre koIe paNa hRdaya dvArA ApaNe prArthanA karI che, ane prArthanAno e ghaNo AvIne emane eka patra Apyo. patra ApatA pelAe kahyuM, ja asarakAraka bhAga che." huM 'bhaMgIonA mahAjananA pramukhano patra che." patramAM evuM lakhavAmAM tA. 4thI ane pamI eprile sAyaMprArthanAmAM eka lAkhathIye vadhu zuM AvyuM hatuM ke gAMdhIjI bhegI kaoNlonImAM rahe ema e loko IcchatA mANaso hAjara hatA evo aMdAja che. paraMtu doDheka mahinA pachI zuM OM nathI. tapAsa karatAM khabara paDI ke e patra banAvaTI hato. gAMdhIjIe pharIthI kurAnanI Ayato paDhavA sAme virodha uThAvavAmAM Avyo. haiM * prArthanA sabhAmAM kahyuM, "mArA jevA buDhAnI A kevI krUra mazkarI Apa eno Agraha rAkhazo to, prArthanAsabhA AgaLa kALA raeN ja che! teo mane kahe che ke, huM kurAnamAMthI Avato na paDhe to ja ame vAvaTAonA dekhAvo karavAmAM Avaze, evo patro gAMdhIjI para haiM tamane prArthanAsabhA bharavA daIzuM. mane lAge te pramANe prArthanA AvyA. paraMtu dilhInI prajAe atyAra sudhImAM eTalAM zista ane gu karavAnI paNa mane svataMtratA nathI?' saMyama keLavyAM hatAM ke, virodha karanArano teo vALa paNa vAMko 8 pachI temaNe pUchyuM, "A sabhAmAM koI virodha karanArA che? karaze nahIM, ema gAMdhIjIne lAgyuM. AthI emaNe dhamakInI huM javAbamAM traNa mANaso UbhA thayA. gAMdhIjIe zAMtithI kahyuM, "huM avagaNanA karIne, prArthanA karavAno nirNaya karyo. pahele divase to huM 6 virodhIone vaza thAuM chuM. prArthanA thaze nahIM." gAMdhIjI prArthanAsthaLa prArthanAmAM kazI khalela pahoMcI nahIM. 28mI me, 1947nA roja 2 meM choDIne javA lAgyA tyAre prArthanA karavAnI mAgaNI karatA pokAro gAMdhIjIe jAhera karyuM ke, e loko mAtra kALA vAvaTAo ja nahIM hai je loko karavA lAgyA. gAMdhIjIe kahyuM, "Aje nahIM. virodha paNa lAThIo laIne Ave to paNa huM prArthanAsabhA bharIza. teo jai karanArAonI saMkhyA vadhI che. e sAruM che. noAkhalImAM rAmadhUna mane phaTakA mAraze toye, temanI sAme mArA dilamAM leza paNa * 2 gAtAM temaNe kadI paNa mane aTakAvyo na hato. enI sAme jemane bUrI lAgaNI rAkhyA vinA, bhagavAnanuM nAma chevaTa sudhI japyA huM 6 vAMdho hato teo prArthanAsabhAmAMthI cAlyA jatA hatA." karIza. hai mArA vAcaka mitro, A pramANe gAMdhIjI ane sAthe sAthe temanI gusse bharAyelA eka khabarapatrIe gAMdhIjIne sUcavyuM ke, 6 ahiMsA paranI daDha zraddhAnI kasoTI thaI. cothA divasanI sAMje rASTrIya hiMduone Apa talavAra sAme talavAra ugAmavAne ane Aga sAme phu svayaMsevaka saMghanA netA gAMdhIjIne maLavA AvyA ane temaNe khAtarI Aga lagADavAne kahI zakatA na ho to, Ape jaMgalamAM cAlyA 6 OM ApI ke, ApanI prArthanAsabhAmAM have khalela pahoMcADavAmAM nahIM javuM joIe. 29mI me ne divase sAyaMprArthanAmAM ene viSaya 8 Ave. e divasanI sAyaM prArthanAsabhAmAM gAMdhIjIe jyAre pUchavuM banAvIne gAMdhIjIe e khabarapatrInI salAhane anusaravAnI re che ke koI virodha karanAra che? ke tarata eka juvAne virodha darzAvavA potAnI azakti darzAvI. huM hAtha UMco karyo. e joIne eka bIjA mANase UbhA thaIne kahyuM, eka sahakAryakartAe gAMdhIjIne kahyuM, "Ape kahyuM che ke, "ApaNA tochaDAIbharyA virodhane kAraNe gAMdhIjI potAnI samajAvaTathI AkhuMye hiMda pAkistAnamAM palaTAI jAya tenI mane zuM OM prArthanAsabhA chellA traNa divasathI calAvI zakyA nathI e zaramajanaka paravA nathI, paraMtu jabaradastIne kAraNe eka IMca paNa nahIM apAya. hai 6 che. have kazo virodha na karavA mATe huM tamane AjIjI karuM chuM. ApanI e jAherAtanI bAbatamAM Apa to makkama rahyA cho. paraMtu huM gAMdhIjIe kahyuM, 'jo koI virodha karanAra hoya to, te hajI kaoNMgresanI kArobArI samiti e siddhAMta pramANe kArya kare che kharI? zuM che paNa potAno viTo vAparI zake che." sabhAmAM zAMti pravartI rahI. te to baLa AgaLa namatuM Ape che. 'hiMda choDo'no raNanAda Ape che - pahelo virodha karanAra besI gayo. paNa tyAM bIjo virodhI Ubho amane Apyo; amArI laDAIo Apa laDyA; paraMtu nirNayano thayo. e joI gAMdhIjI bolyA, 'vAruM, huM hAra kabUluM chuM. paNa A samo Avyo tyAre citramAM Apa nathI. Apane tathA ApanA para huM prArthanAsabhAnI hAra nathI. sabhAmAMnA loko jo tamArI sAme krodha Adarzono choDI devAmAM AvyA che. gAMdhIjI bolyA, "Aje mAruM huM zuM kare, hiMsA vApare athavA tamane gALo Ape to ja teo hAryA koNa sAMbhaLe che?' "AgevAno nahIM hoya paNa prajA to ApanI kuM 8 kahevAya.' virodha na karavAnI vinaMtI karanAra bhAI pharIthI UbhA pAchaLa che." "prajA paNa mArI pAchaLa nathI. mane himAlaya javAne 3 thayA ane pelAne samajAvavA lAgyA. virodha karanAra bhAI palaLyA. kahe, kahevAmAM Ave che. mArA phoTAone tathA pUtaLAone hAra meM $ "mAro virodha kheMcI lauM chuM. Apa prArthanA calAvI zako cho." paherAvavAne dareka jaNa Atura che paNa mArI salAhane anusaravAne huM kara Ama Akhare cothe divase gAMdhIjI sAyaprArthanA karI zakyA. kharekhara koI ja taiyAra nathI." gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa | ' manu Sya bhoga nathI bhogavato, bhoga manuSyane bhogave che. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI na
Page #65
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIvI a phebruArI 2015 0 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 pRSTha 65 aMtima che hSAMka 4 1lI jUna, 1947. gAMdhIjI roja karatAM vahelA UThI gayA. vicAra karatAM mane e kahevAnuM ucita lAge che ke, A jhaghaDAnA che huM pathArImAM paDyA paDyA dhIme sAde vicAravA lAgyA, "Aje huM ekalo hareka tabakkA daramiyAna hiMdamAM khullo baLavo na thavA pAmyo e huM kuM ja rahI gayo chuM. saradAra ane javAharalAla suddhAM mAne che ke, hakIkata ghaNe moTe aMze mi. gAMdhInA prabhAvane tathA temanA ahiMsAnA kuM 8 paristhitinI mArI samaja khoTI che ane bhAgalAnI bAbatamAM saMmati siddhAMtane AbhArI che.' OM thAya to sulehazAMti khasUsa pharIthI sthapAze...bhAgalA paDavAnA ja - - zuM hoya to te briTiza daramyAnagIrIthI athavA briTiza amala nIce na eka aMgreja mitre lakhyuM, "huM atizaya zarama, kheda ane duHkha zuM ke paDavA joIe, ema huM vAIsaraoNyane kahuM e temane pasaMda nathI. temane anubhavuM chuM... mArA potAnA aMtarAtmAnA phiTakAramAMthI huM UgarI re thAya che ke ghaDapaNane laIne mArI buddhi bahera to nathI mArI zakato nathI. hiMdane A AdhyAtmika durghaTanAnI sthitimAM lAvI ? gaI !...ema chatAM, mArI salAhanI kadara thAya ke na thAya toye, mane mUkavA mATe ama briTizaroe amArAthI thaI zake te karavAnuM kazuM ? huM lAge te ja mAre kahevuM rahyuM...A DosAe zI zI manovedanA bhogavI bAkI rAkhyuM nathI. AjanI paristhitimAM e yojanA ja zreSTha hoI 6 { hatI e bhaviSyanI prajA jANI le. ema na kahevAo ke, gAMdhI zake ema bane; hiMde AjanI paristhitimAM kadI paNa mukAvuM joItuM ? ke hiMdanA dehachedanano pakSakAra hato. nahotuM ema paNa bhale hoya; paraMtu Akhare ane acUkapaNe doSano ? ke 3jI jUne potAnA nAhavAnA TabamAM sUtAM sUtAM gAMdhIjIe Topalo to kharekhara amArA para ja DhoLAvo joIe-bhUtakALanI zuM kahyuM hatuM ke, "Aje divasa daramyAna bhAgalAnI yojanA para ghaNuM nItio mATe, komI matAdhikAra mATe, taDo paDAvanArI saghaLI asaro huM 6 karIne sahI-sATAM thaI jaze. huM pharIthI kahuM chuM ke, hiMdanA bhAgalA mATe, vastusthitine ame je rIte kathaLavA dIdhI te mATe tathA mAnavIo te dezanA bhAvine nukasAna karyA vinA nahIM rahe, jo ke, evo vicAra pote ja naitika ane AdhyAtmika lhAsanI sthitimAM AvI paDavA paNa dharAvanAra kadAca huM ekalo ja hoIza." jeTalI paristhiti pAkI gaI, tyAMsudhI hiMdane cITakI rahevA mATe ? huM e divase sAMje rAjakumArI amRtakore samAcAra ApyA ke haju atyAre paNa ame sIdhI ramata ramIe chIe evo saMtoSa mAne che huM koMgresa, muslima lIga tathA zIkho e traNe pakSoe mAunTabeTana nathI. bahu bahu to ame rAjakIya zataraMjanI bhUmikA para chIe..ahIM huM 8 yojanA para sahI karI che. gAMdhIjI kazI TIkA TIppaNa karyA vagara amAre tyAM to prAyazcitanI bhAvanA jarA sarakhI paNa dekhAtI nathI. meM sAMbhaLI rahyA. pachI UMDo niHzvAsa nAkhIne bolyA, 'bhagavAna ahIM sarvasAmAnya lAgaNI pravarte che ke, briTane hiMdamAM eka atibhavya hai huM temanI rakSA karo ane saMpUrNa zANapaNa bakSo." kArya karyuM che, ane potAnA kAma upara teNe bhavya kaLaza caDAvyo huM tyAra pachInA divasomAM DAhyA loko gAMdhIjIne pUchavA mAMDyA che..chevaTanI ghaDI sudhI azAMti ane tophAno ane niSphaLatAo ke kaoNMgrese saMmati ApI teno virodha gAMdhIjIe kema na karyo, tenI cAlu rahe tenA karatAM bhAgalA svIkArI levA sArA e gojhArI , sAme upavAsa kema na karyA? tenI sAme baLavo kema na karyo? vagere. pasaMdagI karavAmAM AvI tyAM sudhI, hiMdane amArA paMjAmAM ame ? enA javAbamAM gAMdhIjIe kahyuM, 'hiMdanA thoDA ja vakhatamAM paDanArA pakaDI rAkhyuM. sthApavAmAM AvelI sarakArane (ame pote ja te sthApI che huM bhAgalA saMbaMdhamAM mane thAya che eTaluM duHkha bhAgye ja bIjA koIne hatI) sattA soMpIne tathA nirNayo karavAne hiMdane kharekhara svataMtra 8 thatuM haze, paraMtu je siddha hakIkata bananAra che enI sAme laData sthitimAM mUkIne, ame zAne cAlyA na gayA?" upADavAnI mArI IcchA nathI. evA bhAgalAne huM bUrI vastu lekhato mitro, zuM hajuya ApaNe kahIzuM, 'gAMdhI, cale jAva?'* * * OM Avyo chuM ane tethI huM kadI paNa teno pakSakAra thaI zake nahIM. paraMtu Cho. kuntala dave, nAnubhAI desAI enDa kAM., huM koMgresa jyAre kamane paNa evA bhAgalA svIkAre tyAre saMsthAnI 517 sara viThThaladAsa cembarsa,16, muMbaI samAcAra mArga, ka sAme huM koI paNa prakAranuM AMdolana upADuM nahIM.' muMbaI-400 001. mobAIla : 09833626638. * * IMglenDanI umarAva sabhAmAM hiMda svAtaMtrya kharaDAnA bIjA vAcana AdhAra graMtha : $ vakhate thayelI carcA daramyAna laoNrDa harbarTa semyuale jaNAvyuM hatuM, 1. gAMdhIjInI dinavArI-zrI caMdulAla bhagubhAI dalAla 'hiMdanI prajA chellI ardhI sadI karatAM paNa vadhu samayathI khullo 2. mAruM jIvana e ja mArI vANI (cotho khaMDa) : zrI nArAyaNa desAI re baLavo karavAnuM ja bAkI rAkhIne, tenI IcchA darzAvavA mATe, 3. mahAtmA gAMdhI-pUrNAhuti (pustaka trIjuM) : zrI pyArelAla lokamatano hareka prakAre upayoga karatI AvI che, enI pAchaLano 4. dilhImAM gAMdhIjI (bhAga bIjo) : manubahena gAMdhI gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvatano aMtima adhyAyavizeSAMka 5 gAMdhI na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya viroSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa vagara manuSyane svanI oLakha karAvI Ape te ja sAcI vidyA. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka 5
Page #66
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIruM aya pRSTha 66 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka - phebruArI 2015 ' dha marDara opha dha mahAtmA gAMdhIjInI hatyAno kesa ane cukAdo ! gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya viroSaka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI [ jasTisa jI. DI. khosalA lAhoranA AIsIesa adhikArInA putra hatA. masUrI ane kembrijamAM zikSaNa laI teo paMjAba hAIkorTamAM jaja banyA hatA. sAhitya, saMgIta ane bhAratIya saMskRtimAM UMDo rasa dharAvanAra jasTisa khosalAe 200 thI vadhu reDiyo Toka ApI hatI. mahAtmA gAMdhInI hatyA karanAra nAthurAma goDase ane anya AropIonI apIla temaNe sAMbhaLelI. kesanI gaMbhIratA ane mahattva jotAM sunAvaNI mATe traNa jajanI penala nimAyelI jemAM jasTisa khosalA uparAMta jasTisa bhaMDArI ane jasTisa accharAma hatA. jasTisa khosalAe lakhelA pustaka "dha marDara oNpha dha mahAtmA enDa adhara kesIjha phroma a jaja'jha noTabuka'nuM dasamuM ane chelle prakaraNa gAMdhI hatyAnA aitihAsika cukAdA vize che. A lekha teno aMza che. ] pravAsamAM jANavA maLyuM ke nAthurAma goDase ekalo ja hatyAmAM (8) vinAyaka sAvarakara 65, berisTara eTa lo jamInadAra ane huM zuM saMDovAyelo na hato. temAM ghaNAM loko hatA ne goDasenuM kAma gAMdhIne saMpattino mAlIka-muMbaI huM goLI mAravAnuM hatuM. polIsane tapAsanI kAmagIrI pAra pADavAmAM bIjA traNa eTale ke gaMgAdhara daMDavatI, gaMgAdhara jAdava ane 2 daM purA pAMca mahinA thayA hatA ane pachI kesa mukaddamAM mATe taiyAra sUryadeva zarmA bhAgeDu jAhera karAyA hatA ane temanA uparano kesa jAhera karAyo hato. temanI gerahAjarImAM cAlavAto hato. phariyAdIo taraphathI A kesa chuM | Indian Civil Service Judicial Branch nA vaDA zrI sI. ke. daphatarI, eDavokeTa janarala muMbaI (hAlamAM eTarnI-janarala = ka AtmacaraNa AgaLa A mukadamo 22 jUna 1948nA divase zarU bhArata) taraphathI khulavAno hato. 24mI june sAkSIonI ulaTatapAsa % re thayo hato. jeonI kAyadesara rIte ane jarUrI sattAo sAthe zarU thaI. badhA ja eTale ke kula 149 sAkSIo bolAvavAmAM AvyA che S (Requiste juriditional) A kArya mATe nimaNUMka karavAmAM AvI ane sauthI agatyano purAvo kesamAM mAphI mATe digambara bAgaDenA huM re hatI. A jarUrI hatuM, kAraNa ke emane jaja tarIke sAmAnya karatA nivedanano svIkRta rahyo. e paNa kAvatarA bAjonA ToLAmAMno che huM vadhu paDatA moTA gunAnA kSetra territorial juriditional (kAyadasa eka hato ane kAvataruM ghaDavAmAM sakriya bhAga lenAra AropI jAhera 4 huM ane pharaja rAjya pramANe hoya che. eka rAjyano vakIla bIjA thayo hato. jAnyuArI 31nA divase eTale ke gAMdhIjInI hatyAnA ? meM rAjyamAM karAyela aparAdha mATe kAma nA karI zake, sivAya ke khAsa bIjA divase tenI dharapakaDa karAyA bAda polIsanI praznottarIthI ? che paravAnagI ApavAmAM AvI hoya.) sAthe kAma levAnuM hatuM. mukadamo zaraNe thaI gayo hato. bahu jaladI teNe potAno guno kabulI laIne 6 * dilhImAM lAlakillAmAM cAlato hato, paraMtu te prajA ane presa mATe pote A gunAnA Aropano sAgarita hato tevuM nivedana ApI je khullo hato ane teno ahevAla badhA ja chApAomAM vistRtapaNe dIdhuM hatuM. pachInA samaye teNe mejIsTreTa samakSa hAjara rahIne potAnuM re 6 chapAto hato. gunegArone temanI pasaMdagInA salAhakAranI madada A nivedana doharAvyuM hatuM. ane tenI A saMmati mATe zarato kSamAne huM re levAnI pUrepUrI chUTa hatI. pAtra banIne A rIte te tAjano sAkSI banyo hato. sajA pAmelA huM nIcenA ATha zakhro upara Act and Explosive Substance AropIomAMthI sAvarakara nirdoSa jAhera thayo hato. bIjA be eTale huM 6 ActnI kalama pramANe khUna karavAno ane khUna karavA mATenuM kAvataru ke nAthurAma goDase ane tenA mitra ApTene phAMsInI sajA ane 2 meM ghaDavAno Aropa mukAyo hato. bAkInA pAMcane AjIvana kedanI sajA jAhera karAI hatI. cukAdo E ? (1) nAthurAma goDase, 37, taMtrI, hindu rASTra punA ApanAra jaje, sajA jAhera karatI vakhate jaNAvyuM hatuM ke temanA 5 (2) teno bhAI gopAla goDase, 27, sTorakIpara ArmI Depo, punA cukAdAne AropIo upalI korTamAM arajI karI zake che, paNa temaNe ka 6 (3) nArAyaNa Ape, 34 menejIMga DIrekTara, hindurASTra prakAzana paMdara divasamAM ja arajI karI devAnI raheze. cAra divasa pachI sAta li. punA AropIo taraphathI paMjAba hAIkorTamAM arajI dAkhala karavAmAM 9 8 (4) viSNu karakare, 37, resToranTano mAlIka, ahamadanagara AvI hatI. goDasee hatyAnA gunAsara apAyela cukAdo paDakAryo meM huM (5) madanalAla pAhavA, 20, rephyujI kempa ahamadanagara na hato. na to eNe phAMsInI sajA yogya che ke nahIM tevo prazna karyo huM 6 (6) zaMkara kistayana 27, gharaghATI, punA hato. tenI arajI kahetI hatI ke kAvataruM racAyuM hatuM. teNe mahAtmA 6 OM (7) dattAtreya paracure, 49, DaoNkTara gvAliyara gAMdhInA mRtyunI saMpUrNa javAbadArI potAnA mAthe laI lIdhI hatI hai gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa | mananI sthiratA vinA darzana thatuM nathI. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka ka
Page #67
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIvI * | phebruArI 2015 * prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka pRSTha 67 aMti gAMdhI - gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSuka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka F IdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhIjIvanano 4 ane jhanUnapUrvaka InkAra karyo hato ke AmAM bIjI koIne paNa hato. jyAre tenuM lakhANa sphoTaka banIne prajAmAM zAMti TakAvI rAkhavA * huM koIja levAdevA na hatI. hAIkorTanA kAyadA kAnUna mujaba khUna mATe bhayajanaka banI gayuM hatuM, tyAre sarakAre tene cetavyo hato. huM 3 kesanI arajInI sunAvaNI be jaja dharAvatI Division BranchmAM ATaluM puratuM na hatuM. Press Security Act (mudraNa salAmatI = OM thatI hatI. paNa maraNa pAmanAranI bejoDa mahAnatAnA kAraNe jaTilatA karAra) pramANe tenI salAmata (Security Deposit) puMjI japta karI huM ane purAvAonI prabaLatAnA lIdhe tenuM mahattva ane agAu kyAreya levAI hatI ane navI puMjI jamA karAvavAnuM kahevAmAM AvyuM hatuM. huM Ubho thayo nA hoya tevo rasa A kesamAM Ubho thayo. tenA lIdhe paisA jhaDapathI hindu mahAsabhAnA samarthako pAsethI ugharAvavAmAM hai mukhya nyAyAdhIze goDase ane tenA sAthIdAronI arajInI sunAvaNI AvyA hatA. 20 jAnyuArI I. sa. 1948nA divase banelo haiM je mATe traNa jajanI beMcanuM baMdhAraNa nakkI karyuM. jajo hatA jasTisa bombano banAva 'hindu rASTramAM mukhya samAcAra tarIke aMdara vadhAro jai paNa bhaMDArI, jasTisa achorAma ane trIjo huM. bhArata sarakAre amArA karIne camakAvavAmAM Avyo hato. mathALuM hatuM& mATe (makAnanuM nAma) evI jagyA phALavI hatI ke je AjhAdI pahelAM roSe bharAyelA hindu zaraNArthIonuM zAMti mATenI gAMdhInI che 3 vAIsaroya mATe unALAmAM rahevAnuM rajavADI makAna hatuM. A makAna rAjanItinA virodhanuM pratinidhitva karatuM kRtya. 3 navalakathAomAM AvatAM varNano pramANenuM AphlAdaka vAtAvaraNathI goDasee bhagavad gItAno abhyAsa karyo hato ane emAMnA 6 gherAyeluM hatuM. thoDe dUra AvelI himAcchAdita zikharovALI TekarIonuM amuka zloko temanA moDhe hatA. ane tenA hiMsaka kRtyane potAnA huM 6 suMdara dRzya dekhAtuM hatuM. paraMtu hAIkorTa mATe bhAgye ja anukULa pramANika ane sAcA uddezane puravAra karavAnA prayatnomAM A zloko zuM chuM hatuM. AkhuM kAvataruM kevI rIte racAyuM tenI kathA kahetA pahelAM huM bolavAnuM gamatuM hatuM. eno svabhAva atyaMta tAmasI (krodhI) hato haiM * tamane A lokono paricaya ApuM jemanA bhAgyano cukAdo ApavA jene chupAvavA e ghaNuM karIne bahArathI zAMta ane svastha raheto hai paNa amane nImyA hatA. hovAnA dekhAva mATe prayatna karato hato. huM nathurAma ane gopAla goDase gAmaDAnA TapAlInA dIkarAo eno nAno bhAI gopAla enA hindu AMdolanamAM kAma karavA huM phu hatA. te loko cha bhAI-bahena hatA, cAra bhAIo ane be baheno pratye eTalo badho jhanUnI nahoto. meTrIkanI parIkSA pAsa karIne te 4 nathurAma bIjA naMbaranuM saMtAna hato. ane bhaNavAmAM mahenatu nahoto. paNa jyAM nathurAma nokarI karato hato te darajI kAmanA saMkulamAM huM 6 eNe meTrIkanI parIkSA ApyA pahelAM ja zALA choDI dIdhI hatI. joDAI gayo hato. te paraNelo hato ane tene be dIkarIo hatI. 6 huM eNe kApaDano nAno dhaMdho zarU karyo hato. paNa jyAre AmAM kaMI thoDo samaya hindu mahAsabhA mATe kAma karyA pachI te lazkaramAM sthAnika phu che barakata AvI nahIM tyAre darajI kAmamAM joDAI gayo. 22 varSanI karmacArI tarIke joDAyA ane tyAM pUnA najIkanA kirka (Kirkee) OM uMmare te rASTrIya svayaMsevaka saMghamAM joDAyo. thoDAM varSa pachI te khAte moTara TrAnsaporTa spersa saba DeponA (Store Keeper) tarIke 9 pUnA gayo ane hindu mahAsabhAnI sthAnika zAkhAmAM sekreTarI banyo. nImAyo. yuddha daramiyAna te IrAna ane IrAka gayo ane tyAMthI ? huM teNe haidarAbAdamAM nAgarika asahakAranI caLavaLamAM bhAga lIdho mAnava adhikAra ane svataMtratAnA mahattva vize pUrepUrI jANakArI jyAM hiMduo, nijhAmanI sarakAra dvArA temanA hako chInavI levAya prApta karIne pAcho Avyo. sAvarakaranA bhAratanA bhAgalA virUddhamAM huM ke che, tevI phariyAda karatA hatA. nathurAmanI dharapakaDa thaI hatI ane apAtA bhASaNothI atyaMta prabhAvita thayo ane hiMsA karavAnA che = amuka mudatanI jelanI sajA thaI hatI. tyArapachI te hiMdurAjakAraNamAM matamAM vaTalAyo. enA bhAI nathurAme tene salAha ApI ke tuM meM huM gADha rIte joDAI gayo hato. itihAsa ane samAjazAstra vize paraNelo che ane javAbadArIo ne pharajomAM baMdhAyelo che. A huM khUba vAMcana karyuM hatuM. eNe koIpaNa jAtanA baMdhanamAMthI mukta bhayAnaka dizAmAM AgaLa jatAM pahelAM be vAra vicAra karaje. gopAla , di rahevAnuM nakkI karyuM hatuM. lagnanuM baMdhana paNa nahIM. pUnAmAM te ApTene A bAbate vicAra karatA thoDo khacakAyo paNa Akhare teNe nathurAma , rU maLyo hato. ATe zALAmAM zikSaka hato. goDasee agraNI akhabAra sAthe joDAvAnuM nakkI karI lIdhuM. huM zarU karyuM hatuM. pAchaLathI tenuM nAma badalAIne 'hiMdu rASTra' thayuM hatuM. nArAyaNa dattAtreya Ape madhyamavargIya brAhmaNa kuTuMbamAMthI huM { goDasee mahAtmA gAMdhInI kAryapaddhatinI (Policy) je "musalamAnane Avato hato. eNe B.Sc.nI padavI lIdhI pachI ahamadanagaranI che 8 zAMta pADavA pratye hatI teno sakhata virodha karyo hato. ane jhINAnI eka zALAmAM zikSaka thaI gayo. tyAM teNe rAyaphala kalaba cAlu karI, 2 2 dareka mAgaNIone mAnya rAkhavAnI bAbatanI TIkA karI hatI. ane hiMdu rASTradalamAM joDAyo. A samaya daramiyAna te nathurAma che OM mahAtmA gAMdhInI jhINA sAthenI mulAkAta ane baMgALanA musalamAna goDasene maLyo ane tenI sAthe mitratA baMdhI. I. sa. 1943mAM huM = netA suharAvardI sAthenI mitratAthI goDase atyaMta roSe bharAyo e Indian Airforce mAM joDAyo ane King's Commissions gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa bIjane UgavA mATe tema kAryane phaLadAyI banavA mATe samaya joIe. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 paka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI 4
Page #68
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jI atha pRSTha 680 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima * |SAMka ka ka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSuka ! dvArA kAma meLavyuM. cAra mahinA pachI teNe rAjInAmuM ApyuM, kAraNa bhAgalAnA zikAra banelA hiMduo tarapha dayAhIna valaNa virUddha ka huM ke nAnA bhAInA avasAnanA kAraNe gharanI javAbadArIo adA dekhAvo karavA mAMDyo. zuM karavA mATe ghera pAchA pharavAnI pharaja paDI. pachInA varSe te goDase zaMkara kistaya gAmaDAnA suthArano dIkaro hato. e kyAreya 9 sAthe tenA akhabAranA vyavasthApaka khAtAmAM joDAyo. tenI goDase koIpaNa jAtanI zALAmAM gayo nahoto ane abhaNa rahyo hato. OM sAthenI gADha mitratA e mAnyatAmAM pariNamI ke koI paNa mAgaNI nAnI nAnI kAmacalAu nokarIo karIne e pUnA jato rahyo ane huM huM rAjakIya kSetramAM zAMtinA raste meLavAtI nathI. ane chelle teNe tyAM eka dukAnamAM nokarI meLavI. tyAM e bAgaDene maLyo je charI, 6 - goDase karatAM paNa vadhAre dRDha nizcaya ane hiMmata batAvyA. jo ke te kaTArI ane khaMjara tathA gerakAyade ghusADelA baMduka (pistola) ane zuM : goDase jevo dhArmika jusso dharAvato nahoto. dArUgoLAno vepAra karato hato. bAgaDee tene gharaghATI tarIke rahevA viSNu rAmakRSNa karakarenuM bALapaNa taDakA-chAMyaDAvALuM ane kahyuM ane kismaya mahine rUA. 30/- pagAre tenI nokarI karavA taiyAra che huM yuvAvasthA du:khada hatA. tenA mAtApitA teno uchera karI zake tema thaI gayo. kismaya utsAhI ane khuza nokara puravAra thayo. bAgaDenuM che { na hatA eTale tene anAtha AzramamAM tyajI dIdho hato. e tyAMthI gharakAma karavA uparAMta te tenA kapaDAM dhoto hato, tenI dukAnanuM ! & bhAgI gayo ane hoTalomAM ane resToranTamAM game tevI nokarI dhyAna rAkhato hato ane rIkSA majurInuM kAma paNa karato hato. paNa ke karI gujarAna calAvavA mAMDyo. tyAMthI te rAmalIlA karatA eka jyAre tene pagAra ocho paDavA mAMDyo e tenA mAlika vatI eka huM huM gAmathI bIje gAma pharatA naTo sAthe joDAyo ane chevaTe potAnI gharaDI strI pAsethI rUpiyA mAgIne bhAgI gayo. jyAre rUpiyA khatama nAnakaDI resToranTa ahamadanagaramAM zarU karI. ahIM te hiMdu thaI gayA tyAre pAcho bAgaDe pAse Avyo ane bAgaDeno gerakAyade che mahAsabhAno sakriya sabhya banyo. ane jillAnI zAkhAmAM (Dis- AvelA hathiyAra ane zastro tenA grAhakone pahoMcADavAno vizvAsu ? g trict branch) sekreTarI tarIke cUMTAyo. ane eTale ja te ATenA kArabhArI banI gayo. e samaye gerakAyade zastro rAkhavAno paNa & paricayamAM Avyo. ane te paNa ApTene madada karavAmAM gADha haidarAbAda ane dezanA bIjA bhAgomAM komI ramakhANo mATe dhIkato huM sAthIdAra banyo. karakaree ahamadanagara myunisipala kamiTInI dhaMdho cAlato hato. ke cUMTaNImAM jvalaMta vijaya meLavyo. noAkhalImAM musamalAnonA DaoN. dattAtreya paracure gvAliyarano brAhmaNa hato. tenA pitA ? hiMsaka ramakhANono zikAra banelA hiMduonI madada mATe rAhata rAjyanA zikSaNa vibhAgamAM UMcI padavI para hatA. ane eka haiM $ maMDaLa sAthe 1946mAM te noAkhalI gayo. tyAM te traNa mahinA AdaraNIya vyakti hatA. paracure M.B.E.S. (DaoNkTara) thaIne rAjyanI 6 huM rahyo ane hiMdu strIonA thatA apaharaNo ane baLAtkAro teNe tabIbI sevAmAM joDAyo hato. tene 1943mAM baratarapha karAyo najare joyA. te bhAre kaDavAzabharyA manathI pAcho pharyo ane teno hato. pachI teNe potAnI aMgata prekaTIsa zarU karI hatI. te hiMdu prakopa jAhera karyo jyAre mahAtmA gAMdhIe kahyuM ke temaNe ekapaNa mahAsabhAnA kAryomAM sakriya bhAga leto hato ane sthAnika hiMdu 0 9 kesa apaharaNa ke baLAtkArano joyo nathI. rASTrIya senAno sarvesarvA cUMTAyo hato. ahIM te goDase ane ArTanA huM madanalAla pAhavA, pAkapaTTanano (hAlamAM pAkistAna) hiMdu paricayamAM Avyo hato. 8 paMjAbI, sarakAra virUddha uzkeranAra tattvonuM sarjana hato. te Royal vinAyaka sAvarakara athavA vIra sAvarakara vakIla ane 6 3 Indian NavymAM javA mATe skUlamAMthI bhAgI gayo hato. jyAre itihAsakAra hato. e krAMtikArI maMDaLamAM joDAyo ane tene cauda OM zuM te parIkSAmAM nApAsa thayo tyAre e pUnA gayo ane lazkaramAM joDAyo. varSanI kALApANInI sajA thaI hatI. tyArapachI te najara keda hato. huM 4 tAlImanA thoDA samaya bAda teNe chUTA thavAnI rajA mAgI ane 1937mAM chuTyA pachI te hiMdu mahAsabhAmAM joDAyo ane huM ka tenA ghera pAkistAna gayo. jyAre 1947mAM moTA pAyA para hullaDo mahAsabhAnA akhaMDa bhAratanA pakSamAM potAnI jAtane samarpita karI che zarU thayA te ghara choDI phirojhapura gayo. tyAM teNe joyuM ke dIdhI hatI. te ghaNAM varSo A maMDaLanA pramukha rahyo. ane teNe su huM musalamAnonA ToLA dvArA tenA pitA ane kAkInI krura hatyA karavAmAM kALajIpUrvaka vicArelI kAryapaddhatino prabhAva pADavA mATe mahenata hai { AvI hatI. teNe pAkistAna choDyuM te pahelAM teNe nokarI meLavavA karato rahyo. tenuM ghara sAvarakara sadana, dareka hiMdu netAo ane huM ghaNAM phAMphA mAryA paNa niSphaLa gayo ane satata maLatI niSphaLatAthI temanI beThakonuM mulAkAta kendra hatuM ane sarakAranI AMkhomAM zaMkAnI re ke enAmAM roSa bharAto gayo. 1947nA DisembaramAM te Ape ane najarathI jovAtuM hatuM. zuM goDasene maLyo. zaraNArthIonA samUhane bhegA karI sarakAra ane digaMbara rAmacaMdra bAgaDe mAphIno sAkSIdAra pUrva khAnadezanA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa | jyAre duniyA pachADe che tyAre Izvara uThAve che. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka 5
