Marathi - Latche marathi Aetihasik Lekh Part 02

Author(s): Vidyanand Swami Srivastava
Publisher: Aietihasik Gaurava Granthmala
Catalog link: https://jainqq.org/explore/034932/1

Page #1

Coleh Idle lo Ibliehl
ELEIRMIÈCT, 11901912. ફોન : ૦૨૭૮-૨૪૨૫૩૨૨
527200€
w umaragyanbhandar.com

Page #2

Page #3

LATCHE MARATHI
· AITIHASIK LEKH.
PART II
- FROM 1742 To 1818
A. D.

Page #4

Page #5

LATCHE MARATHI AITIHLASOK LIKII
PART II.
From 1742, to 1828 A, D
RISE AND FALL OF MARATHA & ADVENT OF RITISH
In South Gujrat ( Lat)
and Their relationship with the Bapsda Chaulukyas.
Researches made by a
VIDYANAND SWAMI SHRIVASTAVYA
From Oringinal Sources Esmember Bebar and Orrissa Legislative Council, retired Vaidic and Historical research Scholar Jasdar State, Author of Kayasthyas in Kashmir, Shri hagwan Chitra Gupta, Nationality of Vallabhi Maitrakas, Iconographical Errors rectified, Chaulukya Chandrika, Parmar
Chandrika, Veda Kalin Bharat, Ramayan Kalin Bharat, Mahabharat Kalin Bharat,
and various other Historical works.
let Edition
(080 Copies)
October 1987.

Page #6

Page #7

Printed by.
S. K. SHRIVASATVYA.
AT
HINDUSTANI PRINTING PRESS.
KALBADEVI ROAD
BOMBAY. 2
Published by:
Aitihasik Gaurava Grantha Mala
24, Podar Blocks,
Santacruz (B. B. & C. I. Rly.,)

Page #8

Page #9

With best
Compliments,
Presented.
TO,
Dated the
103

Page #10

Page #11

P.U BLISHER'S NOT E.
We published three works Iconographical Errors Rectified 2nd Ed.' in March 1936, Latche Marathi Aitihasik Lekh Part. 1st, in October 1936., and Chaulukya Chandrika Lat Khand, in January 1937.) all compiled by V. S. Shrivastavya Esq.,
We are by this time aware that these volumes have created a renaissance in the field of historical learning in as much as Scholars of Gujarat, Deccan and Northen India have based their further development thereon.
Most of the ruling Princes have found a new angle of vision relating to their predecessors and they can ill afford to be without these.
We therefore launch the Present volume in the field of historical research and scholarship and we are certain of its suece es, as well. It unearths the. Manga Charta for the Chaulukyas (Solankis) of Gujarat and especially the Vasadias so far their lineage is concerned.
We shall feel our labours amply rewarded if after a cursory perusal of this, the public evince a keener insight in the field of historical research and scholarship and we commend the present publloetion for the study.
89th Ootober 1937.: 24, Poddar Blooks,
Santacruz. (B. B. & C. I, )
G. P. Shrivastavya.
MANAGER.
"Aitihasika Gaurava Granthmala"

Page #12

Page #13

लाटचे मराठी ऐतिहासिक लेख
PREFACE
In October 1936, the first volume of our book "aza Arrai efacie far ma Latche Marathi Aitihasik Lekh” was publiebed incorporating papers got from Peshwa Dafatar Poona. Besides there were: some, papers secured from private individuals. In this Volume we incorporate some of our collections procured from private indi. viduals during our Historical tours of various parts of Guzrat, Khandesh and Malarastia. Almost all of these lapers bear the seal and signature of original writers, therefore, we safely declare: them to be original ones, preserved by descendants of those persons who were either themselves addressed or had some connection with the addressee. It may be possible that these papers came into the possession of the fore fathers of the present owners in their official capacity and remained with them somehow or other. Such being the case, we don't want to dilate upon their genuinene68, reliabilty and authenticity or otherwise as they will speak of them. *** selves.
2. Our main object; in taking the trouble of investigation; collections of papers (original as well as copies), study of collected: papers and going through publication, was to show that the plausible object of Chhatrapati Shivaji Maharaja, was altogether for. gotten by the Marathas and they were not a bit less Tyrant than their Mahamadan predecessors. Besides this, they were not hesitant at all in adopting fair or foul means for the achievement of their objects. They were as unsurupulous as their predecessors and had no regard at all for the Sacrosanct nature of promises, but were always ready to treat their obligations of agreement: ,and, pledges ás child's play,

Page #14

8 Not only the political affairs were treated in suoh light hearted way but matrimonial sacred ties even inet no better treatment at their hands. Rajput princes were compelled to marry their daugh.
d progeny of such marraiges was not considered fit for succession to their newly established Gadis. This concubinely treatment meted out by Marathas who had forced the Rajputs to marry theio daughters, created great resentment resulting in inter. nal troubles and falling of their rose dreamy castle of supremecy over India. Besides this, Rajput princesses married to Marathas were left in lurch to morn and lament through out their life. Was not this A cruel treatment P But right can't stand the might. Power makes everything right and tolerable. Stundents of History might be laughing now finding attempts of present day Marathas to link out thier lineage and descent from famous Rajput Houses and besides thier eagnrness to bring them. selves out on the parallel line with the Rajput. Eut their past Conduct with the Rajput princesses married to them suficent proof of their Social Status,
4. The beauty of the fun is, that though the Marathas were themselves accused of falshood, they have accused others as liars, treacherous unreliable and so on.
Hundreds of books & dozens of periodicals have been issued by Official and Non-official agencies. They are mainly devoted establish ng High Administrative standard, Martial spirit and Military skill of those engaged in building the Maratha Samrajya. Draw backs and defects are generally passed over or ignored while minor flaw of other side, with whom they came in confict, are shown with utmost exaggera-ion No historion of even common standing can agree to accept any picture of historical narratives AS cam plete unless both sides are dipicted with atmost zeal and oare. Here we find Maratha writers lacking even common curtsey
6. We have nathing to say against Non-official publications but we have certainly got much to complain aganist official ones The temprature of our protest reaches the zenith point, when we find Government acquiting themsalves by announ. cing on the forefront of every publication "Government do not share any responsiblity for comment and views expressed by the authour wihle no comment or views are expresred by the authour either way. Government can easily point cut that the gates of

Page #15

Peshwa Record are now thrown open for Historical Researoh Scholars and if nobody takes care to make Researches and rebut the charges attributted, it is not the Government but people of Upper India (Rajputana and other Provinces), who are to be blamed.
6. If the defence of Government is besed on such grounds, we are afraid, it can not be sustained even for a moment. The rules regulating the permisson are so framed that the fascilities given by one hand are taken away by other. The discretionay power given to the commissiner frustrate the very abject. Our and above all the levy of Rs. 10/- per Rumals touched, whether any paper is found or not, is a serious set back for any Indian States, even if they succeed in getting their appli cation for permission gone through the formality of passing or swiming successfully the Agency channel. Immence obtacles are put in the way of private Scholars. They are asked to get themselves. recommended by tho e persons whom they want to criticise. Besides this, they are asked the motive of their taking such and such period and lots of other question. Some time such individuals are sent to the Agency for recommendationor for getting their application submited through the Agency concerned. When these poor applicants approach the Agency, they are told that the Agency has got nothing to do with the question. Thus the poor applicants being thrown from post to pillars and from pillars to post and after spending lot of time and their hard earned money, are told in the end that their request can not be granted. Thus neither any Rajput Stites has taken ful advantage nor any Upper India private individual has been able to get prmision and there by chance to make researches in the Dafatar and has been totally debared from rebuting the charges.
We are certain, by mentioning these facts, we are bound to be taken as digressing a forbidden ground. We do admit that we have done so to a certain extant. But all that we have done is for bringing to light the state of affairs prevalent with a view to draw the attention of the Government for rectifying the wrong done without any loss of time.
Now to revert to our present subject. We have stated above that the Marathas totally forgotten the plausible object of Chhatrapati Shivaji Maharaja and became more tyrant than their Mohamadan predecessors. We procced one step futther and declare at the top of our voice that they resorted to persecute the Rajputs and were addicted to the golden ruls of divide and rule palios,

Page #16

6
We are confident that casual perusal even of our these two publica tions, will at once provide sufficent material to substantiat our statement. Besides this, our readers will learn as to how the Chaulukyas of Vasudevapur (Bansda) were persecuted costantly for more than 64 years by the Dabhades, Gaikwads and other Marrathas, How their help rendered to Maharaja Chhatrapati Shivajee was forgotten. How they were harassed and coerced. How the golden rule of divide and rule policy was applied to the core. How pretenders were set up for achievement of personal gain. How succession of one was acknowledged today and hand-some Nazarana extorted and next day previous declaration was with drawn in fav. our of higher bidder. How local officers were ingnoring the order of the Central Government and setting up rivals. How monetary promises were obtained for settling set up disputes. How promised amount was taken as loan and territories were obtained in mortgage. How petty amounts remained unpaid even after constant payment of years together. How Sibandi was deputed on frimsy grounds and old encumberance was loaded with fresh promises extorted. We don't want to say annything further but leave it to the sweet will of our readers to draw their own conclussion either way.
Our previous volume deals from 1670-1818. Our present one incorpoates records from 1742 to 1828. The peshwa transfered certain territory to the British in 1803 and assigned the tribute of Bansda to the British. However Peshwa's suzerainity finally ended in 1818. Thus the British who, were vertual or defacto master of Guzrat from 1803, became Suzerain Power. Records in this volume from 1818 to 1828 belong to British period. These records are written in Marrthi and signed by British officers.
It will be evident to our readers that the Chaulukyas of Vasudevpur have helped the British people from the very begining very admirably. But they have not recieved better treatment at the hands of the British, than those meeted out to them by the Marathas, for the folly of their noble services rendered in time of need. Of course they have not lost even a bit of their territory but their claimes based on rightuosness, sacred promises and pledges have been neglected for the simple reason of their insignificance existance.
In the end seventeen Goneological Tables are appended. We propcee to examine criticatly and closely these Genoologies in the Next Chapter entitled "Scrutiny of Generlogies”,

Page #17

INTRODUCTIN
In the introduction of the first volume of our "Latche Marathi Aitihasik Lekh" we have given an out line of the History of Guzrat from the time of Mauryas down to the present day. Over and above all we have stated that the line of Now serika, Nandipur and Patan be came extinct and no lineal descent survived. Besides this in the Prakkathan of our book "Chaulukya Chandrika Latkhand" have we made similar statement.
While dealing with the advent of Vasudevapur Chaulukyas, we have expressed a strong possibilty of their survival in the present Chaulukyan House of Bansda. Our further researches have emboldened us to declare that the of Chaulukyas of Bangda, are in fact a scion of Vasudevapur and there by connected directly with the Chaulukya of Badami-Kalyan.
We are sorry that space does not permit us to elaborate this point in all its aspects, More over our present work, being confined with the rise and fall of Marathas and the advent of British, we therefore content ourselves only with the precceding statement relating to the lineage of Bansda.
It is clearly evident from these two volumes, that the Historical Data begins with Rawal U daibhan and ends with Rawal Udai. singh, who died in 1827. It is also evident that after the death of Rawal Gulabsingh, in 1753. A. D., adoption became rampant and almost all the rulers were adopted. Not only this but the successor of Udaisingh II was also adopted. However after Hamirsingh, the successor of Udaisingh, Maharawl Gulabsingh II, the Grand father of present Maharawal Shree Sir Indrasingh Bahadur K. C. I. E, who succeeded in his own right to the Gadi of Bansda, the direct line is surviving.
Not only the Geneology became obscure after the death of Maharawl Gulabsingh ist in 1753 but a great deal of confussion followed. His opponent Zora warsingh, the Kritrimputra of his step mother, who was a constant source of trouble through out, his lire, remaind as such till the death of Maharawal Udaisingh. A glance 07er the records, incorporated in these two volumes, will show at once that Zoravarsingh fought for the Gadi

Page #18

constantly for a period of fourty years. He had to fight Maharawal Galabsingh, Udaleingh and Virsingh. This internal trouble deteriorated the progress of the state as confusion, turmoil, devastation and other troubles were the usual order of the day.
After the death of Udaisingh his adopted son Virsingh was dethroned by Zora warsingh. Meanwhile Kiratsirgh the younger brother of Maharawal Gulabsirgn, who had supported the cause of Udaisipgh on the plea of his adc ption, came forward and claimed the Gadi for himself. While these claimants were fghing each other, a new claimant came on the scene in the person of Pai bat singh. He was a gaa gera Hial qa" of Kiratsingh. Be, with the help of his Father in-law Rannal Faria of Miyang m and Ra. Btia, took possession of Bansda and held it for a bcut two years.
Parbatsingh was made a captive, by Garesh Vie Łwanath, an Officer of the Peshwa Government, on the representation of Kirat singh how compelled him to relinquish all his claims and right of a collateral to the Bansda Gadi. There are several papers, a hich throw some light on the prentenders activities still finding the production of the Original deed itself as an esential fact we are reproducing the same below:
કુવર પરબતસીંહ
કેસરસીહ
સં. ૧૮૩૭ ચૈત્ર સુદ ૧૧, શ્રી સકલભુવન નીધાન અર્વ ઉપમા જોગ ગેબ્રાહમણ પ્રતિપાલડ શ્રી મહારાજા ધીરાજ મહારાવલ શ્રી કીરતસીહજી સંસ્થાન વાંસદા
જે લી-કુવર પરબતસીહ કેસરસીંહના રામ રામ–
વી. વી મારે પિત્રાઈ ભત્રીજો ઉદેસીંહ પ્રતાપસીહ કેલાશવાસી. મહારાવલ શ્રી ગુલાબસીહ રાયસીંહજીની ગોદમાં સંવત ૧૮૮૭ માં આવ્યું. તેણે વાર દાની ગાદી પર અત્યાર સુધી રાજ્ય કર્યું ઉદેસીંહના મૃત્યુ પછી હું મારા સસરા રણમલ જીહની મદદથી વાંસદાની ગાદીનો કબજે લીધે ત્યાર પછી શ્રી રાજશ્રી ગણેશવિરા

Page #19

નાથ પેશ્વા સરકારની હુકમથી ફેજ રથે વાંસદે આવ્યે મને મારા સાસરા અને વસતા તથા બીજા સાથીઓને પાયમાલ કરી મીયા ગામે લઈ આવ્યું.
બને (Maharaja shree and 9) પિતાની રાજખુસીથી પંચનામું લખી આપ્યું હતું પંચમાં બનેના સગા પિત્રાઈ અનJહજી એ રજી કરેલી ખરી હકીકત સાંભળી પંચે શ્રીમંત શ્રીને વાંસદાને ખરે વારસદાર ઠરાવ્યું. મારા વડીલ કુશળરહિ ઉદેભાનની જાગીરને મારે હકક કાયમ રાખે અને બેહજાર પાંચસો ૨૫૦૦) ની બીજો ગરાસ આપવાને હકુમ કી.
આ પ્રમાણે હું ખુશી થી લખી આપું છું કે હવે પછી મારાતથા મારા સંતાનની વાંસદા ગાદી સાથે કોઈ પણ સંબંધ નથી. મારી સીબંદીના ખર્ચ પંચના હુમથી શ્રીમતે મને આપે છે.
આ કરારની શરતે સારી છે, એનું ઉલ્લંઘન જે કરશે તે પંચમાં દેશી તથા વંસને કલંકીત કરશે. .
હસ્તાક્ષર કુવર પરબતસીંહ કેસરીસીંહ સાક્ષી અરનસીંહ ઉદેસીહ સાક્ષી ગણેશ વિશ્વનાથ
છે. ૧. વલાવલ સવાં સન મયા અલક
It is more than clear from the deed reproduced above, that tho. pretender Parbatejpgh, inspite of the fact of his being & collateral was thrown aside for the sin ple reason of his matrimonial condeco tion with the Baria chief of Miyar gam. From this time the Basadias divided in two air tight compartment of Mota and Bhagatias. It may not be out of place to explain in detail the distinction & of section and subsection and social customs etc. of the Rajputs.
The land between Nurbada and Daman Ganga, at present known by the name of South Gujarat, is called Maroth by the Rajputs. No explanation has been given to us by any of the Rajput Community, residing in Martb, regarding the name of their country. Besides this, the definition of the name being immaterial for our present purpose, we do not propose to go fuither deep into the matter.

Page #20

10
Almost all the known Rajput Communties are found here, but they are distinguished by their village name i. e. Basadia, Chhasatia. Atodaria, Mangrola and Bangia &c. and have forgotten moslty the original section to whice they belonged.
They have got a peculiar notion of sub section, irrespectivly of their original clan's name Rathod, Chawhan, Solanki and Parmar &c, which is divided into four classes, namely Kunvars, Deshots, Girasias and Padharias. Amongst these four classes the Kunvars are considered the highest and Padharias the lowest ones. The higher class never gives daughters to the lowers but take from them, If any belonging to higher class gives daughter to the lower he is penalised by the Panch of the Section. Thus the Kunvars. who are considered highest and near relatives of Ruling Princes, do give their daughters only to the Princes, but take from the two classes, or marry amongst themselves. Similarlly Deshots either marry amongst themselves or give their daughters to Kunvars, but never allow their daughters to go to the lower classes. However they do take from the lower two classes. Similar is the case of Girasias. But the most peculiar customs prevelant amongst the Padharias are:
(1) Prevalence of widow marriage:(2) Marriage outside the acknowledged Rajput Community,
The Padharias daughters are freely taken by Girasias and sometimes by Deshots.
Besides this hundreds of instances of marriage, from outside the acknowledged Rajput Community, amongst these two classes. are found,
So far Basadias are concerned particularly, it is not known, whether they too are divided into the above said four sections but it is a well known fact, that they are grouped into two subsections known as Mota & Bhagatia. According to the belief prevalent amongst the Basadias, tha Motas are considered hiher and near relations of the Royal Family, while the Bhagatias are reckoned some what lower and distantly connected with the Royal Family. Mota Basadias are very few in number, while the Bhagatias cover the whole field of the community. This distinction of Mota is confined to Boridra & Umargam, and Bhagatia to the whole of the communty.
The original home of Bhagatias appers to be at Bagumbraand that of the Motas at Felesna, both places in Gaikwartet