Page #69
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIvI 8 | phebruArI 2015 * prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 pRSTha 69 aMtima 5 hSAMka ka 4 cAlIsagAMvano marATho hato ane thoDAM chello kaTorI | pustakono sTola kholato hato. puSkaLa ke huM ja varSo skUlamAM gayo hato. meTrIkanA pramANamAM phakta pustako ja nahIM paNa huM huM ghaNAM varSo pahelAMthI skUla choDI dIdhI [ goLamejI pariSadamAM jatI veLA gAMdhIjIne ] sAthe vadhAre pracalita charA, khaMjara ane $ hatI ane gujarAna calAvavA pUnA jato | chello kaToro jherano A pI jajo, bApu ! veDhA (AMgaLInA) rAkhato hato. meM 6 rahyo hato. sthAyI nokarI meLavavA mATe sAgara pInArA! aMjali nava DhoLajo, bApu! te nathurAma goDase ane ApTene huM teNe ghaNI muzkelIo veThI hatI ane aNakhUTa vizvAse vahyuM jIvana tamAruM: hiMdu mahAsabhAnA pramukha vIra zuM judI judI jAtanI kAmacalAu dhUrtA-dagalabAjo thakI paDiyuM panAruM: sAvarakaranA ghera maLyo hato. haiM nokarIomAM ja saMtoSa mAnavo paDyo zatru taNe khoLe DhaLI, sukhathI sUnAruM: 1947mAM teNe dhaMdho vadhAryo. teNe jai hato. e kavAra te pUnA zahe2 | A AkharI ozIkaDe zira soMpavuM, bApu! dANacorI dvArA levAyelA hathiyAra huM myunisipAliTInA ceramenanA gharanI | kApe bhale gardana ! ripu-mana mApavuM, bApu ! ane dArUgoLAno jaththo (Stock), { sAme satyAgrahamAM madada mATe gayo sura-asuranA A navayugI udadhi-valoNe, vadhAryo. A badhuM le-vecanuM kAma teNe pheM & hato. ene je kAmanI nokarI maMjura zI che gatAgama ratnanA kAmI janone ? gerakAyadesara rIte tenI tyAranI ? karAI tenAthI tene saMtoSa nahoto tuM vinA, zaMbhu ! koNa pIze jhera doNe ! oLakhANo ane te pachI atyAra sudhInI huM eTale teNe choDI dIdhI. thoDo samaya | haiyA lagI gaLavA garala jhaTa jAo re, bApu ! punAmAM ane muMbaImAM hatI tenA dvArA te eka dharmAdA saMsthA mATe bhaMDoLa | o saumya-raudra ! karAla-komala ! jAo re, bApu ! karyuM. A sodAo tenA mATe dezabhakti ka ekaThuM karavA mATe rahyo. te paisA ' kaheze jagataH jogI taNA zuM joga khUTyA? ane hiMdutattvajJAnanA pustako karatAM ghaNAM che 9 nAkhavAnA kANAvALA DabbA sAthe ghera dariyA gayA zoSAI? zuM ghana-nIra khUTyAM? vadhAre napho raLI ApanAra nIvaDyAM. huM ghera jato hato ane mahenatANAnA zuM Abha sUraja-caMdramAnAM tela khUTyAM ? A eka evA lokonuM bheguM thayeluM huM bhAgarUpe teNe ekaThA karelA paisAno | dekhI amArA du:kha nava aTakI jajo, bApu ! saMgaThana hatuM jeo sAthe AvyA hatA huM 25% TakA bhAga tene maLato hato. | sahiyuM ghaNuM, sahIzuM vadhu: nava thaDako , bApu ! ne temanI dhRNAspada mAnyatAthI eka ? teNe thoDA pramANamAM caNyuM, khaMjara ane cAbuka, japtI, daMDa, iMDA mAranA, banyA hatA. teo mAnatA hatA ke 8 huM AMgaLInI veDho eka dukAnamAMthI | . jIvatAM kabrastAna kArAgAranAM, ApaNI nabaLI rAjakIya kAryapaddhatinI huM kharIdI ane pherI karIne vecavA mAMDyo. thoDAghaNA chaMTakAva goLIbAranA muslima udaMDatAne tAbe thayelI hatI, 6 atyAra sudhI tene maLatA hatA tenA | e to badhAMya jarI gayAM, koThe paDyAM bApu! je mahAtmA gAMdhInA maMtavyo ane 6 2 karatAM A dhaMdhAmAM tene thoDA vadhAre | phUla samAM ama haiDAM tame loDhe ghaDyAM, bApu ! pakSapAtI (musalamAno pratye) valaNanA huM paisA maLavA mAMDyA. dhIme dhIme te tenA zuM thayuM-tyAMthI DhIMgaluM lAvo na-lAvo ! pariNAmarUpe hatI. jyAre zuM kAryamAM rahelA avakAzane vadhArato bosA daIzuM-bhale khAlI hAtha Avo! purAvAkorTamAM khullo paDyo tyAre zuM haiM gayo ane chevaTe potAnI mAlikInI ropazuM tAre kaMTha rasabasatI bhujAo ! khabara paDI ke A AkhuMya kAvataruM pAra huM di dukAna karI. te je vastuono dhaMdho | duniyA taNe moMye jarI jaI Avajo , bApu ! pADavA sudhInI yojanA goDase ane huM karato hato temAM sarakAranI maMjurInI | hamadardInA saMdezaDA daI Avajo, bApu ! ApTe e 1947nA Disembara ? 5 jarUra paDatI na hatI. te samaye rAjakIya jaga mAraze me'NAM: na Avyo AtmajJAnI! mahinAmAM ghaDI hatI. thoDAka kra caLavaLIyAo ane musalAna viruddha nAvyo gumAnI-pola potAnI pichAnI! aThavADiyAono ghaTanAkrama hato jemAM 5 ke saMgaThanonI bhAre mAga hatI. je hiMduo jagapremI joyo! dAjha duniyAnI na jANI! pAchaLathI bIjA joDAyA hatA ane $ haidarAbAda rAjyanI muslima sarahadamAM | LjhaveracaMda meghANI nAnakaDuM jUtha (maMDaLI) banyuM hatuM. A 3 rahetA hatA, khAsa karIne teo sArA AkhI yojanA jhINI jhINI bAbatone hai huM gharAka hatA ane tethI bAgaDe hiMdu mahAsabhAnA sabhyonA paricayamAM dhyAnamAM laIne ghaDAI hatI. A kRtya pAra pADavAno nirNaya 13mI huM 6 Avyo ane saMsthAnA vArSika saMmelanomAM hAjarI ApavAnuM zarU jAnyuArIe levAyo hato. OM karyuM. e loko jyAM paNa saMmelana rAkhe tyAM jato ne dareka prasaMge * * * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhIjIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI gAMdhI gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vize gaMgA ApaNI aMdara ja che. temAM snAna na kare te koro rahe che. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka 5
Page #70
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIvI pRSTha70 * prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 na saMkalana : nIlama parIkha gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya viroSaka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka ke gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI [ mahAtmA gAMdhInA prapotrI nIlama parIkha (harilAla gAMdhInA putra rAmIbahenanI putrI)nuM samagra jIvana gAMdhIcIMdhyA mArge sevA ane zikSaNakAryamAM vItyuM che. 'harilAla gAMdhI-gAMdhIjInuM khovAyeluM ratana', "pUtravadhUne patro', 'gAMdhIjInA sahasAdhako" jenAM pustako temanI gAMdhI vicAro pratyenI pratibaddhatAne vyakta kare che. prastuta lekhamAM temaNe mahAtmA gAMdhIne aMjali ApatI racanAo vize vAta karI che. mahAtmA gAMdhInA jIvana ane mRtyune vividha sarjakoe kevI rIte mUlavyuM, pramAyuM ane prazaMsuM che te jANavuM rasaprada che. ] satno asatu para vijaya thAya e AkAMkSA hRdayamAM rAkhIne yugA tarIke jue che : 2 dadhIci RSie devone potAnA hADakAM arpaNa karyA hatAM. A yugo 'bhAratano vartamAna mahAguru huM jUnI sUrakathA karatAM ye adhika balidAne bhabhakatI pRthvI paranA e to gujarAtano tapasvI = gAMdhInI kathA che. mahAtmA mohanadAsa gAMdhI." ke pratyeka yugamAM koI ne koI viziSTa vibhUtie ke saMta-mahAtmAe A uparAMta, gAMdhIjInI pacAsamI janmajayaMtIe gAya che: huM janma lIdho. paNa emanAthI koI yuga na banyo. gAMdhIjI eka maMdiromAM paccAsa dIpamALA pragaTAvo... 6 evA mahAtmA thayA ke, yuga banIne prabhAvahIna ja nahIM, paraMtu Aje paccAsa varSono utsava che. OM Aje paNa ane AvanAra yuga yugo sudhI emanA jIvana Adarzone ane e koNa che evo? 5 kAraNe prAsaMgika raheze ja. jANe koIka jagatabhUkhyo, jANe koIka vizva tarasyo, gAMdhIjInA prabhAvathI bhAgye ja koI kavi ke sAhityakAra, jANe sadAno apavAsI, e koNa che evoka? E prabhAvita na rahyo hoya! moTe bhAge sAhityakAroe emanA jIvana lokavaMdya ne sarvapUjya? sudAmAno jANe ko sahodara? huM paranI AsthAne vizvAsanI sAthe AtmasAta karyo che. rASTrapitAnA e mAnava saLekaDuM che zuM? $ jIvananI ane upadezanI kaNI kaNIne kavioe potAnA saLakaDAthI ye rekhApAtaLuM 8 kAvyakusumomAM vaNI lIdhI che ane jude jude prasaMge potAnA saMvedano- e kiraNa che mahAsUryanuM... che lAgaNI vahetAM mUkI aMjali-arba apya che. e tapasvI che zuM gAMdhIjI jayAre dakSiNa AphrikAmAM bhAvi bhAratanA aruNodayanuM sAbhramatInA UMcA kinArAno: - maMgalAcaraNa karI rahyA hatA tyAre sau prathama kavi zrI lalitajIe riddhivattA rAjanagaranI havelIono ( I. sa. 1913mAM e yogindra che avadhUta. 'garavA gurjara gAMdhIjI, e to saMsArI sAdhu che; lADIlA lokarSi namuM tujane-"mAM "lokarSi'nuM biruda ApyuM che. gRhastha thaI saMnyAsa pALe che. hiMdabharamAM sau prathama gAMdhIjI mATenuM kAvya "manamohana gAMdhI' niraMtara duHkhane hotarato tA. 18-12-'13 ne dina banyuM. temAM gAya che: eziyAnA eka mahAyogindra Isuno gAMdhI tuM ho sukAnI re ? sAco hindavAna! e anuja che jAnakaDo. hidanI jiMdagI amArI aphaLAtI asthari nyArI tene jogavato tuM ho sukAnI reH sAco hindavAna! vadane virAjelI che viSAda chAyA, janatAnA jaga mahArAjaya, hindI jana taNA svarAjya dezanI dAjhathI dAjhe che gajave hindI hAka tuM ho sukAnI re ? sAco hindavAna! chaNachaNatI enI dehalatA, to "vizvazAMti' kAvyamAM umAzaMkara joSI lakhe che: bhAvie virodhIo prati ye premIlo, { mITa mAMDIne joI'tI tama vATaDI'. vaLI gAMdhIjInI AMtarakhojanI a prati satya' bodhanAra...' AMtarayAtrA satata vikasatI rahe te mATe svarAjyanI laData gAMdhIjIe zarU karI tyAre umAzaMkara jozIne huM ahiMsAthI bhIMjAvo ne prakAza satya tejathI! koIke eka prazna pUchyo, 'tame A laDatamAM zA hetuthI joDAyA?" zAntino jagane mATe mArga eke bIjo nathI...' kavino javAba: 'jIvananuM niyAmaka tattva pazubaLa nahIM, paNa prema huM kavivara nAnAlAla 'gujarAtanA tapasvI' kAvyamAM gAMdhIjIne che. ane gAMdhIjInI svarAjya mATenI laDatamAM premanuM baLa ane 2 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa ekalA paDI javAya to paNa AtmAnA avAjane kadI ne dabAvAya. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka ka * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka kha gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI 4
Page #71
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIvI ke | a phebruArI 2015 * prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 pRSTha 71 aMtima * hSAMka ka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 5 gAMdhI * ahiMsAnuM baLa ajamAvavAmAM AvyuM che! ane eka ja paMktimAM huM gAya che: 'tuM pApa sAthe nava pApI mArato!" kavi suMdarame gAMdhIyuganI A khAsa vAta gaNIne kahyuM; 'haNo nA pApIne, dviguNa banaze pApa jaganAM ! laDo pApo sAme aDaga dilanA gupta baLathI !' agraNI kavizrI narasiMharAve gAMdhIjIne zrIkRSNa sAthe sarakhAvyA cheH 'jyAM yogezvara gAMdhI che, ne dhuraMdhara vallabha, tyAM zrI vijaya ne kIrti nakkI mArI mati kahe...' muMbaIthI vilepAralenI zALAmAM jAherasabhAmAM kavizrI narasiMharAve sabhA pUrI thayA bAda gAMdhIjIne maLI temanA hAthamAM 9 eka parabIDiyuM mUkyuM, jemAM gAMdhIjIne mATe uparokata muktaka lakhyuM zuM hatuM. e vAMcIne hasatA hasatA gAMdhIjI kahe: "vallabhabhAIne tame meM ThIka baLadiyA banAvI dIdhA!' (dhUraMdhara-dhaMsarI-dhUrA dhAraNa kare te. eno artha 'moTo netA" paNa thAya ane baLada paNa thaI zake !) jaina munizrI nAnacaMdrajI mahArAja gAya che: 'jagatane bodha devAne, jarUrI vAta kahevAne; laI saMdeza prabhujIno avanimAM gAMdhIjI AvyA. satyanA sUtra samajAvA..ahiMsA auSadha pAvA;.. jIvavuM kema A jagamAM, vahe kema prema ragaragamAM, bhaNAvavA premanA maMtro, avanimAM gAMdhIjI AvyA...' traNa mahAmAnavonI 'trimUrti racI kavizrI suMdaram darzana karAve cheH 1930 gAMdhIjIe vikhyAta dAMDIkUca zarU karI tyAre sahetuka gujarAtanI bhUmi pasaMda karI hatI. A ja kaNakaNamAM, bhAratathI sArA ya vizvamAM bApu, bApu, bApu, tame ja cho. nirAkAra dehadhArI tamArI kUca.. hA, hatI e virATa kUca, muThThIbhara mIThAmAMthI sarjI hatI mAnava maherAmaNanI AjhAdI mATenI kUca; e hatI dAMDIkUca. -jayaMti paramAra to karasanadAsa mANeka lakhe che : 'pagamAM puNyanuM joma, ure mAnavatA vasI, vairyadaMDe tanudhArI jo kevo jAya che dhasI!... 1931mAM goLamejI pariSada vakhate ApaNA dezanAM ja paribaLo dago de che tyAre kavi meghANInuM vyathita hRdaya gAya che: chello kaToro jherano A pI jajo bApu! sAgara pInArA! aMjali nava DhoLazo bApu!' > gAMdhIAvatano aMtima AdhyAya viroNAMka kha gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kha gadhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka gaMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 4 gAMdhI uh buddha ahiMsA kero A prathama pragaTyo maMtra jagate... Izu tahIM te homAI jagaduHkhano homa hariyo. gAMdhI banyA gAMdhI rUpe pragaTa dharatInAM rudana so. kavizrI karasanadAsa mANeka lakhe che: 'satyanuM kAvya cho bApu, kAvyanuM satya cho tame! jhaMkhatI kAvyane satye sRSTi A Apane name !' zrI harihara bhaTTa kahe che: satyanA saMta, koTi vaMdana tane che amArA! vijayI ho jIvana saMdeza tArA!' ane kavizrI pUjAlAla lakhe cheH 'kaThora vajanA jevA, mRdu puSpa zirISathI, heyAe ja samaNuM zuM 'mahAtmA nAma mIThaDuM?' kavivara ravIndranAtha TAgora lakhe cheH 'karI'tI meM vizva sAthe prati pala prIta, prIti e ja satya, e janma dIdhuM dAna..." aNakhUTa vizvAse vahyuM jIvana tamAruM, dhUrto dagalabAjo thakI paDiyuM panAruM,.. A AkharI ozIkaDe zira soMpavuM bApu! dekhI amArA du:kha nava aTakI jajo bApu! sahiyuM ghaNuM, sahizuM vadhuH nava thaDakajo bApu! cAlyo jaje ! tuja bhomiyo bhagavAna che, bApu!' cAraNa kavi dulA kAga lalakAre cheH mAthaDA mAge mAvaDI tyAM sau beTaDA bheLA thAya; rIDa paDI raNahAkanI re Aja kSatarI kAM saMtApa?' aspRzyo ane AdivAsIo gAMdhIne ja potAno uddhAraka samaje che che eTale bhIlasevaka IzvaralAla gAMdhI 'bhIla' kAvyamAM zraddhApUrvaka ke bole cheH 'TopAvALAne salAma kevI? jeNe duniyA bAMdhI, eka baDo bAvo rAma che sAheba, bIjA Thakkara ne gAMdhI." latIpha nAmanA ochuM bhaNelA eka muslima yuvAne 'gAMdhIjIne puSpAMjali'mAM suMdara aMjali arpI : ghanaghora kALAM vAdaLAmAMthI svayaMprakAzita tejano goLo goMdhI jIvanano aMtima adhyArca vize AvezamAM nahIM, zAMtimAM karelA vicAra ane kAma ja saphaLa thAya che. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka ka
Page #72
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jI | | pRSTha 720 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima s' hSAMka pa gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka / gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka . gAMdhI : dhImo dhImo jhINo jhINo prakAza ne have te haNI Aja o mAnavI! du:khI duniyAne ApI rahyo che...' mAnavI hRdayane mUrkha ! nAkhyuM haNI!" 1944mAM kastUrabAnA mRtyunI gAMdhIjInI vedanAnuM citra umAzaMkara jozI 'prasIdro dyate' kAvyamAM dore che: nayana to nA raDo ! 'abUdha vayamAM jhAlyo'to A kara kara komala hRdaya dhIraja dharo! gabharu abalAno, to ye te rahyo ja banI bala. gAMdhInuM jIvana te vijaya che jIvanano! gAMdhInuM mRtyu che vijaya mAnavyano! aDaga hRdaye jhAlyuM sUtra, sthira thaI, hAthamAM, gAMdhIjIe potAnA mRtyu vize kevI maMgalakAmanA karI haze tenuM vitaka kaMI je choryA vItyAM, sahyAM sahu sAthamAM... hRdayabhedaka citra, sAkSAt gAMdhIjInA mukhanI vANI hoya evI rIte ka umAzaMkara jozI '2Do na muja mRtyune' kAvyamAM pragaTa kare che. gaI ja zikhavI, bhoLI jene gaNI hatI, dharma te; 2Do na muja mRtyune, harakha mAya A dhanImAM smaraNa banI e sAdhvI ! Atmana prasavate rudAte' na re! kayama tame ya to harakhatAM na haiyAM mahIM? gAMdhIjI AgAkhAna mahelamAM kedI tarIke hatA ane lAMbA viMdhAyuM ura tethI kevaLa zuM raktadhArA chUTI? 6 upavAsa zarU karyA tyAre emano jIvanadIpa olavAI jaze to e ane nahIM zuM premadhAra uchaLI are ! he raDo? bIke prArthanA karatA kavi zrI pinAkina trivedI gAya che: 'tArI jIvana jyota jvalaMta raho, suNo pragaTa satya: vaira prati prema, prema ne prema ja ! tAro rakSaNahAra sadAya hari hase Izu, hase juo sukatuM, saumya saMto hase." enuM maMgala ciMtana nitya karI... gAMdhIjInA aMtaranI A adRSTa vANI suNI kavi kahe che : karIe prArthanA 'vIra amara raho', 'ame na raDIe pitA, maraNa ApanuM pAvana, 'ama vacce "mohana" amara raho.' kalaMkamaya daityanuM nija raDI rahyA jIvana." enI jIvana jyota jvalaMta raho...' gAMdhIjInA mRtyu prasaMge prajAe dAkhaveluM akhUTa dhairya joIne haiM 1947mAM bhAgalAnA rUpamAM bhAratane AjhAdI maLI paraMtu zrI rasikalAla cho. parIkha tene camatkAra gaNe che: meM turata ja komI hullaDanI Aga hindustAna-pAkistAnamAM pharI vaLI. 'dehAMta tAro suNIne mahAtmanuM ke A komI hutAzana ThAravA gAMdhIjI ekalapaMDe noAkhalI yAtrA kare gaLe na AMsu, nava thAya zoka! kra che tyAre emanA bAlasnehI ba. ka. ThAkoranuM hRdaya drave che ane khUnI vize krodha thato na kAMI! bhIkhe sakriya baMdhutA' kAvyamAM lakhe cheH tAro camatkAra haze mahAtman !!' "kahe kavi zuM 'vIra'? zuM 'zahIda'? zuM 'mahAtmA'? vaDero ja zuM?...' bApunA akasmAta mRtyuthI stabdha thayelA sneharazmi AMkhamAM ...cahu phakta baMdhutA, na vacane, bhIkhe sakriya baMdhutA, AMsu sAthe lakhe che: lahe abhaya sarva, zAnti sukha sarva hRdayarasasudhA baMdhutA!" moTA gharano mobha tUTyo A? ke chANano kUvAthaMbha? 1948nI 30mI jAnyuArIe eka pAgala vyakti gAMdhIjInuM phATyo hADano hADa himAlaya? ke A ghora bhUkaMpa? zuM balidAna le che. bhArata ane samasta vizva AkraMda kare che. bhAratanuM banI bhoma gAMdhI vinAnI! tUTI hAya! dAMDI dharAnI! = jhADave jhADavuM rudana kare che. kavionI kAvyavINAmAMthI karuNa gAnanA ka svaro ghUMTAI ghaMTAIne nIkaLe che. noMdhArAne goda koNa leze? bApu vinA huMpha koNa deze ?' - umAzaMkara jozI-traNa agninI aMgulI' kAvyamAM kahe che... have zuM thaze-eno zoka karatAM sneharazmi lakhe cheH 'traNa agninI aMguli vaDe 'gayA bApu! Rta gayuM zuM? gayAM prema ne tyAga, prabhu cUMTI lIdhuM prANa puSpa te gayA gAMdhI satya gayuM zuM? gayAM zIla-sohAga?' vara evI vibhUti sparzavA ramaNa koThArI kahe che: na ghaTe agnithI ochuM zuddha ke..' 'tArI hayAtImAM gAMdhI ! mAnavatA je mahotI. manasukhalAla jhaverI..."Aja nayano raDo'mAM: satya, zraddhA, ahiMsA je tuM jAtA badhuMye gayuM." * gAMdhI jIvatato aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhIjIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka kha gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSuka ka oMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI 1 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa potAnA hRdayamAM rahelA rAmane jANe che te ja sAcA arthamAM jIvato che. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka :
Page #73
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIvI a phebruArI 2015 0 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 10 pRSTha 73 aMtima ka SAMka ka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI bApunA abhuta kAryo vize lekhako-kavio lakhe che: gaMgA ne jamunA tame dhIre dhIre chejo re, rAmanArAyaNa pAThaka | bApunAM phUla mArAM thaDake nahIM, 'DhoranAM jeNe kIdhAM manekhajI' evuM hatuM aMtara gIta gUMjatuM ramaNalAla desAI : vidAya jyAre avazeSane ame 'deya nivArI marda banAvyA bApu taNA, saMgama mArgamAM dIdhI..." ApI amara saMdeza dehe vilopana grahI nija Atma teje jyoti jyotirdhara Utare bhArata deza." svarUpa thaI loka ure prakAzyA, ne bhAvimAMya tama devajI moDhAH jyoti prakAzI raheze. vaMdu vibhUtine, laghu mauna achUtane apanAvI eNe kaMI DUbatAMne tAryA' taNA ja arthe!! upara Abha, nIce dharatI e harijana udhdhAryA, hasamukha pAThaka 'rAjaghATa para' mAM: rAya-raMkane eNe dIdhAM sUtara tAre sAMdhI...' 'ATalAM phUlo ne ATalo lAMbo samaya caMdravadana mahetA : gAMdhI kadI sUto na'to...' kathIramAMthI kaMcana kADhI, kAyarane vIra kIdho." bharata vyAsa lakhe cheH divyakAnta ojhA : 'o dilhInA rAjaghATa ! 'tama to he pitA!' paththaranA mAnava ghaDyA.' tuM tIrtharAja pavitra virATa thaI gayo, prANajIvana mahetA-'prazra' kAvyamAM pUche che: tArA taTa para cira samAdhi laI 'satyane to tame tAravI mUkyuM hatuM, bhAratano samrATa sUI gayo!! A ahIM amArA sahunI najIka, muralI ThAkura sahunI vacce ja mUkyuM hatuM, rAjaghATa pe phUla ekalAM jhUre saurabha kyAM che?' paNa A mAkhaNa zA piMDanA jevuM tAraveluM satya gAMdhIjInI pratimA-zilyamUrti joIne hemanta desAIne hUre cheH hai bAvIsa varasanI kAcI vayanA sUrajanA tApamAM A bhavya mAnavataNI pratimA ya bhavya ogaLI relAI gayuM. je puNya piyUSa jage vahAvyuM... bApu, e satyanA aTala AgrahInuM khamIra ahIM pharI koNa aMdhakArane varSo sudhI valovI darzAviyuM Daga bharI - sthita AkRtimAM pAcuM satyanuM piMDa tAravI ne saumya cAru nata locanomAM amArI samakSa mUkaze? vahetI kSamAsabhara meM karuNA amIra! hindI kavizrI baccanajI "tilAMjali" Ape che: zraddhA thakI dIsata unnata enI grIvA 'tame tala sama hatA, kintu tADane sadA jhukAvatA rahyA! ne vastra svalpa thakI - deha taNI ya DhAMkI! tame tala hatA, kintu pahADane nijamAM chupAvatA rahyA! -dAridraya enuM talape jaNAvA. pinAkapANi jema, bhUmi para prasarI ANa tamArI zuM hAsya ne vijayanI tanamAMya phurti ! tame talamAtra paNa nava hatyA, gaI dAnava zakti hArI ! tAdRzya bApu taNI zilpamUrti... tala tamArA jIvananI vyAkhyA kharI ! zrI rAja gopAlAcArIjIe kahyuM: 'mahAtmA gAMdhIjI karatAM bIjA ke tame khapyA paNa talabhara ghaTyuM nahIM mAhAlya. koI mANase bhAratamAtA ane bhAratIya janone ATalo pyAra nahIM dehathI lupta thayA paNa jarIye na ochuM thayuM tamAruM gaurava. karyo hoya! tame zarIra na hatA, tame hatA bhAratano AtmA!!" chelle zrI harIndra davenA zabdomAM kahuM to.. bApunA asthi visarjana TANe kavi zrI bAdarAyaNe vinaMti karelI che : prArthanAnA to na zabdo yAda, 'bhAI re mAchIDA hoDI haLavethI hAMkaje re paNa bApu sadA kahetA hatA, bApunAM phUla mArAM thaDake nahIM, ke hRdaya jo prArthatuM hoya, te sAcI prArthanA!' saragama', 21/e alakA sosAyaTI, chAparA roDa, navasArI. gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vize ' zarIranA melathI vadhu gaMdakI mananA melanI che. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka ka > gAMdhIAvatano aMtima AdhyAya viroNAMka kha gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kha gadhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka ja gaMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 4 gAMdhI uh
Page #74