Page #21

11
tory, wherefrom they seem to have scattered throughout the tract of land between Abamdabad to Bansda and Chhota Udepur and to the sea coast. No trace of the community is found at their original home land save and except their Giras.
Miyangam and Devan seem to be connected with the Basdias from a very remote period of the modern History and the former place was monopolised by Bhagatias and the latter was done so by the Motas. But at present Devan is captured by the Bhagatias und deserted by the Motas. Almost all the Bhagatias are even at present connected with Miyangam and Devan directly or indirectly. Some of them do openly take pride of their connections while others ignore it. On the other hand the Umargam Motas are very very reluctant to acknowledge their connections with Devan and it is they who throw some insinuation to the Royal Family and Boridra House of Matas. As a matter of fact they cannot escape their connection with Devan.
• The fear maintained by Umargam people is right and justified. Every body should be alert and ready to preserve the purity of blood of bis family at any cost. But nobody has got any right to blur or throw insinuation on others with a view to conceal his own black spots. Therefore we comdemn Umargaon people for sluring others in their zeal of self preservation. It is right that the Bhagatias stand conde. mned for their matrimonial relation in the past with the Barias of Miyangam and Devan and maintaining such relation even at present. But it does not exonerate Umargam people for their wanton attacks on the Motas of Devan. They can not be hanged for the simple reason or fact of their abode at Devan. We do admit that Maharawal Gulabsingh II is styled in Government record as Gulabsingh of Devan. If for his residence at Devan he .cán be hangod, we are certain, then the Umargaon people can not escape
the degradation because their forefather, Goomansingh, Kubersingh Land Gulabšiôgh by adoption and Goomansingh, Mansinġli and
Partapsingh by natural descent, were all resident of Devan. residence indicates matrimonial connection ? Certainly not. Where are the proofs of matrimonial conncetion of Mots Basadias with the Barias of Devan and Miyangam. The canduct of Umargam people, in sluring or throwing insinuation, directly or indirectly, on Maharawal Gulabsingh II, always in season or out of season, on the basis of their imaginary grievances of his Masal (maternal Grandfather's houze ) at Devan, is prooved inglorious and ignominous by the revealition of the identity of his maternal Grandfather in the family of Jadava Ranas of Dahej. We propose to dealwith

Page #22

12
this subject at length while synchronizing the events of Maharawal Gulabsingh's rule. The prestige and degradation of Umargam people stands or falls with the Motal of Dovan, represented by Boridra in the senior line, and by Sardulsingh of Bansda and Umargam people themselve in Junior line.
The prentender Parbat singh being thrown out of the scono and Zora war Singh and Kirat Singh being removed from the scene by the mighty hands of death, Virsingh the adopted son of Udai Singh, succeeded to the Gadi, He died in 1791 and his brother Neher Singh occupied the Gadi. This occupation gave chance for the inter loper's line to rule over Bansda. Nahar Singh died in 1793 and was succeded by his minor son Raisingh.
It may not be pressumed that the occupation by Nabarsingh was undisputed. He was opposed by the mother and Rani of late Mahara wal Vir Singh and their plea was that he being the son of the interloper Zora war singh can not succeed to the Gadi and the. refre they wanted to adopt a child to succeed Vir Singh. While these troubles were going on Nahar singh expired and his minor son was taken as adopted son of Virsingh. Thus the opposition of Vir singh's mother and wife was appeased. Besides the nearly impressed black spot on the fair name of the family was cleared.
Maharawal Rai Singh died in 1818 and was succeded by Udei Singh. His succession was opposed by Amara Baba, the great Grand father of the present Maharawal Shree Sir Indrasing Bahadurk. C. I, E., but was not maintained.
Udaisingh died in 1827. Succeassion was contested by Kuehal. singh, Amra Bava, Mohansingh & Nathu Baba. How ever the minor son of Nathu Baba was declared adopted by a decree of British authorities. Thus the attempts of Amra Baba, Great Grand father of the present Maharawal, to secure the Gadi again falled. In 1880 Hamirsingh died without any issue and four contestants Ajabalogh, Hamirsingh, Gehmalsingh & Gulabsingh, the only son of Amra Baba, came for ward. The claim of Gulabsingh was accepted by the Government and he was installed on the Gadi on 2nd January 186%. After short rule of 14 years Gulabsingh diedin 1870 leaving bebi. nca minor son Fratapsingh. Who was given charge of the adminis tration of Bansda in 1886 and ruled over its destiny till November 1911. He died leaving four sons of whom the eldest Maberawal Indrasingbji succeeded to Gadi on Ilth November, 1011. A. D.

Page #23

13
With the death of Rawal Raysing doubt, uncertainities and sopperiness in the Geneology are seen once more. Udaisingh liucceded Raysingh, being adopted by his widow, after his death. Elis ahocession was contested by Amarababa, the great Grand father of the present Maharawal Sir Indrasinghji Bahadur K. C. I. E. It is alleged that Amrababa waved out his claims, in favour of Udaisingh with condition, that if the former dies without any issue of his blood, De would succeed to the Gadi. An agreement to this effect was produced by Amara baba, on latter occaission, after i2 years but was rejected by the then Agent to the Governer in council at Surat
It is not known as to what relation Udaisingh bore with his predecessor Mahara wal Raysingh. Mr. J.N.W. Sutherland, the Agent at Surat, while reporting, in reponse of a letter of Mr. Wiliam Newghan the Chief Secretary to the Government of Bombay, dated 10th September 1827, on 26th September 1827, depicte" Raisingh in A. D. 1817. was succeded by his ralative the present Raja Udaisingh, who was adopted by he widow and another female relation to the Raja" and two years latter', the then Surat Agent in his letter dated 4th March 1829, addressed to the Chief Secratary, observes in para 26"In the table No. 1 a Kreat portion of the information already submited with my former letter is set di wn, I beg to be understood, that I do not vouch its acouracy further than the branch commencing with Dedeysingh the father of Goolabsingh and Pratapsingh. I have no means of connecting it, as the family Wahibancha or Travelling Registrar was not to be found, having gone on a circuit in the Kajwara". We proceed one step further thar, that of the Agent and say with all the emphasis at our command, that the Genologies retered to by him were not relaible. A com prative glance on the Geneology in question and the con prepared by us, on the authou.
sy of Peshwa record as well as on Marathi and Gujararati and English, will convince, we are confident, our readers at once, regar ding the soundness of our contentions. We are in complete agrecment with the Agent so far the accuracy, of table No. 1. commencing with father of Goolabsingh and Pratapsingh, is concerned. Besides this, we fall in line with the Agent's contention regarding the distinctness, ather seprateness, of this branch from the Ruling houpo, whieh became extinct with the death of Mabarawl Gooleb-. singh in the year 1753 A. D.
Before under taking the examination of the Geneological Tales further, we would like to list out the several table

Page #24

obtained from
various sources as references to them are
inevitable..
1. Thrèo tables prepared by the Surat Agent and submited to
the Governor on 7th Feb. 1829. They are numbered as Non. 1, 2 and 3. by him and by us as 1/a, 1/b and 1, c.
2. Geneological Table, subimited by the Ranis of Hamirsinghji,
to the Government while asking permission to adopt Gemalsinghji as successor to the Gadi, is numbered as 2.
3. Table procured from Mansingh Prabhatsingh Dasodi of
Bansda is numbered as 3.
4. Six Geneological tables obtained from Umargàni.
A. Numbers 1 and 2 were given to us by Umargam..
people in Feb 1934. They are numbered as 4 and 4/1.
B. Umargam Geneology, found from Alienation office
Rajpipla State, is numbered as 4/2.
Umargam Geneologies, found in Rajpipla State Records submited by Umargani people at different times in Banjar case, are numbered as 43 and 4/4.
D. Geneology given by Bharoch Wahibarcha at the
instance of Umargam people is numbered as 4/6.
6. Geneology found from Thakur Guman-ingbji of Boridara is
numbered as 6. 8. Two Geneologies found from Basadia Bhagubaba are
numbered as 6 and 6/1. 7. Geneology published in Bombay Gazeeter is numbered 6/2.. 8. Table published by Manubhai Mehata is numbered 6'3. 9. Táble prepared by us is numbered :7.
These geneological tables are contradicting each other and therefore can be rejected at once without any least consideration. But as they form the fundmental basis of the Geneology prepared by us we propase to examine them in detai).
Table number 1 requires minute examination at our hands and for the shake of convenience we divide it into two parts, Part first is pamed as Rullpg family and second as Collateral

Page #25

15
RULING. FAMILY.
This Table commences with one Mooldeva, as the first Raja of Bansda and goes to Mulkarna the 6th Raja, and gives only one son to each: Points all the succession from fathes to son. However at the sexth step it show the following eight sons of Mulkaran.
1. Raibban, 2. Goomanba, 3. Mangaldeva, 4. Bapooji, 5. Raisingh, 6. Kalyansingh, 7. Kansingh and 8. Parbatsingh. According to it Mulkarn was succeeded by his third son Mangldeva, instead of his first son Raibhan, the rightful guccessor. In the same breathe it says that Mangaldeva was succeded by Raibhan, his brother, the real owner of the Gadi, instead of his son Gopal Singh. Thus Raibhan the seventh becomes the 8th Faja, due to the intervention of Mangaldeva as the seventh Raja. Thic statement requires no comment as its absurdity is exposed in all its nackednese. Still We would like to say a few words in support of our contentions.
It is an open secret that Raibhan succeeded his father Virdeva. instead of bis brother Mangaldeva, and ruled over the destiny of Baneda up to 1738-39 A.L. He was succeeded by his eldest son Gulabsingh. Besides this, Virdev's father and Grandfather of Raibhan was Udaibhan II. He in turn was the son of Mooldeva and Grand son of Udaibhan I. It appears from the Original recerds No. 1 of Volume I that Udaibhan had helped Chhatrapati Sivaji Maharaja in his Surat expedition and Moolraj was himself approached, by Pratap Rao Guzar at the instance of Moropant the commander-incheif of Sivajis' forces, for help in 1672 A.D., against the Moghals.
Though we find practically six Rulers preceding, the alleged 8th Raja of Table No. I, in the manner mentioned above, but they are quite different. Further on Table No. 1 alleges that Raibhan had seven more brothers, out of which Mangaldeva himself was the third and succeeded to the Gadi after his father Mcolkarn. On a}l accounts available to us, we know that Raibban was the only son of his father Virdeva nad succeded to the Gadi after him. Of course his father Virdeve had three brothers Viz Yogaraj, Udaji (Dailba) and Kusalsingh. These three brothers were given seperate Jiwai of five villages each according to the custom of the State. These facts. were made known even to the British Government as early as 1878 by the Suprentendent Bansda in his offloial capacity after thorough investigations,
Daji ( Udaji) took his abode at Balogwar, Kusalasingh at Bagumara, and Yugraj at Gotla. All these places are in the Galkwad

Page #26

16
territory at present. The house of Dajibaba ( Udaji) is reprente d by the Mota Basdaia of Boridra, Umargam and Sardulsingh of Bansda, the house of Kusalsiugh is repesented by Bagatias of Mandvi, Sanja, Wanta, Jhabugaon, Miyangam, Tuna aud Nawapura. Nothing is known to us as to who are the present descendant of Yograj. Of course Bansadia Umedsingh of Miyangam, who lives at prent in his Mansal at Devan, is claiming direct descent from him but we have grave doubts.
Further on this table says that Zorawarsingh the son and successor of Raibhan was succeeded by Parbat Singh the sixth in descent from Mangaldeva the brother of F aibhan. Can there be any absurd statement more ? Still we are asked to believe the statement made there in the said Table.
On the strength of Marratha records produced in theɛe Volumes and further on the strength of other documents refered to, precedig above, we declare Table no. 1a as unreliable and not worthwhile the paper upon which it is written.
COLLATERAL FAMILY.
Besides this, this Table gives six direct descendant of Raisingh the fifth brother of Raybhan. And in the seventh step placees Udaisingh the common ancestor of the Mota Basadias. The most important and deplorable omission, in this Table, is the name of Arjansinghji. He was a distinguished and noted personality in the family of Raisingh. He was killed in a skirmish with one Khemarsingh Basadia at a place some three miles off Nadod, within the limit of village Banjar. The village in question is at present in the enjoyment of his descendant. This event is said to have taken place in Vikaram Sambat 1833 on 11th day of Chaitrabad. This event places him as contemporary Raja of Raybhan the 8th Raja according to this Table. Therefore he was himself either Raisingh or his son. But the absence of Arjansingh gives a direct lie to this table and requires no ofher proofs to falsify it. Still we would like to give here some argument with a veiw to give it a deservand decent burial
The time of Arjansingh is now definitely known as Vikaram Sambat 1833 (1778. A. D. ) so bis line must have seprated from the Ruling line some good many years before. But the inscription on his Palia gives his name Arjansingh Udaisingh. Therefore Udaisingh was one of three Uncles of Rabhan. The Table prepared from

Page #27

17
documentary evindences gives only three uncles of Raybhan Viz Dajibaba alias Udaji, Yogaraj and Kusalsingh. Of Course from amongst the three uncles we recognise, without any least fear of contradiction, Dajibaba ( Udaji) as the father of Arjansingh.
In the year 1817 Vikram Sravan Bad 5 (45 years latter, we find Kubereingh, Bhagawansingh and Ramsingh the three cons of Goolabsingh dividing their ancestoral property, including village Banjar given in Hadia Zagir to the descendent of Arjansingh Udaisingh. They also mention (ne Prabhatsingh as their sharer in property. When this division took place, we find cn the Gadi of Bansda Udaisir gh. Hense we find that in the line of Birdeva there are six persons rather steps including himself down to Udaisingh, and in the line of Dajeebaba there are seven steps including himself down to the three brothers. It is quite possible to be six steps in one line and seven in another and therefore, we without any least hesitation, declare this Table in question as unreliable.
TABLE. N O. II.
Table nos 1/b and 1c being harmless we pass over them and undertake the examination cf Table No. 2 submited by the Ranis of Hamirsinghji Udaisinghji. This Table names Adikaran the common oncestor instead of Udaisingh as shown in the Table refered to as Nos 1a. Besides it n akes Bhagawansinghji the eldest son of Goolabsingh, instead of Kubersingbji, and keeps Gomansingh continued in the line of his natural father, inspite of his adoption by Kubersinghji. There seems possibllities of some chance to adjust the diference between Udaisingh and Adikaran and we can allow these two names as aliases cf each other. But the change in the position of Kubersinghjee from eldest to youngest is deliberate and can not be justified even for a moment. We reserve our further comment in this matter for some latter stage and undertake Table No. 3.
TABLE No III.
This Table as a whole is got up, concocted and clumsy one. It seems to have been prepared having some alterior motive in sight and therefore from begining to end disorder and confussion are visible. It commences with one Ratansingh as the originator of the line and puts Udaisingh at the seventh steps downward. Of course it puts Arjansinghji as the fourth man. Onward it makes Raybhan, the son of Arjansing instead of Kiratsingh. We can admite

Page #28

18
with out any least hesitation that the author of this table was a well studied man and cleaver hand. He has given a well designed colour resembling truism. We are also prepared to accept it commencing with Arjan singh down to Udaisingh with only exception of Raybhan. With further downward start the real object of its preparation becomes visible in all its nakedness. As it makes Pratapsingh the eldest son of Udaisingh instead of Goolabsingh.
Thus it puts Mota Basdia Sardulsingh the only servivor ( natural ) of Udaisingh through his son Prabhatsingh as the nearest relation to the Ruling family. But we are inclined to beleive that the authour knowingly ignores rather pass over the fucts, that had his assertion been a fact, Goolabsingh, the Grand father of Maharawl Sir Indrasinghji K. C. I. E. the present Roja, would have never been allowed by the British Government to succeed to the Gadi in his own right, whom he puts as the descendant of Kubersingh. This exposition is more than sufficent and therefore we under take, other lables.
EXAMINATION OF UMARGAM TABLES.
Out of the Six Tables found from Umargam sources, the four Geneologies nos. 4, 4;1, 4/2, and 4,3 commence with one Udaisingh, Nos. 4/4 commences with one Mooldeva. The former four geneologies are exclusively of Collateral branch while no. 4,4 combines, Ruling and Collateral, both the branches. For clear understanging and fair knowledge we take up the criticism of all these geneologies one by one below.
· Nos. 4. It is an innocent and correct from begining to end as it
mentions all true facts relating to the variou smembers of the family.
Nos, 4.1. It conceals the very important events of Gumansingh'
adoption from the Junior branch to the Senior, by Sundrba the widow of Kubersingh. By virtue of which he became Senior most member of the family, entitling him and his heirs and successors an access to the Gadi of Badeda, in their own right, whenever that may be falling vacant. Besides, it makes two Gumansingh. One in Senior and other in Junior line. Further on, it is reliable, as it mentions the events of Gemalsingh' adoption by the widow of Nathoobaba.

Page #29

No6. 4,2 Tallies with Nos. 4,1 with one or two axceptiona. Ecop.
tiou one is in connectiou with the aliases of Mansngl. Mansingh' alias i 4.1 is "Yognu Bab1" and in chis it is "Yogji Baba." While in No. tliere is no alisses at all. Exception Noe. 2. is in connection withi the adoption of Gemalsingb. At one place it says that Genialsingh became "Waris' of Nathubaba, and at second place it says that the widow of Nathubala adopted Gemalsingh, wbile No. 4 i at both the places makes Gemalsingh the "Waris" of Mathubaba but on the other hand No. 4 asserts in precise tone that Genialeingh was "Dattak" in the family of Nathubaba.
Nog 4/3. This table is a repetition of No 2 and 3 and therefore
deserved no further comments at our hands.
Nog 4/8. This table is the Geneology which deserves very strong
and severely worded coniment as it is the Table given by Bharuach Wahlbanchs at the instance of Umargam People. Like Nos 1, 2, 3 and 4 it commences with one Udaisingh and puts another Udaisingh at the Sixth step. It makes Kubersingh and Bhagwan singh Grand song of Gulabsingh ir sterd of his sons. And continues natural descents of Guman singh line in persons of his two natural sons Gumarsingh and Kiratsingb. It gives four sons Chandrasingh, Dculatsingh, Amarsingb, and Kesarisingh. to Goomansingh. It points extinction of Cha. ndra and Doulat' lines but depicts continuation of Amar singh & Kesarisingh's lines in the persons of Gulabsingh and Gemalsingh. On the other hand it gives four sons to Mansingh of Junior branch Viz; Gumansingh, Pahadsingh. Anupsingh and Kiratsingh. Further on it gives two sons to Gaman singh Viz., Amara baba and Kesarbaba and puts one sonto eachnamely Gulabsingh and Gemalsingh. If willsuffice to say that this table is an amplification of Nos. 2, 3 and 4, and is prepared intenticnally,
Nos 4/4. This is an upto date one. A comparative glauce over
no. 1 will convince our readers atonce that these two tables materially differ. Though in both, the Sixth man is said to have eight sons; but in details of name and order fundamental differences exist. In No. 1 ( not

Page #30

20
Umargam but General) Raibhan is the first and Mangaldeva, the third, but in this Mangaldeva is shown as first and Raibhan the third. While No I makes Mangaldeva as the Usurper of the Gadi, making him the third son but this table clears him off at all from the blame of his black deeds of usurpation. As regards Raisingh, the fifth, both agree and put four names between Raisingh andUdaisingh. They make Ranmal the eldest son of Goolabsingh instead of Bubersingh. They omit the adoption, if Gumansingh to Kubersing and continues bim keesing in the direct line of his natural father Mansingh. They also cmits the aliase of Mansingh and totally refuses the adoption or Waras of Gemel singh in the line of Nathubaba but make Chandrasingh the father Nathubab, issueless. This table removes the doubts of there be any at all, regarding these motive behind the preparation of all these Tables. Without any further comments wer eject all the Tables found from the sources of Umargam and term them as got up.
Before undertaking another table we would like to quote some evindence in support of our contention. The three Ranis, Suratia Dhankuarba, Jhalibai Rajkuarba and Ravla Ramkuarba, of Maha rawal Hamirsinghji in their letter dated Jyestha bad 30th Sambat 1917 ( 8th July 1861. A.D. ) addressed to A.B. Warden Esg., the then acting Agent at Surat write on the death of Oodeysingbji Maharaj it was resolved that Nathoobaba sun of Chandrasingbji, who belong ed to the Khidki of Partapsinghji should succed to the Gadi, but before this could be carried out Nathoobaba died, and his eldest son the late Maharaja was placed on the Gadi. His younger son Thakhta. singh having diedin bis infancy and there being no descendant of Chandrasingh in the Khidki, the late Raja (Hummersinghji) granted permision to his step mother to nominate Gemalsingh ji as heir pressumptive in his Khidki line. Taking this also into consideration it seems reasonable that Wasadia Gemalsingbji should suceed to the Gadi in the place of the late Maharaja". Keshow Narsingh the staunch supporter of Gemalsingh's cause wrote twice to the then Agent, firstly on 16th. July 1861 and secondly on 13th November 1861 confidentially. In his first letter he expoused the cause of Gemalsingbil and deplored the Government's intention in conneetion with Goolabsingh's right. In his second letter finding Goolabsingh's Succession a certainity he pleades his good intention but still sup.

Page #31

21
porto Gemalsingb's cause. In support of his contention he writes "That the late Raja's Great Grandfather & Grandfather, Viz Goomar Singhji and Chandrasingbji had been adoptod into two different families by Kubersingh and Vajesingh's widows respectively; and that the representative of Kubersinghs' branch decended through Goomansingh, while the present representive of Vajesingh's branch continued by Chandrasingh' adoption, is Gemalsingh, by his formal Adoption by Nathoobaba's widow.". Over and above all Gemalsingh himself writes in his Memorial to the Government dated 25th Oct 1861 "Further, the comman Grandfather of Goolabsingh and Your memorialist Viz Gemalsingh, liaving been adopted into Kubersinghs' branch, this circumstance keeps Goolabsinghji further removed from the late Raja Hummeersingbji, than any other living members while your Memorialists' adoption into the late Raja's original branch of the family by his step mother, widow of His late Highness' natural father Nathoosingh, places him closest possible with respect to the late Raja under the ordinary rules of inheritance, this circumstance gives him the same title as is enjoyed by a naturally born brother and it should not be forgotten that even this Nathoosinghji whose widow adopted the memorialist as an heir to the "Vatan" of the desceased, was recognised Raja of Bansada by the Government, though unfortunately sudden death prevented him from formally occppying the Gadee."
These three quotations finally seal the fate of Umargam Tables and their got up character becomes visible for the acheivement ot some ulterior motives. Having finally dong with these Umargam Tables we now take up the Table known as Boridra Table.
BORIDRA TABLE
This Tably like the Kharoch Wahibanch' table commences with
isingh and goes downwards to the sons of Amarsingh and Regarisinghil the contestant of the Senior and Mohansingh and Nathoobaba of the Junior line. It is an irony of fate that Boridra Table is alleged to be given by the Bharoch Wahibancha. Therefore it oan be easily conoluded that the Bharoch wahiwancha has supplied two different Tables to two members of the same family. Such being the oase neither of them can be relied and it would be waste of time if oritism is resorted to. Even knowing this we can't help showing the differences between these two tables and therefore they are shows one by one below.

Page #32

Differences Analized.
Nos. 1. Bharoch Table gives two sons, Birdeva and Bhandevaji to Udaisingh while Boridra points three sous, Birdeva, Bhaibaji and Khusalsinghji.
Nos, 2
22
Bhan alias Bhaiba's sons are mantioned in Bharoch as Baldev and Kanba while in Boridra as Shapuji and Danbaji.
Nos. 3
In Bharooh Udaisinghji, the common ancestor of Senior and Junior branches, is said to be the grand son of Kanba alias Danba while Boridra Table makes him the Great Grand son through Arjansingh and Kiratsingh.
Nos. 4
In Pharoch there are only three intervening names viz Bhanba, Kandev and Arjansing between Udisingh I and II while in Boridra there are four viz Bhaibaje, Danbaji, Arjansingh and Biratsingh.
Nos. 5
Bharoch gives only two sons of Udaisingh II viz Goolabsingh and Prabhatsingh while Boridra makes three sons viz Goolabsingh, Prabhat singh and Nathubaba.
Nos. 6 Henceforth the Sinior ahd Junior
Senior Line.
A. Bharoch states only two sons Soma and Raisingh to Goolab singh and gives ore on to each Kubersingh and Bhagawan singh respectively, while Boridra Table states four sons Viz Kubersingh, Somsingh, Bhagawansingh and Ramsinghji to Goolabsingh.
B. Bharoch table continues the line of Kubersingh through his natural son Goomansingh and points that out of his four cons Chandrasingh, Doulatsingh Amarsingh and Kesarisingh the line of the latter two, Amar and Kesrising contiuned in the persons of Goolabsingh & Gemal singhji, while the Boridra Table give out that Kubersingh had no son of his blood but adopted Goomansingh. Ke (Gooman) had four sons Viz Chandra, Dolat Amar & Kesari but from amongst them the eldest Chandra went in adoption to the Khidk!

Page #33

23
of Bababhai, the second Dolat died issueless and Amar and Kesari had one son each Viz., Goolab and Gemalsingh.
Junior line.
C. In Bharoch the line of Prabhatsingh is continued in the persons of his three sons Jorawarsingh, Mansingh and Babaji. While in Boridra four sons are given to Prabhatsingh viz Jorawr, Man, Pratap and Bahadur. Ommision of Pratp's name is noteworthy;
D. In Bharoch Mansingh is given four sons. While in the Boridra he is given five sons. Baring this difference there is unanimity between them so far the names of four sons are concerned.
E. In Bharoch Goomansingh the eldest son of Mansingh is given two sons Amrababa and Kesarisingh. While the Boridra Table distinctly says that Goomansingh, the eldest son of Mansingh, went in adoption to Kubersingh of Senior Branch.
Before undertaking examination of another Tables we would like to say a few words. We place more reliance on the Boridra Table than on the Bharoch so far its statements are concerned from Udaisingh the second. Besides we hold that by omission of Pratapsingh, of Junior branch Bharoc,h Table is made rediculus to the core as according to the doccumentary evidences quoted above and others, his line is continued through adoption of Chandrasing the eldest son of Goomansingh of Senior line. And further on the line is coniuued by the adoption of Gemalsingh. and the surviving members of this line are his sons, Grand and Great Grand sons. They are at present known by the Name of Umargam Mota Basadias.
EXAMINATION OF TABLES 661
After our first visit at Umargam in Febuary 1884, we learnt that Bhagatia Bhagubaba has got some very old important documents and Geneological Tables. We were further told that he being very irresponsible Chatterer, it was next to impossible to prevail upon him to allow a glance over his valuavle treasure. In the end of the summer of 1936, with the help of Mr. Umedsingh Basadia, we manged to have a look over some of his papers and found two complete Tables. Besides these we found a piece of half burnt, paper which was a portion of a family tree. Any how we further managed to copy them, but totally failed to induce him to show the further portion of the burnt Geneology.

Page #34

24
These two geneologies are numbered 6 and 61. As regards the origination of number 6 we are quite in darkness but we find a
mention made on the table itself (ભરૂચ વહીવંચાની ચેપડા ઉપર છે તેની નકલ. )
that it was copied from the Chopda of the Bharoch Wahibancha. This mention definitely gives us clue for its origination. After narrating the circumstances of our getting hold of these two tables and stating their origination, we now event to the exɛmination of these tables. These tables have very little differences. But they are substantial and important. Therefore we can not ignore them. Accordingly we are giving thorough analysis.
A. Wahibancha's table number 6/1 commerces with one Moolkarn as the originator of the family just like numbera 11 and 4,4. While number 6 starts with one Pratapsingh as the originator of .the family. Comparative examination of these two tables reveals that the first man of number 6 is the sixth man of number 61.
Number 6 shows Pratap as the only son of his father Udaisingh while number 6,1 depicts to him an elder brother named Moolkarndeva, who is also shown as having a son named Udaisingh alias Mangaldevaji. This omission and addition is notheworthy but we pass over to other differences.
B. Both these tables give one son Udaisingh to Pratapsingh and proceed downwards. Further on these two give four sons Viz Virsingh, Dajibaba Jograj and Kusalsingh to Udaisingh. In number 6 it is shown, that Virsingh adopted Raisingh the grand son of Yograj through his son Bhawanidas. While number 61 is silent about his line but shows Dajibaba and Kusalsingh as issuless. Any how there is unanimity between these two tables relating to the adoption of Raisingh by Virsingh. But both tables, inspite of his adoption, continue him in the original line of Ycgraj,
C. Both these tables are unanimous in alloting two sons Viz., Gulabsingh and Zorawarsingh, to Virsingh. Further on number 6 gives two sons viz Virsingh and Bahadarbaba to Zorawarsingh, but number 6,1 while admiting two sons to Zorawarsingh says the name of his second son is not known.
D. Both these tables give further three grand sons to Yogaraj through his son Bhawanidas viz Chandrasingh, Sursing and Amarsingh, than Raisingh already mentidned above as gone to Virsingh in adoption. In both these tables Chadra singh is shown as issuless

Page #35

25
and the flow of the line is continued through smrsingh. As regards Sursingh number 6 says ( 24191 0241 ) weut to Devan but number 61 states (241074 His ) live: in Devan. But none of these says anyting whether Sursingh's line becaine extinct cr extended downwards. Further downwards there are more differences but we don't want to bother our little licad as they are immaterial 50 for our present work is concerned. Therefore we undertake examination in light of other geneologies and their criticism already made in Preceeding pragraphs.
Difference number "A" is innocent and we allow it to pass with out any comment. Besides this we undertake at once numbea "B." We difinitely know and have got documentary evidence that the line of Dajibaba and Khusalsingh descended to a great extent. Khu salsingh's great grand son Udaisingh, through his eldest son Naharaingh anb grand Son Pratapsingh, was adopted by Maharswal Gulabs ingji 1st in 1753 and ruled over Bansda till 1776 A. D. While Parbatsingh another grandson of Khusalsingh, through his second son Kesrisingh, tool forcible possession of Bansda and held it for two years after the death of Maharawal Udaisingh in 1776. A. D. Similarly there are documentary evidence to show that the line of Dajibaba is represented by the the Mota Basadias of Umarg am, Boridra, Kousamdi, and Prankad and Mr. Sardulsingbji, the A. D. C. of His Highness Sir Indrasinghji Baldur. K. C. I. E, the present Maharaja of Bansda.
Thus these two geneological tables (numbers 6 and 6,1 ) are proved anything but reliable. Hence no reliance can be placed upon this.
After stating these two geneologies anything buć reliable no further examination is required on the face value of the differences. found in them but that is not the case. These differences, omition and alteration are very important. The significance of these is hidden but becomes visible at once after a few steps downwards. Therefore the examination is inevitable and we undertake it below.
We have already incorporated some statement relating to the migration of Sursingh, the third grand son of Yograj, to Devan and queried the silence of these two tables so far the causes of his migration are concerned. Besides we have introgated as to what became of his line. Whether it was extinguished or got a downard flow. Very recently we had been to Bansda and met Pesadia Bagubata,

Page #36

26
We showed him the printed geneologies. As eons as he saw that Ta. ble Nos 6 and 641 bore the impress of their origination from him, he became jubilant and at once offered to do what was within his power Prompt y be was requested to allow a glance over his half burnt papers. Next day be come to cur place with his half burnt papers, We worked for about three hours in company of Mr Umedasingh Bagadia and our labour bore a very safisfactory result.
Pices of papers belonging to the tables were shorted and joined. Thus almost all the pices of two tables were. joined. After joining them we found that one table was copy of a table granted by Agency court Surat and the other was copy of the said certified copy. Those two burnt tables practically tally with these to tables numbered 6 and 8/1. Of course they differ at one place. Their only difference is of vital interest. We find that aginst the name of Sursingh, the third grand son of Yograj, it is written " leich 419176141” that he was the son of Devan lady. These table bear the name of the fore fathers all the of present sharers of Bagumara Giras. The time of this table can easily be guessed from the only fact that there is mention made only up to Hamirsingh Naharsingh of Mandvi, who was a claimant of Bansda Gadi.
The time at which this table was pepared and submited to the Agency, was the time of contest, for the Bansda Gadi, between Ajab Singh Mohansingh, Hamirsingh Nabarsingh of Mandvi, Gemalsingh Nathubaba of Nadod and Gulabsingh Amrababa of Dovan. The object of the this table seems to give unqualified support to the cause of Hamirsingh Nabrasingh by pointing him out the nearest relation of Bansda Gadi. Such being the case no reliance can be placed upon it and it was properly rejected by the Agent. Eowever the mischief done by its preparation is still visible.
Further it is to be noted that, in this table, advantage has been taken of the adoption of Virsing's successor. Attempt has been made to show Naharsingh, the second son of Zorawarsingh, as issueless. Basides this, one peculiar aspect of this Table is that, inspite of the fact, that Hamirsingh's opponent, the descendants of Dajibaba, still it did dare to show him issuless.
it is admited by these tables that Sursingh went to Devan. But nothing is mentioned about his lineage. It is evident from the statement of Gemalsingh, the descendant of Hamirsingh Naharsingh, that his family belongs to the Bhagatia subsection and he is connected

Page #37

27
with the Bagatias of Tuna, Asha & Nawali, who are acknowledged relations of Miyangam and Devan Bahgatias. It is strange to see that attempt has been made to disown Kusalsingh, whose Grand son Parbatsingh was the son in law of Baria Thakur Ranmalsingh of Miyangam, while most of his property is enjoyed by Madvi and its collateral
The eagerness of the authour of these tables as well as of those who caused their preparation, in disowning Khusalsingh and denying any relation with him, is betrayed. They wanted to conceal some facts related to Kusalsingh' family. That fact was his relation with Miyagam. Being thus confronted they shifted their realtion from Khusalsingh to Yograj but there too faced with the same dificultyi, they attempted to attribute_realtion of Devan only to Sursingh and afterwards showed him issueless. In our humble opinion they totally failed in thier attempt
With these wards we reject these tables originated from Bhar uababa and proceed with the examination of other tables.
Bombay Gazzetter' Table,
This Table commences with one Mooldeva as the originator of the house and put at the 6 steps Udaisingh I. The three intervening names are that of Khandhaldeva, Baldeva and Karandeva. These names are identical with that of Umargam Table no. "4,2". Beyond this there is material difference between these two, as this table mentions only one son of Molkarn the sixth. Raja. While the Umargam Table, as shown in the preceding Paragraph, gives eight sons to him. Further on this table is reliable as it gives only the names of Historical persons known to all. However it omits one name of Parbatsingh who had actuaaly ruled over Barsda for some time.
Other Tables.
Besides these tables quoted above and dealt seperately there three more Tables Viz Manubhai, Adbhavaryu and Ambegamkar. These tables are repeatition of one or other therefore deserv no attention at all at our hands.
OUR. OWN. TABLE.
We have prepared this table on the authourity of authouritative doccuments. It commeces with Raibhan I and goes downward till the

Page #38

28
present age. It includes Ruling and Collate ral both the branches. Almost all the events of adoption & are given in it. It has got five documentary pillars Viz the Peshwa Records, British Records, Rajpipla Records, Baroda Records and Family Records. as its supporters. Such being the case we can, with out any least hesitation, assert, that not single ward is said or written, a single fact stated and any name accepted or rejceted which has no conclussive documentary supports to back it. In other words we say that our Table stands with these decuments and falls with them autometically.

Page #39

Page #40

Page #41

लाटचे मराठी ऐतिहासिक लेख.
No. 1.
Arba 1142
पान १
नंबर ११५
नक्कल असल प्रमाणे.
राजश्री केदारजी गायकवाड गोसावी यांस:
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्य स्नो ॥ दामाजी गायकवाड शमशेर बहादुर राम राम सु ॥ ईहीदे अन मया व आलफ. वासदेकर कुवर जोरावरसींग यांसी रावल रायभानजी मेलीयावर भाऊवंदानी खः खट करून तंटा करीत आहे या मुळे सुलखात दंगा होऊन गेला
आहे. म्हणून कुवर मजकूरानी लिहीले होते तर तुम्ही सर्वास ताकीद करून जे वाटलेत हा करोन वाट याची आहे ते वाटेन लावणे. आणि कोन्ही दंगा अगर तंटा करू न देणे जोरावरसींग जेष्ट पुत्र आहे ही कार्य ती बाजब आहे हर एक प्रकारे गौर करून मुलखाचा बंदोवस्त करवणे कोण्ही दंगा करील त्यास करुन देणे जाणीजे त।। छ १ माहे सफर.
मोर्तब मोहोर.
Nos. 1.
Damaji Gaikwad Shamsher Bahadur writes, on 1st Safar San Ibide Sabain Maya Alaf (1142), to Rajashree Kedarji Gaikwad:
"There is a dispute between Kuar Jorawar Singh of Bansda and his relations after the death of his father Rawal Raibhan and as a sequence of the said dispute lawlessness is evidently spreading through out. Jorawar Singh has approached me for help. You are therefore requested to see that Justice is done to him. And lawlessness is put to a stop at once."

Page #42

पान १
श्रीराम.
राजेश्री गुलाबसींग वासदेकर गोसावी यांसी:
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्ये प्रती उमाबाई दाभाडे सु || सन खसम अर्बेन मया व अलफ राजेश्री जोरावरसींग तुमचे भाऊ दोन तीन वर्षे येथे खरावी खाले आसे || मशारनीलेस प । बीसनपुर दरोबस्त व बोहारी व बलवाडा येथील गीरास ऐसा नेमून देऊन रवानां केलां असे सदरहुं प्रांतचा अमल देखील गीरास मशारनीले करतील तुम्हांस खेल करावयास गरज नाहीं फिरोन बोभाट येऊ न देणे. बोभाट आलिया गोष्टी कार्याची नाहीं ऐसे समजोन वर्तणूक करणे राजेश्री दामाजी गायकवाड शमशेर बहादुर व राजश्री देवजी ताकपीर ऐसे त्या प्रांता लोकरच येतील तदनंतर उभयताचे वर्तमान मनास आणून जे सांगणे ते सांगतील तुर्त येथून नेमून दिल्याप्रमाणे चालविणे जाणीजे बहुत काय लिही छ २८ माहे सफर.
No. 2.
Nos. 2.
Umabai Dabhade writes, on 28th Safar San Khams Arbain Maya Alaf (1145 ), to Rjashree Gulab Singhji of Bansda :
पान १
"Your brother Jorawar Singh was subje ted to immence trouble for the last two or three years. He is now granted in Zaghir the whole of Bisanpur Pargana and the Giras of Parganas Balwad and Buhari and is sent there to take possession of his Zaghir. He will administer to the whole of Bisanpur Pargana and the Giras of aforsaid Parganas. You should not obstruct or put any obstacles in his managements. Any disturbance on your part, if reported, will not be tolerated. Damaji Gaikwad Shamsher Bahadur and Devaji Takpir are soon expected there. They will acquaint themselves with the whole affair and give proper hearing to claims and counter claims of both the parties and do proper Juctice."
राजेश्री ...
[लाटचे मराठी
Arba 1144 नंबर प
No.:.
श्री.
.. गोसावी यांसः
Arba 1144 नंबर ३१

Page #43

ऐतिहासिक लेख ] __अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्ये 'स्नो ॥ देवजी ताकपीर दंडवत सु। अबों अर्बेन मया व अलफ. तुम्हास एक दोन वेळां पत्रे लिहीली की जोरावरसींगाचा व गुलाबसींगाचा कजीया राजच्या मर्जी मा. न राहिला नाहे -- न . "र यानी वीसनपुरांत राहावे त्याम ते ऐकत नाही. तकरार रोजचाहा । पाठऊन देर . . जाऊन वीसनपुगंत जोरावरसींगाच्या माणसासी कटकट करितात तर ही गोष्ट काय आहे त्यानी तुमचे विषयी लिहीले तर त्यास खटपट द्यावी ऐसे नाहीं अतः पर गुलाबसींगास सांगून लिहीले त्याचा कजीया तोडून टाकणे फीरोन उभयताचा बोभाट येऊ न देणे. जोरावरींगाची मदद दर एक प्रा। करीत जाणे जाणीजी छ १३ रबिलावर हे विनंती
मोर्तब सुद.
Nos. 3.
Devaji Takpir writes, on 13th Rabilakhar San Arba Arbain Maya Alaf (1144) to Rajashree (whose name is defaced in the original paper):
"You wrote twice or thrice in connection with the dispute of Jorawar Singh and Gulab Singh of Bansda and informed that the former is not abiding by the direction of the Government and contrary to the said direction, he is refusing to live in Bisanpur and often visiting Bansda. Therefore at Bansda turmoils, molestations and perplexities are the occurences of every day. On the other hand Gulab Singh's men are creating troubles in Bisanpur. This kind of diorder should not ne allowed any more."
No. 4.
Arba
पान १
नंबर ३२.
श्री शकर प्रसन्नः
राजश्री शंकराजी पंत गोसावी यांसी:
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्ये स्नो देवर्जी ताकपीर विनंती येथील कुशल जाणोन स्वानंद लेखन करीत असले पाहिजे यानंतर राजश्री रायभान राजे वांसदेकर यांचे पुत्र होने जण आहेत त्यास राजेश्री सुभेदार या समागमे मुलूखगिरीस जाते समयीं केसोदास पुरातन चाकर यांचे होते म्हणोन यांस रायनगरीहून बोलाविणे चाकर ठेविले यास व.राऊल जोरा.