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIva atha pRSTha74 0 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima SAMka 5 gAMdhIjIne jagavaMdanA |saMkalana : nIlama parIkha gadhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI ke gopAlakRSNa gokhale AdarapUrvaka kahetA: bApue aMtima samaye 'rAmanAma' lIdhuM e karoDonA kaMThamAMthI phU 'gAMdhIjI viSe ema kahI zakAya ke, te manuSyomAM uttama ane nIkaLatuM. bhAratano ekeeka sAmAnya nAgarika, abhaNa ke dInadalita hai 6 dezabhaktonA paNa eka AgevAna dezabhakta che. hindustAnanI ke patita je nAmano Azraya le che e nAma para emaNe zraddhA rAkhI. huM OM mAnavatA emanAmAM ucca koTie pahoMcI che." e nAmanA jeTalA unnata artha karavA hoya eTalA karI zakAya. bApue re gAMdhIjIe bIjA koInA karatAM adhika aMze arvAcIna paNa e nAmane ja potAnA jIvanano AdhAra mAnyo. emane koI ; * itihAsane tejasvI banAvyo che. potAnA dezabhAIone jagADyA pUchatA ke "rAma" koNa che? to teo kahI detA, "aMtaryAmI." * che. briTiza sAmrAjyane hacamacAvyuM che, ne jagate na joyelI evI prabhue pote kahyuM che, 'vibhUtiyukta sarva jyAM, tyAM tyAM aMza 2 3 ati pracaMDa hilacAla mAnavI rAjakAraNamAM pravartAvI che. temane haze mAro ane mAruM ja tattva tyAM." bApunI pratibhAmAM te dekhAyuM. huM re samarpaNa thanArA abhinaMdano, aMjalio ane arthamAM mane thoDIka satyano pUjArI satyanA lokamAM gayo. satya ne snehanI e mUrti che huM lITIo lakhavAnI taka maLI che ane mAruM sadbhAgya gaNuM chuM. dezane mATe aMtima kSaNa sudhI jIvI. emanuM jIvana-mRtyu dhanya thayAM. 6 moTe bhAge IzvaranI zodha karanArA mahApuruSo ekAMtamAM dhyAna divya lokanI jyoti divya lokamAM bhaLI gaI!! OM vagere karatA. temano sAmAnya samAja sAthe saMparka na raheto. paNa AlbarTa AInsTAIne kahyuM che ke: "bhaviSyanI peDhI to kadAca che bApu to samAjanI vacce sAmAnya saMsArInI jema rahIne kAma karatA mAnaze paNa nahIM ke Avo eka AdamI pRthvI para pAkyo haze." 5 karatA kahetAH "dhyAna to ApaNAM dareka kAryamAM hovuM joIe. ane samasta vizve aMjali arpI bhaktithI, premathI praNAma gAMdhI janasevAmAM ja ekAMtano anubhava karavo, mArI pUrI jIvanasAdhanA. mahAtmA tane... S satyAgraha vagere kAmo paramezvaranI khoja mATenA ja che." "bhAratanA garIbonA rAjA'ne deza-videzanA mahAnubhAvoe huM re pracaMDa zastrazakti sAme, AtmazaktithI jhajhUmanAra ane ApelI bhavya aMjalionuM bhAvasmaraNa karIe tathA bApune ane je haiM mATImAMthI mAnavI sarjanAra sAme lagabhaga aDadhA dAyakA sudhI duniyA emanI akSara vibhUtine hRdayathI praNamIe. 2 mITa mAMDI rahI hatI ane Azcarya sAthe jene nIrakhI rahI hatI evA zrI rAjagopAlAcArI : meM e muThThIbhara hADakAMnA mahAmAnavI mohanadAsa karamacaMda gAMdhIe mahAtmA gAMdhI jevuM bhavya mRtyu koIne maLI zakyuM na hoya. huM huM jagatanI sAme bhAratane dIpAvyuM. teo prArthanA mATe jatA hatA, rAmanI sAthe vAta karavA. teo 6 * "prati satyam' e ja jemano jIvanamudrA lekha hato. emanuM mAMdagIne bichAne DaoNkTaro ane narsonI vacce, teo mAMdagImAM 6 jIvana e mahAyajJa hato. svarpaNa emano rahasyamaMtra. asidhArA asaMbaddha zabdo gaNagaNatA maryA nathI. teo UbhA UbhA, beThelA re vratanA aDaga upAsaka, buddhanI karuNA, mahAvIranI ahiMsA, rAmanuM paNa nahIM-maryA. rAma emane maLavA mATe eTalA utsuka hatA ke # satya, kRSNano anurAga, zivanI zakti, mahaMmadanI payagaMbarI, prArthanA mATe bese te pahelAM emane laI lIdhA. huM IzunuM bhoLapaNa, A badhuM temanAmAM samanvita hatuM. aMgrejo sAme paMDita javAharalAla naheru : re laData calAvI. paNa temanA pratye hRdayamAM malinabhAva nahoto e A devI teja dharAvanAra mANase potAnA jIvana daramiyAna karoDo ? OM badhAM pratye suhRdabhAva hato. mANasonA haiyAmAM sthAna jamAvyuM hatuM. teo bhAratanA gAmaDAMomAM phU 6 bApu dezanI ane dharmanI sevA bhagavAnanI preraNAthI karatA hatA. phelAI gayA, dareka jhUMpaDImAM jyAM dalito rIbAtA hoya. teo 6 ka 'vaiSNava jana to tene kahiye" e bhajana sAbaramatI AzramamAM haMmezAM karoDonA hRdayamAM rahe che ane yugo sudhI amara raheze. gavAtuM. temAM 'rAmanAma' zuM tALI re lAgI...' gAtAM rAmanAmamAM evI lAgaNI dezabharamAM che ke emanA vinA sau ekalA ane 6 tanmaya thaI jatA! emanA jIvanamAM jANe ke rAmanAmanI raDha lAgI aTUlA paDI gayA. mane khabara nathI ke ApaNe temAMthI kyAre bahAra gaI hatI. aMta samaye e ja nAma laIne gayA. dilhImAM prArthanAmAM nIkaLI zakIzuM. AvI mahAna zaktizALI vyakti sAthe amArI A huM je kAMI bolatA te pravacano chapAI cUkyA che. emanA chellA divasanA peDhI saMkaLAI hatI. tenA pagalAM paDyAM hoya evI A pavitra bhUmi hai EUR vyAkhyAnamAM "he rAma' eTaluM ja chapAyuM che. emanAM badhAM vyAkhyAno para ApaNe paNa ene anusarIe, ApaNe ene lAyaka banIe, 2 haiM karatAM A chelluM vyAkhyAna ghaNuM ja vadhAre mahAna che. ApaNe haMmezAM emanA banIe. * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa balidAna te ja ApI zake je pavitra, nirbhaya ane yogya hoya. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka 4
Page #75
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIruM a phebruArI 2015 * prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka , pRSTha 75 aMti gAMdhI gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvatano aMtima adhyAyavizeSAMka 5 5 saradAra vallabhabhAI paTela : mahAmahima rAjA : zuM je pAgala yuvAne emane mArI nAkhyA teNe mAnyuM haze ke Ama zrI gAMdhInA mRtyuthI rANIne ane mane UMDo AghAta thayo che. ? zuM karavAthI emanuM ucca mizana nAza pAmaze. kadAca bhagavAna gAMdhIjInuM tame kRpA karIne bhAratanA lokone amArI niSThAbharI sahAnubhUti, 3 mizana emanA balidAna mAraphata pUruM karI vyApaka banAvavA mAge A na pUrI zakAya evI emane ane mAnavajAtane paNa paDelI khoTa ? huM che. ApaNe gAMdhIjInuM mizana pAra pADavAnuM che. ApaNe sau mATe pahoMcADazo. 6 bahAdurIthI eka thaIe ane je rASTrIya Apatti ApaNe mAthe AvI laoNrDa mAunTabeTana : OM paDI che teno sAmano karIe. ApaNe sau pratijJA karIe ke bApunI teo satya ane sahiSNutA mATe puruSArtha karatA rahyA ane prANanI zIkha ane AdarzonuM pAlana karIzuM. AhUti ApI. samagra duniyAne paNa, saikAo sudhI Avo AnA hai * maulAnA abula kalAma AjhAda : jevo mANasa kadAca jovA nahIM maLe. emanuM jIvana potAnA sAthIo * zuM teo mAnavatAno bahu moTo bhAra potAnA durbaLa khabhA para mATe satya, sahiSNutA ane premathI bhareluM hatuM. emanuM unnata hai = upADatA hatA. jo karoDo bhAratIyo e bhAra vaheMcI zake ane te udAharaNa anusarIne du:khI duniyAne preraNA maLaze. che saphaLatAthI upADe to e camatkArathI kazuM ochuM nahIM hoya. AlbarTa AnsTAIna : huM sarojinI nAyaDu teo potAnA siddhAMtono bhoga banyA. A siddhAMta ahiMsAno hato. teo badhA rAjAonA rAjA hatA. badhA yoddhAo karatAM teo maryA kAraNa ke potAnA dezamAM avyavasthA ane vyApaka uzkerATa 6 OM mahAna hatA. A nAnakaDo mANasa sauthI vadhu bahAdura ane hato. emaNe potAne mATe rakSaNa levAnI nA pADI. emanI acaLa che je lokono sauthI vadhu nIvaDelo mitra hato. A mahAna krAMtikArIe mAnyatA hatI ke jabaradastIno upayoga jAte ja eka pApa che. tethI * videzI gulAmInA baMdhanomAMthI dezane mukta karI potAnA dezane jeo sarvocca nyAyane mATe laDe che emaNe teno upayoga TALavo ; OM svarAja ane dhvaja ApyA. joIe. rASTrIya saMbaMdhomAM kAyadA ane nyAyanA pAyA para je nirNayo che DaoN. rAjendra prasAda: levAya te jarUrI che. Aja sudhI 'huM ja sAco' e pAyA para nirNayo 8 teo hiMdu samAjanA ugAranAra ane dalita pIDitonA ugAranAra levAtA rahyA che. huM hatA. temaNe anyAya sAme laDavA mATe je apUrva ane ajoDa rIta buddha ane jIsasanI jema itihAsamAM emanuM nAma lakhAze. teo zuM sUcavI che ne vAparI batAvI che te emanI moTAmAM moTI sevA eka avatAra hatA. che che-ekalA hindustAnanI ja nahIM, paNa AkhA jagatanI pIDita presiDanTa Tramena: mAnava jAtinI. gAMdhIjI AMtararASTrIya staranA netA hatA. emanA uddeza ane - DaoN. sarvopallI rAdhAkriSNana: AcaraNoe karoDo loko para UMDI chApa pADI che. eka zikSaka ane e che adRzya thatA bhUtakALanuM ekaluM aTUluM pratIka, mahAtmA gAMdhI netA tarIke emanI asara kevaLa bhArata para nahIM paNa AkhI duniyA ke tu have nathI rahyA. ApaNe emanA zarIrane mArI nAkhyuM che paNa emAM para badhe paDI che. emanA mRtyuthI zAMticAhaka loko zokamAM DUbI ; rahelA tejane, je satya ane premanI divya jvALAmAMthI AvyuM che, gayA che. eziyAnA loko vadhu saMkalpa baLathI sahakAra ane paraspara 3 huM tene bujhAvI nahIM zakAya. | vizvAsathI dhyeyo siddha karaze. ene mATe mahAtmA gAMdhIe potAnA 6 6 zrI araviMda : jIvananuM balidAna ApyuM che. OM je zakti ApaNane lAMbA saMgharSa ane pIDA pachI svarAja sudhI khAna abdula gaphArakhAna: lAvI che te ja zakti game teTalA jhagaDA ane muzkelI vaccethI prakAzanuM A eka ja kiraNa. teo eka ja AzAnuM kiraNa hatA che ApaNane pAra utAraze. bhAratamAtA enA bALakone potAnI cAre je A atyaMta kALA divasomAMthI bahAra nIkaLavAmAM madada kare. huM bAju bhegAM karI rASTranI ekatAne majabUta karaze ane prajAnA potaDI paherelo A bhAratano gAmaDiyo mANasa maryo tyAre mAnavatA uM { jIvanamAM ekatA lAvI mahAna banAvaze. raDI UThI. jayaprakAza nArAyaNa : ho cI minaha: (viyeTanAma) 6 Akho deza raDe ane AMsuthI AtmAne sApha kare. jagate ApelA huM ane bIjA krAMtikArIo hoIzuM. paNa ame mahAtmA gAMdhInA De huM eka mahAna nirdoSa vyaktinA lohIno DAgha AtmA para lAgyo che. sIdhI ke ADakatarA ziSyo chIe. enAthI vadhu nahIM enAthI ochA zuM mahAtmA gAMdhIe cIMdhelA raste ApaNe cAlavuM joIe.. nahIM. amAre mATe gAMdhI ja eka AzAnuM kiraNa hatA. 'gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vize zikSaka nahIM, ziSya banIe. sadA navuM zIkhIe. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka ka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI 4
Page #76
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jI ke | a pRSTha76 0 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima * hSAMka 5 Saka F IdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhIjIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 6 gAMdhI ravIndranAtha TAgora : dorIne ApaNane mANasa banAvyA ane mukti apAvI. svAbhAvika huM mahAtmA gAMdhI AvyA ane bhAratanA kaMgALa karoDo lokonA daravAje rIte dareka bhAratIvAsIe bApune rASTrapitA mAnyA. { AvIne UbhA. teo garIba jevAM ja kapaDAM paherIne emanI ja bhASAmAM dAdA dharmAdhikArI : OM bolatA. Ama jarA ya saMkoca vinA bhAratanI vizALa janasaMkhyAne koNe zuM pratikAra paNa premapUrvaka ane premamaya hoI zake ? A praznano re huM apanAvI che? jANe ke bhAratIya loko potAnA hADamAMsanA banelA uttara koI paNa dharmavettA, saMta ke vIre Apyo na hato. Izvare eka haiM 6 hoya. "satyae satyane jagADayuM." je mANase emane mArI nAkhyA e evI anokhI vyakti mokalI ke jeNe A praznano vyAvahArika ane huM IM paNa jANato hato ke teo sAcA hatA. kalAtmaka uttara potAnA adbhuta jIvana dvArA Apyo. e mAnavanuM romAM rolAM : nAma hatuM gAMdhI. meM gAMdhIne sviTjharalenDamAM A dezanA gAmaDA ane pahADamAM vasatA kAkA kAlelakara : huM namra kheDUtone preraNAbharyo prema ApatA joyA che. dareka mANasamAM je sArApaNuM chupAyeluM che te e pote jANe enA karatAM = laoNrDa ricArDa eTanabaro : gAMdhIjI vadhAre sArI rIte jANatA hatA, jANI zakatA hatA ane ethI ye che mAnava svabhAvamAM kayo guNa emane khUba prazaMsanIya lAge che evuM vizeSa-sArApaNuM koka vAra jAgrata paNa karI zakatA hatA. huM pUchatAM mahAtmA gAMdhIe tarata ja javAba Apyo, 'himmata ane ahiMsA.' lAla bahAdura zAstrI : EUR emaNe kahyuM, 'e kadI kAyaranI DhAla banI na zake. e to bahAduranuM kevI AkarSaka mudrA che! pavitratAnA pUjArI-eTale to khaDakhaDATa OM hathiyAra che.' hasatA hatA. svacchatA ane nirbhayatA pradAna karI. jIvana saMgharSamaya che. mahAmahima dalAI lAmA : kaparA mArge cAlavAnuM che. gAMdhIjIe satata prayAsano maMtra ApaNane zIkhavyo mArI prArthanA che ke ApaNI navI zatAbdImAM praveza karIe chIe e dhyAnamAM rAkhI e mujaba AcaraNa karavAnuM che. che tyAre ahiMsA ane paraspara saMvAda vadhatA jaze ane mAnavasaMbaMdhonuM guru dayAla mallika: huM saMcAlana karaze. gAMdhIjI kahetA, "satya e ja Izvara che." paraMtu satyanI oLakha 8 jyorja barnArDa zaoN : muzkela che. eTale emanA jIvanamAMthI huM je kAMI samajyo chuM e che : mane mahAtmA gAMdhI mATe ghaNo premabhAva che. teo mAnavomAM sauthI "prema eja satya che. ane A premamAM ja IzvaranI oLakha thaI zake ? mahAna hatA, emanAmAM mAnavasvabhAvanI UMDI samaja hatI. emanA che. Avo mAro vizvAsa gAMdhIjInA jIvane dRDha karyo che, eTale huM DaeN huM jIvanamAMthI mane preraNA maLI che. sadA emano RNI chuM. teo udAtta ane uttama jIvanamAM mUrta chuM ke luI phizara : bhagavadgItA hatA. * A eka evo mANasa che ke jeNe 30 karoDa lokomAM baMDa karAvyuM. suzIlA nayyara: Na eNe briTiza sAmrAjyanA pAyA halAvI nAkhyA. eNe chellAM 200 bApujI yugapuruSa hatA, yugadraSTA hatA ane yuganA mArgadarzaka huM varasomAM mAnavonA rAjakAraNamAM zaktizALI dhArmika Avega Ubho hatA. mAnavIne emaNe zAMtithI jIvavAno rasto batAvyo ane hRdaya huM parivartana dvArA duzmanane dosta banAvavAno rasto batAvyo. mArI ? 8 u. na. Dhebara : dRSTie bApujInI mahAnatA eka bahu ja lAgaNI pradhAna pitAnA che mAnava vikAsanA kSetramAM temaNe satyAgrahI zakti eka navIna zastranI rUpamAM hatI. bheTa dharI , vinobA: & vijyAlakSmI paMDita : dharmamAM batAvyuM che ke sarvottama vicAra karatAM deha choDavo e che mahAtmA gAMdhI to jAdugara hatA. temaNe bhAratano AtmA ane cahero puNyanI parisImA che. jeNe jIvanabhara niraMtara dharma-pAlanano vicAra @ badalI nAkhyo ane AgaLa dhapavAnI zakti ApI. ApaNe gAMdhIjInI karyo che, te potAnA divasanuM kArya pUruM karIne prArthanAmAM jaI rahyA che huM bhAvanAne na bhUlIe. che, mitronI sAthe jaI rahyA che, badhAne prArthanA mATe bolAvI rahyA che ane huM zuM aruNA asaphaalI : e samaye aMta Ave che! A mRtyu bahu pAvana che, pavitra che. mane to ; 8. cAlo, ApaNe emanI nirbhayatA ane amara sAhasanuM anukaraNa bApunA jIvanane mATe A samaya 'uttama pUrNAhuti' lAge che. 6 karIe. satya, prema ane karuNAsabhara vibhUtinI smRtine hRdayapUrvaka 6 morArajI desAI : vaMdanA... parAdhIna ane bhayabhIta dazAmAMthI nIkaLavAno mArga gAMdhIjIe * * * * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI zuM karyo. gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyA gAMdhI jIvatato aMtima adhyAya vizeSa 'jemAM sevA na thaI zake tevI eka paNa kSaNa hotI nathI. | vatano aMtima adhyAya viroSAMka
Page #77
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIruM a phebruArI 2015 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 pRSTha 77 aMtima hSAMka ka bApu mArI najare | LjavAharalAla naheru gAMdhI jIvatano aMtima adhyAya viroSaka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya viroSaka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI 1916mAM meM bApune pahelI vAra joyA. pAchuM vaLIne jouM chuM mIThuM bolatA ane hasamukhA hatA, paNa potAnI vAtamAM atyaMta dRDha huM to smRtiono samudra ghUghave che. bhAratanA itihAsano A gALo hatA. temanI AMkhomAM karuNA hatI, paNa saMkalpanI jvALA paNa huM huM aneka uthalapAthala ane utAracaDhAvathI bharapUra, adbhuta che. paNa hatI. temanA dareka zabdanI pAchaLa artha raheto, zAMta vANInI pAchaLa zuM sauthI vadhu Azcarya e vAtanuM che ke AkhA deze eka ucca stara para zakti ane karmaThatAnI chAyA ubharatI, ane asatya sAme na jhUkavAno hai ke AvIne kAma karyuM ane te paNa ghaNAM lAMbA samaya sudhI. tenuM kAraNa nirNaya spaSTa dekhAto. teo koI ajaba mATInA banelA hatA, ne hai 9 bApu hatA. temanI AMkhomAM gebI tattva jhabakatuM dekhAtuM. gAMdhIjIe calAvelAM AMdolano te temanI bhAratanI prajAne bApu vinA ApaNe anAtha thaI gayA chIe tevuM lAgatAM ApaNe ApelI mahAna deNagI che. dezanA lAkho karoDo loko mATe teo zuM huM AMsu vahAvIe chIe. paNa temanI zAnadAra jiMdagIne jotAM duHkhI bhAratanA svAtaMtryanA dRDha saMkalpa ane zoSaNa sAme kadI na jhUkatI hai thavA jevI koI vAta dekhAtI nathI. itihAsamAM evA loko keTalA nizcayazaktinA pratIka hatA. je loko temanI AlocanA karatA, 5 jeo potAnA AdarzonI virATa saphaLatA potAnA ja jIvanamAM matabheda dharAvatA, te paNa saMgharSanI kSaNe temanI pAse jatA ane 6 jue? bApue jene sparza karyo, sonuM banI gayuM. je karyuM tenAM temanA izAre cAlatA. Aje ke bhUtakALamAM bhAratanI janatAne kuM ka nakkara pariNAmo AvyAM. koIe eTalI nathI samajI jeTalI gAMdhIe samajI hatI. huM temanA mRtyumAM paNa eka divyatA hatI, paripUrNatA hatI. jevuM gAMdhIjIe je zaktizALI AMdolano calAvyAM, te bhAratanI huM mahAna jIvana, tevuM bhavya mRtyu. temanA mRtyuthI temanA jIvanane janatAne temanI mukhya deNa che. dezavyApI AMdolano dvArA temaNe ? | eka tejasvI puTa maLyo. temanuM zarIra bimArI ane jIrNatAno bhoga lAkho lokone navA AkAramAM DhALavAnI koziSa karI. Darapoka, hai banIne khalAsa na thayuM. zarIra ane mananI pUrI zaktithI teo lAcAra, sadIothI zaktizALI zoSako dvArA dabAvI devAyevI ne huM 2 jIvyA ane evI ja rIte mRtyu pAmyA. temaNe vizva para choDelI kacaDAyelI bhAratanI janatA, jenAmAM pratikAra karavAnI zakti bacI 6 OM chApa kadI jhAMkhI nahIM paDe. na hatI. tene bApue eka mahAna dhyeya ApI AtmatyAganA saMgaThita ApaNA AtmAnA kaNa kaNamAM bApu pravezyA hatA. ApaNI prayatnone yogya banAvI, tene atyAcArono sAmano karatA zIkhavyuM che * Atmika zakti temaNe jagADI hatI. ApaNo AtmA gulAma ane ane tenAmAM AtmanirbharatAnI bhAvanA bharI. huM nirbaLa banyo hato, barAbara avasara aMdhAruM cIrIne, AMkho huM e ja samaye bApu AvyA ane ADe AvatA dhummasane haTAvatA 3 ApaNane evI zakti ApI | jaina stavano ane padone zAstrIya rAgothI alaMkRta karanAra sUrya kiraNonI jema gAMdhI huM gayA je haMmeza mATe ApaNAM kumAra ceTarajI AvyA. vicArone upara taLe huM zuM astitvano bhAga banI gaI. mAnavamana ane zarIra upara thatI maMtra ane rAgonI asarano karI nAMkhatuM tophAna hatA teo. huM | eka vadhu prayoga prastuta karaze. zAMti ane pratikArano temanA je ka bApunuM zarIra dUbaLuM, | sUra, laya ane tAla, IDA, piMgalA ane suSmaNI, maMtra, sUra jevo samanvaya meM koInAmAM huM pAtaLuM, paNa AtmA pahADa ane svara- saMgamonI prastuti daSya-zrAvya dvArA nathI joyo. ItihAsamAM bhAgye ru uM jevo zakitazALI hato. temano ja evo netA maLaze jeNe tA. 28 phebruArI-zanivAra, samaya-sAMje sAta $ cahero AkarSaka na hato, paNa gAMdhIjI jevuM bhArata bhramaNa karyuM huM sthaLa : naheru senTara, muMbaI tenA para bAdazAhonuM gaurava hoya ke bhAratanI janatAnI re 2 camakatuM. bApu namra hatA, paNa saMparka-kumAra ceTarajI-9821112489 ATalI sevA karI hoya. $ hIrA jevA sakhata paNa hatA. 'prabuddha jIvana'nA vAcakone 20 % DiskAunTa * * * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI 4 * * * 'gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vize ' je zikSaNa cAritrya ghaDatara na kare, te nakAmuM che. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka
Page #78
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI ane gAMdhI jIva 'a pRSTha 78* prabhu pRSTha 78 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 loMga liva gAMdhIjI | nphaijha ahamada phaijha gphaijha ahamada phaijha. briTIza paraMparAmAM rAjA mRtyu pAme tyAre kahevAmAM Ave che ke che. bhArata sarakArane ane bhAratanI prajAne e samajAtuM to haze ke huM 'dha kiMga Ijha DeDa, loMga liva dha kiMga.' varSo pahelAM cittaraMjana temanA duzmano temanI ja aMdara rahelA che. muslimo ke pAkistAnIo huM 16 dAsanuM avasAna thayuM tyAre mahAtmA gAMdhIjIe eka hRdayasparzI pApI nathI. Araesaesa ane hiMdu mahAsabhA, jenA vakhANa karatAM huM meM taMtrIlekha lakhyo hato, jenuM zIrSaka hatuM, 'dezabaMdhu Ijha DeDa, laoNga bhAratanA netAo paNa thAkatA nathI, teNe vizvano sauthI moTo phreM * liva dezabaMdhu !" aparAdhI pedA karyo che. javAharalAla naheru paNa A baMnenI kaTTaratA hai che A ja zabdomAM mahAtmA gAMdhIne zraddhAMjali ApavA IcchuM chuM temanA deza mATe keTalI khataranAka che te jANatA hatA. je komI * huM kAraNa ke huM, ApaNe badhA mAnIe chIe ke A sadImAM mAnavatAno zAMtinI khAtarIe mahAtmA gAMdhInA upavAsa choDAvyA te keTalI te temanA jevo sevaka, zoSitono temanA jevo uddhAraka bhAgye ja uparachallI hatI, ke tenA bIjA ja divase hiMdu mahAsabhAnA 5 koI haze. mahAtmA gAMdhI temanA matye zarIrane choDI gayAne 48 netAoe kahyuM ke muslimone dezamAMthI hAMkI kADhavA joIe. jo hai OM kalAka thayA che. pIDA ane zokanA bhAratanI sarakAre temanI ja aMdara vasatA A kaTTarapaMthIone kAbUmAM huM che gADha aMdhakAramAM mahAtmAnI prabaddha jIvana' saujanyadAtA korpasa phaMDa rAkhyA hota to mahAtmA gAMdhI zahAdata eLe nahIM jAya evI Aje jIvatA hota. muslimonA hai ( AzAnuM AchuM kiraNa camakI rahyuM rUA traNa lAkhanuM anudAna uparokta phaMDamAM arpaNa karanAra dAtA gharamAMthI zastro zodhavA daroDA paNa che. koI tAraNa para AvavAnuM potAne Icchita koI paNa eka mahinAnuM vIsa varSa sudhI pADanArI bhAratanI jAsUsI huM atyAre vaheluM gaNAya, paNa | 'saujanyadAtA' sthAna prApta karI zakaze. tyAra pachI A rakama sevAo mahAtmA gAMdhInI huM huM temanA mRtyu e je rIte kiMmatI jiMdagInI rakSA mATe | 'prabuddha jIvana' nIdhi phaMDamAM umerAze jethI 'prabuddha jIvana" 8 vizvacaitanyane khaLabhaLAvI mUkyuM sAbadI rahI hota to A virATa bhaviSyamAM niyamita prakAzita thatuM rahe. 5 che te jotAM A AzA asthAne upakhaMDane mATe hAtha daIne 6 amArI A yojanAne khUba ja sAro pratisAda maLyo che. DuM nathI. bhAratanA mArA zaMkAzIla rovAno vAro na Avata, AkhuM 6 mitrone mAre kahevuM che ke | rUA. pAMca lAkha suzrAvaka sI. ke. mahetA-saujanya mAsa-oNgasTa vizva Ama stabdha - zokArta na ka gAMdhIjInuM mRtyu pAkistAna mATe | rUA. traNa lAkha zrImati dInAbena cetanabhAI zAha thaI jAta. che paNa eTaluM ja AghAtajanaka che zrI cetanabhAI navanItalAla zAha mahAtmA gAMdhInA mRtyuno ? huM jeTaluM bhArata mATe che. lAhoranA pUNya smRti koI geralAbha levAno vicAra hai zuM lokonA caherA para zoka che ane mAtuzrI hIrAlakSmI navanItalAla zAha karavA jeTalA ame halakA nathI, huM 8 AMkhomAM pANI. pAkistAnamAM paNa A kSaNe kahevAnuM mana thAya zoka vyakta karavA rajA rakhAI saujanya mAsa-phebruArI che ke bhAratanA je lAkho re zuM che, haDatAlo paDI che. mArA | rUA. traNa lAkha prasanna ena. ToliyA muslimonuM hita mahAtmA 6 bhAratIya mitrone mAre e paNa | saujanya mAsa-sapTembara gAMdhInA haiye vasyuM hatuM temane 6 * kahevuM che, bhArapUrvaka kahevuM che ke AzA che ke have bAkInA nava mahinAnA dAtA paNa A yojanA- | sAcavI laI bhAratanI sarakAra ke ame pAkistAnavAsIo maitrI, korpasa phaMDa mATe amane maLI raheze. jethI bhaviSyamAM 'prabuddha jIvana' mahAtmA gAMdhInuM yogya tarpaNa hai saMbhAvanA ane sahakAranI | niyamita prakAzita thatuM rahe. karaze evI mane AzA che. bhAvanA sarahadanI A pAra UbhA jJAna dAna e uttama dAna che. cira smaraNIya che. mahAtmA gAMdhI cAlyA gayA, rahIne vyakta karIe chIe. karma nirjarAnuM sopAna che. mokSa pratyenI dRSTi che. mahAtmA gAMdhI amara rahe. bhArata ane pAkistAnanI ntaMtrI * sarakAro jvALAmukhI para beThelI * * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa satyano eka zabda paNa pUrato hoya che. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya viroSaka F * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI na
Page #79