Page #44

[ लाटचे मराठी वरसींगा सह वर्तमान मातुश्री समागमे घेतली व कनीष्ट पुत्र रावल गुलाबसींग व राणीया वासदीयास ठेऊन गेले होते त्यास मुलूखगिरी मध्ये राजश्री रायभान राजे यास देव आज्ञा झाली मग केसोदास यानी जोरावरसींग व याची मातुश्री घेऊन वासदीयास आले येताच उभयतांत खटपट झाली या करितां रामनगरी दोन मास जाऊन राहिले होते आपण मुलूख गिरीहून आली या वर आपणा जवळ आले ते आद्यापीवर समागमेच आहेत. त्यास गुलाबसींग व राणी यांही रामनगरकर राजा रामदेव राणा यांस भरवू भरच्या गोष्टी जोरावरसींग याचे मालीयेत विषयी सांगितल्या त्या. वरून रामनगर करोन केसोदास यांचा कनीष्ट बंधु वलावीक रामनगरी होता त्यास कैद करुन तमाम मालीयेत लुटून घेतली तर या विषयी आपण रामनगरकरास तार्क.द पत्र लिहीले पाहिजे की यांचे बंधुची वलाबीली याची मत्कता होय ते केले पाहिजे व ढाहाणूकरास व इंद्रगडकरास व अर्जुनगड करास पत्रे लिहीली पाहिजेत की रामनगरकरोन केसोदासचा बंधु कबिला हटकाविला आहे तरी तुम्ही आपली माणसे रामनगरी पाठऊन याचा बंधु कबिला सर्व भालीयेत आणवून पेठेस अथवा वलकडेस पावती होत ते केले पाहिजे बहुत काय लिहीणे हि विनंती.
मोर्तव
Nos. 4.
Devaji Takpir writes to Shankraji Pant:
" Rawal Raibhan the Rajah of Bansda, while accompanying the Subedar in his Mulukgiri campaign, sent Jorawar Singh one of his two sons, in the presence of Matushree (U'mabai Dabhade) at Ramnagar and left Gulab Singh his other son at Bansda with his mother, During the course of the Campaign Rawal Raibhan died. Jorawar Singh having learnt the death of his father slipped down to Bansda with his mother and Kesodas. As soon as he arrived at Bansda a dispute arose between both the brothers. There after Jora war Singh returned to Ramnagar and waited for two months. After our return from the Mulukgiri Campaign, he met us and represented his case. He is still here.
Mean-while Gulab Singh wrote to the Raja of Ramnagar giving false reports relating to the properties of Jorawar Singh. Therupon Ramnagarkar captured the brother of Kesodas, looted his properties and made him a prisoner. Now the Raja of Ramnagar should be directed to release Kesodas' brother and return his properties. Besides he should be ordered to provide escourt for his safe arrival either at Peth or Balkar."

Page #45

ऐतिहासिक लेन]
No. 6.
Arba 1160
पान १
नंबर १०६
राजश्री जोरावरसींग संस्थान बासदे गोसावी यांस:
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्य स्ने| बालाजी बाजीराव प्रधान अशीरवाद सु॥ खमसेन मया. अलफ व तुमचे विषयी राजश्री लखधीरजी दलपतराव राजे संस्थान पेठ यांनी हुजूर विनंती केली की ऐसीयास तुम्ही पदरचेच आहा जाणोन रा. गुलाबसींग यांस पत्र सादर केले असे तुमचा त्याचा पेशजी तह झाला आहे त्याप्रमाणे ते तुम्हांसी वर्तणूक करतील जाणीजे छ ८ जमादीलावल बहुत काय लिहीणे.
Nos. 6.
Balaji Baji Rao, the Peshwa, writes, on 8th Jamadilakhar San Khamsen Maya Alaf (1150) to Jorawar Singh:
“Lakhadhirji Dalpat Rao of Petha has reported to the Govern. ment all about your affairs and as a sequence to his report Rawal Gulab Singh has been directed to treat you stricly in the terms of the settlment arrived at between you and him previously."
No. 6.
Arba 1160
पान १
श्री. गंगा भागीरथी शामकुवरबाई प्रांत बांसदे यांसीः
प्रीतिपूर्वक दामाजी गायकवाड सेना खास खेल शमशेर बहादुर उपरी येथील कुशल जाणून तुम्ही आपले कुशल लिहीणे विशेष तुम्ही पत्र माणसा समागमे पाठविले ते पहोंचले सर्व मजकूर जाणोन कितेक अर्थ लेखण लिहूं त्यास त्याचा बंदोबस्त तुम्हास करणे तो विचारानुरुप तुम्ही व ते मिळोन करून घेणे. इकडील प्रकार खासा स्वारी राजपीपळ्यास बंदोबस्तीमुळे मुकाम असे तुम्हाकडील वर्तमान निरंतर पत्री लिहीत जाणे छ १५ माहे साबान.
मोर्तब सुद. श्री राजाराम छत्रपती अखील ग्रौढ प्रताप धुरंधर दामाजी गायकवाड सेना खास खेल शमशेर बहादर.

Page #46

[लाटचे मराठी
Nos. 6.
Damaji Gaikwad Shamsher Bahadur writes to Rani Shamkuar, the mother of Jorawar Singh, on 15th Saba 1150 Arba:
"Your Courier came to me and handed over to me your letter. After learning the subject matter dealt with therein, you are informed herwith through the said Courier all about the subject dealt within your letter under reply. You will work according to the direction conveyed. At present I am encamping at Rajpipla."
No. 7.
Arba 1160
पान १
नबर १२०
राजश्री दामाजी गायकवाड शमशेर बहादर गीसावी यांसः
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्ये स्ने।। बालाजी बाजीराव प्रधान अशीरवाद सु।। खमसेन मया व अलफ राजश्री जोरावरसींग व गुलाबसींग राजे वांसदे यांचा कलह लागला होता तो तुम्ही उभयतां बंबुचा कलह तोडून जोरावरसींगास वासदे देऊन कलह तोडीला त्या । उभयतां काही दिवस चालले अलिकडे गुलाबसींग यानी जोरावरसींगास उपद्रव देऊन परागंदा केले म्हणोन कलो आले त्यावरुन हे पत्र तुम्हांस लिहीले असे तरी गुलाबसींगास ताकीद करून पेशजी उभयातांस वर्तवीले तेणे । वर्तवावे जोरावरसींगाची स्थापना करावी हरएक विसी चालवीत जाणे जाणीजे छ ८ जमादीलावल बहुत काय लिहीणे.
Nos. 7.
The Peswa, Balaji Baji Rao writes, on 8th Jamadilawal San Khamsen Maya Alaf, to Damaji Gaikwad Shamasher Bahadur:
There was a dispute for succession between Jorawar Singh and Grılab Singh of Bansda. You had settled the dispute and awarded Bangda (Bishanpur) to Jora war Singh. For some time they abide by your decision. However it has been reported now, to the Government that, Gulab Singh has ousted Jorawar Singh, from his possession. Therefore, you are ordered to direct both the brothers, to abide by your decision, and you are further ordered to get Jorawar Singh installed, in his possession."

Page #47

ऐतिहासिक लेख]
No. 8.
पान १
नंबर ११
राजश्री जोरावरसींग राजे संस्थान वासदे गोसावी यांसी:
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्य स्नो। लक्षधीरजी दलपतीराव राजे प्रांत पेठ विनंती उपरी येथील क्षेम जाणोन गोसावी यांही आपले स्वकुशल लिहीत असले पाहिजे यानंतर रा, केसोदास गोसावी याही आम्हा जवल किती एक कार्यामुलें सातारी यास पाठविले होतेत त्यांही सविस्तर वर्तमान गोसावी यांचे कार्यभाग जे होते ते सांगितले, त्याज वस्न श्रीमंत पंत प्रधान यांची भेट घेऊन सर्व काम काज करून आमिले आहे पेठेस गोसावी याही राहावे हेही आज्ञा घेऊन आलो आहे. कागद पत्रही आणिले आहेत पाहुन चातुर्मास पेठेस कालक्षेप कर्तव्य असे असलेतर आम्हांस आगाऊ लिहीण आणि गोसांवी मातुश्री सह वर्तमान पेटेस यावे पुढे कार्य भागही सर्व होऊन येतील. वासदे व पेठ हे स्थान दोन नाहीत सविस्तर रा. केसोदास यास लिहीले आहे कलेल कृपा निरंतर असो द्यावी विशेष लिहीणे हे विनंती.
Nos. 8. Lakhadhirji Daulat Rao the Raja of Petha writes to Jorawar Singh:
"You sent your Courier Kesodas to me, at Satara for the achievement of certain objects. He reported the object of his visit 'accordingly. He further paid bis respects to Shremant Pant
adhan and achieved his object. He has obtained neccessary pa. pers from the Government. It is desired that he should stop at Petha during the rainy season as there is no difference at ali between Bansda and Petha."
No. 8.
Arba 1163
नंबर १८
पान
म।। कुवर प्रतापसींग व उदेसींग व रतनसींग यांसी:
रघुनाथ बाजीराव सु॥ सलास खमस मया व अलफ. तुम्हासी जोरावरसींग यांनी विनंती • केली की कुवर प्रतापसींग व उदेसींग व रतनसींग यांनी सुदामत प्रमाणे आपली वर्तने अनुभऊन संस्थानची सेवा करावयाची आज्ञा प।म्हणून त्यास्तव आज्ञापत्र सादर केले असे तरी सुदामत प्रमाणे वर्तने अनुभऊन संस्थानची सेवा करून जोगवरसींग यांचे आज्ञेत वर्तत जाणे जाणीजे छ २१ माहे रबीलावल
मोर्तब सुद

Page #48

[ लाटचे मराठी
Nos. 9.
Raghunath Rao Baji Rao writes, on 21st Rabilawal San Salash Khamsen Maya Alafa (1163) to Kuar Pratap Singh, Udai Singh and Ratan Singh:
"Jorawar Singh has made a request that you three be directed to live peacefully, and to serve the State. Accordingly you, three, are ordered to abide by the directions of Jorawar Singh and to serve the state peacefully."
No. 10.
Arba 1163
पान १
नंवर १०८
राजश्री शामसींग व..................सींग व चंद्र सींग राजे गोसावी यांसी:
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्य स्नो। रघुनाथ बाजीराव अशीरवाद सु।। सलास खमसेन मया व अलफ रे। जोरावरसींग वासदेकर यांचे सर्व प्रकारे अवशक याजकरितां तुम्ही वारयेक विसी याचे त्यांचे स्वस्थानाचे शाबीत उपराक उत्तम प्रकारे करीत जाणे हे जाणीजी छ ११ रबिलायल बहुत काय लिहीणे.
Nos. 10. Raghunath Rao Bajirao writes on 11th Rabilawal San Salash Khamsen Maya Alafa (1153) to Rajashree Sham Singh, Chandra Singh and others:
"You, separately or jointly, are ordered to acknowledge the authority of Jorawar Singh and to abide by his decision."
No. 11.
पान १ ।
नंबर ७८
श्रीराम.
मातुश्री शामकुवरबाईनी वडिलाचे शेवेसी:
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्य स्नो।। रावल जोरावरसींगजी प्रांत वासदेहून दंडवत विनंती उपरी येथील कुशल लिहीले असेल तेणे करुन समाधान होईल तीकडील वर्त

Page #49

एतिहासिक लेख] मान लिहून पाठविणे इकडील वर्तमान हयाच पत्रा वरुन कलो यईल तुम्ही जे काम कराल ते चौकशी करणे लिहावे असे नाही पण सुचनार्थ मात्र लिहीले आहे आपली जात पाहून करण बहुत काय लिहीणे हे विनंती पत्र १० बीम गेजे लिहील असे.
Nos. 11. Jorawar Singh writes to his mother, who had gone to Poona for securing his succession:
“Dear mother you, should write me the happenings at the Court, with great caution and resonaint. Besides whatever steps you take or do you should do with watchful and vigilant eyes.".
No. 12.
Arba 1154
पान १
नंबर है
नक्कल.
म।। आजम देशमुख व देशपांडे प।। वासदे यांनी:
बालाजी बाजीराव प्रधान सुः आबा खमसन मया व आलफ राजश्री जोगवरसींग संस्थान वासदे याचा व यांचे भाऊबंदाचा कजीया आहे याजमुळे मशारनीने कडील अंमल जप्त केला होता तो हल्ली मोकला केला असे तरी तुम्ही मशाग्नीलेसी रूजू राहोन सुदामत प्रमाणे अमल देणे जाणीजे छः ६ जमादीलाखर आज्ञा प्रमा..
Nos. 12.
Balaji Baji Rao, the Peswa, writes. on 6th Jamadilakhar, San Arbe Khasen Maya Alaf (1154), to the Deshmukha and Deshpandey of Bansda:
“There was a dispute between Jorawar Singh and his relations and the State was attached by the Government. It has been now released and both of you are ordered to appear before Jorawar Singh and perform your duties as before."

Page #50

१०
[ लाटचे मराठी
No. 13.
यादी श्रीमंत स्वामीने आज्ञा फरमाविली की राजश्री जोरावरसींग गजे संस्थान बासदेकर हे उदास होऊन परगंदा झाले आहेत तरी मशार नीलेचे सर्व प्रकारे साहीत करून संस्थानी आणून स्थापना करावी याप्रमाणे सर्वांस पत्र सादर आहे याची नांव निसी लिहीली आहे.
१ राजश्री केदारजी गायकवाड. १ राजश्री अपाजी हरी. १ शीवराम देसाई १ जवारकर राजे. १ पेठकर राजे. १ रामनगरकर राजे. १ मांडवीकर राजे. १ नारु दरवा सुभेदार प्र।। खानदेश. १ सुरगाणाकर देशमुख.
सदर प्रमाणे उभयतास ताकीद पत्र सरकारचे आहे.
Nos. 13.
List of Feudatory Chiefs, Military and Civil Off.cers, who were directed by the Peshwa to help and Install Jorawar Singh on the Gadi of Bansda:
1. Rajashree Kedarji Gaikwad. 2. Rajashree Appaji Hari. 3. Shivaram Desai. 4. Raja of Jawar. 5. Raja of Petha. 6. Raja of Ramnagar. 7. Raja of Mandvi. 8. Subedar of Khandesh. 9. The Deshamukh of Surgana,

Page #51

ऐतिहासिक लेख]
No. 14.
पान १
नंबर ११०
राजश्री जोरावरमींग राजे संस्थान बामदे गोमावी यांम:
अखंडीत लक्ष्मी आलंकृत गजमान्य स्ने।। गगचंद्र कृणाव आशीरवाद विनंती उपरी येथील कुशल जान म्बकीय कुशल लेखन केले पाहिजे विशेष गणी शामकुवर श्रीमंताचे दर्शनास आली आमची भेट घेऊन कतेक प्रकारे वाचा अर्थ मंपादीला त्याजवरून श्रीमंताम विनंती कम्न तुमचे अमलाची मोकळी के कान मग्य रची पत्र घेऊन गजश्री अंताजी विठल यांजकडे पाठविली आहेत तरी त्या र चकन म डे बारा हजार रुपये व खासगत बावनसे रुपये एकूण मतरा हजार सातशे मपयांची त्याची नीशा करून आपली पत्रे धेऊन चामल मुरळीत करीत जावे मदेव आपले कुशल लिहन मंतोपत्रीत जावे म्नेहाचा अधिक नर वृद्ध होय ते करावे त।। छ ?५ माहे रजब बहुत काय लिहीण.
Nos. 14.
Ramchandra Kesho RSO, Courtier of the Peshwa, writes to Jorawar Singh of Bansda on 150h Rajab:
"Rani Shamkuar came here for paying le' respects to Shree Mant and met me first of all. She discussed and settled several
matt: rs with me beforehand. Afterwards she met Shreemant with appointment and procured Governoent order fo: the release of your State. The release order has already been dispatched to Antaji Vithal. You should pay the sum of Rs. 14000,- the agreed Nazarana to Antaji and take possession of the State."
No. 15.
पान १
नंबर १०१
राजश्री जोरावरसींग राजे व केशवदास अहीरगव सं० वांसदे गोसावी यांसः
अखड़ीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्ये स्नेहांकीत प्रधानजी विनंती उपरी येथील क्षेम जाणून तुम्ही आपले क्षेम पत्र लिह त गेले पाहिजे आपण पत्र पाठविले ते पावले लिहीले वर्तमान विदीत झाले त्यांस अवकाश वाटल्यास भेटतील यानंतर राणीनी रा. कृष्णराव यांचे