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIruM a phebruArI 2015 0 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 pRSTha 79 aMtima 5 hSAMka ka A phi' -hAArIranA pramukha gAMdhIjI pachInuM bhArata | nyogendra pArekha gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvatano aMtima adhyAyavizeSAMka 5 gAMdhI [ 'zAzvata gAMdhI' tathA 'abhidaSTi' sAmayikanA sahasaMpAdaka zrI nArAyaNabhAI desAInI gAMdhIkathA paraMparAne avirata AgaLa dhapAvavAnA zubhAzayathI temaNe 'zAzvata gAMdhIkathA'nI zarUAta karI che. "kacchamitra' dainikamAM kaTAra lekhana ane nibaMdha, vivecana, saMpAdana tathA jainadarzananA anuvAda kSetre; badhA maLIne bAvIsa pustakonuM pradAna. hAla, amadAvAda sthita DaoN. bAbAsAheba AMbeDakara opana yunivarsiTimAM esosieTa prophesara tarIke sevA Ape che. prastuta lekhamAM temaNe gAMdhIjI gayA tyAra pachInA bhAratanA badalAyelAM mUlyo ane palaTAtI jIvanazailInAM vividha pAsAM para prakAza pheMkyo che.] 1915mAM gAMdhIjI svadeza pAchA pharyA ane AjhAdI AMdolananuM nathI. huM sukAna saMbhALyuM tenA batrIsamA varSe deza AjhAda thayo. savinaya gAMdhIjInA Adarzone dhyeyamaMtra tarIke rAkhavAmAM je saMsthAoe huM kAnUnabhaMga ane asahakAra jevAM zastro hovA chatAM AjhAda thavAmAM ThIka ThIka sabhAnatA rAkhI hoya evI pratiSThita zALAoe aMgrejI che OM traNa dAyakA karatAM vadhu samaya thayo kAraNa ke gAMdhIjI satyAgrahanI mAdhyamanA vibhAgo zarU karI dIdhA che; eTaluM ja nahi paNa gujarAtI hai bhUmikAe, racanAtmaka kAryonI samAMtare caLavaLa calAvatA hatA. mAdhyamanA vibhAgo baMdha thAya evI sthitimAMthI ugaravAno koI huM zuM traNa dAyakA daramyAna gAMdhIjI hiMdanI janatAne svataMtratA mATe lAyaka prayAsa paNa karyo nathI. zikSaNamAMthI zramanuM mahattva ghaTI gayuM che ane 6 OM banAvI rahyA hatA. buniyAdI tAlIma, zramamUlaka keLavaNI, Arogya, sukha-sagavaDane kendramAM rAkhanAruM kArakirdI nirmANa thatuM jAya che. che je khAdI, gausevA, svadezI vastuono Agraha, sAdagI, aspRzyatA gAMdhIjI evuM IcchatA hatA ke uccazikSaNano boja sarakAre uThAvavo jai nivAraNa, mAtRbhASAno mahimA jevA anekavidha upakramo dvArA joIe nahi. temanI vibhAvanA evI hatI ke zikSaNanI sAthe sAthe huM gAMdhIjI pAyAnuM kArya karI rahyA hatA. gAmaDAnA uddhAra vagara jIvanalakSI tAlIma pAmelo vidyArthI sAcA arthamAM tAlImArthI bane che 3 calAvAnuM nathI e vAtanI eka sadI agAu gAMdhIjIne khabara hatI. ane saMsthA, samAja ke sarakAra para boja banavAnA badale svanirbhara | 8 gAMdhIjInA mArgadarzaka siddhAMtonI dharAra avagaNanA vIsamI sadInA bane. chellA be dAyakAmAM svanirbharatAno bhaLato ja artha thayo. meM 6 uttarArdhanI, AjhAda bhAratanI kahAnI che. | ucca zikSaNanI selpha phAInAnsa saMsthA kholIne vidyArthIone zuM koIpaNa rASTranA ghaDataramAM tenA prAthamika zikSaNanI sthiti khUba lUMTavAno udyoga cAlu thayo. zikSaNanuM khAnagIkaraNa vikRta rIte 6 chuM mahattvanI hoya che. zikSaNanA kSetramAM gAMdhIjInI avagaNanA ApaNA vakaratuM jAya che. vidyArthImAM svAvalaMbana keLavavAnI vAta to azakya che ke samayanuM khedajanaka vAstava ane narI AMkhe alaga tAravI zakAya Adarza thaI gaI. zikSaNakSetra viSayaka ghora niSphaLatA ane akSamya jai che evI niSphaLatAo che. dakSiNa AphrikAnA nivAsa daramyAna potAnA bedarakArI koI ekAda rAjya pUratI sImita nathI. huM saMtAnonA zikSaNa vize gAMdhIjI ThIka ThIka ciMtita hatA athavA to Adarza lokazAhI zAsana vyavasthAnA svapnadRSTAoe zreSTha huM 6 ciMtanazIla hatA. pote vilAyata jaI berisTara thaI AvelA paNa baMdhAraNa ApyuM. lokazAhI mUlyonI sthApanA ane samAnatAnA 5 moTA dIkarA harilAle berisTaranuM bhaNavAnI IcchA vyakta karI tyAre mahAna Adarzo ApaNA baMdhAraNamAM che. mAnava adhikAro vizenI 6 yunivarsiTI zikSaNanI maryAdAothI svAnubhave sabhAna thayelA takedArI tathA svataMtratA viSayaka sUkSma vicAraNA baMdhAraNanuM hArda huM gAMdhIjIe putra harilAlane vilAyata jaI bhaNavAnI bAbatamAM che. AjhAdI bAda gAMdhIcIMdhyA mArga sattAprAptino hAthavago mArga ? che protsAhana ApyuM nahi ane bhaNAvavA bAbata saMpUrNa asahamata banato gayo. dareka rAjakIya pakSoe janapratinidhinI pasaMdagI ke ? > hovAnuM bhArapUrvaka jaNAvyuM. zrI mahAdevabhAI desAInA putra zrI TikITa phALavaNI mATe jItI zake evA umedavArone prAthamikatA ApI. 5 nArAyaNabhAI desAIe bALavaye ja bApune patra lakhIne zALAe cUMTaNI jItavA mATe ke sattA meLavavA mATe koIpaNa rItarasama ? huM na javA vize jaNAvyuM tyAre gAMdhIjIe pratyuttaramAM nArAyaNa desAIne ajamAvanArAoe rAjakAraNanuM aparAdhIkaraNa karI nAkhyuM. bhraSTa huM zAbAzI pAThavelI. rASTra ghaDatara mATe sevako taiyAra thAya ane zrama rIta rasamonI koI navAI nathI rahI. prathama lokasabhA cUMTaNI vakhate tathA cAritrya kendramAM hoya evA umadA AzayathI 1920 jeTalAM ja umedavAronI pasaMdagImAM jAtivAdI gaNatarIono kaLipraveza 3 OM vahelAM gAMdhIjIe gujarAta vidyApIThanI sthApanA karI. zikSaNa thaI cUkyo hato. tema chatAM 1967 sudhI rAjanItimAM sAdhanazuddhinA OM mAtRbhASAmAM ja thavuM joIe evo gAMdhIjIno Agraha hato. Aje siddhAMto koMgresa jevA mukhya rAjakIya pakSanI oLakha hatA. gAMdhIjInA huM ' gAMdhIjI pachInA bhAratamAM zikSaNanI sthiti vize sthiti saMtoSajanaka avasAna bAda koMgresamAM koI aniSTa tattvo dAkhala na thaI jAya huM 'gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa | mRtyuthI zAne DaravuM? te to eka divasa AvavAnuM ja che. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka ka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gadhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI nA
Page #80
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jI atha pRSTha 800 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima " hSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka ke gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI che tenI pUratI kALajI levAmAM na AvI. svataMtra bhAratanA phaLa cAkhanArA saramukhatyArI sAme nAgarika avAjanI rUe lokasaMgharSa samiti 5 badhA loko prajAniSTha sevako na hatA. pradhAna ke dhArAsabhya, potAno avAja ke caLavaLa bulaMda kare te pahelAM 26mI jUne sarakAre kuM saMsadasabhya thanAra netAomAM dIrghakALa sudhI potAnuM sthAna TakAvI kaTokaTI lAdI dIdhI. samAcAra-mAdhyamo para sensarazipa lAdI devAmAM 3 rAkhavAnuM svArthI valaNa sAmAnya banatuM gayuM. rAjakAraNanuM AvI. jayaprakAzajI ane morArajI jevA agraNIo ane asaMkhya hai jai aparAdhIkaraNa ane bhraSTrAcAra e ja ziSTAcAra jevA nibaMdho netAonI dharapakaDa thaI. lokasabhAe jUlAI-oNgaSTamAM huM zuM ApaNI zALAomAM bhaNAvavAmAM AvyA ane parIkSAmAM pUchAtA baMdhAraNamAM ane cUMTaNI vizenA kAyadAmAM je pheraphAro karyA tenA 6 ke rahyA. saMsadamAM vIsa TakAthI vadhu sabhyo koI ne koI gunA aMtargata pariNAme kaTokaTIne nyAyanI adAlatamAM paDakAravAnI zakyatA ja che kAyadesaranI kAryavAhIno sAmano karI rahyA hoya e sthitino koIne samApta thaI gaI. akhabAronA niyaMtraNo eTalAM sakhata hatA ke 9 AghAta rahyo nahi. vaoNTabenka jevo zabda calaNI sikkAnI jema dharapakaDa thayelAM netAonA nAma paNa pragaTa karavAnI koI ja huM uchaLavA, cAlavA lAgyo. komavAdI dhruvIkaraNa sarvasAmAnya ke vartamAnapatranI hiMmata nahotI. vinobA jevA gAMdhIniSTha sarvamAnya siddhAMta tarIke svIkRti pAmyuM. ekabIjAnI kaTTaratAne ja sAmyayogIe anuzAsana parva' kahI kaTokaTIne samarthana ApeluM. ke zreSTha gaNavAmAM gaurava anubhavatA lokoe AMtarika zAMti haNI te kaTokaTI gAMdhI pachInA bhAratanuM, lokazAhInA mRtyughaMTanuM kalaMkita OM lIdhI. gAMdhI zatAbdInA varSe ja bhayAnaka komI hiMsA thaI. prakaraNa hatuM. javAharalAla naherunA nidhana bAda jAhera jIvananA mUlyonuM dhovANa gAMdhIjI pachInA bhAratano prathama doDha dAyako javAharalAla phu thatuM gayuM. gAMdhIjIe kaoNMgresanI sattAlakSI rAjanItithI dUra rahIne neharunA zAsanano hato. kAzmIra ane cInanA mAmale naherunI che lokasevaka saMgha tarIke kAryarata rahevAnI salAha ApI hatI tenI dekhItI niSphaLatAnA kAraNe samagra neharu vizenI pUrvagrahayukta adhUrI 9 avagaNanA thaI. zrImatI iMdirA gAMdhIne potAnuM prabhutva rAjakIya samaja ApaNA ardhadagdha vizleSakono mAnIto viSaya che. audyogika nI huM dAvapecathI sthApavAmAM eTalI hade saphaLatA maLI ke morArajI desAI krAMti ane vijJAna AdhArita vikAsayAtrA, badalAtA vizva sAthe { jevA agraNI koMgresIo ane mUlyaniSTha jAherajIvananA Adarzo bhAratanI sahayAtrAnA anivArya upakrama tarIke paMDita neharunA ? ke hAMsiyAmAM dhakelAI gayA. "iMdirA Ijha inDiyA" kahevAmAM gaurava zAsanamAM ja udabhava ane vikAsa pAme che. gAMdhIjIe 'hiMda OM ke anubhavatA koMgresanA netAoe svastha, taMdurasta lokazAhInI ApaNI svarAja'mAM kalpelI jIvanazailI azakya Adarza banI jAya eTalI 6 huM apekSAne luNo lagADyo. hade vizva badalAtuM rahyuM. gAMdhIjInI hAjarImAM ja ahiMsA avamUlyana jAhera cUMTaNIomAM sarakArI taMtra ne saMsAdhanono upayoga na pAmI. temanI gerahAjarImAM 'hiMdasvarAja'nA AdarzonuM pAlana che te thAya tenI kALajI 1967 sudhI sahuthI moTA rAjakIya pakSa koMgresa asaMbhava banI rahyuM. cha dvArA rAkhavAmAM AvI. 1967 pachI udyogapatio pAsethI cUMTaNI javAharalAla neharunA zAsanakALamAM nadIo para baMdhonuM nirmANa huM phaMDa meLavavuM ane matadArone kharIdavAnI vRtti avirAma cAlatI thayuM. A baMdhone neharue Adhunika bhAratanA maMdiro kahyA. kRSikSetre { rahI che. dhArAsabhyo ane saMsadasabhyone kharIdavA sudhInI adhogati vikAsa mATe baMdho anivArya banyA ane hariyALI krAMti saMbhava ? ke ke gRhamAM prazno pUchavA mATe lAMca levA sudhInI durghaTanAo ghaTatI thaI. oNla InDiyA InsTiTyUTa oNpha meDikala sAyansIjha, dha InDiyana ? OM rahI. koI pakSa dUdhe dhoyelo nathI e vAtanI khAtarI jAhera janatAne InsTiTyUTa opha menejamenTanI sthApanA Adhunika bhAratanA ghaDavaiyA huM rojabaroja thatI rahe che. kobhAMDo, aparAdhIkaraNamAM netAonI tarIke neharune pratiSThita kare che. siMcAI yojanAo dvArA kRSi sAmelagIrI, gunAIta bedarakArI, amaryAda saMpatti sarjana, vikAsa, vIjaLI utpAdana aMgenA vicArono pariNAmalakSI amala 6 vicAradhArAhIna gaThabaMdhana, bephAma vANIvilAsa jevA durguNothI uparAMta aNuzakti aMgenA kAryakramonI zarUAta neharuyuganI deNa che huM khadabadatuM jAhera jIvana joIne ApaNane ema thAya ke zuM A dezamAM kahI zakAya. bhAratanA prathama vaDApradhAna tarIke tatkAlIna vizva sAthe su mahAtmA thaI gayA? dezane joDavAmAM vijJAnakendrI vikAsa kAryakramomAM neharune ullekhanIya - 25mI jUna dilhImAM rAmalIlA medAnamAM jaMgI jAherasabhA thaI. saphaLatA maLI. lokasaMgharSa samitinA pramukha morArajI desAI ane lokanAyaka gAMdhIjI vizvazAMtinA agradUta hatA. prakRti, paryAvaraNa, re 8 jayaprakAza nArAyaNa A sabhAnA sUtradhAra hatA. sattA TakAvI rAkhavA jIvadayA, ahiMsA ane tanAvamukta jIvanazailInA sAhajika samarthaka 8 mATenI iMdirA koMgresanI bhraSTa rItarasamo ane iMdirA gAMdhInI gAMdhIjInI badalAyelA vizvane jarUra ja na hoya te rIte dharAra chuM * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI na derIne jaDabA* gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa | sukhanI pAchaLa paDIe to sukha dUra bhAgI jAya che. vanano aMtima adhyAya vizeSAMka -
Page #81
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIvI ' | a phebruArI 2015 * prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 81 avagaNanA thaI. jagata AkhuM virATa bajAramAM pheravAI jAya evA moTI durghaTanA che eTale ApaNA rAjakIya pakSone samajAtuM nathI. huM arthataMtramAM ApaNI Arthika nItio ane kAryakramo badalAtA rahyA. matadArone AkarSavA mATenA tamAma nusakhAo anaitika ane kharcALa jANe vikAsa mATe deza vivaza thayo. zrI narasiMharAvanA zAsanamAM che. saMpatti pradarzananuM bhapakAnuM AkarSaNa vadhI jAya tyAre vANI OM arthataMtranI parivartanazIla AbohavAe vikAsane vega Apyo. nIti - vilAsa paNa geravAjabI svIkRti pAme che. ApaNo matadAra, ApaNo zuM 6 badalAtI rahI ane anIti jaLavAI rahI. zikSaka ane ApaNuM prAthamika zikSaNa dizA-vihIna che; e gAMdhIjI hai zuM mukta arthataMtranI navI nItinI avagaNanA karavAnuM duHsAhasa pachInA bhAratanuM nirmama vAstava che. OM narasiMharAva pachInA koI vaDApradhAnathI zakya nathI rahyuM. vyApAra khAdya anna, auSadha ane oIla bheLaseLamukta nathI. jaLa, jamIna / OM vizvanAM parimANo badalavAnA kAraNe grAhakane phAyado thayo. atinI ' trI ane jaMgala paranuM amaryAda atikramaNa khALavAnuM koIne sUjhatuM ; - adhogati nizcita che. upabhoktA saMskRtino udaya thayo, TI.vInathI. lagabhaga dareka mukhyamaMtrI proparTI DilaranI jema varte che. zikSaNa, ka EUR jevAM samUhamAdhyamo tenI saMpUrNa zakti-maryAdA sAthe prajA jIvana koI sarakAranA AyojanamAM agratAkrame to nahi dasamAM krame paNa ke [ para chavAI gayA. pANInuM pArsala thayuM. kudarata dvArA mabalakha mAtrAmAM na mAM nathI. ekaso varSa pUrve pUjya nAnAbhAI bhaTTane kaoNlejamAM apAtA huM che maphata varasato dhodhamAra varasAda plAsTikanI boTalamAM vIsa rUpiye ucca zikSaNanI gati-vidhithI saMtoSa na hato. tethI temaNe pAyo 6 keda thayo. peTrolanA bhAve pANI kharIdavAnuM sAmarthya mANase meLavyuM. majabUta karavA bALa keLavaNInuM kAma zarU karyuM. nAnAbhAIe prophesara huM vikAsanuM aTTahAsya garIbanI jhUMpaDI sudhI raNakatA mobAIla svarUpe tarIkenA nokarI choDI ane potAnuM jIvana prAthamika keLavaNI kSetre IM pahoMcyuM. prAthamika jarUriyAtanI vastuo moMdhI thatI gaI ane game samarpita karyuM. 1947nA mArca mahinAnI navamI tArIkhe, potAnA = tevI moMghI vastuo hastethI paNa kharIdavAnuM valaNa vikatinI hade mRtyunA eka divasa agAu zikSakone saMbodhita karatA zrI jhaveracaMda - vakaravAnA kAraNe mANasa Arthika rIte ane buddhithI devALiyo siddha meghANIe tatkAlIna aMgrejI sarakAra saMdarbhe kahyuM: 'zikSaNa eka * hR thayo. simakArDa maphata maLe ane DuMgaLI durlabha thatI jAya ene vikAsa evuM khAtuM che, je sarakAra baMdha nA karI zake te mATe calAve che.' zrI # zu kahevAya ema samajanArI navI peDhI dhyeyamukta bane evI jIvanazailI meghANInuM A kathana Aje paNa keTalI hade prastuta che. zikSaNanuM zuM $ ane mAdhyamonuM AkramaNa jovAnuM. jIravavAnuM ApaNA jIvanamAM dhaMdhAdArIkaraNa ApaNI udhAra mAnasikatAno paricaya karAve che. huM svAbhAvika upakrama tarIke upasI AvyuM. TekanolojI AzIrvAdarUpa tyAre ja pUravAra thAya jyAre vivekanuM 6 gAMdhIjI pachInuM bhArata e niraMkuza bhArata che. paramANu zikSaNa maLe. zoSaNamukta, bhayamukta, svastha nAgarikasamAjanI 6 OM parIkSaNanI saphaLatA, bAMglAdezano udaya, baeNnkanuM rASTrIyakaraNa, saMracanA mATe zikSaNakSetranuM svAthya sudhAravuM ghaTe. sukhavAdI haiM meM rAmajanmabhUmi-bAbarI masjida vivAda, be-be vaDApradhAnonI hatyA, jIvanazailI choDIne sAcukalA karmazIlo nUtana bhArata nirmANano re * 1969, 1984 ane 2002nAM hiMsaka tophAno, rASTrIya kakSAe Adarza seve te ApaNA samayanI anivAryatA che. gAMdhIcIMdhyA mArga OM zrI narendra modIno udaya, ApaNA jAhera jIvananA jamA-udhAra che. e kAryakramano viSaya nathI, anivArya nityakrama che ema samajyA na 5 sahu potapotAnI gaNatarI mujaba jamA-udhAra karI zake eTalA tarko, pachI AcaraNamAM utAranAranI saMkhyA vadhe to 'gAMdhInA svapnanuM 5 che eTalI dalIlo, eTalA AdhAro che. potAno kakko kharo karavAnI bhAratanI dizAmAM Age kadama thAya. huM pArAvAra anukULatAo vacce svastha, taMdurasta, taTastha ane saMyata lekhanuM samApana karI rahyAnI kSaNe, vahelI savAre AvelA huM 6 avAja zodhavo khUba muzkela che. anekAMtavAdI abhigamano abhAva akhabAramAM varSa 2014nI lokasabhA cUMTaNInA kharcanA AMkaDAo 6 OM ApaNA samIkSakonI nabaLAI che. koIpaNa samasyAnuM mUlyAMkana AvyA che. karoDonA kharcanA khUnI bhapakAo veThatI lokazAhIne * karavA mATenI gAMdhIdRSTi ke samyaka ciMtana durlabha thatuM jAya che. hajI paripakva thavAnI bahu vAra hoya ema lAge che. karoDonA kharce che che svastha nAgarika samAjanuM ghaDatara karavAnuM zikSako dvArA cUkI thatA rAjyArohaNanA jhagamagATamAM chevADAnA mANasa khovAyo che. ) 8 javAyuM che tethI ja to ApaNe sarvastarIya arAjakatAno bhoga banyA sAmAnya nAgarikane nyAya meLavavAmAM vilaMba thAya che ane dareka rIDhA hai chIe. dharma, rAjanIti, zikSaNa jevI pAyAnI saMsthAnA agraNIoe gunegArane ApaNA nyAyataMtramAM saMpUrNa bharoso che. araNyarudananA A OM vizvasanIyatA gumAvI dIdhI che. enaroIDa mobAIla ane samayamAM mAtra rudana ja ApaNo vizeSAdhikAra che. * * * huM InTaraneTanA phAyadA karatAM geraphAyadA pratyenuM AkarSaNa AkhI peDhIne 6. aranAtha epArTamenTa, bI/ eca pIesI heltha senTara, 6 behoza banAvI rahyuM che. memanagara- gAma, amadAvAda-380002. che komavAdI dhoraNe matadAranuM vibhAjana, deza vibhAjana karatAM mobAIla : 098213 36617 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vize | 2 aMtaranA prakAza vinA kazuM barAbara dekhAtuM nathI, thatuM nathI. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya viroSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI 4
Page #82
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIruM atha pRSTha 820 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima ' |SAMka ka AdarzAnI avanati [ mahAtmA gAMdhInA Adarzo zAzvata ane sarvavyApaka hatA, jene lIdhe Aje paNa AkhuM vizva temane pUje che - paNa gharaAMgaNe temanI kiMmata upayogitAnA trAjave tolAI ane teo jhaDapathI 'AuTa oNpha DeTa' thaI gayA - AvuM kema thayuM? ] . * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya viroSaka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI jema jema mahAtmA gAMdhInA vyaktitvane, jIvanane ane kAryane ja hatI. svarAja maLI gayA pachI temanI koIne jarUra na rahI. temanA hai samajavAnI yogyatA AvatI jAya tema tema bhagavAna kRSNanA vizvarUpa Adarzo zAzvata ane sarvavyApaka hatA, jene lIdhe Aje paNa AkhuM = darzananI jema temanI atyaMta maulika, tejasvI ane virATa pratibhA vizva temane pUje che, paNa hakIkata e che ke ghara AMgaNe temanI ka vadhu ne vadhu AkarSatI jAya tevo anubhava ghaNAbadhAne thAya che. kiMmata temanI upayogitAne trAjave tolAI hatI, tolAya che. mAnava : zuM gAMdhIjI satata vikasatA jatA manuSya hatA, ane tethI temanAM zAzvata svabhAvanI A vicitra karuNatA che. teo bIjA dezamAM janmyA hota ? huM mUlyomAM eka jAtanI nityanUtanatA ane tAjagI hatI, che. temanA to paNa A ja thAta. Isu ke sokreTIsa bhAratIya hatA? vize jeTaluM lakhAyuM che teTaluM vizvanI koI vibhUti vize lakhAyuM ke vinobA kahetA ke bhAratanI prajA 5000 varSa jUnI che. rIDhI kuM ke carcAyuM nathI. anyAyanA pratikAra mATe gAMdhIcIMdhyA ahiMsaka thaI gayelI che. navI bAbatane tarata svIkAratI nathI. jarUra paDe to huM 3 pratikAranA mArgano vikalpa haju sudhI koI zodhI zakyuM nathI. anusare kharI. darzaka kahetA ke saMskAra vArasAgata hotA nathI. buddha $ vyaktigata ane sAmudAyika vikAsanI pArAzIzI satya, ahiMsA, gayA eTale buddhanA saMskAra paNa gayA, tema gAMdhI gayA eTale huM 6 mAnavatA, nirbhayatA, sAdagI ane chevADAnA mANasanA kalyANa gAMdhInA saMskAra paNa gayA. dareka navI peDhIne navesarathI saMskArI ? jevA gAMdhImUlyo ja nathI? to pachI evuM kema thayuM ke A badhAM banAvavI paDe che. gAMdhIjI thaI gayA eTale have ApaNe kaMI karavAnuM ke cha mUlyo ane khuda mahAtmA gAMdhI paNa temanA jIvanakALa daramyAna ja nathI tema nathI. dareka navI peDhIne keLavavAnI che ane te kAma dareka 8 huM kore mukAyA, bAjue dhakelAyA ane haDaselI devAyA? temanI hatyAne mAbApanuM che. agharuM che. tene mATe mAbApe pahelAM to potAne keLavavA huM huM eka asaMtuSTa varganA roSanuM pariNAma gaNIe-paNa gAMdhIjInI paDe. 8 kaoNMgresa, gAMdhIjInA sAthIo, gAMdhIjInuM bhArata gAMdhIjInI mihendra meghANI che avagaNanA karavA mAMDyuM, bhUlavA mAMDyuM ane e paNa bahu jhaDapathI- dhI DayathI bhUlAI kema thai? AvuM kema thayuM? A prazna saune pajave che ane teno javAba kadAca e eka vicAramAM nAkhI de evI vAta che ke jo svAtaMtrya zuM huM koIne nathI maLyo. pahelAMnA pUrvenA hiMdamAM gAMdhI bhAre prabhAvaka rahyA, to svAtaMtrya 6 gAMdhImUlyone jIvanabhara atyaMta AdarathI anusaranArA mahendra prApti pachInA thoDAka ja samayamAM e eka ekAMkI ane hAMsiyAmAM cha meghANIe kahyuM che, "je prajA sAcA pUjAryone oLakhI zakatI nathI, mUkAyela vyakti banI gayA. emanA dezavAsIo, je emane eka che huM te krame krame pUjya puruSone pedA karavAnI zakti paNa gumAvI bese vAra khUba snehAdara ApatA, eo have emanAthI thAkavA lAgyA, zuM che. prathama kakSAnAone paDatA mUkI, UtaratI kakSAnA DhiMgujIone ane keTalAka to emanuM mota paNa icchavA lAgyA. 'bhale marato e ? ke je prajA pUje che te potAnA Adarzone paNa e ja dhoraNa para lAvI gAMdhI' (Let Gandhi Die'), e gAMdhInA chellA upavAsa daramyAna che = mUke che! dilhImAM eka loka-pracalita nAro hato. ane nyAyamUrti khosalAne mAnavasvabhAvanI vicitratA emAM koI saMzaya nahoto ke jo goDaseno khaTalo jyurI dvArA zuM kara ghaNAMnA manamAM bhrama thAya che ke jo gAMdhIjI ATalA mahAna calAvavAmAM Avyo hota to e chUTI jAta! 1947 pachI tarata ja che hatA to temanI vAtonI asara temanA jIvanakALa sudhI paNa kema na bhArata vikAsanA eka eve raste caDyuM je aMge gAMdhInI koI ke 3 TakI? chellA divasomAM bApu ekalA paDI gayA, AuTa oNpha DeTa sahAnubhUti hatI nahIM. ane emanA jUnA sAthIoe evI jIvana- 2 uM jevA thaI gayA ane goLIno zikAra banyA. zuM temane samajavAmAM zailI apanAvI lIdhI je gAMdhIe dIrgha samaya sudhI prabodhelI ane huM zuM ApaNI bhUla thaI? zuM teo bIjA koI dezamAM janmyA hota to prayogamAM mUkelI jIvana zailInI pUrepUrI virodhI hatI. bemAMthI { AvuM na banata? ekeye e jana samudAyano virodha sahevo paDyo nahIM jeNe lagabhaga 3 OM gAMdhIjIne AkhA dezanA agraNIo ane AmajanatA anusaratA traNa dAyakA jeTalA samaya mATe gAMdhInI sAdagIbharI ane saMyamazIla haiM $ hatA, teo gAMdhIjInI kaDavI ne gaLe na Utare tevI vAto paNa jindagIno bhAre sneha-samAdara karyo hato. gAMdhInAM vidyAlayo ane huM ja sAMbhaLatA hatA kAraNa ke svarAja apAvavAnI zakti mAtra temanAmAM Azramo paNa AghAM haDaselAI devAyAM, ane garIbo mATenI emanI re gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa 'choDavAnuM duHkha thatuM hoya, tevo tyAga tyAga nathI. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI na 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya viroSaka
Page #83
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIruM a phebruArI 2015 0 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka - praSTha 83 aMtima 5' hSAMka ka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka ke gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyaviroSAMka 4 gAMdhI utkaTa khevanA, grAmavikAsa bANapathArI satyAgrahanI saphaLatA bhAratanA ? huM mATenI emanI apIla, ane lokothI ajANI na hatI. huM samAja sevAnAM kAmonI emaNe na re tAre paMDe, jagata! viSa devA javuM paDe, bhAratamAM rAjakIya ane huM che bhAre jahematathI po belI sAmAjika kSetre kAma karI rahelA jai paramparA, A badhuM kAM to tyajI yathA grIse pUrve sukRta-kara pyAlI viSa taNI dIdhI ne gheluDI prabhupraNayamAM prANa dharatI judAM judAM jUtho ane saMsthAo $ devAmAM AvyuM ke pachI pANI gAMdhInI zaktine potAnI sAthe ke pAtaLuM karI mUkAyuM. gAMdhIvAdI sukaMThI mIrAMne dIdha viSakaTorI nRpatie; bheLavavA svAbhAvika rIte ja 6 vANI-vaLoTa suddhAM na evuM gAMdhIne, nija najara tINI calavIne utsuka hatA. paNa temanAM kAryonuM ka (Gandhian language of liye gotI e to viSahRdaya pyAlA, viSa cUsI svarUpa sthAnika ane pramANamAM & discourse) eka evI bolI bharI de pAchA e uraamRta pUrI nija taNAM. sImita hatuM jyAre gAMdhIjInI 8 { banI gayo jene eka nAnakaDI na e thAke joI anavarata A pAparamaNA, UrjA pracaMDa hatI. A UrjAno ? laghumatI bolatI hoya, ne ethI Daga mAMDe dheryuM aDaga, abhaye, kuMNapabharyA anubhava thatAM jeo gAMdhIjIne meM ye vadhAre nAnI laghumatI kare sadagRttine mRdula pasavAre; potAnI sAthe levA Atura hatA zuM samajatI hoya. ghavAyuM jayAM kiMcita sat, jakhama gAMdhI-ura thayo; teo ema kahevA lAgyA ke, huM A saghaLuM samajAvavuM saheluM nicovAyuM haiyuM, kahIM jarIya jo prema dUbhavyo; 'gAMdhIjI zaktizALI che, paNa huM ka nathI. bezaka, gAMdhInA vicAro garIbIthI bhIMjI nija jIvana niSkicana karyuM, ApaNA kAmanA nathI.' temanI 2 amalamAM mUkavA muzkela bane UMcAnIcA bhede kamakamI lIdhuM dIna-paDakhuM. paravA karyA vinA gAMdhIjIe ? evA hatA ane emanA jIvana sAmudAyika cetanAne jagADI huM zake ko ekAkI hRdaya, sahyuM ethI kaMIgaNuM. kALa daramyAna paNa emano ane rAjakIya pravRttione pathArI je bhISma samara bIca pUrve racI hatI 8 pratirodha thato rahyo, ane sadA gAMdhIne te maraNa-zarazayyA para sUvuM ! rASTrIya kakSAe laI gayA. temane ke che svataMtra bhAratanI masamoTI nakAranArAM jUtho ane 2 aho, mRtyu e te! jIvanabhara e ze jIravavuM? ! huM rAjakIya, Arthika ane saMsthAone have prajAe nakAravA zuM sAmAjika samasyAo aMge mAMDyA. potAno ghaTato ane * kevaLa maryAdita prAsaMgikatA yuge tAreye jo jagata-ura-lAvA saLagatA gAMdhIjIno vadhato prabhAva joI ? TTa dharAvatA hatA. paNa eTaluM to ure potA kere hasI ThalavatA saMtajana ho, A badhA temanI sAthe joDAyA ? huM manamAM lAge ke gAMdhI-prabhAvakavi ! to reDIne jIvana nija gAje: "jagajano ! to kharA, paNa pachI jyAre jyAre zuM vighaTananI prakriyA svAtaMtrya ribAvI saMtonAM hRdaya, kurabAnInI pachIthI moko maLyo tyAre temanA OM prApti pachI thoDAka lAja na tame gAzo gAthAH ramata krUra evI zIda ramo? ghavAyelA aham ane dabAyelA ra Ave teTalA lAMbA samayagALA na kAM helethI to hRdaya parakho saMtajananAM? virodhe pheNa mAMDI. gAMdhIjInI [ pachI zarU thaI zakI hota ane 1 umAzaMkara jozI AlocanA karanArA moTA e prakriyAe eka TakA virodhano | (gAMdhIgaMgA-1) bhAganA A jUtha ane 6 * sAmano kama se kama thoDAka varSo saMsthAomAMnA asaMtuSTo hatA saphALo jAgyo hoya ane potAnA e bhUtakALa sAtheno saMbaMdha toDI ane temanI saMkhyA nAnI na hatI. sudhI to karavo paDyo hota, to nAkhavAmAM vipaLanI ye vAra sahI zakato na hoya. teo dezabharamAM phelAyelA hatA hai = saheja ThIka thayuM hota. enI lioNDa bhIkhu pArekhanI "anDarasTeDIMga gAMdhI' pustakanI prastAvanAno aMza. ane rAjakIya uthalapAthalathI jagyAe hiMda svataMtra thayuM te ja anuM. sitAMzu yazazcaMdra. 'gamatAno karIe gulAla-2014'mAMthI] muMjhAyelI prajA ghaNe aMze haiM huM divasathI e prakriyAe jora jidhIjInI pracaMDa UrjA ja temanAthI doravAyelI hatI tma 6 pakaDavA mAMDyuM. jANe deza eka temanI avaguNanAnuM kAraNa hatI cokkasa kahI zakAya. OM dIrgha gAMdhIvAdI dusvapnamAMthI 1915mAM mahAtmA gAMdhI bhAratamAM AvyA. dakSiNa AphrikAnA Drameza ojhA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vize | dareka kSaNe mane IzvaatIti thAya che. | vatano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya viroSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI 4 * * *
Page #84
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIva atha pRSTha 840 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima ' |SAMka ka jaladhara! zubha vitaro saMdeza gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka ka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI jaladhara! zubha vitaro saMdeza. mujane ati priya bhAratadeza. jA jaladhara! tuM bhAratabhUmi zrInivAsa pada dhanyA! AliMge che jyAM suradhunI kRSNamayI ravikanyA! tuhimAcala rakSita deza. jaladhara! daI de saMdeza. jAje jaladhara! saurASTra bhomakA dvArAvatIpati pAdapunItA. zyAmadhanatanu lokamahezvara zrI somanAtha nivasitA. sura prabhAvita deza. jaladhara! daI de saMdeza. jyAM huM jAyo, jyAM vitAvyo suramya uSa:kALa! porabaMdara sudAmAnagarI kADhaje tuM tyAM bhALa! mama nihALaje niveza! jaladhara daI de saMdeza AsapAsa uchaLe che siMdhu jANe dInajanono baMdhu! amRtamathita svAtaMtrya keNe ghoLyAM halAhala biMdu? badhusamUha azeSa! mastriya bhAratadeza! kema che mArI bhAratamAtA divase divase dInasaMjAtA? zo che tAro tApa zI pIDA anubhave manamAM zuM thrIDA? maiyA! dUra ho mAnasakaleza. jaladhara! naya saMdeza. AMtara bAhya saMtapatuM aMtara nihALI sahu saMgharSa AtaMkita ati devarSita zamAva dveSAmarSa. payodhara! zamAva! SAmarSa. jayatu jayatu bhAratavarSa ! hiMdu muslima zIkha IsAI vinirmitA baMdhutA! ekasUtratA raho akhaMDita tuja bhArata asmitA ! raghuvara! AzA e avazeSa. jaladhara! naya saMdeza! abhinava asurothI bhItA sItA he raghunaMdana! bhUmisutA. duHzAsana zApita janatA jone ! pAMcAlI jema pIDitA. rakSa yaduvara! deza! jaladhara naya saMdeza. nayanana jalabharI aMtarajalanA mana keme kaMI pAmata kalanA. navala bale udyata karI jaladhara! nava unmeSamahIM AkarSa! tava rucira saMjIvana sparza! ujjavala sevo Adarza ! pratipadatIrthabhUta zubha kAyA puNyatapobhUmi ho sukhadAtA! satya ahiMsA vizvabaMdhutA trAtA abhayogAtA! vivardhatu saMniveza! jaladhara naya saMdezA gAme gAme gehe gehe jaladhara! jAje bhAratavarSa. navacetanyollAsa bharI daI varasAvI de harSa!!! kirapA varasAvo niHzeSa! zubha vitaro gAMdhI saMdeza! zubha vitaro gAMdhI saMdeza! zubha vitaro gAMdhI saMdeza! mujane ati priya bhAratadeza! | | hemAMginI vasaMta jAI lADanI vADI, 3je mALe, 32, vI.pI. roDa, muMbaI-400 004. Te. 022-22423955. mobAIla : 098192678 13. meIla :
[email protected] koNa TakAvI zake che? maisUranI yuvaka pariSadamAM amerikana mizanarImoTa AvyA hatA. tyAMthI pAchA pharatAM teo gAMdhIjIne maLavA (sAbaramatI) AzramamAM re AvyA. gAMdhIjI emane mATe kevaLa daza miniTa kADhI zake ema hatuM. duniyAnA yuvakonA mAnItA revaraMDa moTa daza miniTamAM gAMdhIjIne zuM pUchaze, e kutUhale huM paNa tyAM gayo. bhUkhyA varunI | ka peThe emaNe eka pachI eka praznaparaMparA zarU karI. gAMdhIjIe emane | TUMkA ne Taca javAba ApyA. be praznoe mAruM khUba dhyAna kheMcyuM. 9i | 'tamArA jIvanamAM evI kaI eka vastu che ke jenA AnaMdamAM tame kaTokaTInA samaye paNa TakI zako cho ?' revaraMDa moTe pUchyuM. hai | gAMdhIjIe javAba Apyo: 'hiMdustAnanI prajAnA svabhAvamAM ahiMsA rahelI che. A eka zraddhA mane TakAvI rahelI che. A zraddhAmAM | vizvAsa rAkhIne mArI prajA dvArA jagatane advitIya evI krAMti karI dekhADavAnI umeda huM rAkhI zakuM chuM.' revaraMDa moTe bIjo prazna pUchyo: 'tamane vadhAremAM vadhAre ciMtAjanaka ane du:khada kaI vastu lAge che?" 'bhAratabharanA bhaNelA lokonI 'hArDanesa opha hArTa', bApujIe javAba vALyo. 'aMgrejI keLavaNInI asarane lIdhe | teonAM hRdaya pASANa jevAM banI gayAM che.' | | kAkA kAlelakara * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI na gAMdhI jIvatato aMtima adhyAya vizeSa moTuM nahI, sAruM vicAro. moTA nahIM, sArA bano. | vatano aMtima adhyAya vizeSAMka 6
Page #85
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIruM a phebruArI 2015 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 pRSTha 85 aMtima hSAMka ka prakAMDa vidvatA, prabaLa dharmaprabhAvaratA ane gujarAtanI asmitAnA jyortidhara kalikAlasarvajJa zrI hemacaMdrAcArya) || DaoN. kumArapALa desAI kSitijanA ovAre pragaTelA sahasrarazminA tejabiMbamAMthI phUTatAM vizALa pratibhAnA tejathI chavAI gayAM hatAM. AthI savAla e jAge huM ka kiraNo ekasAthe jana ane vana, mAnava ane makAna-ema sarvane che ke emane jyortidhara kahevA ke yugapravartaka gaNavA? mahAsamartha 6 ka sarva dizAothI ajavALe che te ja rIte kaLikALasarvajJa sArasvata kahevA ke jIvanakalAdhara kahevA? samanvayadRSTi dharAvatA ku 6 hemacaMdrAcAryanA virATa pratibhADuM jamAM thI pragaTatI mahAna AcArya sArasvata kahevA ke jIvanakalAdhara kahevA? ? huM tejasaravANIoe samakAlIna prajAjIvananA sarva aMgone prakAzita samanvayadRSTi dharAvatA mahAna AcArya gaNavA ke pachI gujarAtI chuM zuM karyA che. gujarAtI bhASAnuM prabhAta kaLikALasarvajJa hemacaMdrAcAryathI prajAnI sUtelI asmitAne jagADanArA lokanAyaka kahevA. huM UghaDe che. gujarAtanI asmitAnA e prathama chaDIdAra. bhAratabharanA bhAratIya vidyAnA samartha abhyAsI DaoN. piTarsane emanA hai sArasvata diggajonI paMktimAM sthAna dharAve tevo gujarAtI jIvanakArya vize Azcarya vakta karatAM hemacaMdrAcAryane jJAnano che vidvatatAno apratima mAnadaMDa hemacaMdrAcAryathI sthapAya che. mahAsAgara (Ocean of Knowledge) kahyA hatA. paM. becaradAsa 6 solaMkIyuganI vidvattA, rAjasattA, lokavyavahAra, janajIvana, bhASA, dozI emanA agAdha pAMDityapUrNa vyaktitvane "jIvaMta zabdakoza' E ka sAhitya, sabhyatA ane saMskAritA-A badhAM ja kSetro emanI kahIne aMjali Ape che. to muni puNyavijayajI emanI # gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 5 gAMdhI gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka : zrI bhagavAna mahAvIra janmakalyANaka divasa nimitte zrI muMbaI jaina yuvaka saMgha dvArA Ayojita virATa vibhUtinA bhavya jIvananI jJAnasabhara, ciMtanayukta, preraka zailImAM padmazrI DaoN. kumArapALa desAI dvArA | || zrI hemacaMdrAcArya kathA || gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI 4 | || prathama divasa - 29-3-2015, ravivAra, savAre 10-00 vAge || kalikAlasarvajJa hemacaMdrAcAryano samayasaMdarbha, mAtA pAhiNIne AveluM adbhuta ciMtAmaNi ratnanuM svapna ane svapnaphaLanuM kathana, bAlyAvasthA, mAtRvAtsalya, mAtA-putre lIdhI dIkSA, 'hemacaMdrasUri' nAmAbhidhAna, rAjA siddharAja sAthe meLApa, "siddhahemazabdAnuzAsana' vyAkaraNa graMthanI racanA-puruSArtha, graMthanI zobhAyAtrAnI ajoDa ghaTanA. | || bIjo divasa - 30-3-2015, somavAra, sAMje 6-00 vAge || kalikAlasarvajJa hemacaMdrAcArya ane samrATa kumArapALano meLApa, mahAmaMtrI udayana, kumArapALanA rAjyarohaNano prasaMga, lokajIvananA praharI, prajAne ApI suvarNasiddhi, amAri ghoSaNA, naitika AdarzonI pratiSThA, prajAmAM sarasvatI ane zauryanI upAsanA mATenA prayatno, dharmaniSTha mAtAne arpaNa, mahAna putra, mahAna mAtA || trIjo divasa - 30-3-2015, maMgaLavAra, sAMje 6-00 vAge || | gujarAtamAM 'hamayuga', vipula akSarajIvana, bahumukhI pratibhA, saMskRta, prAkRta, apabhraMza ane dezya vAmanA graMthapraNetA, 'kalikAlasarvajJa'nuM biruda, gujarAtano suvarNayuga, sAhitya ane itihAsa, zAstra ane kaLA, vyAkaraNa ane tarka, kavitA ane koza, purANa ane yoga jevA viSayo para graMtharacanA, gujarAtI bhASAno prAraMbha, siddhahemanA apabhraMza duhAo, dharma ane vyavahAra, sAdhutA ane saralatA, rAjA ane prajA ema vividha stare sahaja samanvaya sAdhI ApanAra saMskArazilpI, bhaviSyadarzana, ziSyavartuLa, solaMkIyuganA prajAjIvananA sarvakSetrone prakAzita karanAra samartha sAhityapuruSa, yugapuruSane zabdAMjali sthaLa : bhAratIya vidyAbhavana,copATI, muMbaI "gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vize svArthane paramArtha mAnavo e ziyALane siMha mAnavA jevuM che. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka kra
Page #86
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIvI pRSTha 860 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 * sarvadharma samabhAva ane ane kAMta dRSTine joIne te mane choDa emaNe kaI rIte gUrjarabhUmimAM vAvIne ugADyo haze? $ "syAdvAdavijJAnamUrti' tarIke oLakhAve che. kanaiyAlAla munazI ATalAM vibhinna kSetromAM sAteka dAyakA jeTalA dIrghakALa sudhI che ane dhUmaketu jevA gujarAtanA prathama paMktinA sarjakoe paNa emanI emanA jevuM bhagIratha ane ciraMjIva kArya karanAra anya koI vibhUti sAhityopAsanAne bhavya aMjali arpI che. madhyakAlIna gujarAtanA itihAsamAM maLavI muzkela che. bahumukhI ruM huM zrI kanaiyAlAla munazI hemacaMdrAcAryanI 'gujarAtanA pratibhAvALA temanA A virATa vyaktitvane kAraNe gujarAtanA hai 16 sAhityasvAmIonA ziromaNi ane gujarAtanI asmitAno pAyo sAMskRtika itihAsanA A suvarNayugane "hamayuga' gaNavAmAM Ave 6 OM nAkhanAra jyotirdhara' tarIke oLakha Ape che. jyAre hemacaMdrArthanA che. gurjara saMskRtinA be mukhya pAyA ahiMsA ane anekAMta-siddhAMtane haiM * caritrakAra zrI dhUmaketu emane 'harakoI jamAnAnA mahApuruSa" tarIke hemacaMdrAcArya dRDhamULa karI Ape che. arvAcIna kALamAM gAMdhIjIe raeN * Adara Ape che. keTalAke hemacaMdrAcAryane siddhahema, divAkara ane teno jIvananA tamAma kSetromAM prayoga karI batAvyo te jotAM OM Arya suhastinA anugAmI tarIke joyA che, to koIe emanI hemacaMdrAcAryanA jIvanakAryanuM sAtatya gAMdhIjImAM dekhAya. [ sAhityasevAne anulakSIne bIjA pataMjali, pANinI, mammaTa, hemacaMdrAcAryanA sAhityamAMnuM viSayavaividhya AzcaryakAraka lAge piMgalAcArya, bhaTTi ke amarasiMha kozakAra tarIke oLakhAvavAno che. kAvya, nyAya, koza, yoga, chaMda, alaMkAra, itihAsa, purANa huM prayatna karyo che. ane vyAkaraNa-ema aneka viSayo para emaNe zAstrIya pAMDityapUrNa huM 6 judA judA kSetranI emanI siddhine mATe emaNe judAM judAM graMthonI racanA karI che. A graMthomAMthI e paNa khyAla Ave che ke 2 OM vizeSaNo prayojyAM che. chevaTe "kalikAlasarvajJa' kahIne A eka teo maMtra, taMtra, zilpa, vedaka, yaMtra, jyotiSa, yuddhazAstra, hai vizeSaNamAM badhAM vizeSaNono samAveza karavAmAM Avyo. jo ke vanaspatividyA, sAmudrika-zAstra, rasAyaNazAstra, ratnavidyA vagere dIvAna bahAdura kRSNalAla mo. jhaverI to kahe che ke kaLikALasarvajJa vidyAonA paNa jJAtA hatA. & karatAM paNa vadhu uccatA darzAvatuM vizeSaNa vAparo topaNa temAM emanuM samagra lekhanakArya jotAM ema lAge che ke gahana huM = saheje atizayokti kahevAze nahi. ciMtanazIlatA, apratima sarjakatA ane marmagAmI bhAvayitrI pratibhA OM gujarAtanA saMskArajIvana para najara karIe to sAhitya, samAja, vinA ATaluM vipula ane sattvazIla sAhitya eka vyaktinA jIvanakALa ? 6 deza, saMskAra ke sAdhutAnA kSetramAM vyApI jatI emanI tole Ave daramiyAna sarjAvuM lagabhaga azakya che. vidyAbhyAsa, vicAronI huM zuM tevI, bIjI koI vibhUti jovA maLatI nathI. sAMpradAyikatAnI saMkIrNa vizadatA jALavIne viSayanI sacoTa ane sAMgopAMga carcA thAya tevI 6 che dIvAlone oLaMgIne teo potAnA saMyama, sAhitya ane sAdhutAnA ojasvI AlekhanarItinuM Ayojana emaNe karelI graMtharacanAmAM che 8 baLe gujarAtanA saMskArasvAmI, parama sArasvata ane sanmAnanIya sAmAnyatayA jovA maLe che. rAjaguru tarIke mokhare rahyA. emaNe jIvanadharma uparAMta lokadharma, saMskRta uparAMta prAkRta, apabhraMza ane dezya bhASAnA vAvihAra huM rAjadharma ane yuddhadharmanI rAjA ane prajAne yogya samaja ApI. karelo che. emanuM prAkRta vyAkaraNa to samagra bhAratIya vAbhayamAM 6 nirlepa sAdhutA hovA chatAM teo vyavahAradakSa rahyA hatA. vastutaH e viSayanA apUrva ane ananya graMtha tarIke Adara pAmyuM che. temaNe teo vyavahAradakSa vidvadvarya hatA. emAM badhA prakAranI prAkRtane lagatuM vyAkaraNa ApyuM. temaNe svaracita 8 emanI vidvatA mAtra pothIpurANamAM baddha nahotI. tenAthI emaNe kRtio para vistRta svopajJa TIkA lakhI che. lupta thayelA sAhityamAMthI huM huM prajAkIya asmitAno utkarSa sAdhyo hato. koI pada ke mobhAnI aneka avataraNo TAMkIne emaNe lokasAhityanI hRdayasparzitAno 6 che paravA karyA vagara gurjara saMskRtinA pAyAmAM zrI ane sarasvatInI sarvaprathama saMketa Apyo. ke sthApanA karI batAvavA mathato akSarapuruSArtha temaNe jiMdagIbhara anugAmIone mATe gahana viSayane sugama rIte Ayojanabaddha raeN paNa avirata sAdhyo hato. paddhatie AlekhavAno Adarza temaNe pUro pADyo ema kahI zakAya. 9 gurjara dezanA rAjA ane prajA ubhayanA saMskAranirmAtA, temanI A khAsiyata vizada bhASA, prAsAdika zailI ane sarvagrAhI huM huM niHspRhI sAdhu, samayadharmI kuzaLa rAjanItijJa ane gahana paricaya ApatA mImAMsAgraMthomAM khAsa dhyAna kheMce che. "siddhahema8 adhyAtmayoganA UrdhvagAmI yAtrika paNa hatA. prazna e thAya ke kaye zabdAnuzAsana', 'dvayAzraya" mahAkAvya ke 'triSaSTizalAkapuruSacarita' 5 samaye emaNe jIvanamAM kayuM kArya karyuM haze ? sAdhutAnA AcAro jevA vizALakAya graMtho to emanA pratibhAtaMbha jevA che, paNa sAcavIne kaI rIte jAherajIvananI ATalI badhI preraka pravRtti karI "anyayogavyavacchatA trizikA" jevA batrIsa zlokanA nAnA huM haze? azokanA zilAlekhamAM kotarAyela ahiMsAnI bhAvanAno stutikAvyamAM paNa emanI pratibhAnA sphalliMgono sparza thayA vinA huM gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa mAnavI tyAM hoya che jyAM enuM mana hoya che. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSuka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka F IdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhIjIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka : * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI na
Page #87
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIvI | phebruArI 2015 * prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 pRSTha 87 aMtima ' SAMka ka gAMdhI gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka - 4 raheto nathI. zIla vikasyuM hota ke kema e prazna che. vidyAnuM teja rAjAonI AMkhamAM ke huM gujarAtanI bhUkhIsUkI bhUmi para hemacaMdrAcArye Ama sarasvatIno AMjIne prajAjIvananA sarva kSetrone e tejathI prakAzita karanAra samartha huM 2 dhodha vahevaDAvyo ane bhaviSyamAM UghaDanArI gujarAtI bhASAnA saMskRtipuruSa te hemacaMdrAcArya. sAhitya ane itihAsa, zAstra ane 4 OM bIjane tatkAlIna bolatI bhASAnA jalasiMcana sAthe jJAna, vidvattA, kaLA, vyAkaraNa ane tarka, dharma ane vyavahAra, sAdhutA ane sarasatA hai huM zAstrIyatAno puTa caDAvyo e moTA sarbhAgyanI vAta che. tathA rAjA ane prajA ema vibhinna stare sahaja samanvaya sAdhI huM 6 maitrakavaMzano rAjA guhasena saMskRta, prAkRta ane apabhraMza-ema batAvanAra saMskArazilpI eTale hemacaMdrAcArya. AthI ja kaLikALasarvajJa 6 OM traNeya bhASAmAM racanA karato hato tevA ullekho sAMpaDe che. hemacaMdrAcAryanA caritranA lekhaka ane gujarAtI sAhityanA prasiddha OM hemacaMdrAcAryanA A traNe bhASAmAM racAyelA graMtho to maLe che, navalakathAkAra 'dhUmaketu' kahe cheche paNa, ethIye vizeSa temaNe A traNeya bhASAnA koza ane vyAkaraNa hemacaMdrAcArya vinA gujarAtI bhASAno janma kalpI zakAto nathI; ke & racIne ananya abhyAsasAdhana sulabha karI ApyuM. Ane pariNAme emanA vinA varSo sudhI gujarAtane jAgrata rAkhanArI saMskAritA 3 jainetara vidvAnomAM paNa hemacaMdrAcAryanI kRtio Adara pAmI. kalpI zakAtI nathI; ane emanA vinA gujarAtI prajAnA khAsa lakSaNo- 3 meM chaMdazAstranA TIkAkAra halAyudha jevA to hemacaMdrAcAryanI kRtionA samanvaya, viveka, ahiMsA, prema, zuddha sadAcAra ane prAmANika che 6 sIdhesIdhA graMthasaMdarbho ja TAMke che. vyavahArapramAlikA-kalpI zakAtAM nathI. hemacaMdrAcArya mAnava tarIke huM zuM siddharAjanuM zorya ane kumArapALanI saMskArapriyatA mahAna hatA; sAdhu tarIke vadhAre mahAna hatA; paNa saMskAradRSTA tarIke ju huM hemacaMdrAcAryanI sAdhutAnI jyotathI vadhu prakAzita banI. hemacaMdrAcArya to e sauthI vadhAre mahAna hatA. emaNe je saMskAra reDyA, emaNe je meM * vinA solaMkIyuganA suvarNakALanA sImADA mAtra prajAnI bhautika bhASA ApI, emaNe lokone je rIte bolatA karyA, emaNe je sAhitya 19 siddhi-samRddhi sudhI ja sImita raheta. jJAna ane saMskAranA samanvayarUpa ApyuM-e saghaLuM AjanA gujarAtanI nasamAM hajI vahI rahyuM che !' 8 (vizva maMgalama anerAne Arthika sahAya rUA. 2873983+500000+200000=3573983no) ceka arpaNa karavA yojAyela samArohano ahevAla kra gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI paryuSaNa parva daramiyAna Arthika sahAya mATe gujarAtanI zaikSaNika subhaga samanvayathI samagra vRMdAgAna TUkaDI sAthe prArthanA ane gItaOM saMsthA vizva maMgalam-anerAne anudAnanI rakama arpaNa karavA zrI "mere svarameM bhara do jAna..' thI samagra vAtAvaraNane jIvaMta banAvyuM. IM meM muMbaI jaina yuvaka saMghanA 14 sabhyo tA. 31-1-2015nA e saMsthAnA sarjaka ane preraka evA vaMdanIya bhAIzrI goviMdabhAIe * sthAne gayA. sarva AmaMtrita mahAnubhAvono paricaya ApI svAgata karyuM ane ke tA. 31-1-2015nA sAMje sarve 14 sabhyo anerAnA jaNAvyuM ke Aje anerAnA AMgaNe suvarNa avasara upasthita thayo 5 maMgalamaya vAtAvaraNamAM pravezyA. saMsthAnA sarjaka RSi-daMpatI che. Aje amAre tyAM jaina yuvaka saMghanA mahemAno khAsa Arthika ke goviMdabhAI rAvaLa ane sumatibahene sarvenuM aMtaranA bhAvathI sahayoga ApavA AvyA che. vizva maMgalam parivAra vatI saunuM hai huM svAgata karyuM. te ja rAtre saMsthAnI vidyArthinIoe bhAvagItano hArdika svAgata karavAmAM AvyuM. 6 maMgaLamaya kAryakrama prastuta karyo. saMsthAnA pramukhazrI manubhAI paTelanI nAdurasta tabiyatane kAraNe zuM bIje divase eTale tA. 1-2-2015nA savAre dasa vAge eka upasthita na rahI zakatA temaNe premabharyo patra pAThavyo hato jenuM hai * bhavya samAraMbhanuM, ceka arpaNa mATe, Ayojana thayuM. vAMcana saMsthAnA upapramukha zrI ramaNabhAIe karyuM ane sAthe sAthe atre prastuta che kAryakramanI pavitra jhalakaH saune AvakAryA. | vizvamaMgalam anerA khAte muMbaI jaina yuvaka saMghanA upakrame saMsthAnI vidyArthinI bahenoe sUtaranI AMTI ane gUlachaDI huM Arthika sahayoga arpaNa samAraMbhanuM Ayojana tA. 1-2- ApIne mahemAnonuM bhAvasabhara svAgata karyuM. sau mahAnubhAvonI OM 2015nA roja saMpanna thayuM. upasthitimAM dareka mahAnubhAvanA zubha haste dIpa prAgaTya karI A kAryakramanA zubhAraMbhe saMsthA vaDA ane sonA preraNAmUrti kAryakramane khullo mukavAmAM Avyo. 6 evA vaMdanIya pU. sumatibahenazrIe sAja, vAja ane avAjanA jaina yuvaka saMghanA sabhyono paricaya saMghanA upapramukha zrI | gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vize dayAnI apekSA rAkhe te ahiMsA khoTI. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka ka
Page #88
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jI atha pRSTha 880 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima * hSAMka ka ke nitInabhAI sonAvAlAe Apyo. meMgogala ane zramadAnanI vAto karI kahyuM ke saMsthAnI sAdAI sAthe huM samAraMbha pramukha zrI DaoN. zrI dhanavaMtabhAI zAhanA haste pU. bhAI soMdarya jovA maLyuM. saMskRtinuM avagAhana thaI rahyuM che te samaye huM huM ane bahenane Arthika sahayoga peTe vizva maMgalam anerA-vRMdAvananA anerAnA saMskAro yathAvat jovA maLe che ane vizva maMgalam sAcA $ zaikSaNika vikAsa arthe rUA. 28,73,983- lAkhanI mAtabarakamano arthamAM uttama keLavaNInuM kAma kare che tema jaNAvyuM. zuM ceka gujarAta vidyApIThanA kula nAyaka DaoN. anAmika zAhanA haste sAbarakAMThA jillAnA eDIzanala kalekTarazrIe jaNAvyuM ke huM huM vizva maMgalam saMsthAne arpaNa karAyo. uparAMta e ja samaye dAtA pIyUSabhAI saMsthAnuM Akasmika darzana karatAM huM samagra vAtAvaraNathI khUba 6 OM koThArIe bIjA pAMca lAkhanA dAnanI jAherAta karI. A pAMca lAkha prabhAvita thayo chuM. temaNe jIvanamAM keLavaNInuM mahattva samajAvyuM che OM vidyArthIonA pravAsa mATe vAparavA vinaMti karI ane yuvaka saMghanA sabhya ane anerA gujarAtanI khyAtanAma saMsthA che te rIte kadara karI. OM dAtA zrI bipinacaMdra jaine potAnA taraphathI vadhu be lAkha arpaNa karavAnI gujarAta vidyApIThanA kulanAyaka zrI anAmikabhAI zAhe pote ke OM bhAvanA mokalI. Ama dAnanI rakama rUA.35,73,983/- thaI. A samaye rasAyaNazAstranA prophesara hovA chatAM bALapaNanA zikSaNanA prasaMgo tu samagra mAhola, sau grAmajano, kArobArI sabhyo, kAryakartAgaNa vigere parathI AvI buniyAdI vicArone varelI saMsthAo pustakIyA jJAnane che ane samagra parisara ekadama bhAvavibhora banI gayuM. badale jIvanalakSI pAtheya pUruM pADe che tema jaNAvI vidyApITha ane huM jaina yuvaka saMghanA sabhya ane dAtA zrI pIyUSabhAIe saMsthAnI anerAnI bhraSTAcAranA samayamAM paNa nItimattAnI kAmagIrInI huM 6 kadara karI kAryakramamAM prAsaMgika vaktavya ApyuM. kAryakramamAM upasthita prazaMsA karI. OM saMsthAnA bhUtapUrva vidyArthinI ane sA. kAM. jillA paMcAyatanA samAraMbha pramukhazrI DaoN. dhanavaMtabhAI zAha saMsthA bhAvAvaraNathI OM pramukhazrI zAMtAbahene potAnA vidyArthI jIvananA saMsmaraNo vAgoLyA. khUba prabhAvita thayA ane jaNAvyuM ke huM anerAmAM pravezyo tyArathI te * bhUtapUrva vidyArthI ane nivRtta AcArya mohanabhAI paTele paNa ja premanA vartuLa maLatA rahe che. "parama prema parabhrama..' nAnAlAlanI ka 8 anerAno temanA jIvana ghaDataramAM phALo ane samAja upara anerAnI ukti gAI saMsthAnA guNagAna gAyA. saMsthAnA vaDA goviMdabhAInI ? = thayelI Arthika, sAmAjika asaronI jhAMkhI karAvI. aMdara gAMdhI ane vinobAnA saMskAronA darzana thAya che tema jaNAvyuM. OM bhUtapUrva vidyArthinI ane madresA prA. zALAnI AcAryAzrI saMsthAno mAhola zAMti niketana jevo lAgyo. gujarAtamAM zuM huM yAsmInabAnue lAgaNIsabhara ane premapUrvaka pU. bhAI-bahenonI gaNyAgAMThyA kAryakaro ja navI tAlImanA mUlyone sAcA arthamAM 6 kAryanItino paricaya karAvyo. caritArtha kare che. meM saMsthAnA bhUtapUrva kAryakara zrI rAmabhAIe kahyuM ke huM Aje je aMtamAM, saMsthAnA maMtrIzrI sumatibahene sauno AbhAra vyakta [ je kAMI chuM te vizva maMgalam anerAne pratApe chuM. temaNe pU. bhAI- karyo ane meLavela Arthika sahayogano sAcA mArga upayoga thAya * bahenano jIvanabhara RNI rahIne anerAno RNAnubhAva vyakta enI khAtrI ApI ane amArI saunI javAbadArI khUba vadhI jAya 3 karavAnI vAta karI. che tema jaNAvI samAjamAM thatA prasaMgonA khoTA ThaThArAne ochA che sAbarakAMThA jillAnA keLavaNIkAra ane lekhaka bhAIzrI kezubhAI karI samAjanA vikAsamAM potAnuM yogadAna ApavA saune jaNAvyuM. huM { desAIe saMsthAnA janaka avasara chelle - anerAnA so e huM janetA, zIva-pArvatI jevA samUhamAM amArI saMgamanI re bhAIzrI goviMdabhAI ane jIvanasaMdhyAe jana-pradAna zibiro duniyA...' gIta gAIne kAryakramanuM sumatibenanI jIvana ghaDataranI gujarAta vidhApITha para gAMdhI-gIto, AMnaMdaghanastavana pado samApana karyuM. 5 kAryazailIne vakhANIne anerAnI ane dhyAna saMgIta tAlIma zibiraH kAryakramanA samApana pachI so 6 kra ane rAIne sAcA arthamAM prA. pratApakumAra TeliyA, sumitrA ToliyA dvArA mahemAno, kAryakartA ane 6 biradAvI. saMgItavaMde 'ame zani 21 phebruArIthI 28 phebruArI sudhI. vidyArthIo samUha bhojanano ? premanagaranA vAsI...' gItathI | kevaLa sumadhura kaMTho mATe ja. AsvAda mANI chUTA paDyA huM re samagra vAtAvaraNane premamaya vigato ane nAmAMkana (rajisTrezana) : gu.vi. saMgItAcArya zrI narendrabhAI ' darekanA citta upara A kAryakramanI huM banAvI dIdhuM. maharSi (09825389058) athavA ToliyA daMpatI, beMgalora ja asa je na yuvaka saMghamAMthI (09611231580, 09845006542.) satya-prema-karUNA. padhArela zrI kAkubhAIe anyatra pUrvAyojano mATe paNa Ayojaka mitro-saMsthAonuM svAgata che. * * * * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI na ne anerA / gujarAta jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka : gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa hRdayanA siMhAsana para Izvara paNa bese ne zetAna paNa- evuM na thaI zake. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka praka