Page #52

[ लाटचे मराठी मारफतीने श्रीमंत नानासाहेब. व भाऊ साहेबानी भेटी घेतली श्रापले वर्तमान सर्व जाहिर केले चौदा हजार नजर कबूल केली नानास हेवी कबुल केले मग राणी स्वतः होऊन आली मोटा सनदा याची कारकुनी मावले ठेविले वाक नवी पासून सनदा घेउन आले ते तुम्हां पासी पावले की न पावले हे न कलेग. कृष्णराव यांम बरे वाटत नव्हते मरते समई श्रीमंत नानासाहेब भाऊ माहेब पाहावयास आले ते समई कृष्णराव यांनी आग्रह केला की आमचे मारफतीने बांसदेकगस सनदा दिले तर बरे एक गोष्टीने त्यांवर उपकार केला पाहिजे व तत्राप सांगायाची सीकस करावी परंतु आग्रह करतील तो मान्य न केला पहिजे आमचे मार्फतीने वासदेकर सणीस सनदा करून दिधल्या आहेत सारे लोक शाहाणे त्यास त्याचा उपराक केल पाहिजे श्रीमंत नानासाहेबीहो कृष्णराव यांस वचन दिधले की तुमचे मार्फतीने कामझाले ते झाले दुसरी गोष्ट होणार नाही यमेदुन काम पक्के झाले आहे. आपणही अराम झालीयावर येवून सर्व वर्तमान निवेदन होईल वहुन काय लिहीणे हे विनंती कागदी कोठवर लिहावे भेटी झालीयावर निवेदन करु बहुन काय लिहीणे हे विनंती.
Nos. 15.
The writer of the this letter writes incognito to Jorawar Singh and Kesodas Ahirrao:
"Received your letter and learnt all about the subject matter dealt with therein. Rani Shamkuar paid her respects to Shreemant Nana Sahab and Bhau Sahab. During the course of her interveiw she pleaded your cause and agreed to pay Nazar of Rs. 14000/-. 'I hus she got your succession approved and the order for the release of the State is also issued."
No. 16.
पान १
नंबर ३
राजेश्री राऊल जोरावरसिंगजी गजे संस्थान बांसदे गोसावी यांसः
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमाने ग्नो। राजा दुर्जनसींगजी राम राम विनंती उपरी येथील क्षेम जाणून आपले क्षेम लिहीणे या नंतर तुमची दोन पत्रे पावली लिहीले की आपण कुकडमुड यांचे मुकामी जाऊन श्रीमंत दादा साहेबाची भेट घेतली सर्व वर्तमान श्राद्य अंत निवेदन केले त्याजवरून श्रीमंताही अभिमान धरून पागा वगैरे जमा समागमे देऊन आपणास राजाभिषेक आणऊन शुद्ध गजपदी केला. हे वर्तमान श्रुत होऊन परम चितास आनंद झाला

Page #53

ऐतिहासिक लेख ] त्याचे साक्षी परम्परेचीत आहे. तर सर्व प्रकारे राज्यनीत चालवणं सवाचा प्रनिपार करण. रयतेस कोल देगे. न्यायनीत उत्तम प्रकारे चालवणे. याजमध्ये पुण्य पुरुषार्थ दोन्ही आहे तर आपला योग्य काम काज असेल ते लिहीणे वरकड वर्तमान कितीक जमालखानीचे मुखानी शृत होईल बहुत काय लिहीणे ही विनंती. गज्याभिषेकाची वस्त्रे दोन पाठविली ती म्बीकाग्लिी पाहिजेत हे विनंती.
Nos. 16.
Raja Durjan Singh of Mandvi writes to Jorawar Singh:--
“Recived your two letters. Learnt from them all about your meeting with Cada Sahab Raghunath Rao and the help rendered by hina, in getting you installed, in the Gadi of Bansda. The Pleasure which I got after hearing the news I can not express.
“Now being secured on the Gadi, you should follow stricly Regal Policy, protect all without any exception, give your word of honour (Assurence of safety and protection) to your subjects, and run the wheel of Jurisprudence, with caution and alertness, There lie, in following the above policy, virtue and energy” Further you will hear from Jamal Khan the Courier. Two pices of Rajyyabhishek clothes are sent herewith. Please acknowledge and oblige."
No. 17.
पान ?
नं० ११६
श्री.
राजेश्री बालाजी पंत गोसावी यांस:
अखंडीत लक्ष्मी बालकृत राजमान्ये स्ने। राजा दुर्जनसींगजी दंडवत विनंती उपरी येथील क्षेम जाणून आपले क्षेम लिहीणे या नंतर तुम्ही पत्र पाठविले ते पावले लिहीलेसर्व वर्तमान ध्यानात आले त्यास श्रीमंत दादा स्वामी ही राजेश्री जोरावरसींगजीचे वर्तमान ध्यानात
आणून पागा वगैरे जमाव समागमे देऊन राऊलजीस संस्थानी बसऊन राज्याची स्थापना केली हे वर्तमान ऐकोन बहुत संतोष जाहला ईश्वरे श्रीमंतास याच कार्य कार्यांस नीर्माण केले की राज्य भ्रष्ठास राज्य स्थापनी बसवावे दुसरे मुदीयाचा मजकूर लि।। यांजवरून त्यांजला ताकीद केली त्याही पत्र सेवेसी लिहीले आहे त्याजवरून वर्तमान सर्व ध्यानास येईल. तर त्याप्रमाणे यांचे वाजवी मनास आणून हक्कदाराचा हक्क देवविणे विशेष काय लिहीणे हे विनंती, तर

Page #54

[ लाटचे मराठी त्यांचे मुम्बत्रा पारशी आहे त्याजला हिशेबाचा कबजा याच्य असतील त्या घऊ येथे पाठविण त्यांचा यांचा हिशेब मनास आणून निर्मल बंदोबस्त केला जाईल की पुन्हां कजीया होणार नाहीं विदीत होय हे विनंती.
- Nos. 17.
Raja Durjan Singh of Mandvi writes to Balaji Pant:
"Having learnt from 3liteemant's letter that Rajashree Dada Sahab Raghunath 12:, has got cawar Singh installed, on Bansda Gadi I have felt myself thoroliglly satisked. God Almighty, has created Shreemant, for the purpose of getting, dethroned princes reinstalled."
No. 18.
पान १
नंबर २०५
राजश्री जोरावरसींग संस्थान वांसदे गोसावी यांसः
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्य श्ने।। चिमाजी केशव अशीवाद विनंती येथील कुशल त॥ छ। ७ रमजान जाणून स्वकीये कुशल लेखन करीत जाणे विशेष तुम्ही संस्थान मोडून परागंदा झाला सरकारचे ठाई एकनिष्ठता घरून पुढे कृपेस पात्र व्हावे या तुमची उमेद
आहे म्हणून राजश्री विल त्रीवक याणी विदीत केले त्या वरून संतोष जाहला तरी कोणे विसी चिंतात कल्प न धरीतां संस्थान मजकुरी येऊन सुखरूप आपले स्थली राहाणे संस्थानची बंदोबस्ती करून वसइस येणे सर्व प्रकारे तुमची पुस्त पन्हाच होइल दुसरा अर्थ असे उदेसींग यानी संस्थानी तुम्हा जवल गहाणे सुदामत प्रमाणे सुग्लीत वर्तावावे म्हणुन त्यास सरकारचे पत्री पाठविले आहे बहुत काय लिहीणे लोभ करावा हे विनंती.
मोर्तब सुद. Nos. 18. Visaji Keso, the Suba of Bession, writes to Jorawar Singh:
Being deprived of your State, you have become a vagrant still with your unshaken devotedness, you desire to earn the pleasure, and kinness of Shreemant. This desire, on your part, has given me full satisfaction. You should not take to heart, the new turn, taken by the affairs, connected with you. You will go to Bansda, and reside there. After living there, for some time, you will come down to Bession. You will get all possible help."

Page #55

एतिहासिक लेख ]
No. 19.
पान १
नंबर १६३
दामाजीरावास देणे वगैरे गुजराथी लिहीले आहे.
श्री.
। येथील पान फाटून गेले )
अखंडीत लक्ष्मी बालंकृत गजमान्य श्ने।। गजमाता श्रीशामकुवर बाईनी व कमोद गनी प्रांत वांसदे हल्ली मुक्काम दोमये चे आमीरब द नया गम गम विनंनी उपर यथील कुमल आहे आश्वीन वद त्रयेदसी पावत यस्थापीत असं म्बकीये श्रापले कुमल लेखन करीत अमीले पाहिजे विशेष पत्र पाठविले ते पाहन समाधान झाले बितीक मजकूर लिहीला तो ध्यानास आला आपले लिहील्या वरुन राजश्री महंत रघुनाथगीरजी व महंत रामगीरजी बावा यांस दीलबरीचे पत्र लिहीले आहे आन तुमचीही जबानी लिहीली अस त्यास तुमची मरजीत येईल त्या प्रमाण वोलावयाच ते वोलून काम काज कीजे आपला बंदोबस्त गांवचा झाला आन साऊकाराचे च्यार पैकाश लागतील तरी राज ह ता खाली आली यावर माउकाराचेही पैसी यासी कांही चिंता नाही आम्ही आपले सर्व गोष्टीने व कवज्या प्रकारे आपला बंदोबस्त होऊन येतो पदार्थ केला पाहिजे तुम्ही काही चिंता न की आपली नीष्ठा एक की गजाचे काम होऊन येतो पथ केला पाहिजे हदुभाई तुम्हां कडे पाटविला असे हे तुम्ही एक जागा बोहन वंदोबस्त करावयाचा तो की बहुत काय लिहण है विनंती
Nos. 19.
Rani Sham Kuar and Kesodas write:
"Received your letter, and got full satisfaction, after going through its contents. Besides we also learnt about several: dealt with there in. As desired a letter of assurence, has been sent, to Mahant Raghunath Gir and Ramgir. Success can only be achieved, by adopting the line chaulked out, by you. If there be any debt by persuing the policy, that can be redeemed after the state is restored. Therefore there should be no anxiety of whatever kind, for the payment of debt. As such you should not be anxious. At any cost success must be achieaved. Hardubhai is sent to you."

Page #56

[ लाटचे मराठी
No.20.
पान १
नंबर २०६ श्री मारुती. राज श्री केदारजी गायकवाड गोसावी यांसीः
अखंडत लक्ष्मी आलंकृत राजमान्य श्ने।। दामाजी गायकवाड राम राम सुहर सन सला सीतेन मया व अलफ बांसदी याचे राऊल उदेसींग याचा उपद्रव आपले परगणीयांत फार 'लागत आहे म्हणून आपण आम्हास विदीत केले होते त्या वेलेस कीती एक प्रकारे आशा केली ऐसीयास राऊल रायमान याची स्त्री शामकुवरबाई यास गाडी खर्डीयाचे मुकामा वर येऊन भेटली यांनी आपली हकिकत सर्व जाहीर केली त्या बरून यांस सांगितजे यांचा कारभारी राजश्री केसोदास अहीर तुम्हां कडे प।। त्यास हे येतील त्यास वासदेकरा कडील कोणी त्याचा कारभारी बोलाऊन याचा त्यांचा रूजू मोझ्या करून उभयताचा बंदोबस्त करून देणे आपले तालुक्यांत रयेतीस उपद्रव कोन्ही गोष्टी न लाये ते करून देणे थाचे समाधान करून देणे जाणीजे बहुत काय लि। छ ३० माह जीलकाद.
मोर्तब सुद.
Nos. 20.
Damaji Gaikwad Shamsher Bahadur writes, on 30th Jilkad San Salash Setain Maya Alaf (1163) to Kedarji Gaikwad :-"You have reported that " Rawal Udai Singh of Bansda has been creating troubles in our Parganas. Having learnt all about his mischeif I do instruct you as follows:
Rani Shamkuar, the wife of late Rawal Raibhan of Bansda came to me at Gadi Khadia and represented her grievances Her Karbahari Kesodas Ahir is going to you. After his arrival call the Karbhari of Udai Singh and settle the matter. Besides you will see that no further troubles or mischief are done to our subjects."
No. 21.
पान १
नंबर १२
राजश्री केसोदास अहिरराव गोसावी यांसी:
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्य स्नो।। दामाजी गाईकवाड सेना खास खेल शमशेर बहादुर राम राम सु॥ सन आर्वा सीतेन मया व अलफ तुम्ही पत्र पाठविले पाहून पत्रार्थ मनन

Page #57

ऐतिहासिक लेन] सविस्तर विदीत जाहला येसीयास आमचे येणे सांप्रत काली सोनगडास झाले आहे. त्यास गंगा भागिरथी शामकुधर बाईचे कार्याचा बंदोबस्त करून देणे त्याचा प्रकार विचारे बोलून मेईल तुहां कडील कुशल तेचे वृत निरंतर पत्री लिहीत जाणे जाणीजे त॥ छ ६ म हे जमादीलावल.
मोर्तब
श्री राजाराम छत्रपती अखील प्रौढ़ प्रतापपुरंदर दामाजी गाईकवाड सेना खास खेल
बहादूर
Nos. 21.
Damaji Grikwad Shamsher Bahadur writes, on 9th Jamadil. awal San Arba Setain Maya Alaf (1164) to Kesodas Ahir Rao:
"Received your letter and learnt in full detail the subject dealt with therein, after going through its contents. In reply I am to inform you that, at present I am at Songad; you should do the work of Rani Sham Kuar.”
No.22.
पान १
नंबर २०४
असल प्रमाणे नक्कल
म।। अजम जमीदार प्रा० वांसदे यांसी माधवराय बलाळ प्रधान सु॥ खमस सीतेन मया व अलफ राजश्री जोरावरसींग यानी संस्थान मजकुरी येऊन आपले स्वस्थली सुखरुप राहाणे येविसी त्यास पत्री सादर आहे तरी तुम्ही सारे जमीदार मशारनीलेसी रुजू राहून प्रगणा मजकुरची आबादाणी करणे उदेसींगास रुजू झाल्यास अप्रात्य होइल ते स्पष्ट समजून सुरलीत वर्तणुक करणे प्र॥ मजकुरचा वसुल बाकीचा हिशोब आज पर्यंत कैसा झाला आहे याची चौकशी राजश्री विठल त्रिंबक यांस आज्ञा केली आहे मशारनीले चौकशी करतील महीतगारीने हिसेब समजावणे जाणीजे छ १३ रमजान पा हुजूर.
मोर्तब सुद.

Page #58

-१८
[ लाटचे मराठी
No 22.
The Peshwa Madho Rao Balal writes, on 13th Ramjan San Khamas Setain Maya Alaf (1165), to the Jamidari of Basda:
“Jorawar Singh will come to Bansda and reside there peacefully. You all the Zamidars, will now make the Pargana Populous and a prosperous one. When Udai Singh will come there after ward you will acquaint your self with the current affairs and work as it suits the time. Rajashree Vithal Tryambak has been entrusted with the realisation of Government dues from the Sangtan. You will all appear before him, and make him, understand the affairs of the Sansthan."
No. 23.
Arba 1160
पान १
नंबर ३६
श्री राम
राजेश्री जोरावरसींग व कुवर नीरसींग बांसदेकर राजे गोसावी यांसी:
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्ये स्नो। त्र्यंबकराव दाभाडे सेनापति राम राम सु।। इसने सीतेन मया व अलफ तुम्हांकडून केसरसींग आले त्यानी तुमची हकीकत जाहीर केली त्याजवरून तुम्हास सनद सादर जाहली तुम्ही आपले राज्य करणे, वीसनपूर व वांसदे येथील तुम्ही राज्य करतो कैसरसींग पासी साहित्य पत्र दिल्हे आहेत. सरकांत रूजू राहून अमल करतो ईमाने इतबारे वर्तणूक करणे, जाणीजे छ २६ रविलाखर, मोर्तव
सुद.
श्री राजा शाह छत्रपती त्रिंबकराव दाभाडे
सेनापती
: No. 23.
Tryambak Rao Dabhade (Second) writes, on 26th Rabilawal San Isune Setain Maya Alaf (1161), to Jorawar Singh:

Page #59

ऐतिहासिक लेख]
१६
“Your Courier Kesari Singh came to me and represented your case. As a sequence of his representation a Sanad is issued in your favour. Now you can take up the management of your State, into your hands. Honceforth you will rule over Bisanpur and Bansda both. Papers in this connection are handed over to Kesari Singh. You will reamin faithful to the Government.
No. 24
नक्कल
पान १
नंबर १२६
राजेश्री जोरावरसींग राजे प्रा) वामदे गोसावी यांस:
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत सदा गजमान्ये म्ने।। राघो तुकदेव कमावीसदार प।। कानापूर सरकार बीजागड प्रा। नीमाड नर्मदातीर विनंती उपरी येथील कुशल जाणोन फालगुन सुद ३ मु।। उजनी जाणोन म्वकीये कुजल लेखन करणे या नंतर तुमचा केमरीसींगजी यानी तुमचा वतनाच्या सनदा सरकारातून करून घेतल्या त्यासी दरबार खर्च करितां रूपये २२० दोनसेवीस लागले त्यासी रूपये मिलोन ऐसे जाहले ते आम्हां पासी सनदा गाहाण विल्यास आणि रुपये दोनशेवीस घेतले आम्ही तुमच्या नांवावर दोनसे वीस रुपये दीधले आणि केसरीसींगानी आम्हांस तुमच्या नांवाचे खत करून दिधले आहे यासी एक महिन्याची बोली केली आहे तरी केसरीसींग तुम्हा पासी पावर्त.ल त्याचे दुसरे दिबसी रुपये पाठऊन देऊन आपल्या तुमचा सनदा घेउन गेल्या पाहिजे केसरी नींग याची आमची काही वोलख नाही परंतु धर्म कर्म वेल भंडार देऊन आम्हां पासून घेतले आहेत कलेले पाहिजे बहुत काय लिहीणे.
No. 24.
Ragho Tukdeva, the Kamavisdar of Kanapnr, writes to Jorawar Singh:
"Your man, Kesari Singh, got a Sanad for your Watan from Sarkar. He was in need of funds for meeting the expenses of Darbar Kharcha. He took the sum of Rs. 220 from me, and pledged your Sanad as security. I advanced this amount to Kesari in your name, after he executed a "Note” on your behalf, in my favour. Time for payment of the said amount is only one month. As soon as Kesari

Page #60

[ लाटचे मराठी
Singh reaches there, you will send the amount, and get back your Sanad from me."
२०
पान १
No. 26.
श्री.
राजेश्री वीरसींग राजे संस्थान वांस गोसावी यांस:
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्य स्नो ।। गणेश विश्वनाथ अशीर्वाद विनंती उपरी येथील कुशल जाणोन स्वकीये कुशल लिहीत जाणे विशेष. साल मजकूरचे रखवालीस जामूद ठेविले आहे त्यास रोजमरा दीड माही
रुपये.
६ नारोजी देवजी जथे येसाजी नाईक.
६ मल्हारजी बाबाजी अथे ताना जी नाईक
श्री श्रीमंत पंत प्रधान चरणी तत्पर गणेश विश्व
नाथ निरंतर.
Arba 1182 नंबर ४
१२
एकुण बारा रुपये रोजमरा देविले असेत तरी साल मजकूर पे | पावते करून कबजा घेणे र।। छ २२ जमादीलावल || ईसने समानीन मया व अलफ बहुत काय लिहीणे हे विनंती
मोर्तब सुद
No. 26.
Ganesh Viswanath writes, on 22nd Jamadilawal, San Ihide Samanin Maya Alaf (1182), to Bir Singh of Bansda:
"For protection Jasuds have been sent. Their wages are to be paid, as detailed below:

Page #61

ऐतिहासिक लेख ]
२१
1. Rupees six to Naroji Devaji of Yeshaji Naik's Detachment.
2. Rupees six to Malaharji Babaji of Tanaji Naik's Detachment.
No. 26. A.
Arba 1182
पान १
नंबर ५
राजश्री वीरमींग गजे संधान बांसदे गोसावी यांमः
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्य म्नो।। गणेश विश्वनाथ अशीरवाद विनंती उपरी ब। देणे जासूद जथे। चे नम्थान मजकूर येथील रखवालीस पाठविले आहेत त्यास रोजमरा दीड माही
रुपय ६ देवजी नागेजी जथे येसाजी नाईक. ६ धोंडजी दामाजी जथे तानाजी नाईक.
एकण दोन आसामीस बारा रुपये देविले असेत तरी पावते करून कबजा घेण ।। छ १४ रबिलाखर सु।। ईसने समानीन मया व अलफ बहुत काय लिहिणे हे विनंती.
मोर्तब
श्री श्रीमंत पंत प्रधान चरणी तत्पर गणेश.विश्वनाथ
निरंतर
सुद
No. 26. A.
Note:- For English note see No. 26 above.