Page #89
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIvuM a phebruArI 2015 0 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 pRSTha 89 aMtima 5 hSAMka ka zrI muMbaI jaina yuvaka saMgha dvAkya 80 mI karyuSaNa vyAkhyAnamALAnuM Ayojana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 5 gAMdhI adhyAya vizeSaka gaMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka A vyAkhyAnamALAnA badhAM vyAkhyAno ane bhakti saMgIta Apa saMsthAnI veba sAITa upara sAMbhaLI zakazo. Website: www.mumbai_jainyuvaksangh.com . email:
[email protected] Web Editor: Hitesh Mayani-9820347990 (tA. 2 oNgasTa 2014thI tA. 29 oNgasTa 2014) (Disembara 2014nA aMkathI AMgaLa) rIte karavA? bALaka mAtAne caMdAmAmA dekhADavAnuM kahe che tyAre mAtA AkAzamAM caMdAmAmA tarapha AMgaLI kare che. bALaka AMgaLI ? vyAkhyAta-dasa : 26 ogasTa tarapha dRSTi kare che. AMgaLI je tarapha jovAnuM kahe che tyAM ApaNe ke | viSaya : niyamasIra jotA nathI. deva, dharma, guru ane zAstra eka dizA tarapha eTale ke jaina ekamAtra evo dharma che ke je kahe che ke ApaNA zuddha AtmA tarapha AMgaLI dekhADe che. paraMtu ApaNe te $ badhA bhagavAna cho ane tame bhagavAna thaI zako cho. tarapha eTale ke AtmA tarapha jotA nathI. jaina dharma eka ja evo dharma [DaoN. priyadarzanA jena chellA 30 varSathI jena dharma vize bhaNAve che je kahe che ke badhA bhagavAna cho ane badhA bhagavAna thaI zako IM de che. hAla teo madrAsa yunivarsiTImAM risarca phAunDezana phora cho. mArA dAdA mArA nAme eka karoDa svarNamudrA karIne gayA che. huM OM jenolojI ane prAkRta sTaDIsanA korsanA saMyojaka che. temaNe paNa mane tenI jANakArI ke jJAna nathI. tethI huM karoDapati kahevAuM? 6 jainolojInA viSaya sAthe ema.e., ema.phIla. ane pIeca.DI.nI hA ane nA baMne javAba hoI zake. te rIte ApaNe bhagavAna chIe 6 5 DigrI meLavI che. teo jaina sAdhu-sAdhvIone prAkRta bhASA bhaNAve ane nathI. jaina dharmanI philasUphI rIleTIvITI ane anekAMtanI rIte 6 $ che. ahiMsA, aparigraha ane anekAMta jevA mUlyonA prasAra mATe rajU thayelI che. mane koI kahe ke karoDa rUpiyA tArA che, to huM prazno huM kAma kare che. jIvananA sArabhUta tattvo meLavIne AtmAne paramAtmA pUchIne pAkI khAtarI karIza. tenAthI mArI zraddhAne pAkI karIza. te huM huM banAvavo te niyamasAra.]. rIte mane jJAna thaI jAya mArA AtmAmAM anaMta sukha, anaMta darzana, re DaoN. priyadarzanA jene 'niyamasAra' vize vyAkhyAna ApatAM jaNAvyuM anaMta jJAna ane vIrya samAyelA che. je rIte siddha bhagavAna anubhavI ? 5 hatuM ke kuMdakuMda AcAryae niyamasAranI racanA karI che. te zauryasenI rahyA che te rIte mArAmAM anaMta jJAna ane sukha laherAya che. tyArapachI raeN { prAkRtamAM lakhAyo che. tenI 187 gAthA ane bAra cepTara (prakaraNa) huM pAMca Indriya ane viSayomAM bhaTakavAnuM baMdha karIza. A samajaNathI che. te bAra adhikAra ke prakaraNanA nAma, jIva, ajIva, zuddhabhAva, mArI jIvanazailI badalAze. kuMdakuMda AcArya kahe che ke AtmAnuM chuM OM vyavahAracaritra, pratikramaNa, pratyAkhyAna, Alocana, prAyazcitta, dhyAna kevI rIte karazo? aham roko. huM ekalo chuM. A zarIra hai paramasamAdhi, paramabhakti, nizcaya Avazyaka ane zuddha upayoga che. mAruM nathI. to makAna, dhana, zahera, samAja ane rASTra vigere mAruM che niyamasAra graMtha syAdvAda zailImAM lakhAyo che. kevI rIte thaI zake. A badhA vyavahAramAM hoya che. ApaNe cennAIthI sUrya niyama anusAra uge ane asta thAya che. zarIranA pratyeka dilhI jaIe to mArgamAM vijayavADA Ave ja. vrata, niyama, che koSa niyama mujaba ja kAma kare che. paramAtmAne bahAra zodhavAthI paccakhANa, bhakti, tapa ane tyAga Avaze. A vyavahAra mokSamArga OM huM nahIM maLe. tene AtmAmAM zodhavo joIe. kudarata paNa niyamathI che. ApaNe nizcaya mokSa mArge AgaLa vadhavAnuM che. vyavahAra mokSa huM 6 cAle che. jaina dharma mAne che ke Izvara kartA nathI. AtmA ane mokSa mArge cAlatA aneka janmo thayA. ApaNe je karavAnuM che te na karyuM. 6 TaeN mATe paNa niyama che. AtmA sva-taMtrathI saMcAlita che. te svataMtramAM ApaNe para sthAnamAMthI sva sthAnamAM AvavAnuM che. AtmA paramAtmA 3 Ave tyAre te mokSa che. sva Ave nahIM ane paramAM rahe to te saMsAra che. e ApaNe sAMbhaLyuM che e sArthaka kyAre thAya? besIne paramAtmA # dazA che. jIva adhikAramAM kahevAyuM che ke jIvanI cAra gati nathI bhAvano anubhava karIe to te sArthaka lekhAze. adhyayana eTale ke 5 ke tethI koI jIva kAyamI rIte koI gatimAM raheto nathI. te karma anusAra adhikAra traNamAM kahevAyuM che ke AtmAne bhajo. bhAva pAMca prakAranA hUM huM gatimAM bhramaNa kare che. ApaNo AtmA zuddha sonA jevo che. sonAnI che. pahelo audAyika eTale karmanA udaya vakhate thAya te bhAva. bIjo zuM cena kicaDamAM paDI hoya to tame tene azuddha kahezo? sonAnI cena kSAyika eTale karmano kSayabhAva. trIjo kSAyozamika eTale karmanA hai azuddhithI viMTAyelI che te rIte AtmA narka, nigoda ke mokSamAM kSayopazamathI thAya te bhAva. cotho pakSamika eTale karmanA upazamathI re hoya paNa te so TacanA sonA jevo che. mokSa mArganI zarUAta thAya te bhAva. pAMcamo paraMpAriNAmika eTale zuddha AtmAno bhAva. huM zuM rIalAIjhezana sAthe zarU thAya che ane te enalAITanamenTa athavA te AtmAnA pariNAmane pragaTa kare te paraMpariNAmika bhAva. te naraka, phU = selphaebsorpazana sAthe pUrNa thAya che. siddha bhagavAnanA darzana kevI nigoda ane siddha bhagavAnamAM atyAre paNa che. je teno Azraya le ? "gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vize ' satyanA upAsaka mATe stuti ane niMdA samAna che.) vatano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya viroSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI 4
Page #90
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jI ( pRSTha 900 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 ke te mokSa prApta kare. Avazyaka eTale zuM? parama zuddha nizcaya nayathI (kAyA pratye potAnApaNuM tajavuM) ane pratyAkhyAna (AtmAmAM mukeluM ka zuM karIe te. jinavANI AtmAnI vANI che tene anusaro. Aja sudhI jJAna e pratyAkhyAna)no samAveza thAya che. AtmAmAM rahevuM ane che ApaNo AtmA ajJAna, kazAya ane mithyAtvane vaza thato Avyo anAcAra choDI AcAramAM sthira bhAva karavo e pratikramaNa che. zuddha re che. niyamasAramAM cha Avazyaka (je karavuM jarUrI che)no ullekha che. bhAvamAM sAdhanA kare e sAdhu che. potAnA AtmAne na jANo e che huM temAM sAmayika, 24 tIrthakaronI stuti (arihaMta paramAtmAnI aparAdha che. du:khanI paraMparAne toDavA niyamasAra banAvAyo che. hai EUR pratimAne juo tyAre potAnA AtmAnA darzana karo), vaMdanA (guru ApaNe mRtyu nahIM paNa mRtyunI paraMparAne, karma nahIM paNa tenI bhagavaMto jyAM vaMdana kare che tyAM huM paNa jhukuM), pratikramaNa (prati paraMparAne toDavA, pApane nahIM tenA mULa kAraNonI paraMparA toDavAnI chuM eTale pAchA pharavuM. kramaNa eTale potAnAmAM AvavuM), kAyotsarga che. (vadhu vyAkhyAno mArca 2015nA aMkamAM) gAMdhI gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka " gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 'zrI muMbaI jaina yuvaka saMghanI vividha pravRttio * 'prabuddha jIvana' (saMghanuM mAsika mukhapatra) dara mAsanI 16 tArIkhe pragaTa thAya che. koI paNa prakAranI jAxkha prakAzita nahi karatuM ane ciMtanAtmaka vicAro pragaTa karatuM saMsthAnuM mukhapatra. huM * zrI sevaMtIlAla kAMtilAla TrasTa Arthika sahayogathI cAlatI paryuSaNa vyAkhyAnamALA * sva. dIpacaMda tribhovanadAsa zAha TrasTanA upakrame ciMtanAtmaka prakAzano sva. vidyAbena mahAsukhalAla khaMbhAtavALA prerita 'premaLa jyoti'nA upakrame jarUrIyAtavALAne davAnI madada karato vibhAga zrI jamanAdAsa hAthIbhAI mahetA ane bhAnu ceriTI TrasTa upakrame jarUrIyAtavALA parivArone anAja Apato vibhAga - sva. sarasvatIbena DAhyAbhAI javerI cazmAbeMka phaMDa upakrame jarUrIyAtavALA parivArane cazmA ApavAmAM Ave che. 2 0 zrI kizora TIMbaDiyA keLavaNI phaMDanA upakrame vidyArthIne skaoNlarazIpa ApavAmAM Ave che. * vidyAbena mahAsukhalAla khaMbhAtavALA mahAvIra vaMdanA upakrame dara varSe mahAvIra jayaMtI nimitte bhakti saMgItano progrAma karavAmAM Ave che. * prabuddha jIvana nIdhi phaMDa : 'prabuddha jIvana' mAsika mukhapatra mATe Arthika sahAya svIkArato vibhAga * mahAvIra janma kalyANaka divasa nimitte jaina tIrthakaro ane muni bhagavaMtonA jIvana ane ciMtananI kathAonI tridivasIya prastuti-atyAra sudhI gotama kathA, mahAvIra kathA, nema-rAjula kathA, RSabha kathA, pArzva-padmAvatI kathA ane 2015mAM hemacaMdrAcArya kathA. * jaina dharmanA mahAna graMthonA svAdhyAyanI tridivasIya zibiro. A varSe 2025mAM gurudeva rAkezabhAI jhaverInI amRtavANI dvArA tA. 5,6,7 menA tridivasIya 'uttarAdhyayana' sUtra upara svAdhyAya. Apa uparanI koI paNa pravRtti mATe ApanA dAnano pravAha vahAvI zako cho. lagabhaga 87 varSathI saMsthAnuM vaicArika mukhapatra 'prabuddha jIvana" pragaTa thAya che. Apa koI paNa eka aMkanA rUA. 20,000/-nuM dAna ApI e aMkanA dAtA banI zako cho. vicAra dAna e uttama dAna che. A dAnathI Apa banne dAnanA lAbhArthI banI zako cho. vividha pravRttio ane tenA saMcAlako premaLa jyoti - jamanAdAsa hothIbhAI mahetA anAja rahita phaMDa saMcAlako : saMcAlako : zrImatI nirubahena subodhabhAI zAha Te. naM. 23631285 zrImatI ramAbahena vinodabhAI mahetA mo. 9619195938 zrImatI puSpAbahena caMdrakAMta parIkha Te. naM. 238736 11 zrImatI uSAbahena pravINabhAI zAha mo. 9819782197 - kizora TiMbaDIyA keLavaNI yojanA phaMDa zrImatI puSpAbahena caMdrakAMta parIkha Te. naM. 23873611 saMcAlako : bhAtu ceriTI TrasTaH atAja rahita phaMDa zrImatI ramAbahena vinodabhAI mahetA mo. 9619195938 saMcAlako : - zrImatI uSAbahena pravINabhAI zAha mo. 9819782197 zrImatI uSAbahena pravINabhAI zAha mo. 9819782197 ku. vasubahena caMdulAla bhaNazAlI mo. 9821168319 zrImatI ramAbahena vinodabhAI mahetA mo. 9619195938 zrImatI puSpAbahena caMdrakAMta parIkha Te. naM. 238736 11 * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa sevAmAM vyatIta thAya te jIvana sAcA arthamAM saphaLa che. | vatano aMtima adhyAya viroSAMka :
Page #91
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIva che a phebruArI 2015 0 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 91 aMtima 5 hSAMka ka mAd-ucdbhAd | (1) gAMdhI jIvono aMtima adhyAya viroSaka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya viroSaka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI nAtAlanI pUrvasaMdhyAe tamArA taraphathI "prabuddha jIvana'nA hai sau prathama Ape mokalelA 'prabuddha jIvana'nA Disembara 2014nA vAcakone kaIsa karaNAnidhi-mAnava mitra' lekha vAMcavA maLyo huM 6 aMka mATe Apano khUba khUba AbhAra mAnuM chuM. tethI khUba prasannatA thaI. "AtmA e ja paramAtmA', zuddha, buddha ane huM OM emAM Ape nAtAla parvane dhyAnamAM rAkhIne khUba suyogya rIte nitya AtmAnI jhAMkhI thaI. lokone sArA ane sAcA mArge , 2 prabhu IsunA jIvana ane saMdeza vizenA pATho bAIbalanA 'navo vALavAnI, mahAtmA IsunI bhAvanA ane lAgaNInI pratIti thaI. * rka karAra'mAMthI mUkyA che. ekeka pATha sAthe Ape suMdara rIte zIrSaka prabhumAM, atUTa zraddhA paNa utpanna thaI. che tathA kaDI-kalamo paNa sAthe ApyA che. AbhAra ane abhinaMdana.. | 'jIvo ane jIvavA do', pazu-pakSIo, AvatIkAlanI ciMtA hai huM ApanI sAthe so TakA sahamata thAuM chuM ke "pratyeka vyaktie karatA nathI. kudarata te bAbatane saMbhALI le che. kIDIne kaNa ane zuM svadharmane samajavA mATe paNa anya dharmagraMthonuM vAMcana karavuM joIe.' hAthIne maNa pUro pADatI kudaratanI najIka rahevuM sAruM, tenAthI dUra che huM ApanI A vAta mArA anubhavanI paNa vAta che. huM laMDanamAM ( patrakAratvano abhyAsa karato hato tyAre mArA vAMcana ane javAthI pArAvAra muzkelIono sAmano karavo paDe che. chatAM meM abhyAsane kAraNe aMgrejI lokone huM hindu dharma, rAmAyaNa, mAnavIe parizrama to karavo ja paDe. nAnI evI kIDI paNa niraMtara 6 mahAbhArata ane gItA vize pravacano ApI zakyo chuM. cAlatI rahe che. potAnuM ghara banAvIne, bhAvi peDhIne uchere che. che 5 vividha dharmanA dhArmika graMthonuM vAMcana mANasane vizALa dRSTi AcArya rajanIzajI paNa kAyama vehatA rahevAnI vAta karatA. te Ape che. vividha dhArmika graMthomAMthI mANasa khuda potAnA jIvana chatAM Aja sa chatAM Aje samAjamAM je Arthika asamAnatAno mAhola sarjAI che uM mATe preraNA paNa meLavI zake che. rahyo che tene sthAne saune potAnA jIvana jarUriyAtonI cIja 8 phAdhara vargIsa pola, esa. je. vastuo, saraLatAthI maLI rahe, tevA vAtAvaraNanuM nirmANa karavuM ? DAyarekTara rahyuM. zoSaNane sthAne poSaNanI bhAvanA jaDaze to samAjamAM zAMti amIbelA bilDIMga, sanmAna haoNTala pAse, apa InkamaTekSa anDara brija, ane sthiratA jaLavAI raheze. amadAvAda-380 014. Teli. : (079) 27542922, IsunuM rAInA dANAnuM dRSTAMta preraka rahyuM. jeo dehane haNe che mo. : 94295 16498 pheksa : (079) 2750063. paNa AtmAne haNI zakatA nathI, tenAthI Darazo nahIM. Izvarano- 9 (2) kudaratano Dara rAkhazo. vAto vicAravA jevI rahI. chevaTe to AvA cha tA. 25 Disembara eTale prema ane karuNAno divya saMdeza mahAtmAne, samAje krosa para laTakAvIne temanA dehanuM bhale rUpAMtara ! huM ApanAra Isu khristano janmadina. Disembara 2014nA "prabuddha karyuM, AtmA amara che. zuM jIvana'no taMtrIlekha Isune kendrita che. te sarvathA prasaMgocita rahyo. hirajIvata thAtakI 5 pA. 7 paranA zabdo hindu dharmanA karmanA tattvajJAnanI puSTi kare che. sItArAma nagara, porabaMdara baMne vacce keTaluM sAmya. | (4) $ "ame khAzuM zuM, pIzuM zuM ke paherazuM zuM enI ciMtA karazo nahi. prabuddha jIvana"no Disembara aMka maLI gayo. taMtrI lekhamAM IzunI e badhA vastuo pAchaLa to nAstikA ja paDe. tamArA parama pitAne vAta khUba ja sarasa rIte karavAmAM AvI che. mArA manamAM tattvajJAnane khabara che ke tamane A badhAnI jarUra che, eTale tame sauthI pahelAM lagatA aneka savAlo saLavaLatA hoya che paNa mane phAdhara vAlesanuM 2 IzvaranA rAjyanI ane eNe IcchelA dharmAcaraNanI pAchaLa paDo. lakhela nAnuM pustaka "giripravacana' vAMcavAthI je samAdhAna maLela che huM eTale A badhI vastuo tamane maLI raheze.' che te anya dharmagraMtho vAMcavAmAMthI maLela nathI. zrImad bhagavad gItA paNa kahe che: ane tyArabAda kedAranAthajInuM pustaka "viveka ane sAdhanA' $ karmaNyevAdhikAreSu mA phaleSu kdaacn| vAMcIne eTaluM samajAI gayuM ke tattvajJAnamAM rahelA matabhedonI hai HzAMtilAla gaDhiyA carcA keTalI nirarthaka che, saMpradAyo tamAma arthahIna che. guNavikAsathI re 'sAketa', 6, gurukRpA sosAyaTI, pANInI TAMkI pAchaLa, haranI roDa, vaDodarA-390 006. phona : 0265-2481680 vadhu mahattvanuM kazuM ja nathI. gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vize. tophAno Ave to paNa samudra potAnI zAMti choDato nathI. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka
Page #92
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jI | | pRSTha 920 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima s' hSAMka pa che . * aneka vidvAnoe lakhela che mahAvIranuM mAtra ne mAtra satya adhArita aitihAsika keTalAka bIjAne ane trIjA huM ke rAmAyaNa ane mahAbhArata vi. jIvanacaritrahave sau jainone maLavuM joIe. keTalAka trIjAne vaLagI rahe che. je graMtho itihAsa nathI paNa Ama ApaNe mahApuruSonA 4 mahAkAvyo che. AvA kathA kAvyomAM aneka prakAranI aprAkRtika bhAgalA pADI nAkhIe chIe ke A tArA ane A mArA mahApuruSo che ghaTanAo ane camatkAro sahelAIthI umerI zakAya che. brahmA, viSNu, ke bhagavAno. eTaluM samajatA nathI ke eka ja paramazakti tamAma hai 6 maheza, gaNeza, sUryadeva, Indra, agnideva, vAyudeva, varUNadeva, mahApuruSone koI ne koI khAsa mizana soMpIne jagata para mokale huM OM caMdradeva, zanideva, jagadaMbA mAtAjIo vi.vi. A badhA porANika che ane badhA ja mahApuruSo e samagra mAnavajAtanI mUDI che. parama * pAtro che ane emanI mahAnatA darzAvavA temanA bhakto vividha zaktie temane soMpeluM kArya karIne teo jagatathI vidAya le che. je prakAranA aprAkRtika, avaijJAnika ane camatkArika prasaMgo AlekhI AvA mahApuruSo bhUtakALamAM asaMkhya hatA, vartamAnamAM paNa asaMkhya OM zake. mahApuruSo jagatamAM hayAtI dharAve che ane bhaviSyamAM asaMkhya daM E paraMtu mahAvIra e navalakathAnA pAtra nathI paNa aitihAsika mahApuruSo AvatA ja raheze. mahApuruSonI Avana-jAvana para 3 8 vyakti che. enA jIvanacaritramAM kRtrima ghaTanAo ane camatkArika kyAreya paNa pUrNavirAma hotuM nathI. alpabuddhinA ApaNe ema meM huM prasaMgo umerI zakAya nahIM. ApaNA pUrvAcAryoe mahAvIranA kathAtmaka mAnI laIe chIe ke have basa. jeTalA bhagavAno AvavAnA hatA 6 jIvanacaritramAM ghaNAM prasaMgo varNavyA che. zraddhALu jeno kSamA kare paNa khuda te badhA ja AvI gayA che, navA have AvavAnA nathI. Avo nirNaya 2 OM mahAvIrano janma paNa avAstavika prasaMga rUpe zvetAMbara paraMparAmAM karavAnI koI ja sattA ApaNane ApavAmAM AvI nathI. * svIkArAyelo che. RSabhadattanA putrane trizalAdevI janma Ape e AkhIye mAruM cAle to kama se kama ApaNA jaina samAja (sAdhu-sAdhvI- dai ghaTanA khuda mahAvIra, temanA pitA RSabhadatta tathA trizalAdevI e traNeya zrAvaka-zrAvikA) ne vinaMtI karuM ke bIjuM je kAMI vAMcavuM hoya te ke huM vyaktio mATe bhAre apamAnajanaka che. sauthI vadhAre kaphoDI sthiti to jarUra vAMco paNa 'giri pravacana' to acUka vAMco ja. 3 bicArA siddhArthanI thAya che jeno bilakula vicAra kathAsarjaka AcAryoe satya, ahiMsA, dayA, dhIraja, karuNA, sahanazIlatA, pramANikatA, 4 OM karyo ja nathI. pavitratA, saralatA, prema, vinamratA, vi.vi. koInI aMgata milkata huM jyAre ApaNe sau jANIe chIe ke svarga ke devaloka nAmanI nathI. "giripravacana' vAMcyA pachI ATaluM samajAI gayA bAda 'tattvanuM chu temaja naraka nAmanI koI jagyA che ja nahIM ane Indra nAmano koI TIMpaNuM tuccha' (saujanya narasiMha mahetA) lAgaze ane "aMte to 6 OM deva kadI hato ja nahIM ane che ja nahIM. hemanuM hema hoya' e paNa samajAI jaze ane pachI tamAma saMpradAyo che 8 ApaNe jene mahAna deva tarIke Indrane mAnIe chIe e Indrane kharI paDaze. che. duniyAnI 700 karoDanI vastImAMthI 95 TakA athavA ethI paNa Disembara aMkamAM taMtrI lekha uparAMta zrI anAmIjIno lekha tathA ke huM vadhAre loko jANatA ja nathI, oLakhatA nathI, svIkAratA nathI. zrI pannAlAla khImajI cheDA ane zrI rAjendra zAhanA pratibhAvo huM 3 jagatanA loko mATe ApaNA mahAna IndranI kImata eka phUTelI uttama lAgyA. A saune ghaNA ghaNA dhanyavAda. 8 koDI jeTalI paNa nathI. nzAMtilAla saMghavI ke huM je paurANika pAtra hoya, vArtAnuM pAtra hoya enI kathA banAvAya RH/2 puNyazrI eNpArTamenTa, kAzIrAma huM huM paNa je itihAsanuM pAtra hoya ane te paNa evuM pAtra je koI agravAla haoNla pAse, amadAvAda-380015. 6 che mahAna dharma pravartaka hoya tenI kathA banAvAya nahIM. = mahAvIranuM mAtra ne mAtra satya AdhArita aitihAsika jIvanacaritra Dise. aMkamAM dUdha viSe sarasa lekha vAMcavA maLyo. ghaNAM vAcakoe paNa have sau jainone maLavuM joIe. pahelI ja vAra dUdha viSe ATaluM jANyuM haze. vaLI dUdha nirdoSa AhAra che mAtAne peTe janmelo koIpaNa mANasa bhagavAna hoI zake nahIM che evI "khoTI chApane bhUMsavAnuM A lekhathI banyuM che. ApaNA huM huM ane sarvajJa hoI zake nahIM. bhagavAna to e che je asaMkhya pRthvIo sAdhu-sAdhvIjI mahArAjo paNa dUdhane nirdoSa gaNI, khorAka tarIke huM ke ane samagra brahmAMDano sarjanahAra che, svAmI che, niyAmaka che. je dUdhane prAdhAnya ApatAM joyAM che. hai paramazakti-paramAtmA che. (atre paramAtmA eTale NATURE) ApaNAM dezamAM dUdhALA pazuo para je rIte jora-jUlama thAya ApaNA sahita duniyAnA moTA bhAganA loko eka bhUla karatA che, videzamAM eTalo nahIM ja thato hoya! rahyA che. keTalAka loko eka mahApuruSane vaLagI rahe che to bIjA prastuta lekhamAM dUdhanA AhArane mAMsAhAra barAbara gaNyo che gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa sannA saMga vinA AtmA sUkAI jAya che. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI na
Page #93
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIruM |a phebruArI 2015 * prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 93 aMtima 5 hSAMka ka gAMdhI * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka gAMdhI jIvono aMtima adhyAya viroSaka ke te sarvathA ucita che. evA jainonI bhASAzakti sArI che. huM have pachI baoNna-cAInA krokarIno vadhato (khoTo) moha ghaTe e IkIrticaMdra zAha 2 bAbata paNa lakhajo. RSabha mahala, hAjI bApu roDa, 6 Drameza bApAlAla zAha malADa (IsTa), muMbaI-400 097. hai 703, nUtana nivAsa, bhaTAra roDa, surata-395001. prabuddha jIvana-sAmayika viSe divALI aMka pachIno Disembara aMka paNa maLyo. dharmanI bhAvanAne prabaLa banAvanArA lekho dvArA Apa satata IM lekhonI vividhatA temaja lekhakonI vividhatA A aMkonI 'prabuddha jIvana' sAmayikamAM prAsaMgika prayogazIla bhAvanA poSI ? ( vizeSatA che. vaLI taMtrInI bAja-najaramAMthI pasAra thatAM lekho rahyA cho. uttama kakSAnA lekhakono tamane uttama sahakAra maLe che. sAmAnya nathI rahetA. aMkanuM kavara peja basa satata ekITaze nihALyA karIe tathA 2 varSothI prakAzita thatA (63 varSa) prabuddha jIvananA aMko A ja zAradAnA caraNamAM mastaka namAvI de tevI kRtiothI aMkanuM sAmarthya 3 ke dhyeyathI prakAzita thatA rahe che-A vizeSatA che. vizeSa mahattvanuM banAvI rahyA cho. meM eka nAnakaDuM sUcana kAravA mana thayuM che. prabuddha jIvana'nA have lokagIto, lokaprArthanAo, sAdhucaritronI bhAvanAo 6 zuM prakAzana kAryane jALavavA vAcakonA lavAjama ane tathA rASTrabhAvanAne poSe tevA lekhonI mijabAnI vAcaka jarUra saujanyadAtAono phALo che. A sivAya prakAzana zakya ja na hoMze mANI zake che. . bane. Ama maLelI rakama karakasarathI ja vaparAtI haze! bhUlato na houM to ApanA "prabuddha jIvananA aMko chellA TAITala peja cAra kalaramAM chapAya che te suzobhana vadhAre che e ATha dasa varasathI sa-rasa meLavI rahyo chuM. ApanI saMsthAnA che huM kharuM paraMtu e suzobhana ja vadhAre che. A sivAyano dhyeya najare saMcAlako, TrasTIo tathA kAryakaronI sevAnI bhAvanAno huM aMka { caDato nathI. agAunI jema sAduM TAITala chApI cAra kalara tathA meLavIne bhAgIdAra banato gayo chuM. 8 lemInezanano moTo kharca kema na bacAvIe? chapAInI zuddhi-lekhonI madhuratA-jainadharmanI na jANelI, na gharameza bApAlAla zAha mANelI ucca kakSAnI vigato hRdayane sparze te rIte rajU karavAmAM meM 703, nUtana nivAsa, bhaTAra mArga, surata-395001 Apane hRdayapUrvakanA vaMdana! A uparAMta 'paMthe paMthe pAtheya'e to navo cIlo cAtaryo che. 4 Disembara 2014nA aMkamAM pragaTa thayela AdhyAtmika jJAna darzananA enA dareka lekhomAM mANasAInuM avanavuM citraNa jANavA maLe che. huM sArarUpa vinobAjInI 6 niSThAo amUlya che ane dezakALathI para che. ghaNA kharA to ApanA sAmayikanuM chelluM kavara peja pahelAM vAMce che ane zuM vinobAjI ane emanI jJAna saMpadAnuM zrI goviMdabhAI rAvale karela pachI aMdaranI managamatI sAmagrIno buddhipUrvaka AsvAda le che. zuM Alekhana rocaka che. emane mArA dhanyavAda che. parivartana prakRtino niyama che paNa 'prabuddha jIvana' paNa 8 to e ja aMkanA saMpAdakIyamAM Isu, DaoN. nareza vedano yoga parivartanane pAraNe jhUlavA lAgyuM che! vaMdana-abhinaMdana. 2 ke vicArano lekha ane DaoN. gogarInA jhorASTrIyAnijhama ane IslAma 1manasukha upAdhyAya zuM aMgeno paricaya lekha mATe amane saune emanA adhyayana ane 13-e, AzIrvAda, ploTa naM. 353-bI-14, zuM = parizrama mATe dhanyavAda ghaTe che. vallabhabAga lena ekSaTenzana, sAMIbAbA lena, 6 ApaNe dUdha AhArI keTalA hiMsaka? zrI atula dozIno lekha ghATakopara (IsTa), muMbaI-400 007. je vAMcIne pIDA thaI. mane e dekhAyuM che ke mArakeTa paribaLo AdhArita Te.: (022) 25069125. huM mUDIvAda kAtIla zikArI manovRtti dharAve che. Capitalism Mili tates against everything. vyakti, samAja, rAjya, mUlyo, vartamAna samaya je rIte hiMsaka vinAzakatA tarapha doDI rahyo che ? hai paryAvaraNa I. I.mAMthI kAMI paNa potAnA naphA ke prabhAvane ADuM tyAre jaina dharmanI ahiMsA, dayA, prema, karuNAnI vicAradhArAno pracAra huM daM Ave teno dhvaMza karavA mUDIvAda prayAsa karaze ja. khUba ja samayasara prastuta che, je Apano saMgha varSothI karI rahyo che. 'prabuddha jIvanamAM eka majAnI vAta e joI ke rUDhicusta lAge mahAtmA gAMdhIjIno satyAgraha paNa ahiMsAnA pAyA para ja hai gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vize IzvaranI zakti sAme kazuM TakI zakatuM nathI. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka
Page #94
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIvI - a pRSTha 940 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima 5 hSAMka ka ka racAyelo hato. gAMdhIvicArane laI kAma karI rahelI evI zikSaNa your bravery and guts to publish this in the magaE saMsthA ke jeo mAnavasevAne ja Izvara sevA mAne che ane kArya karI zine. Ramanbhai must be happy and sending his $ rahI che temane Arthika sahAya karavAnuM saMgha svIkAre che te paNa khUba blessings. I sincerely hope this article wakes up few Jains ja prazyasya bAbata banI rahe che. AvI gAMdhIvAdI saMsthAone maLatI from their Guru induced-coma. I am afraid that you 5 huM madada e jainadharmanI ahiMsAno ja pracAra-prasAra banI raheze. are going to create quite a few ememies. DAtubhAI ziroyA I am willing to pay for publishing a special issue loka vidyAlaya, mu. po. vALukaDa, tA. vAyA. pAlItANA, that will carry ALLresponses (of all kinds) with miniji. bhAvanagara, pIna-364270 (gujarAta) mum editing. Make sure you include the original ar- 6 (10). ticle in this issue. It may become a historical docu ment just like few article by Vadilal Kamdar. Thave read your essay in January2015 issue today. First of all let me congratulate you for writing Lalit Shah such a thoughtful article. More important I appreciate A'vad. Tel. : (079) 2642 39 39 'prabuddha jIvata'no DIjhITilAyajhezana yugamAM praveza zrI muMbaI jaina yuvaka saMghanA A mukhapatrano prAraMbha sana 1929 thI thayo. tyArathI Aja sudhInA aMko saMsthAnI vebasAITa upara mukavAno prAraMbha thaI gayo che. uparAMta A sarva aMkonI sI.DI. paNa taiyAra thaze. vAcakonA sUcano AvakArya che. veba sAITa saMpAdaka : zrI hiteza mAyANI - 09820347990 ane prastutakartA : zrI rohitabhAI mahetA - 09920308045 | zrI muMbaI jaina yuvaka saMgha dvArA nirmita AMtara rASTrIya khyAti prApta, jaina dharma tattvatA vizva pracAraka paidmazrI DaoN. kumArapALa desAInI hadaryasparzI prabhAvaka vANImAM gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kha gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka ka gadhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka ja gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhI h E manavIrakathA _ It #paddha kathA (I II mahAvIra kathA || gautama kathATI | II 2Sabha kathATI II nema-rAjula kathA pArzva-padmAvatI kathA | be DI.vI.DI. seTa | be DI.vI.DI. seTa traNa DI.vI.DI. seTa traNa DI.vI.DI. seTa traNa DI.vI.DI. seTa bhagavAna mahAvIranA jIvananAM anaMta lablinidhAna guru gautama- rAjA RSabhanA jIvanacaritra ane temanAthanI jAna, pazuono pArzvanAtha bhagavAnanA rahasyane pragaTa karatI. svAmInA parva - jIvanano tyAgI RSabhanAM kathAnakone citkAra, rathi nemIne rAjulano dasa purvabhavono marma | gaNadharavAdanI mahAna itihAsa ApIne emanA bhavya AvarI letuM jainadharmanA Adi vairAgya udbodha ane nema- bhagavAnanuM jIvana ane] ghaTanAone AlekhatI ane AdhyAtmika parivartanano khyAla | tIrthakara bhagavAna zrI RSabha- rAjalanA viraha ane tyAgathI cyavana kalyANaka. zaMkhezva2/4 vartamAna yugamAM bhagavAna ApatI, ajoDa gurubhakti ane devanuM caritra ane cakravartI , vana tapa sudhI vistaratI hRdayasparzI tIrthanI sthApanA. bharatadeva ane bAhubalinuM mahAvIranA upadezonI mahattA anupama ladhutA pragaTAvatI padmAvatI upAsanA.15 romAMcaka kathAnaka dharAvatI daza vatI saMgIta-sabhara rasasabhara 'gautamakathA' Atma sarjI kathA anokhI 'Sabha kathA' mahAvIrakathA' pratyeka seTanI kiMmata rU. 150/- cAra seTa sAthe lenArane 20% DiskAunTa beMka oNpha InDiyAnI bhAratanI koI paNa zAkhAmAM zrI muMbaI jaina yuvaka saMgha prArthanA samAja brAMca, A/c. No. 0039201 000 20260 IFSC : BKID 0000039 mAM rakama bharI oNrDaranI vigata sAthe amane slIpa mokalo eTale DI.vI.DI. Apane ghare kuriyarathI ravAnA karAze. (uparanI DI.vI.DI. saMghanI oNphisa zrI muMbaI jaina yuvaka saMgha, 33 mahammadI minAra, 14mI khetavADI, e.bI.sI. TrAnsaporTanI bAjumAM, muMbaI-400 004mAM maLaze. saMparka : pravINabhAI Teliphona : 23820296. athavA nIcenA sthaLethI prApta thazeInsTITyuTa oNpha jainolojI,bI-101, samaya epArTamenTa, AjhAda sosAyaTI pAse, AMbAvADI, amadAvAda-380015. phona : (079) 2676 208 2. gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa mULane choDI je DALa zodhavA nIkaLe, te vyartha bhaTake che. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka 6
Page #95
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIvI '|a phebruArI 2015 * prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka pRSTha 95 aMti gAMdhI 4 pustakanuM nAma : puruSArthanI pagadaMDI nAkA sAme, gAMdhI mArga, amadAvAda- * huM DaoN. mohanabhAI paTela viSayaka lekhasaMgraha sarjana -svAgata 380001. phona naM. : (079) raeN uM lekhaka-saMpAdaka : DaoN. kalpanA dave 22144663. meM prakAzaka-prAptisthAna : (1) janasevA samitI, uDaoN. kalA zAha mUlya rUA. 180, pAnA : 230, AvRttihuM bhAIlAlabhAI paTela roDa, malADa (ve.), prathama-2014. EUR muMbaI-400 064. lekhikA : DaoN. urmilA zAha saMpAdaka kahe che-"A saMpAdana eka vyavahAru Z (2) sumana prakAzana, 98, prinsesa sTrITa, prakAzaka : gUrjara graMtaratna kAryAlaya prayojanathI, viziSTa abhigamathI karavAmAM huM che muMbaI-400002, phona naM. : ratanapoLa nAkA sAme, gAMdhI mArga, amadAvAda AvyuM che. koleja- kakSAe gujarAtI * 20563050. 380001. phona naM. : (079) bhASAsAhityanuM adhyayana karatA vidyArthIone te mUlya rUA. 100/-, pAnA: 158, AvRtti : 22144663. lakSamAM rAkhI temane upayogI nIvaDe evuM eka @ 8 prathama mUlya : rU. 150, pAnA : 208, AvRtti * 20%, AvRtti- saMpAdana karavAno ahIM upakrama che. A pustakamAM karmavIra mohanabhAInI pahelI-2014. A saMpAdanamAM "pratinidhi' vizeSaNa ? 8 kAryazakti vividha kSetre saMkaLAyelA vidvAnonI zAradA maMdira jevI pratiSThita skUlamAM chellAM briTiza trividha arthamAM prayojAyuM che. gujarAtI OM dRSTie mulavavAno prayAsa karyo che. ekatrIsa varSathI ko-oraDineTara hovAne nAte DaoN. Bta DA, navalikAnA vividha tabakkAo, vividha 6 zuM audyogika, zaikSaNika ane sAmAjika kSetre umilAbahena bALakone khUba najIkathI samajI zake vArtAkAro ane vivigha vArtAonuM kaMIka aMze 2 bahumUlya pradAna karanAra mohanabhAInA che. ane emanI e vedanA-saMvedanAthI ja, pratinidhitva thAya e uddeza che. A viziSTa bahumukhI pAsAdAra vyaktitvanI jhAMkhI Parenting e emanA jIvananuM mukhya kArya banI, saMpAdanamAM chellI zatAbdInA gujarAtI hai karAvatA lekhono A pustakamAM saMcaya che. gayu che. navalikAkAronI paMdara namUnedAra navalikAo * | mohanabhAInI vistata saMbaMdha saSTimAM A pustakamAM AlekhAyela eka eka vAto pasaMda karI che. vArtAkAronI sAthe sAthe vArtAnA 2 paripAka rUpe vividha kSetronA vividha hakIkato che. eka kisso kAlpanika nathI. nirdoSa viSayavastunuM tathA racanArItinuM vaividhya jaLavAya huM bauddhikoe ahIM potAnA vicAro rajU karyA bALakoe emanA hRdayanI vyakta karelI vyathA che. enuM dhyAna rAkhavAmAM AvyuM che ane A re IM che. mohanabhAInuM kAryakSetra khUba vizALa ane ane bALakone ane bALakonA hRdayanI vedanAne DaoN. urmilAbahene saMpAdanamAM pratyeka vArtAkArano TUMko paricaya, hai re temanuM mitravartuLa bahoLuM eTale mAtra gujarAtI vAcakanA hRdaya sudhI pahoMcADavAno prayatna karyo pasaMda karelI vArtAno AsvAda eka sAthe hai ja nahIM paNa hindI, marAThI tathA aMgrejImAM che ApavAmAM AvyA che. huM lakhAyelA lekhono samAveza karavAmAM Avyo | DaoN. urmilAbahene A pustakamAM nAdAna nirdoSa A saMpAdanamAM vidyArthIone ja lakSamAM ka che te A pustakanI vizeSatA gaNI zakAya. bALakonA rAkhyA hoI sarjaka paricaya, vArtAkRti ane paNa "puruSArthanI pagadaMDI'nA saMpAdakano mULa vAcA ApI che. A vAtAM vArtAno AsvAda eka sAthe ApyA che. huM uddeza mohanabhAIe karelA vividha kSetronA hakIkato che. ' hakIkato che. bALakanA hRdayanI sAhajika kolejamAM zikSaNa letA vidyArthIone khAsa 8 kAryane jovAno che. vividha vyaktionA abhivyakti che. 1danAnA savadanAthI ja upayogI thAya tevuM A pustaka che. che svAnubhavathI rasAyelA A lekhomAM nAvInya Parenting e amanA jIvananuM mukhya kArya zarU XXX dRSTinI sAthe ekavidhatAno doSa AvI jAya gayuM che. lekhikA pote kahe che "chellA traNa dAyakAthI pustakanuM nAma : hayA, sumeghA, kathvI 6 te sahaja che. ane abhiprAyomAM paNa zAradA ma zAradA maMdira jevI pratiSThita skUlamAM ko- lekhaka yosepha mekavAna OM punarAvRttino doSa svIkAravo paDe. A oraDineTara hovAne kAraNe mane bALakone khUba . 2 hovAne kAraNe mane bALakone khUba gurjara graMtharatna kAryAlaya 8 punaruktine bIjI dRSTie joIe to te thakI najIkathI jovAnI, mANavAnI, samajavAnI taka ratanapoLa nAkA sAme, gAMdhI mArga, * mohanabhAInI bahumukhI pratibhAne navuM maLa ! amadAvAda-380001. phona naM. : (079) 6 parimANa prApta thAya che. A pustaka vAlIone khUba sAruM mArgadarzana 22144663. A pustaka vAcakanA bhItaranA dariyAne puruM pADe ane vAlIonA praznonA javAba Ape - mUlya : rUA. 60, pAnAM : 8+72, AvRtti-2 ke bhedI-zake, kadAca koI vaicArika spaMdanone tevuM che. prathama-I. sa. 2014. hai jagADI zake tevuM che. XXX "dezabharanI sAhitya akAdamIe hai XXX pustakanuM nAma : 15 pratinidhi gujarAtI navalikAo 2012no uttama bALa sAhitya tarIkeno khUba chuM pustakanuM nAma : vaDIlo ane vAtacIta lekhaka-saMpAdaka : prasAda brahmabhaTTa moTo puraskAra e mane Apyo. AvA chuM prakAzaka : gUrjara graMtharatna kAryAlaya, ratanapoLa gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vize 'bhaya ane svArthanA gulAma banavuM khataranAka che. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka ka vizeSaka 4 gaMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhIjIvanano aMtima adhyAya vizeSaka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya gAMdhI jIvano aMtima adhyAya viroSaka F kra gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI
Page #96
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIvI ke |atha pRSTha960 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima * hSAMka 5 RIC jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka IdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka + gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka " gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka : gAMdhI vakhaNAyelA mArA lekhaka mitranI A vArtA mAnasazAstrIya pRthakkaraNa teo kare che ane mUlave A pustaka dvArA bhAratI bahenanI # PS che." - yazavaMta mahetA che. vividha viSayomAM UMDA Utare che. temanI saMskAritA, sAhitya prIti ane dharma bhAvanAno je A kathA traNa nAnakaDI sakhIonA rajUAtamAM mArmika hAsya pAMgare che. pustaka vAMcana paricaya maLe che. sAthe sAthe pArkisansanA dareka kSe abhuta anokhA AnaMda pravAsanI che. lekhaka saMsthAnA vAtAvaraNano, zikSakonA valaNono dardI tathA temanAM parivArajano mATe A che hai bhale ene sAhasakathA kahe; hakIkatamAM e paricaya thAya che. ane keLavaNI eTale zuM te paNa vIrarasakathA akhUTa preraNAstrota banI raheze. 3 AnaMda pravAsanI parIkathA che. je pravAsa samajAya che. R XXX 6 daramiyAna anekavidha evI ghaTanAo bane che bharatabhAIe lakhyuM che, 'vidyArthI mATe niyamo pustakanuM nAma : mArI AnaMdayAtrA che ke AnaMda ane acaraja banne thAya che. vizva che. niyamo mATe vidyArthI nathI' vidyArthI aMdarathI lekhaka : bhagavAnadAsa paTela 8 vikhyAta 'elisa Ina vanDaralenDa'nA pAtronA satata badalAto rahe che, tethI ja naI tAlImanA prakAzaka : gUrjara graMtharatna kAryAlaya jevI ja A pAtronI sRSTi che. eka pachI bIjuM zikSake paNa dareka kSaNe navA thavuM paDe che. zikSake ratanapoLa nAkA sAme, gAMdhI mArga, huM parAkrama A traNa bahenapaNIo Adare che ane vidyArthInA mAnasanA vikAsa mATe kAma karavAnuM amadAvAda-380001. phona naM. : (079) = hasatAM ramatAM emAMthI pAra utare che. che ane tenuM zreSTha mAdhyama prema che, je vidyArthInA 22144663. - traNe bahenapaNIo je avanavA pradezamAM jIvanane suMdara ghATa Ape che. bharatabhAIe mUlya : rUA. 300, pAnAM : 8+324=332, jAya che tyAMnA temanA anubhavo AkarSaka rIte saMsthAnI vilakSaNatAo paNa darzAvI che. AvRtti-prathama-2014. A nirupAyA che. vismaya ane kutUhala A vidyArthInA jIvana ghaDataramAM rasa dharAvatI dareka huM vArtAno prANa che. saMsthAmAM A lAkSaNikatA anivArya che. hasu yAjJikanA maukhika ugAro nIce pramANe zuM A saLaMga bALavArtAmAM je nAvinya, XXX maulikatA ane rajUAta che te AjakAla pustakanuM nAma : nAma madhamIThuM anupamA ahIM gaMbhIra bhagavAnadAsa nahIM paraMtu meM ja racAtI bALavArtAothI kaMIka alaga che. kaMIka lekhaka : bhAratI dipaka mahetA bAbu (mAruM bALapaNanuM nAma) pUrNa AnaMda rUpe ka navIna che. prakAzaka : thIMka pheIsTA pragaTyo che.' = gujarAtI bALa sAhityanI vartamAna anukAMcana solyuzana prAIveTa li. mArI AnaMdayAtrA' pustakamAM cha huM re sthitimAM pratibhAno Avo unmeSa AhalAdaka paTanI bilDiMga, ema. jI. roDa, rAjakoTa- prakaraNomAM lekhakanA jIvananA 70 varSomAM je IM ane AvakArya che. 360001, phona : 0281-2232322. banelA mahattvanA 89 prasaMgo-ghaTanAo XXX mUlya rUA. 100/-, pAnA : 168. avani : AlekhAyelAM che, je vibhAganI dRSTie 3 huM pustakanuM nAma : vatsala avirata TAMkaNAM 2008. pariziSTomAM vaheMcyA. pariziSTa 1mAM sAkSara- 6 lekhaka : bharata nA. bhaTTa bhAratI bahena mahetA lakhe che-"pU. mammIjIe nehIonI prathama mulAkAte lekhakanA mAnasamAM che - prakAzaka : saMskAra sAhitya maMdira je samajaNathI pArkisansa PSP rogane svIkArI, je AnaMdanI anubhUti thaI tenuM Alekhana che. meM naMdalAla kAntilAla zAha AvakArI ne tene je rIte oLaMgI gayA teno A pariziSTa 2mAM saMzodhita-saMpAdita pragaTa bhIlI che kAmadhenu kompalekSanI sAme, AMbAvADI, Alekha che. Fighting Spirit thI chalochala eka lokasAhityanA sthAnika saMsthAthI AraMbhI che amadAvAda-380015. anAsakta sanArInI AMtarakathA che." rAjya, rASTra ane AMtararASTrIya kSetra thayelA huM OM mUlya : rUA. 200, pAnA : 14+274, A pustakamAM pUjya anupamA bahenanA aMtima AnaMdane ane te nimitte thayela dakSiNa hai AvRtti-prathama- 2014. samayanI kathA temanA putravadhU bhAratIbahena koriyAnI sAMskRtika yAtrAnA AnaMdanuM re 2 "nita nita navuM rUpa le ne navuM darzana Ape mahetAe AlekhI che. sAsu pAsethI bhAratIbahena Alekhana che. lekhaka bhagavAnadAsa pote kahe zuM te naI tAlIma.' - bharatabhAI baTTa dIkarI karatAMya vadhAre vahAla pAmyA hatA. che tema 'pariziSTa eka ane be bhAvakone AnaMda huM A pustaka "vatsala avirata TAMkaNA'mAM vAtsalyanA pArAvAramAM vAtsalya mUrtinA jIvananA ApatA mArI jIvana yAtrAnA mahattvanA hai 9 bharatabhAIe grAma dakSiNA mUrti AMbalAnA aMtima samayane jovo-anubhavavo enI vedanAnuM prasaMgo-aMzo ja che. sAhityano mukhya uddeza che saMsmaraNo AlekhyAM che. jIvana ghaDataranA uttama Alekhana bhAratI bahene karyuM che. zazikAntabhAInA AnaMda ApavAno che. e rIte A pustakamAM ka huM samayanA saMsmaraNo bharatabhAIe potAnI dharmapatnI pUjya anupamA bahenanI aMtima moTA bhAganA AnaMda ApanArA prasaMgonuM huM ? viziSTa haLavI zailImAM Ale khyAM che, avasthAno ahIM mArmika ane hRdayasparzI Alekha zabdarUpe nirUpaNa thayeluM che. OM vidyArthIkALanA saMsmaraNo pachI teo zikSaka che. vAcaka paNa AnaMda yAtrAno anubhava kare. X XX huM banyA, gRhapati banyA. zikSaNa vize, eka putravadhUe atyaMta bhAvabhInA zabdomAM bI-42, dayAnaMda sosAyaTI, 6 vidyArthInA ghaDatara vize samajaNa paripakva mA-samAna sAsunI aMtima duHkhada avasthAnuM hai banI-A badhAMnuM vaijJAnika tathA hRdayasparzI Alekhana karyuM che. - e-104, gokuladhAma (IsTa), muMbaI-63. huM mobAIla : 9223190753. gAMdhI jIvatato aMtima adhyAca vizeSa prArthanAthI AMtarika zakti vadhe che. vatano aMtima adhyAya viroSAMka * gAMdhIjIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI
Page #97
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIva a phebruArI 2015 0 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka - praSTha 97 aMtima s' hSAMka : THE SEEKER'S DIARY MAKING OF MAHATMA gAMdhI jIvono aMtima adhyAya viroSaka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya viroSaka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI When a very patient Sonal ben (the editor for this upmanship, inferiority complex, anger, issue) was giving me tips to base my article of 'the purposelessness, fear - he had all of them. He did e last few moments of Gandhi', I went back into time not have any answers or magic wand before. At every and started really thinking about how and what must step when he experienced something, had adequate have been the state of heart / mind during the split reactions and then through an emotion of anger, of second of his shocking death. Then started going fear, he transformed his weakness into strengths. backwards to his last days, to his earlier life, to his Visualise an inconspicuous man, fearful but self beginning and thinking of him for an hour filled me respecting man in the first class compartment of a with a very strong emotion of awe and surprise. Awe train in Durban in South Africa being thrown out by a because of the 'Mahatma' he could become, and white mansurprise because of the man that he was, like the Now see him aakul vyakool ( B u lgur) full of not rest of us, any of us. so charitable thoughts humiliated and vengeful all Then Sonal ben tried to make it easier for me and night in that cold weather - thinking of ways to resaid 'you can write about how the young generation, establish his bruised self respect. s your generation thinks of him.' or anything that you When he was thrown out from that first class wish to write about.' The past two weeks has been compartment, he did not touch his luggage which was is just this - chewing on my thoughts of this man called thrown out with him, and did not go in the waiting Mohandas Karamchand Gandhi.' room. What was he thinking on that cold, dark and Z e Before I write a few consolidated thoughts on him, I lonely platform at that moment ? He saw the three would like to explain the universal law of when one options. (1) To leave South Africa for ever (2) To stay really wants something, the universe conspires to in South Africa and obey unjust rules and (3) To stay make it happen. So all around me there have been in South Africa and fight injustice. random conversations on him, came across and read He selected the third option and rest is the history. the deep influence Param Kripadu Dev had on him S and just last year Pujyashri Rakesh Bhai Jhaveri had So What really happend that night? taken two incredible lectures to make us aware of This elusive thing called 'Purpose' and 'Clarity of in the little things about him that were so human and Purpose' entered his life and that was his first how he transformed them into strengths. extraordinary moment. But limited to only within him. My thoughts below are largely influenced by my master AND Yet imagine any of us who finds a passionate purpose, be it personal or universal. For him at that 3 and through him, I pen down my thoughts. moment, it was 'I want to fight against this injustice.' The first and foremost thing that simply blows my mind That is all, HE did not know how or what he would do about Gandhi ji is his Ordinariness.' Here was a man but he was clear about his purpose. Somewhere that who did not have visions, or jaati smaran gyan la night or the nights following that he must have also s 24BL Sul-t) or some miraculous revelation. He could felt his own limitations and within that thinking he have been an awkward wise uncle, a stubborn decided at that time to simply stick to the Truth and y y demanding parent, quirky neighbour, analytical fight his way through only sticking by Truth in a non difficult husband, all things ordinary. And within the violent matter. folds of this ordinary life, he step by step created this extraordinariness where the whole country stopped We dont know whether it was the passion of purpose to listen. He did it slowly, steadily, through learning, or the planets were right those days, but he spoke through asking, through deliberating, through making and people listened. mistakes, step by step. Incidents that must have That push must have made his resolve stronger and happened in every one's life - of humiliation, one his method sharper and clearer - that of 'Satyagraha.' gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vize sevAmAM vyatIta thAya te jIvana sAcA arthamAM saphaLa che. | vatano aMtima adhyAya vizeSAMka
Page #98
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jI pRSTha 98* prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gaMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka Y= gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka " gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka - gAMdhI Such a noble thought had to have the universe aiding towards Swaraj (2921%). He embraced inner and so him and during that time he toned his other two outer discipline and thus everything outside of his qualities, that of discernment and delegation. He purpose became valueless for him. could guage and assess qualities in people and give then his qualities of perfection in the smallest of work them a task accordingly and in that he met some and absolute emphasis on punctuality, his ability to fine noble people who had sincerety, work bevond his capacity and finally from dar to singlemindedness, commitedness and developed a nidarta... totaly unflinching loyalty towards him. There are things and things already written about him, Through trial and error, he discovered another very he has been dissected and criticised, he has been 4 special lesson - to bring about a change in people, loved and revered, so what else to say? he must live and be that change and that is when he But just that he is a real example of the fact that there started experiments with himself. Countless stories is a 'Mahatma' in all of us, waiting to leap out, only if of how when he wanted to teach a lesson to we can look beyond our trivialities, our 5 someone, or convince someone, he would first put smallmindedness, our ordinariness and we all have himself through that test, alter that part within him in us to transform our weakness into strengths. and then go about bringing that change in the other. Will end with what Sonal ben ended her mail to me That also makes me come to a part I am most with : "we all have a Pitermaritzburg (Durban) S fascinated by in the few people like Gandhi who have station in our life. We all have options and what this quality - that of 'Aparigraha' (auto). How we select determines the course of our life." upy does one steer away from beautiful things? How does Here is praying that we always select the path one concsiously give up on luxuries, comforts, even less trodden and are able to live to our highest necessities? Higher Purpose-yes but alongwith that purpose, to truly realise that Parigraha is the biggest human potential. distraction and obstacle towards self growth. I and Reshma Jain 5 thus we see at the height of his fame, when all the The Narrators wealth was available to him from all his admirers, Tel: +91 99209 51074 followers, he only and only used it for the journey * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI QUOTES BY MAHATMA.... "If we have listening ears, God speaks to us in our of conscience own language, whatever that language is." Democracy is not a state in which people act like Strength does not come from winning. Your sheep. struggles develop your strengths. When you go Truth resides in every human heart, and one has to through hardships and decide not to surrender, that search for it there, and to be guided by truth as one is strength. see it. But no one has a right to coerce others to act I cannot teach you violence, as I do not myself according to his own truth. believe in it. I can only teach you not to bow your God, as Truth, has been for me a treasure beyond heads before any one even at the cost of your life.price. May He be so to every one of us. The golden rule of conduct... is mutual toleration, There is nothing that wastes the body like worry, seeing that we will never all think alike and we shall and one who has any faith in God should be see Truth in fragments and from different angles of ashamed to worry about anything whatsoever. vision. Each one has to find his peace from within. And Conscience is not the same thing for all. Whilst, peace to be real must be unaffected by outside therefore, it is a good guide for individual conduct, circumstances. imposition of that conduct upon all will be an Those who say religion has nothing to do with politics insufferable interference with everybody's freedom do not know what religion is. gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa 'nirbhayatA ane vinaya mAnavanI sAcI oLakha che. dal silak 2821141 arluis fi