Page #62

[ लाटच मराठी
No. 27.
पान १
नंबर ६
राजश्री वीरमींग संस्थान वासदे गोसावी यांसी:
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्य स्नो॥ गणश विश्वनाथ अशीरवाद विनंती उपरी येथील कुशल जाणून स्वकीय कुशल लिहीत जाणे विशेष तुम्हांकडून पत्र आले ते पावले लिहीला मजकूर कळला व आनंदराव यानी जवानी सांगितली त्यावरुन सविस्तर कळले ऐशास सरकारांतून संस्थानचे ठाणे बसवावयास राजश्री बावाजी जाधव पाठविले आहेत त्यास तुम्ही साल गुदस्त ऐवज सरकारांत द्यावयाचा करार केला आहे. त्या प्रमाणे ऐवजाचा निकाल करुन देत असता तरी ठाणे तुमचे हवाली केले जाईल, सरकारचे ठाणे न बसविल्यास बंदोबस्त होऊन ठाणे याचे तुमच्याने होत असल्यास बंदोवस्त करून राहावे आणि सरकारांत ऐवज द्यावयाचा करार आहे. त्यापैकी तुर्त निमे ऐवज
द्यावा.
या प्रमाणे करावे ।। छ २४ जमादीलाकर सु॥ इसने समानीन मया व अलफ बहुत काय लिहीणे लोभ किजे हे विनंती.
श्री श्रीमंतपंत प्रधान चरणी तत्पर गणेश विश्वन थ निरंतर.
मोर्तब सुद.
Nos. 27.
Ganesh Viswanath writes, on 24th Jamadialakhar, San Isane Samanin Maya Alaf (1181), to Birsingh of Bansda:
“Received your letter and learnt all about the matter dealt with therein. Besides, I have also learnt much more, from Anand Rao. Hewever Rajashree Babaji Yadav, has been deputed by the Government, to establish its Thana, at. Bansda. If you will make payment of the Amal, according to the last years's assessments, the Thang will be made over to you. You have written that Govern

Page #63

ऐतिहासिक लेख]
२३
ment sholud not establislı its Thana. The establishment of the Thana is simply for ex editing the realisation of Amal from you. It is, therefore directed that, you sholud pay at once, at least the half of the agreed Amal, if you really meant that, the Thana should not be established, by Government, at all."
No. 28.
पान १
नंबर ३६
श्री.
श्रीमंत पंत प्रधान चरणी
तत्पर गणेश विश्वनाथ निरंतर.
अजस्वारी राजश्री विश्वनाथ न। पेढारी सु।। ईसने समानीन मया व अलफ संस्थान बांसदे येथील गांवगना तुमचा उपद्रव होऊन तमाम गांव उज्याड झाले म्हणोन कळले त्याज वरुन हे पत्र सादर केले असे तरी सरकारचे संस्थानास कोणे विसी उपसर्ग न देणे फिरोन वोभाट आलीया कार्यास येमार नाही जाणीजे छ १४ रविलाखर.
मोर्तब सुद.
Nos.28.
Ganesh Viswanath writes to some one, on 14th Rabilakhar, San Isane aman in Maya Alaf (1181) Arba:---
"Due to your mischeif, villages belonging to Bansda, are rendred disolate. Therefore you are ordered to abstain from your nefarious activities. If after the receipt of this order, any trouble on your part will be reported, such acts of yours will not be tolerated."
No. 28.
पान १
नंबर १७
राजश्री वीरसींग संस्थान वासदे गोसावी यांसी:अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्य स्नो।। माधवराव नारायण प्रधान अशीर्वाद उपरी

Page #64

[ लाटचे मराठी बेबील कुशल जाणून स्वकीये कुशल लिहीत जाणे विशेष तुम्ह कडील वर्तमान सुखानंद आत्माराम याणी विदीत केले असे तरी तुम्ही सरकार अमलासी रूजू होऊन एकनिष्टपणे वर्तणूक करीत जाणे जाणीजे छ २२ जमादीलाखर सु॥ खमस समानीन मया व अलफ बहुन काय लिहीणे.
लेखन सीमा.
राजाशाहूनरपती हर्षनिधानमाधव रावनारायणमुख्य
पकान.
No. 28. Modho Rao Narayan, the Peshwa, writes, on 22nd Jamadilakhar, San Khamas Samanin Maya Alaf (1185) Arba to Bir Singh of Bansda:
Sukhanand Atma Ram represented your case to the Government and in persuance of his representation this order has been passed. You are required to be faithful, to the Government and to pay the Amal regularly.
No. 30.
Arba 1146
नंबर ५५
पान १
श्री.
राजश्री वीरसींग राजे संस्थान वांसदे गोसावी यांस:
अखंडीत लक्ष्मी राजमान्य स्नो गणेश विश्वनाथ आशीर्वाद विनंती उपरी येथील कुशल जाणून स्वकीये कुशल लिहीत जाणे विशेष संस्थान मजकूरा कडे सरकारचे चौथाईचे अमलाची मागील बाकी व नजरेचा एवजाचा ठगद राजश्री मुखानंद आत्माराम दी।। गुमान सींग राजे संस्थान मांडवी याणी घेतला त्याची उगवणी मुखानंद आत्माराम यांजकडे होती ते रुपये १७१०० एकूण सतरा हजार एकशे रुपये सुखानंद आत्माराम याणी राजश्री नारायणराव यादव यांचे गुजारतीने सदरहू रुपये सरकारांत जमा असेत त।। छ २४ जलदीलाखर सु॥ खमस समानीन मया व आलफ बहुत काय लिहीणे हे विनंती, श्रीमंत पंत प्रधान चरणी|
मोर्तव तत्पर गमेश विश्वनाथ
सुद. निरंतर

Page #65

ऐतिहासिक लेख]
No. 30.
Ganesh Viswanath writes, on 24th Jamadilakhar, San Khamas Samanin Msya Alafa ( 1184 Arba ) to Bir Singh of Banda :
"Sukhanand Atmaram, the Dewan of Guman Singh of Madvi, stood surety for the payment of Government Amal and the amount of agreed Nazarana due from you. The sum of Rs. 17000/- has been paid to Government, by the said Sukhanand Atmaram, through Narayan Rao Ydava".
No. 31.
पान १
Arba 1186
नंबर ५४
'श्रीमंतपंतप्रधान चरणीतत्परागणेश विश्वनाथनिरंतर
राजश्री वीरसींग राजे संस्थान चांसदे गोसावी यांसः
अखंडीत लक्ष्मी आलंकृत राजमान्य श्नो।। गणेश विश्वनाथ आशीर्वाद विनंती परी यथील कुशल जाणून स्वकीये कुशल लिहीत जावे विशेष संस्थान मजकूराकड़े सरकारचे चौथाईचे अमलाची मागील बाकी व नजरेचा ऐवजाचा ठराव राजश्री सुखानंद प्रामाराम द्वी। गुमानसींग राजे संस्थान मांडवी यांचे विद्यमाने जाहाला त्याज बद्दल दरबार खर्चाने ऐवजाना हवाला गुमानसींग राजे संस्थान मांडवी याणी घेतला त्याची उगवणी सुखानंद आत्माराम यांजकडे होती ते रुपये ५००० एकूण पांच हजार रुपये सुखानंद आत्माराम याणी राजश्री नारायणराव यादव भागवत याचे गुजारतीने सदरहु रुपये जमा आसेत त।। छ २४ जमानीलाखर सु।। खमस समानीन मया व अलफ बहुत काय लिहीणे लोभ असो दिजे हे विनंती.
मोर्तब सुद
No. 31.
Ganesh Vishwanath writes, on 24th Jamadilakar, San Khamas Samanin Maya Alafa (1185 Arba) to Bir Singh of Bansda:
“Government Amal due from you and the amount of Nazrana, were settled, in the presence of Sukhanand Atmaram, the Dewan of

Page #66

२६
[लाटचे मराठी
Guman Singh, of Mandvi. Besides, the said Guman Singh, stood surety, on your behalf, for the payment of rupees 5000 - the Darbar Kharch in lieu of the settlement of Government Amal and the amount of Nazarana, and his Dewan, the said Sukhanand Atmaram assured the payment of the Darbar Kharch amount. The said amount of Rs. 5000/-has been paid, by Sukhanand Atmaram to the Government, through Narayan Rao Yadav Bhagawat."
No. 32.
पान १
नंबर ६८
राजश्री वीरसींग राजे संस्थान वासरे गोसावी यांस:
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्य स्ने।। भास्कर लक्ष्मण अशीर्वाद विनंती येथील कुशल त॥ छ : सफर जाणोन स्वकीये कुशल लिहीत जाणे विशेष तुम्हीपत्र पाठविले ते पावले लिहीला मजकूर कळला मौजे चापलधरां संस्थान मजकूर अनावल येथील गांवचा कजीयाचा तपसीलवार मजकूर तुम्ही लिहीला त्यास सरकारचे कामाकाजा निमीत्य गायकवाडाकडे हल्ली सुभाहून कारकून जात आहेत वरकड कलम वंदीच्या यादी तुम्हांकडील गांवचे कलम तपासीलवार लिहून जाव साल करुन होईल बंदोबस्त तो मागाहून लिहून पाठवू विठोजी व मल्हार जी जासुद पुण्यास रवाना केले आहेत. यासी माणसे देऊन घाट पार करुन द्यावे बहुत काय लिहीणे लोभ करावा हे विनंती.
No. 32.
Bhaskar Lachaman writes, on 9th Safar to Bir Singh of Bansda:
Received your representation, relating to the dispute between your village Chapaldhara and villages under Anawal, and learnt all about the said dispute. Government Karkun, is going to Gaikwad, in connection with certain Government work, and the whole affair, is being communicated to the Gaikwad, through him. I will write you more, afterwards. Vithalji and Malharji are sent They are carrying with them Mukta for Shrimant. Please give them a safe escort through the Ghats and oblige."

Page #67

ऐतिहासिक लेख]
२७
Nos. 38.
पान १
नंबर ५६
श्री माहारुद्र राजश्री राजे वीरसींगजी गोसावी यांसी:
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्ये स्ने।। आणाजी अनंत अशीर्वाद विनंती उपरी येथील कुशल त।। छ २० रविलावल मु।। नवसारी जाणुन स्वकीये लेखन केले पाहिजे विशेष मौजे वांदरवेला व वाघांबारी हे दोन गांव सरकार प्राज्ञे प्रमाणे जप्त होती त्यांस सांप्रत श्रीमंताचे आज्ञे ।। तुमची तुम्हाकडे सोपवली आसेत आमची माणसे उठवून आणीली कलावे किरकोल साकल्ये मजकूर राजश्री विसाजी पंत सांगता कलेल तुमचा अत्मचा दुसरा अर्थ नाहीं मौजे कुरेलीची जत्पी राजश्री राघो पंत भार यांजकडे आहे त्यांजलाही पत्र सरकार आज्ञे प्रमाणे लिहून दिल्ले आहे सबब पत्र पाठऊन वर्तमान लिहीत जावे बहुत काय लिहीणे लोभ किजे ही विनंती.
मोर्तव
श्रीमार्तडवरणी तत्परदमाजीसुत फत्तेसींगरावगाय कवाडनिरंतर.
सुद.
No. 33.
Annaji Anant writes from Nawabari, on 20th Ravilawal, to Bir Singh the Raja of Bansda:
"Two villages, named, Bandrabella and Baghabari, were attached by the Order of the Government, but they are now released, and made over to you, in compliance with the direction of Shree-. mant. My men are with drawn, from these two villages. Bisaji Pant, will complete the process of delivery, by handing over to you even the petty things, connected with these two villages. Now we have no concern at all.
“However, the attachment of village Kureli, is given to Raghor. pant Bhau. He is acquainted with the new turn and asked to work according to the direction, of Shreemant."

Page #68

[ लाटचे मराठी Arba 1186
नंबर २७
पान १
राजाशाहुनापती हर्षनिधानमाधव नारायण मुख्य प्रधान
राजश्री गमाजी गोली गोली गोसावी यांस:अंखडीत लक्ष्मी अलंकृत गजमान्य स्ने। माधवराव नारायण प्रधान अशीर्वाद सु।। सीत समानीन मयों व अलफ मौ। कुरेली व मौ।। चापलधरा व वाधावारी संस्थान बांसदे हे तीन गांव संस्थानकडे असतां राजश्री फत्तेसींगराव गाईकवाड सेनाखास खेल शमशेर बहादुर यांजकडील स्वार माणसे गोवीस येऊन उपद्रव करुन आणाजी आनंत यांनी सदरहुं गांवची जती केली हे वर्तमान सरकारांत कळल्यावर सेना खासखेल शमशेर बहादर यांस पत्र लिहून तुम्हांस ताकीद केली त्याजवरुन जप्ती उठविली गांव संस्थानाकडे चालते झाले असे असतां फीरोन साल मज. कूरी जती करणार जाणोन संस्थानीकानी हुजूर लिहीले त्याजवरुन हे पत्र तुम्हांस सादर केले असे तरी तीगरता याचा फडशा होऊन गांव संस्थाना कडे चालले असतां .फिरोन उपद्रव होतो हे ठीक नाहीं ये विसी सेना खास खेल शमशेर बहादर यांस तुम्ही सांगोन सदरहूँ गांवांस उपसर्ग न लागे ते करणे जाणीजे छ २ रविलाखर हे विज्ञापना लेखन सीमा.
No. 34. Madhorao Narayan, the Peshwa, writes, on 2nd Rabilawal, San Sit Samanin Maya Alaf (1186), to Gamaji Gauli:
"Three villages, Kureli, Baghbari and Chapaldhara, of Sansthan Bansda; Were looted by Kateh Singh Rao Gaikwad's men and were attached by Annaji Anant. When this occurance reached the Government, an order asking Fateh Singh Rao Gaikwar, was at once issued to direct you to release these attached villages. These directions of the Govrnment were carried out, and villages concarnea went back under the administration of Bansda.
It has been recently reported by the Raja of Bansda that, signs are apparent of your intention, to take possession of those three villages. As a sequance of the report made by the Raja, you are ordered to abstain from creating any trouble and see that the previous Order of the Government, l'elating to these villages, is carried out by
concerned. Besides, you are ordered to report to Fateh Singh Rao, all about this order."

Page #69

ऐतिहासिक लेख
No. 34. A.
:पान १
नबर १०२
यादी राजश्री फतेसींग राव गायकवाड याजकडून कामे करून घ्यावयाची कलमे सु।। अर्वा समानीन मया अलफ.
संस्थान वांसदे येथील परगण्याचे तीन गांव । आमोद मौजे बोजाने याचा व पणोसाल मजकूरी प्राणाजी अनंत यानी जप्त लीचा कजीया सिमेबाबत शाला म्हणोन पेशजी केले त्यास संस्थान मजकुराकडे सरकारच्या लिहीले त्याजवरून उचर निहीले की मौजे नजरेचा वगैरे ऐवज घेणे म्हणोन सरसुभा- पणोलीकर पाटलावर राऊत मोसाल कान कडे जमीस तेव्हां येविसी हजूर विनंती केली बजाविले आहेत त्यास तुम्ही बोजाद्रेकर पाटकी सरकारचा जप्रीतून गायकवाड यांनी जान लास येथे पाठवून देणे म्हणजे उभयतां सीवेची तीन गांव केले त्याज वरून सरकारातून रा.
हद महजूदे काढून देववीली जाईल म्हणोन गमाजी पाटील यांस ताकीद झाली की संस्थान
लिहीले त्यास हा कजीया सीवेचा माहे सीवेचा सरकारांत जत्प असतां तुम्ही जत्पी गांवची हद महजूद नीघत नाहीं मग हुजूर आणोन काय समजोन केली त्याजवरून पाटील यांनी काय करावयाचे त्यास ज्या जमीनी करीतां पणो. पत्र दिले आहे एकतर संस्थान सरकारांत
लीकर कज्या करीतात ही जमीन कोणत्या पर
गण्याचे सीवेत आहे सीवेत माहे याची चालीस त्यांत तुमचा जाव साल गांवाकडे नसतां उगीच
' पन्नास साले भोगवटा कोण घेतो याची जप्ती करावी ही गोष्ट चांगली नाही तर हल्ली चौकशी पणोलीकरासी करून दोन शाहाणे सरकाराची आज्ञा आहे की पाटीलानी पत्र दिले माणस पाठवून जमीन कोणाची हा निश्चय आहे. त्यास फतेसींग बाबा गांवच्या सोड करावा, नंतर उभयतां गांवचे पाटीक हुजूर चिट्या देतील असे असून न दिला तर न्यावे आम्ही नेऊन उपयोग नाही जर करितां तुम्ही माणसे उठवून देणे असी आज्ञा आहे आपणाकडून उपेक्षा झाली यास भग किरकोल त्यास येविसी तीही गांवची मानसास चिटी बोभाट वारंवार किती लिहावे येक्सिी सरकारांत देऊन आपली माणसे उठवून घ्यावी येणेप्रमाणे विनंती लिहीली तेथील आमाहींच माहेकी आधी कलम १
तुम्ही मजकुर फत्तेसींगराव यांस समजावा परगणे बहादरपुर पे॥ यांतसाव खेडेकरानी ।
ते बंदोबस्त करून देतील भाजपर्यंत फ्योली
' करानी नुकसान केले पाहे ते पाटीलास ताकीद उपद्रव मांडला आहे गऊत पाठवून दंगा करि
करून फडशा करवीतील ते न करीतील तर मग तात त्यास ही गोष्ट चांगली नाहीं येविसी सावखेडे यास ताकीद पत्र लिहून मना करावे
तुम्ही कलेल तसा मोबदला करणे मौजे बोजाद्रे
येथील एक पाटील जीवे मारना चाहे असे अपसरकार माहालास तुम्हाकडून उपद्रव लागो
राध होत असतां मनात भाणीत नाही तेव्हां नये या उपर मर्जी. कलम १
आम्ही हे योगाटी पीने साजविसी