Page #99
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIva a phebruArI 2015 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 pRSTha 99 aMtima 4 hSAMka ka LESSON - 4 : TIRTHANKARAS ENLIGHTEN YOURSELF BY SELF STUDY OF JAINOLOGY DR. KAMINI GOGRI vanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 4 gAMdhI In the following article we will study about the cause they are the authors of the meaning 3 fourth topic, Tirthankars, Agama and other Jain Lit- emobodied in Anga works composed by their direct erature. disciples. Tirthankars From this it can be derived that the title Tirthankara * Tirthankars are those special virtuous souls who is peculiar to Jainism. have attained ultimate eternal hapipness by libera- Scholars like Buhler and Jacobi are of the opintion for themselves and have also shown the path of ion that the meaning Tirthankara - prophet or founder liberation for others. Jains believe in eternal cycles of the religion - is a derivation from the Brahmanical 5 of time with rise and decline. Utsarpini is a 'rising' use of the word Tirtha in the sense of doctrine'. era in which human morale and natural conditions Emblems improve over time. At the end of Utsarpini, begins The emblems (symbols) associated with the Avasarpini, a 'declining' era of the same length, in Tirthankaras are drawn mostly from animal and which human morale and virtues deteriorate. During vagetation life. Swastika, srivasta and nandyvarta, the middle of every rising and declining era there which traditionally have auspicious qualities, also w are infinite souls who attain liberation but out of them posses great antiquity. Thunderbolt is the only ob only twenty-four souls become Tirthankaras. Theyject which is an astra used in warfare. These symare the humans like us who rise to highest spiritual bols suggest sublimation of the qualities possessed level. While accumulating different karmas in past by chosen animals and vegetable forms. lives, they also accumulate and get a special karma 1. Bhagavan Rishabha Dev- Bull 3 called Tirthakar Nam Karma in the last 3rd of their 2. Bhagavan Ajitnath Elephant life by performing one or more of the 20 special aus- 3. Bhagavan Sambhavanath Horse terities. Tirthakar Nam Karma matures in the final 4. Bhagavan Abhinandan Monkey life and leads the person to become a Tirthankara. 5. Bhagavan Sumatinath Curlew or Y= After attaining omniscience, Tirthankara reorganizes Red Ghoose bird Jain religion to suit the changing times and become (Kronch) a role-model and leader for those seeking spiritual 6. Bhagavan Padmaprabha Lotus guidance. 'Savve Jiv Karu Shashan Rasi.' Since 7. Bhagavan Suparshvanath Swastika there are infinite Kala Chakras there are infinite 8. Bhagavan Chandraprabha Moon & Chauvisies. In present time Adinath is from 3rd Ara 9. Bhagavan Pushpadanta Crocodile and remaining 23 tirthankaras are from 4th Ara. 10. Bhagavan Sitalanath Kalpavriksha Definitions - 11. Bhagavan Sreyansanath Rhinoceros Tirthankaras literally means builders of ford, which (Ghenda) leads across the samsara i.e. the sea of suffering. 12. Bhagavan Vasupujya Female Buffalo up The Tirthankara is the personage who shows the path 13. Bhagavan Vimalanath to liberation (moksha). It also means the spiritual 14. Bhagavan Anantanath Baj leader who established four Tirthas- sadhu (monk), 15. Bhagavan Dharmanath Vajra sadhvi (nun), sravaka (layperson-male) and sravika 16. Bhagavan Santinath Deer (layperson-female). Tirtha also means Pravachana 17. Bhagavan Kunthunath Goat *5 (sermon). Hence, Pravachankara is called Tirthankara. 18. Bhagavan Aranath By the term "Tirtha' is also meant the group of 19. Bhagavan Mallinath Kalasa twelve Anga. Thus, Tirthankaras are so called be- 20. Bhagavan Munisuvrata Tortoise paNa gAMdhIjIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kha gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 4 gAMdhI 4 Pig gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka F gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya Fish gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vize potAne chetaravAnI mAnavInI zakti amApa ane Azcaryajanaka che. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka ka
Page #100
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIvI ke | a pRSTha1000 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 phebruArI 2015 aMtima * hSAMka 5 jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 5 gAMdhI 21. Bhagavan Naminath Blue lotus preservation and conservation and conservation of 22. Bhagavan Neminath Conch the scriptures is called as Vacana. In all there were." & 23. Bhagavan Parshvanath Snake four Vacanas arranged, as follows. 24 Bhagavan Mahavira Lion COUNCIL PERIOD HEAD PLACE B. Agamas First 3rd Century BCE Sthulabhadra | Patliputra Meaning of the term Agama is 'A' means com Second 4th Century CE Arya Skandil Mathura plete and Gama' means to gain. Agama is the scrip Third 3rd Century CE Nagarjunasuri Vallabhi ture which gives complete knowledge. All religions Fourth regard Scriptural knowledge as the "Verbal Testi 5thor 6th Century CE Devardhigani Vallabhi mony', which is the knowledge derived from the words I ksamasramana of a Trustworthy person (Apta). In Jaina tradition CLASSIFICATION Tirthankaras are considered Apta purusa. Agama In the last Vacana finally the Agamas were written belongs to the second type of Knowledge known as down. that is approximately 1000 years after the NirSrutajnana (Scriptural Knowledge) accroding to vana of Lord Mahavira. In all presently there are 45 Jainism. scriptures, which are classified as follows; according Agamas are also as Dvadasangi, Upadesa, to the tradition, the canonical literature originated from 3 Vacana, Aptavani, Pravacana, Siddhanta, Sruta, the first tirthankara Adinatha. It was forgotten and reSutra, Sutta etc. They ae wirtten in Prakrit language vived from time to time by tirthankara succeeding > S (Ardha Magadhi, Paisachi, Maharashtri, etc.) the lan- Adinatha. The last tirthankara Mahavira's teachings guage of the masses spoken in North India during were recorded in twelve sections known as angas.fi un ancient period. The last part contains the teachings of fourteen earAfter the Nirvana of Lord Mahavira, Gautamswami lier works called purva. A council was formed in c.300 headed the Sangh (Community) for 12 years, fol BCE at Patliputra for compilation of the scriptures. lowed by Sudharmaswami who headed for next 12 years. He was followed by his disciple However the last Anga was unknown to everyone. 3 Jambuswami, who headed the Sangha for 38 years So Jain monks were sent to Bhadrabahu to retrieve y or 24 vears. These three were Arhat Kevalis. Af- it. Bhadrabahu was a sutra-kevali according to Jain ter them, the Jaina community was under the lead- tradition. Sutra-kevalies are individuals who had ership of five Srutakevalis, viz. Prabhavaswami, memorised all Jain scriptures and could recite them Sajjambhavasuri, Yasobhadrasuri, Sambhutivijayji out of memory. Of the whole delegation, only and Bhadrabahu1. (according to Svetambara tra- Sthulabhadra, a Jain monk learnt the purva, while the dition) Vishnukumara, Nandimitra, Aparajita, others found themselves incapable of receiving the Govardhana and Bhadrabahu 1(according to knowledge. However, Bhadrabahu did not allow Digambara tradition). During the leadership of Sthulabhadra to teach the last four purva to anyone. Bhadrabahu 1, there was a terrible famine in the knowledge of ten purva were passed on 5 Magadha (part of Northern India), which lasted for heriditarily up to seven generations of the teachers 12 long years. Bhadrabahu professed this famine before it was lost permanently. The Vallabhi council > and so he migrated to Southern India near the was commissioned in c. 5th century CE to write down a place called Kanara, along with Chandragupta the scriptures. The council was headed by Devarddhi. *Maurya and 12000 monks. The monks who resided The scriptures compiled by this council forms the ca- fi in Magadha were under the leadership of nonical texts of the Swetambara Svetambara sect. Sthulabhadra. After the end of the famine The Digambara sect of Jainism share the opinion that e Sthulabhadra organized a meeting to complete the Bhadrabahu knew the scriptures. However, accordscriptures, as during that time scriptures were ing to the Digambara tradition, the knowledge of the memorized and not written. Therefore it became twelve anaas were also lost along with the fourteen inevitable to organize a meeting to know, exactly purva. Svetambara sect thus claim to have the corthe content of the Agamas remembered by the me rect but incomplete canonical literature where as texts surviving monks. The meeting organized for the w written in a later period guide the principles of the s gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa sAdAI keLavavAthI nathI AvatI. sAdAI svabhAvamAM vaNAyelI hoya che. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka : * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya
Page #101
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jIvI a phebruArI 2015 0 prabuddha jIvana * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 9 pRSTha101 aMtima * |SAMka ka gAMdhI gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka F IdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 6 gAMdhIjIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka : gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya viroSaka * Digambara. The Svetambara canonical literature consists of forty-five texts. There are eleven anga, twelve upanga, ten prakrina, six chedasutra, two sutra and four mulasutra. Further, Svetambara also have niyukti and other works which are added to these forty-five texts. The holy texts of Svetambara thus comes to around eighty-four. There are also thiry-six nigama which serves as a supplement to agama. There are some branches within * Svetambara sect which do not regard all these texts as authoritative. For instance, the Sthanakavasi sect Z regards only thirty-two of these as their holy books. Digambar sect believes that there were 25 Agamasutras (11 Anga sutras + 14 Anga-Bahya-sutra) complied from the original preaching of Lord Mahavira. However, they were gradually lost starting about two hundred years after Lord Mahavira's nirvana, except certain portion of Dristivada, the 12th Anga sutra. Hence the existing Agama-sutras (which are accepted by the Swetambar sects) are not accepted by them as authentic scriptures. In the absence of authentic scriptures, Digambaras consider the following two works as the Agama substitute texts. These scriptures were written by great Acharyas from 100 to 800 CE and are based on the original Agama sutras. They are:Satakhandagama This Digambar scripture is also known as Maha- kammapayadi-pahuda or Maha-karma-prabhrut. It was written by two Acharyas, Pushpadant and Bhutabali, disciples of Acharya Dharasena around 160 CE. The second Purva-agama named Agraya- niya was used as the basis for this scripture. The scripture contains six volumes. Jivasthana, kshulakabandha, Buddhasvami- tavichaya, Vedana, Vargana and Mahabandha. * Acharya Virsena wrote two commentary texts, known as Dhavala-tika on the first five volumes and Maha-dhavala-tika on the sixth volume of this scripture, around 780 CE. Kashaya-pahuda (Kashaya Prabhruta): This scripture was written by Acharya Gunadhara, based on the fifth Purva-agama named Jnana-pravada. Acharya Virsena and his disciple, Jinsena, wrote a commentary text known as Jaya-dhavala-tika on it around 780 CE. C. Other Literature. In addition to their canons and commentaries, the Svetambara and Digambara traditions have produced a voluminous body of literature, written in several languages, in the areas of philosophy, poetry, drama, grammar, music, mathematics, medicine, astronomy, astrology, and architecture. In Tamil the epics Chilappatikaram and/Jivikachintamani, which i are wirtten from a Jain perspective, are important works of early postclassical Tamil literature. Jain authors were also an important formative influence on kannada literature. The Jain lay poet Pampa's Adipurana (another text dealing with the lives of Rishabha, Bahubali, and Bharata) in the earliest extant piece of mahaakvya (high poetic') Kannada literature. Jains were simiTarly influential in the Prakrit languages. Apabhramsha, Old Gujarati and later, Sanskrit. A particular forte of Jain writers was narrative, through which they promoted the religion's ideals. The most remarkable example of this is the huge Sanskrit novel. The Story of Upamiti's Series of Existences by the 10th century Shvetambara monk Siddharshi. Of particular importance, both as a systemization of the early Jain worldview and as an authoritative basis of later philosophical commentary, is the Tathvartha-sutra of Umasvati, whose work is claimed by both the Digambara and Umasvamin communities. Composed early in the Common Era, the Tattvartha-sutra was the first Jain philosophical work in Sanskrit to address logic, epistemology, ontology, ethics, cosmography and cosmogony. Digambaras also value the Prakrit works of Kundakunda (c. 2nd century, though perhaps latter), including the Pravachanasara (on ethics), the Samayasara (on the essence of doctrine), the Niyamasara (on Jain monastic discipline), and the six Prabhritas (Chapters'; on various religious topics), Kundakunda's writings are distinguished by their deployment of a two perspective (naya) model, according to which all outward aspects of Jain practice are subordinated to an inner, spirtual interpre gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka kA gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhI 4 | gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vize sAdAI keLavavAthI nathI AvatI. sAdAI svabhAvamaM vaNAyelI hoya che. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka ka
Page #102
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMdhI jI atha pRSTha10 prabuddha jIvana gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka * phebruArI 2015 jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka na gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 5 gAMdhIjIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka ka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka 5 gAMdhI tation. E. Kielhorn as the best grammar work of the Indian si The details of Jain doctrine did not change much middle age. Hemacandra's book Kumarapalacaritra throughout history, and no major philosophical dis- is also noteworthy. agreements excercised Jain intellectuals. The main Narrative literature and poetry concerns of the medieval period were to ensure that Jaina narrative literature mainely contains stories scriptural statements were compatible with logic and about sixty-three prominent figures known as to controvert the rival claims of the Hindus and the Salakapurusa, and people who were related to them. Buddhists. Some of the important works are Harivamshapurana 2 Bhadrabahu (c. 300 BCE) is considered by the of Jinasena (c. 8th century CE), Vikramarjuna-Vijaya Jains as last sutra-kevli (one who has memorized (also known as Pampa-Bharata) of Kannada poet all the scriptures). He wrote various books known named Adi Pampa (c. 10th century CE), as niyakti, which are commentaries on those scrip- Pandavapurana of Shubhachandra (c. 16th century 5 tures. He also wrote Samhita, a book dealing with CE). Paumacariya of Vimalssuri (c. 3rd or 4th century legal cases. Umaswati (c. 1st century CE) wrote CE), Padma-purana of Ravisena (c. 660 CE) and 5 Tattvarthadhigama-sutra which briefly describes all Ramacandracaritra-purana (also known as Pampa the basic tennets of Jainism. Siddhasena Divakara Ramayana) of Pampa II (c. 1100 CE) have the stohearts (c. 650 CE), a contemporary of Vikramaditya. wrote ries of the legendary figure Rama. Nyayavatra a work on pure logic. Haribhadra Suri (To be continue) * (c. 1088-1072 CE) wrote Yogasutra, a textbook on 76/C, Mangal, 3/15, R.A.K. Road, Matunga. yoga and Adhatma Upanishad. His minor work Mumbai-400 019. Mobile: 9819179589/9619379589 & Vitragastuti gives outlines of the Jaina doctrine in Email: kaminigogri @ gmail.com form of hyms. This was later detailed by Mallisena ( zrI muMbaI jaina yuvaka saMghane prApta thayela anudAnanI yAdI (c. 1292 CE) in his work Syadavadamanjari. & Devendrasuri wrote Karmagrantha which discusses prabuddha jIvana saujanya korpasa phaMDa the theory of Karma in Jainism. Gunaratna (c. 1440 rUpiyA nAma CE) gave a commentary on Haribhadra's work 300000 prasana ena. TolIyA (paryuSaNa vyAkhyAnamALAmAM S Dharmasagara (c. 1573) wrote kaupaksakausi prabuddha jIvana'nAM prakAzana arthe). kasahasrakirana (Sun for the owls of the false doctrine). In this work he wrote against the Digambara 300000 kula rakama sect of Jainism. Lokaprakasa of Vinayavijaya and kizora TimbaDIyA keLavaNI phaMDa pratimasataka of Yasovijaya were written in c. 17th 9 prasana ena. TolIyA century CE. Lokaprakasa deals with all aspects of 100000 kula rakama Jainism. Pratimasataka deals with metaphysics and jamanAdAsahAthIbhAi anAja rAhata phaMDa logic. Yasovijaya defends idol-worshiping in this 100000 prasana ena. TolIyA work. A recent work in Jaina theology is 100000 kula rakama an Jainatattvajnana written by Vijay Dharma Suri in janarala Donezana phaMDa 1917 CE. Srivarddhaeva (aka Tumbuluracrya) wrote a Kannada commentary on 5000 razmina saMghavI Tattvarthadigama-sutra. This work has 96000 5000 kula rakama verses. This work is praised in various inscriptions prabuddha jIvana saujanya but it is lost. Jainendravyakarnana of Pujyapada 20000 prahIra phAunDezana (gautama hIrAlAla gAMdhI ) Devanandi and Sakatayana-vyakarana of jAnyu-2015 Sakatayana are the work on grammar written in c. 20000 bAmbe minaralasa (dInAbena tathA cetanabhAi ) 9th century CE. Siddhahemacandra by phebru-2015 Hemacandra (c. 12th century CE) is considered by 40000 kula rakama gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSa jabaradastIne vaza thavuM e kAyaratAnI nizAnI che. vatano aMtima adhyAya vizeSAMka kra * gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI jIvanano aMtima adhyAyavizeSAMka kha gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSaka 5 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka 4 gAMdhI jIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhI !
Page #103
--------------------------------------------------------------------------
________________ IIIIIIIIIIIITTTTTTT TTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTTT IIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIII phebruArI 2015 pAnuM 103 . prabuddha jIvana : gAMdhIjIvanano aMtima adhyAya vizeSAMka gAMdhIjIvananA aMtima adhyAyanI tasavIro-jhalaka noAkhalImAM pagapALA pharatA mahAtmA gAMdhI mahAtmA gAMdhIjI ane temanI 'lAkaDIo'-manu gAMdhI ane AtmA gAMdhI mahAtmA gAMdhI chellA vAIsaroya laoNrDa mAunTabeTana ane eDavinA mAunTabeTana sAthe maheralInI daragAhamAMthI nIkaLatA mahAtmA gAMdhI upavAsa pachI ane mRtyu pahelAM levAyelI aMtima tasavIromAMnI eka gAMdhIjInA chellA upavAsa mahAna AtmAnI ciravidAya aMtima darzana aMtima yAtrA vakhate UmaTelo mAnava maherAmaNa mahAtmAnI ciMtanazIla mudrA
Page #104
--------------------------------------------------------------------------
________________ Licence to post Without Pre-Payment No. MR/Tech/WPP-36/SOUTH/2013-15, at Mumbai-400 001. Regd. With Registrar of Newspapers for India No. MAHBIL/2013/50453 Published on 16th of every month & Posted at Patrika Channel sorting office Mumbai-400 001 On 16th of every month . Regd. No. MH/MR/SOUTH-379/2013-15 PAGE No.104 PRABUDHH JEEVAN: GANDHIJIVAN NO ANTIM ADHYAY VISHESHANK FEBRUARY 2015 sevaka kI prArthanA he namratA ke samrAT ! dIna bhaMgI kI hIna kuTiyA ke nivAsI! gaMgA, yamunA aura brahmaputrA ke jaloM se siMcita isa sundara deza meM tujhe saba jagaha khojane meM hame madada de| hameM grahaNazIlatA aura khulA dila de| terI apanI namratA de; dindustAna kI janatA se ekarUpa hone kI zakti aura utkaNThA de| he bhagavan! tU tabhI madada ke lie AtA hai, jaba manuSya zUnya banakara, terI zaraNa letA hai| hameM varadAna de, ki sevaka aura mitra ke nAte jisa janatA kI hama sevA karanA cAhate haiM, usase kabhI alaga na par3a jaayeN| hameM tyAga, bhakti aura namratA kI mUrti banA, tAki, isa deza ko hama jyAdA samajheM aura jyAdA caaheN| To, [ mahAtmA gAMdhIe jIvanamAM eka ja kAvya lakhyuM hatuM, te A. temaNe to tene phakarArUpe ja lakheluM. 1967mAM vasaMta desAIe tene svarabaddha karyuM ane mannA De pAse gavaDAvyuM. A adbhuta rekorDa inDiyana rekorDa kalekTarsa esosiezana pAse upalabdha che. ] Postal Authority Please Note: If Undelivered Return To Sender At 33, Mohamadi Minar, 14th Khetwadi, Mumbai-400004. Printed & Published by Pushpaben Chandrakant Parikh on behalf of Shri Mumbai Jain Yuvak Sangh and Printed at Fakhri Printing Works, 312/A, Byculla Service Industrial Estate, Dadaji Konddev Cross Rd, Byculla, Mumbai-400 027. And Published at 385, SVP Rd., Mumbai-400004. Temporary Add.: 33, Mohamadi Minar, 14th Khetwadi. Mumbai-400004. Tel.: 23820296. Editor: Dhanwant T. Shah. RRERRRRRRRRRRRRRRRRRRRR