Page #70

. ३०
No. 34, A.
This paper is a Memorandum of instructions, issued by the Peshwa, in the year 1184 Arba, to Fateh Singh Rao Gaikwad Sena Khash Khel Shamsher Bahadur, directing him to release villages belonging to Bansda and to effect the settlement of Boundary dispute between the proprietors of village Bojedra and that of village Panoli in Pargana Amod. It appears to be the final order of the Peshwa; so far the release of villages, belonging to Bansda is concerned. For proper understanding a comparative reading of nos. 32, 32 and 34, is desired, as it deals with the matters dealt with therein.
पान?..
नक्कल.
पान १
श्री.
राजश्री वीर सींग संस्थान वांदे गोसावी यांस:
-" अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्य स्ने।। फतेसींगराव गायकवाड सेना खास खेल शमशेर बहादुर राम राम उपरी येथील कुशल जाणून स्वकीये लिहावे विशेष तुम्हांकडील गांवे मौजे चापलधरा व बाघांबारी व कुरेली गांवे तीन सरकारांत जम होती त्याची मुक्तता करून दिली आहे तरी तुम्ही आपला अनुभव सुदामत पे घेत जाये या उपरी तुमच्या गांवास सरकारची तोषीत लागणार नाही जाणीजे २४ म हे रजब.
..:
her
No. 35.
: "
[ लाटचे मराठी
No. 36.
नंबर १२६
मोर्तब.
श्री.
राजश्री रॉऊल वीरसींग संस्थान वासदे गोसावी यांसी --
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्य स्ने। फत्तेसींगराव गायकवाड सेना खास खेल शमशेर बहादर राम राम उपरी येथील कुशल जागुन स्वकीये लिहावे विशेष तुम्हांकडील गांवे मौजे चापलधरा, व. बाघांबारी, व कुरेली, गांवे तीन सरकारांत जप्त होती त्याची मुक्तता
नंबर ४६

Page #71

३१.
ऐतिहासिक लेख] करून दिली आहे तरी आपला अनुभव सुदामत ।। घेत जाणे या उपरी तुमच्या गांवास सरकारची तोपीत लागणार नाही जाणीजे छ २४ माहे रजब.
मोर्तब
श्रीराजा शाहु नृपती चरणी तत्पर फतेसींगराव गायकवाड सेना खासखेल
शमशेर बहादर.
सुद.
No. 35 and 36 Fateh Singh Gaikwad Sena Khas Khel Shamser Bahadur, writes, on 24th Rajab, to Bir Singh the Raja of Bansda:
"Your three villages, Chapaldhara, Baghabari and Kureli were attached, some time ago. They are now released. You can take possession and administer as before."
No. 37. पान १
नंबर ७ श्री. राजेश्री वीरसींग राजे संस्थान वासदे गोसावी यासी:
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्ये स्ने।। श्रीपतराव त्रिंबक अशीरवाद विनंती उपरी येथील कुशल जाणून स्वकीये लिहीत जाणे विशेष माथान मजकूरचे कामकाजा करितां राजश्री आनंदराव लक्ष्मण पाठविले आहेत त्या महालाचे कामकाज याजकडे सरकार अमलाचे सुदामत चालत आल्या प्रमाणे चालवणे माहालचा पैका येणे आहे तो देखत पत्र यांज समागमे देऊन सुरतेस पावता करणे समागमे तुमची दाहा माणसे देणे सरकार कामांस हरयेक "विसी दिकत न करणे यात तुमचे कल्याण आहे येथील सर्व मजकूर जगूभाईनी सांगितला असे त्या वरोन कलेल व असो सागंश जगूभाई बहुत शाहाणा प्रामाणिक तुमचे कामाचे ठाई त्यांचे लक्ष चांगले तुमचाही लोभ त्याचे ठाई आहे ते लिहावेऐसे नाहीं आमचा ऐवज मामलतीचा वगैरे आज पर्यंत आम्ही तुम्हांकडे ठेउ नये मागेच निकडीने वसुल यावा परंतु 'तुमचे स्नेहावर लक्ष ठेऊन व जागृभाईचे सांगितल्यावरून आजपर्यंत ठेविला या उपरी ऐवज पत्र दर्शनी यावा एक क्षण विलंब लाउ नये वर्तमान वरचे वर लिहीत जाणे त। छ.१३ साबात सु।।.सीत समानीन मया व अलफ बहुत काय लिहीणे लोभ असावा हे विनंती. ........... ।
_No. 37. Shripat Rao Trimbak write, on 13th Saban, San Sit Samanin Maya Alaf (1186), to Bir Singh the Raja of Bansda :

Page #72

[लाटचे खसी Anand Rune Lachaman is deputed. You will get through him, the attains, of Govornment Amal, managed as before. Government duos, which you owo and are to pay, you will at once, after the reciept of this Order, appear before him and make payment. Besides you are to provide an escort for safe arrival of the money at Surat."
"You will not put any obstacles. There lies your safety in following these directions. Jagubhai is your most reliable and faithful servant. He takos keen intrest in your affairs and drives his heart, soul and energy, for the achievment of your objects. He has got no 'other ambition, save and except, to serve you. His hounesty of purpose and Arm determination to serve you can not be expressed by writing. I have not pressed for payment simply of my friendly relations with him. Now you should not delay the Payment even .for a moment, after the reciept of this letter."
No. 38.
पान १
नंबर १
राजश्री वीरसींग राजे संस्थान ब्रांसदे गोसावी यांस:
तलासी वाकृत राजमान्य स्ने।। गणेश हरी अशीरवाद विनंती उपरी येथील कुशासनामोन स्वीचे भावनिहीत असीले पाहिजे विशेष तुम्हांकडे सरकारचा ऐवज सन सामान समातील दुसाला ऐवज ग्रेण व्याजपैकी बद्दल देणे गाडदी दी। लक्ष्मण किसास कोलम याने शेवानीपये १०००० दाहा हजार देववीलो आहेत तरी पावते करून पाणी पाजामे. सा. २६ रमज़ान सु।। तीसा समातीन मया व अलफ बहुत काय
Nos. 38.
Marmah Hawaitos, op 29th Ramjan, San Tisha Samanin Maya Alf (1189), to Bir Singh the Raja of Bansda;
"Yon.sm.in arear of twDxear's (118.7.and.1188) Amal. Out of that Rs. 10000/-has been 'granted to Lachaman Vithal in lieu of Gardi expenses. You are, therefore, directed to pay him the sum of Rs. 10000/- and to obtain a proper reciept for the payment made."

Page #73

ऐतिहासिक लेख ]
No. 39.
श्री.
राजश्री वीरसींग राजे संस्थान वांदे गोसावी यांस:
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्य स्ने।। अशीर्वाद विनंती उपरी येथील कुशल जाणून स्वकीय कुशल लिहीत जावे विशेष संस्थान वांसदे संबंधी पत्रे सरकारची करून घेतली आहेत ती राजश्री सुखानंद आत्माराम याजबराबर मागाहून पाठवून देऊं संस्थान मजकूराकडे सरकारची चौथाईचा वगैरे ऐवज येणे त्याची साहुकारी नीशा सुखानंद आत्माराम यांजपासून करून घेतली तुम्हांकडे ऐवज सरकारचा येणे आहे तो . यांजकडे लौकर पात्रत करावा. रा. जगूभाई यांजबरोबर वस्त्रे पाठविली आहेत ते पावतील त।। छ २१ बिल: वल बहुत काय लिहणे हे लोभ असो दिजं हे विनंती
श्री
श्रीमंतपंत प्रधान चरणी तत्पर गणेश विश्वनाथ निरंतर.
No. 39.
Ganesh Viswanath writes, on 21st Rabilawal, to Bir Sing, the Raja of Bansda:
पान १
‍
मोर्तब
सुद.
"Government order relating to your Sansthan has already been obtained. The order in question will be sent to you through Sukhanand Atmaram. For the Payment of Government dues from you, a letter of Security has been obtained from said Sukhanand Atmaram. You are, therefore, to make payment to him. Some clothes sent with Jagubhai are duely received.
No. 40.
नंबर १५८
श्री.
यादी सीधा राजश्री गणेश 'हरी पेठे यांज कडील गारदी वगैरे लोक संस्थानी ऐवज वसूल करावयास आले त्यांजला सीधा वगैरे संवत् १८४८ व।। हिशेब :

Page #74

३४
[ लाटचे मराठी ६२७॥ ॥ खासगी ।।
४६२)=॥ नगदी भांग तमाखु वगैरे. १३५४- भोजन खर्च गु॥ बालाजी पंत वगैरे
६४ स्वार ॥ ५ व पोरगे ।। ५ एकूण । १० रोज ८ एकंदर ८ बाटा गहु ४२ चा दर
मण ४ ॥ ८ खीचड़ी मण दर ४॥ ६ तुप ॥७ दर प्रमाणे ३५ चंदी मण .II. उडीद
दर ३॥ प्रमाणे ३ गुळ मण. १ दीवल ४७॥.
६५
वालाजी पंत गारदी सुद्धा
मा १० एकुण रोज १६ आटा गहुचा मण (४
दर ४ प्रमाणे शादाल मा ०॥ दर
३% प्रा॥ ६॥ तुप ०॥ दर १३ प्रा। ३ गुळ मण ०।। दर ६षा १ पान सुपारी नगद रु. ८॥ तेल (३॥. ७ खास घोडयाची चंदी
मण ( २ दर ३॥ ॥
३५॥ ३॥ जासुद ॥ ४ एकुण रोज २०
एकुण सीधा १६ आटा गहुचा मण (४
दर ४ प्रमाणे

Page #75

एतिहासिक लेख]
३॥ दाळ मण (१ दर
३॥ प्रा ६॥ तुप 10 ६॥ तेल ((30
३५।।।
----- ----- ६२७॥॥ १३५%
पान २
नंबर १५८ पैकी ३२५३।। रु नीसबत वर नी।। गणेश हरी पेठे. २५०६ ।। गु॥ सेख ईमाम
४१२ नगदी पान सुपारी वगैरे सुद्धां २०६७।। सीधा अ॥ १२ एकुण माहा
संवत १८४६ फालगुण सुद ८ त।। संवत १८४७ श्रावण १५ एकुण माहे १७. पैकी जंबुसर गेले मास १ बाकी मास १६ ११५२ आटा गहु मण
२८८ दर मण
रुपये ४ प्रमाणे १२१॥ दाळ मण ३६ दर
मण ३= २७३ तुप मस २१ दर
१३ प्रमाणे ४०० चंदी मण १२०
दर ३॥ प्र।। १२६ गुळ मण२१ दर६ २५॥ तेल मण (४॥
दर ५॥
२५०९॥

Page #76

[ लाटचे मराठी
२१९।। गु।। मल्हार पंत
१४४= नगदी सीरपाव सुद्धा ७५(- भोजन खर्च ।। ८ एकुण
रोज २३ २४॥ आटा गहुंचा मण
०११(जादर ४॥ ६(- तांदुल ( १॥ ७॥
दर रुपाया १ प्रा। ३- दाळ मरण 006 १२|| तुप | दर १३
३।- गुळ ॥२॥ दर . रुपया ३।- शाखर ०६॥ १॥ तेल ०७
--
.
२०(= चंदी मण०॥ __दर ३|| प्रमाणे
७५=3
२१६॥
पान ३
नंबर १५८ पैकी
५६॥ गु॥ बाबा जी पंत
३७ सीरपाव वगैरे २२॥= भोजन खर्च । ७ एकुण ७० खीचडी (१॥
७ दर प्र। २॥ आटा गहुंचा ०८
दर ४ ४ प्रा। ३३- तुप ० ॥ १४ शाखर ((५

Page #77

ऐतिहासिक लेख ]
पनि १
३८८१ (ना
१५७॥
३२५३ ।।
५६ ||--
२७८६ ।
३०६|| गु|| लखोवा नाना खासे स्वारी गारदी २५० घेऊन संस्थान जप्ती करावयामी आले तेव्हां खर्च एकुण माहा २०१३
No. 41.
एकुण
१०७५
|| तेल ( ( ५
६ ( = चंदी एकंदर मस्म
(201
२२|||=
३७
४२५
३०६ ||| सीरपात्र
१५७।।
हर रोज रोजीना रुपये २५
प्र|| एकुण
पान सुपारी
१८०६ । ।
पैकी वजा एकंदर यादी चे वेरजीत लि हीले आहेत १५०० बाकी जमा
गु|| रामचंद्र नागनाथ वरात घेऊन आले २००० त्याज बद्दल खर्च १५७।। ० सीरपाव पान सुपारी
श्री
यादी राजे यांजकडील ऐवज राजश्री गणेश हरी नी ॥ सुभे याणी घेतला संस्थान वासदे संवत १८४६ चे साली त ।। संवत १८४७ पावेतो एकंदर

Page #78

[ लाटचे मराठी
५०२६ भरना राजश्री श्रीपतराव त्रींबक दी।। भागवत मंवत १८४५
चें साली हस्ते बालाराम परदेशी
मिती कार्तिक शु|| गु।। मीका मेहरजी हस्ते बाला राम परदेशी
कोहणूरकर कबजा १ २५ मीती कार्तीक व।। ७ गु॥ भीका मेहरजी
कबजा १ ३००१ मागसीर सुध १२ गु। मीका मेह
हरजी हस्ते बालाराम परदेशी कोहणूरकर
कबजा १
५०२६
३०२७२ भरना वि।। ।। बाबाजी दादाजी दी। गणेश हरी पेठे यांजकडे ६२५९ संवत १८४६ चे साली पावती.
११०० मीती चैत्र सु। ६ गु। सेख ईमाम जमातदार
कबजा १ २१७६ मीती वैशाख सुद १ गु । मीका मेहरजी
कबजा १ २९८३ माहे अधीक आषाढ मास. ५९४ मीती सु।। ७ गु।। सेख
ईमाम जपातदार कबजा१ १९८३ व॥ ३० गु।। रुस्तमखा
प्यादा कबजा १.
६२९५
२६८३
२२५१३ संवत १८४७ गु॥ बाबाजी दादाजी दर
हुकूम कबजा
२५०० माहे जमादीलावल छ २८ रोज
गु।। भीका मेहरजी या मोहयाच्या

Page #79

ऐतिहासिक लेख]
मुकामी भरतो त्याची काजा १ ५१०० माहे सवाल छ २६ रोज गु।। भीका मेहरजी नी।। जगूभाई
कबजा १ ५७६७।। माहे चैत्र मास --- ३६५५ छ २३ सावाण गु।।
भीका मेहरजी कबजा १ ५६५ छ २७ साबाण गु।
भीकामेहरजी कबजा १ १२४७॥ चत्र व।
८६।। 0 २६ साबाण
गु॥ भीका मेह
रजी खा. क. १ ३८२ छ १ रमजान गु
येसुजी कबजार
५७६७|| १२४७॥
पान २
नंबर १९० पैकी १०६२ माहे वैशाख सुध ५ गु!' मलेक
आशरफ जमातदार कबजा १ ४॥ ख) जीनस चवले येसु घेऊन गेला
त्याची कबजा नाही. २१३६ वी॥ नीलोपंत यानी पाठविले जबू
सरकर लखमीदास नानाभाई गु॥ जगजीवणदास मु।। वांदरे वलसाडेस:१६१ वैशाख सुध ४ गु।। जग
जीवणदास वा कबजा १ ३७५ वैशाख सुध ५ जीनस बा। ऐवज गु॥ भीका मेहरजी
कबजा १ १२४१ वैशाख सुद ७ गु।। बुधसींग

Page #80

४०
[ लाटचे मराठी नी।। भीका मेहरजी कबजा१ ३२५ वैशाख शु॥ १० माहे त।।
वलसाड वुधसींगजी व॥
भीका मेहरजी कवजा ? ४ वैशाख शुद १३ गु॥ मलेक
२१३६ २१५० वी।। || बाबाची दादाजी. २००० चैत्र सु॥ भवानीसींग
वगैरे कबजा १ १९८५ कबजा १ १५ गु सेख ईमाम
कबजा नाहीं
२००० १०० मीती वैशाख शु॥ ५
गु॥ शकरजी मेहता
याची कबजा ? ५० मुबडीकत गु॥ प्रयागजी ----- वसी व॥ पत्र १
२१५० २२२३ देणे वरादार नी।। गणेश हरी यांज
लडील गाडदी गु॥सेख एमाम म।। जीजीभाई पारशी नी।। भीका मेह
रजी मीती माघ सुद १२ कबंजा। १५५० वी॥ लखोबा नाना गु॥सेख इमाम
मु॥ वाजवास दिल्हे कबजा १ ८५० बाकी बारा हजार पैकी ४०० कारकूनी ३०० रदकजी व॥
२२५१३ १५५०

Page #81

पतिहासिक लेल]
२८७७२ १५०० वी।। लखोबा नाना खर्चा बावह गु। सख ईमाम
याची कबजा नाहीं
३०२७२
---- ३५२४८.
No. 42.
पान १
नंबर १६६
यादी भीका मेहरजी याजकडे संस्थान सम्बधी एवज व सीधा वगैरे संवत १८५६ त।। संवत १८४७ ॥ मावई।। श्रावल ता। आखेर.
७६६ खासा समागमे मंडली सुद्धा गु!ि जीजीभाई माहे १६
१८५ पाण सुपारी नत्क ५८१ भोजण खर्च
५८१ गु|| जीजी भाई ॥ ५ एकण माहे ६ एकूण.
२१६ खीचडी मण ५४ दर ४ ।। ५४ आटा गहुंचा ।।३।। दर ३ ।। ६५।। तुप मण (२।। दर १३ प्रमाणे २३६। चंदी मण ६७॥ दर ३|| प्रमाणे
तेल मण (११॥७॥ दर ६ ।।
५८१
५२०-- गु॥ हरबाजी मेहता व दादाभाई आगदी ।। ७ मुदत मास १
६ आटा गहुंचा (२। दर ४ ।। ३३ खीचडी मण ०।३। दर ४ ११ तुप मम |||३॥ दर मण
रूपये १३ प्रमाणे

Page #82

[राटचे मराठी ५२॥ चंदी मण 10 दर ३॥०
२ गुल ०४ दर ((७ १ तेल (() दर १४
१०८॥ ४१॥ माणसे ।। ८ एकूण
मुदत माहे ७ १६८ बाटा गहुँ मण
४२ दर ४ ॥ १६८ सीचडी मण ४२
दर ४ ॥ ६८% तुप मण ... दर ७० तेल मण (१:२॥
(७ प्रमाण
- -- ४.१॥ ५२००
१२८६
No. 43.
पान १
नंबर ७१
यादी संस्थान वांसदे येथील चौथाईचा रुपये वसुल वीरसींगजी राजे व साल मजकूर चे संवत १८४६ सालच्या त्याची तपसील लिहीली आहे.
५०२६ हस्तक बालाराम परदेसी.
२००० कार्तीक सुद रोजी गु। मीका मेहेरजी.
२५ कार्तीक वध ७ रोजी गु॥ मीका मेहेरजी. ३००१ मार्गसीर सुद १२ रोजी गु॥ मीका
मेहरजी.

Page #83

ऐतिहासिक लेख]
६२५६ ह. बाबाजी दादाजी जलालपूरकर.
११०० चैत्र सुन ५ रोजी गु॥ ईमाम जमातदार. २१७६ वेशाखसुद १ रोजी गु।। मीका मेहरजी. २६८३ अधिक आषाढ
९६४ सुद १ रोजी ईमाम जमातदार. १९८६ वद्य ३० गुः। रुस्तमरखा.
२९८३
६२५६ ७६०० हस्तक गणेश पंत दादा दीवाण. २५०० माहे जमादीलावल छ २८ गु॥ मीका
मेहग्जी. ५१०० माहे सवाल छ २६
७७५ गु।। जगूभाई ४१२५ गु। मीका मेहरजी.
७६००
१८८८५ या प्रमाणे तपसीलवार भरले त्या च्या वाच्या आम्हा जवल आहेत बर लिहीले आहे त्याज वरोन कलो येईल आपणास कलावे.
No. 44.
पान १
नंबर १७०
यादी संस्थान बांसदा कडे चवथाईचे अमलाचा ऐवज येणे त्याचा ठराव गु॥ शेख इमाम नी॥ लक्षुमण विठल व नायक अनंत.
रुपये

Page #84

४४
ऐन
१५०० कित्ता
६६० मिती चैत्र शु॥७ शके १७२४ हर शेख ईमाम.
५००
७५००
२४६०
बाकी
२००० वैशाख शु || १० शके १७२४ १५०० जेष्ठ शु || १ शके मजकूर १५१० आषाढ शु || १ शके मजकूर.
रुपये
पान १
सुकडी...
मदरहु रुपये पांच से पन्नास वैशाख शु || १० शके १७२४ चे मितीस द्यावे.
रुपये ५०१० यांस हमें दी
एकु पांच हजार सहा रुपये सदरहु हप्तेबंदी प्र|| न्यावल्यास दर माहा दर सदे रुपये २ दोन दुहोत्रा प्र । व्याज सुद्धां घेतले जाईल.
[ लाटचे मराठी
५५० रुपये
No. 40, 41, 42, 43 and 44.
These are account papers, No. 40 is an acount of personal expenses incured by Ganesh Hari during the Sambat year 1847. No. 41 is an account of reciept and disbursment, by Ganesh Hari during the Sambat years 1846 and 1847. No. 42 is the account of personal expenses incured by Bhicka Merji during the Sambat years 1846 and 1847. No. 2 is an acount of Payment made by Raja Bir Singh at various time during the Sambat year 1846 and No. 43 is a Memorandum of Agrement for the payment of Government Amal.
No. 45
नंबर १३२
श्री.
राजश्री. राजे राऊल वीग्सींग गोसावी यांस:
अखंडीत लक्ष्मी आलंकृत राजमान्य श्ने ।। रामचंद्र भास्कर कृतानेक अशीर्वाद विनंती उपरी येथील कुशल त ।। फालगुण व ।। १३ पावेतो यथास्थीत असे विशेष राजश्री राघो दादा

Page #85

ऐतिहासिक लेख ]
जी वडोद्यास गेले आहेत ते येणार लवकरच होते यता निर्मात्य गत्री विमानी गोविंद याजला ठेवून घेतले होते त्याप्त गयो पंत आद्याप न आले आणि विनानि चाजला आपला बोलावणी आली त्याज मुले मशाग्नीले येथुन आले आहेत हे विस्तर मांगता कलो येईल
आमचे ही जाणे दो चा शेजात यजमान दर्शनाच्या उदेशे पणार ती गलीया परी आपल्या कडील बंदोबस्त सर्व तुमच्या मर्जी प्रमाणेच सहजात बड़न येतील चिना न कंगवी तुम्हासी दुसरी अर्थ नाहीं संस्थान आमचे घरचेच जाणतो वरकड मत्रिम्तर मशारनील लांगता कलेल बहुत काय लिहीणे कृषा कीजे हे विनंता.
No. 46.
Ramchandra Bhashkar writes, on Phalgaon Badya 13th, to Rawal Bir Singh, the Raja, of Baneda:
"Ragho Dada went to Baroda some time ago, and he took, Bisaji Pant, with him. He was to return from Barodo very soon, but has not turn up as yet. Meanwhile you write to me saying that you wanted Bisaji Pant. He is, now, present here. I am expectiug, myselt, to go there, in a few days. After going there I can handle your work, as desired, very easily. I assure you that you should not be anxious for accomplishment of your objects. I will do all, what I can, as I take the Sansthan as my own."
Nos.
.
पान १
संबर है. श्री. गानी बीरमींग गजे संस्थान बांसदे गोमावी यामीः--
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत गजमान्य मनो।। गणेश दरी आशीर्वाद विनंती उपरी येथील कुशल जाणोन स्वकीय कुशल लिहीत अमीले पाहिजे विशेप तुम्हीं बहता दिवमी पत्र पाठविले ते पावले सविस्तर कलल. तुम्ही भला, दंग्याचा मजकुर श्रीमंत गश्री सभेदाराचे पत्री तपसीलवार लिहीला तो कलला त्याम ये विमीं मग्क गंत विनंती केली त्याज वस्न आज्ञा जाहली आहे तो मजकूर राजश्री भास्कर पंत यास लिहीला आहे. त्याचे उत्तर आल्या वर ये गोष्टीचा बंदोबस्त होईल तुम्हांस आगार सुचना कर. ग. जगूभाई याणी अ.म्हां पासून कर्ज घेतले त्याचा फडशा केला म्हणोन लिहीले तला आहे. भास्कर पंताचे पा आले नाही. कसा फडशा केला त्याचे तुम्हीं पडशा कलम असल्यास येईल व पत्री तिकडील मजकुर लिहीत जावे तो छ ११ जोहरम बहुत काय लिहीणे लोभ असो दिजे हे विनंती.

Page #86

[ लाटचे मराठी
No.46 Ganesh Hari writes, on 11th Moharam, to Bir Singh, Raja, of Bansda:-.
"Recieved your letter and learnt the whole affairs, after going through it. I have also learnt the full details of the Bhil's rising depicted by you, in your le ter addressed to the Subedar. Govern. ment have already been acquainted about the said rising, and its order in that behalf is already passed and made known to Bhashkar Pant. After the reciept of his reply, whatever, arrangements will be devised, will be made known to you, before hand
Jagubhai had taken some noney as loan from me. He writes. now, that the said ican had already been liquidated. I don't under. stand how it had been effected in absence of Dhashkar Pant."
No. 47. पान १
नंबर ६० श्री रामचंद्र राजेश्री माहाराऊल गजे वीरसींगजी गोसावी यांस:अखंडीत लक्ष्मी आलंकृत राजमान्य श्ने। गमाजी पाटील गौली राम राम विनंती उपरी येथील कुशल त।। छ २५ जिलकाद जाणोन स्वकीये कुशल लेखन करीत असावे विशेष आपण एकदोन पत्रे पाठविले ते पावले लिहीला मजकूर सविस्तर कलो आला आपले कामाविसी आम्ही फार मेहनत केली मेहनत करावशस आलस केला नाही ही गोष्ट हातची गेली होती :श्वर सत्तेने आपले मनोदयानुरूप कामाचा बंदोबस्त उत्तम प्रकारे केला आहे. सरदारानी सांगितले आहे की गज यांस येदे बोलाऊन पाठवाये की आमचे हाते वने व सिरपाव देऊन येथोन संस्थानासी रवाना करून शहराती कोणे गोलीचा आंदेशा चिंता राखता सुखरूप यावे ऐसे सरकारानी सांगितले आहे त्यांज वरून तुम्हांस पत्र पाठविले आहे व सरदाराये ही पत्र पाठविले आहे येथून राजेश्री भवानीदास मेहता, व दुलवभाई व भगवान नाईक ऐसे पाठविले आहे यांस ही सरदारानी समक्ष जे सांगवयाचे ते सांगितले आहे हे तुम्हासी जवानी सविस्तर सांगतील त्याज वरोन कलो येईल पत्र दर्शनी मशारनीले समागमे याचे चितात काहीमात्र अांदेशा न राखीतां सुखरूप यावे सुरतेतील देवघेव वगैरे कोण्हाचे तुम्हाची उपद्रव लागू देणार नाहीं ऐसे सरदारा पासून पक्के करून घेतले आहे बहुत काय लिहीणे ह विनंती.

Page #87

ऐतिहासिक लेख]
No.47
Gamaji Gauli, writes, on 25th Jilkad, to Maliwawal 3irsinghji, raja, of Baneda:-..
"Recieved your letters and learnt about the matters dealt with therein. I have tried my best, for the success of your objects. No stone has been left unturned by me. Whatever was desired to be done, has, by Grace of God Almighty, been done, very successfully. Sardar las asked me, to request you to come over here, yo that the desired Siropa could be bestowed upon you in person. Accordingly you are requested in this letter, to come over here, and you can come without least hesitation.
Rajshree Bhawanidas Mehta, Dulabh Bhai and Bhagawanji Naik, who were, sent by you, for making representation, on your behalf, appeared before the Sardar and made him understand the whole affairs. But the Sardar wants to learn from you direct. Therefore, you are, requested to come here, at once. Full arrangements have been made to prevent any troubles from Surat. I take full responsibility for your safety. You can come here without any hesitation or apprehention in your mind."
Nos. 48.
नबर ३
राजश्री वीरसींग राजे संस्थान वासदे गोसावी यांसी:
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत गजमान्ये स्नो॥ श्रीपतराव त्रिंबक अशीरवाद विनंती उपरी येथील कुशल त॥ छ १२ मोहरम पावेतो मु॥ पुणे यथायीत जाणोन म्बकीय कुशल लिहीत जावे. विशेष तुम्ही पत्र प।। ते पावले लिहीला मजकूर कळला उतरे ता:-- संस्थान धर्मपूर येथील सारवाणी व संस्थान गुदस्ताचा ऐवा दिल्हा त्याच्या व्याजा विशी बांसदे येथील वांदरवेले याचा सिवेचा कजीया तगादा रामचंद्र पंत करितांत त्यास पत्र
आहे त्यांस त्यांजला वाजवी सांगत असतां पाठवावे म्हणोन लिहीले व वेलेस साल ऐकत नाहीत म्हणोन लिहीले ये विशी सर- मजकुरचे जाव साला विशी हरयेक दिकती कारचे ताकीद पत्र पाठवावे त्या हून करितांत म्हणोन लिहीले त्या वरुन मशार घेऊन पाठऊं. सडकाचा चौकडया विशी तिलेस पत्र लि॥ आहे ते दिकत करणार तुम्ही लिहीले त्या वरुन खे॥ ही करुन ठे. नाहीत. चिरंजीव महिपतराव आमोदास

Page #88

४८
लाट चे मगठी
विला आहे परंतु जासुदाच्याने वासद्या जावयासी वासद्याचे मार्ग यतील त्यांचे तुमचे पावेतो एकट्याच्या ओझे येणार नाही याज विचारे बंदोबस्त करुन पुढे जातील कळावे करितां मागाहून वाणीस पाठऊ चिरजीव .........कलम
महिपतराव येतील अथवा तुम्ही तेथून जाऊन गमचन्द्र पंत याजला पत्र तुमचे जासुदास पैजोडी मुजरपे पाठवावी त्या समागमे पाठऊ मार्गमे परभाग लिहीले आहे ते अतः पर ......कलम
१ तुम्हां : तगादा करणार नाहींत......कलम
या प्रमाण मजकर आहे तुमचा आमचा घरोबा मामलत तुमचीच आहे चिरंजीव महिपतराव लवकरच येतील बंदोबस्त करून देतील कळावे बहुत काय लिहीणे हे असीरवाद.
No. 48.
Shreepat Pao! ryambak, writes froni Pouna, on 12th Mcbaran., to Bir Singh, the Raja of Bansda:-..
"Recieved your letter and learnt that there is a Boundary dispute between Sarvani belonging to Dharampur and Baudarbella
ging to Bansda and Dharmapur is not in a nood to listen. Therefore, he should be warned by the Government. He has been warned by the Government to come terms.
You further write about the Chukadi. In that respect you are ordered either to send with your own men, or to diliver it to Mahipat Rao when he comes there.
Besides you write that, you already made paynient of last year's Amal but Ramchandra Pant is insisting for intrest. You desire in your letter, that he be asked not to insist for the intrest and to abstain from harassing you. He is directed by the Government, not to harass you any more. He is going te Amod via, Bansda and it is expected that, he will settle the matter amicably, in consultation with you.
A letter las also been issued, to Ramchandra azad sent to him, with your Courier, for delivery. Hence he will not insist for the intrest or harass you any more."

Page #89

ऐतिहासिक लेख ]
पान १
श्री
राजशाहुनी हर्षनिधानमाधव
रावनारायणराव
मुख्यप्रधान.
Nos. 48.
४६
नंबर ४२
श्री
राजश्री न्याहारसींग राजे संस्थान वांसदे गोसावी
यांसः
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्य श्नो॥ माधव रात्र नारायण प्रधान अशीवाद उपरी येथील कुशल जाणून स्वकीये कुशल लिहीत जाणे विशेष संस्थान मजकूर वीरसींग यांजकडे चालत होते त्यास ते मृत्य पावले त्याचे पोटी पुत्र संतान नाहीं याज करितां त्यांचे सापत्न भाऊ तुम्ही सवब तुमचे नांवे संस्थान करार करून द्यावे म्हणोन तुम्हां कडील जगु लाला याणी विनंती केली त्याज वरून तुम्ही त्यांचे सांपत्न भाऊ यास्तव तुमचे नांवे संस्थान मजकूर करार करून देऊन नज़रेचा वगैरे ऐवज द्यावयाचा करार केला आहे त्या प्रमाणें ऐवजा भररणा सरकारांत करून संस्थानचा बंदोबस्त राखोन सरकारांत रूजू राहोन एकनिष्टपणे वर्तणूक करीत जाणे जाणीजे छ २२ रमजान सु ।। ईसने तीसने मया व अलफ बहुत काय लिहीणे
लेखन
सीमा
No. 49.
Madho Rao Narayan, the Peshwa, writes, on 12th Ramjan, San Isane Teshen Maya Alaf. (1191 Arba), to Nahar Singh, the Raja of Bansda:--
'Bir Singh died with cut and an issue. You are his only step brother. Jagu Lala, has made a request to the Government, for recognition of your succession. Besides, he has agred to the Payment of customary Nazarana and other Expenses. As a sequence of the representation made, on your behalf, by the said Jagu Lala, your succession to the Bansda Gadi, is approved, and you are directed to take possession of the Sansthan, after Payment of the agreed Nazarana. Besides, you are required to remain faithful adherent of the Government."

Page #90

[ लाटचे मराठी
No. 60.
पान १
नंबर २८
मनोहर पंतानी यादी केली होती त्याची नक्कल.
यादी संस्थान वांसदे येथील वीरसींग राजे मृत्य पावले त्याचे सांपरन बंधु नाहारसींग यांसी संस्थान मजकूरी स्थापना करून सरकारांत नजरेचा वगैरे ऐवज द्यावया विषयी कलमे सु। ईहीदे तीसेन मया व अलफ नजरे बद्दल वगैरे ऐवज
रुपये वीरसींग राजे यांची मातोश्री व वायेका १०००० ऐन नजर
आहेत त्याची नेमणुक सरसुभा व सुखानंद १०००० वीरसींग राजे मृत्य पावले त्यास आत्माराम याचे विद्यमाने ठराव जाहाला आहे
सरकार आज्ञा न घेतो मशारनिले त्या प्रमाणे घेऊन संस्थानी राहावे बखेडा संस्थानची वहिवाट करूं लागले केल्यास बंदोबस्त करून दिला जाईल. . . . . सबब सदरचा पाहून मोघम ऐवज .. ... ... .
....... कलम द्याबयाचा ठरला तो रुपये.
दयाराम आनंदराम यांनी वीरसींग राजे ४००० सरकारचे गारदी वगैरे संस्थानचे कारकिर्दीत कारभार केला आहे. त्याचा बंदोबस्तास होत त्याज बद्दल
हिशेब व राजा मृत्य पावला ते समय संव. मोसम ठरविला सरसुभाने तो..
स्थानची वस्तवाणी वगैरे नेली आहे त्याचा
फडशा मशारनिले पासून करून द्यावा. कलम २४०००
तपसील १०००० सन ईसने तीसेन श्रावण अखेर. राज्जाचे नांवे सनद व बस्त्रमान व घोड़ा. ७००० सन सलास तीसेन भाद्र पद अखेर. संस्थानचे बंदोबस्तास साहीत्य पत्र लाग७०८०सन आर्वा तीसेन भाद्र पद अखेर. तील ती.
-
-
२४०००
येकण चोबीस हजार रुपये सदरहु मुदती प्रमाणे द्यावयाचे याचा हमीदार निलो गोपाल.
No. 50. Memorandum of Agreement, entered into by Jagu Lala, on behalf of Nahar Singh, and the Peshwa, for the Payment of customary succession Nazarana, fine for desobedience and Military Expenses, prepared by Manohar Pant in the year 1191 Arba.

Page #91

ऐतिहासिक लेख]
The whole amount imposed by the Peshwa is24000-0-0.detaits of which are given in full.
1. Agreed Nazarana is Rs. 10000-0-0 2. Fine imposed for not 10000-0-0
obtaining Government sanction before hand Expenses of detachment 4000-0-0 posted at Bansda, after the death of Bir Singh.
-
-
-
--
-
24000-0-0
It is agreed, that the Nemnuk settled, by the Sir-Suba and Sukhanand Atmaram, for the Mother and Ranis of late Rawal Bir Singh, is to be continued. They are to get their Nemanuk and to live at Bansda peacefully. In case there be any dispute, another arrangement will be made.
Daya Ram Anand Ram was the Karbari of Late Rawal Bir Singh and he was also in charge of Bansda's affairs after his death. Account, for both the period, of his administration should be settled, by the new Rawal Nahar Singh.
No. 51.
पान १
नंबर १३१
श्री.
यादी नाहारमीम वीन जोरावरसींग संस्थान वासदे सु॥ ईसने तीसेन मया आलफ . आमचे सांपन बंधु वीरसींग वीन जोराबरसींग यांची स्थापना सस्थानी सरकारातून केली होती त्याणी काही दिवस संस्थान चालविले उपरांतीक मृत्य पावले त्यांचे पोटी संतान नाहीं त्यास आम्ही त्यांचे सांपन्न बंधु आम्हांस अधिकार याज करितां स्वामीनी कृपालु होऊन आमची स्थापना संस्थानी केली पाहिजे म्हणोन तुम्हा कडील जगुलाल याणी हुजूर विनंती केली त्याज वरून संस्थानी तुमची स्थापना सरकारातून केली सबब तुम्हा पासून नजर वगैरे.
रुपये. १०००१ ऐन नजर. १४००० गणेश हरी नी।। सरसुभा याणी करार केले ते.

Page #92

[ लाटचे मराठी
१०००० घास दाणा. ४००० संस्थानचे बंदोबस्तांस गाडदी ठेविले होते त्याज
वावत.
१४०००
२४००१
यांसी हाते बंदी
१०००१ भाद्रपद मास सन ईसने तीसेन रुपये. १४००० साल मजकुरा सरकारांत घावे
सरसुभा द्यावे रुपये
७००० भाद्रपद सन सलास तीसेन ७००० भाद्रपद मास सन आवों तीसेन.
१४०००
२४००१ वीरसींग बीन जोरावरसींग संस्थान वासदे हे मृत पावले पोटी पुत्र नाहीं सबब त्यांचे सांपत्न बंधु न्याहारमींग यांस संस्थानी स्थापना करून नजरे बहल वगैरे मिलोन चोविस हजार एक रूपया सरकारांत धावयाचा करार केला असे सदरहुं मुदती ।। भरमा करावा येणे प्रमाणे करार करावे करार. १
संस्थान सम्बन्धी कलमे बी त॥ चौबीस हज़ार रुपये सरकारातून तुम्हा सरकारचा चौथाईचा अमल संस्थानी पासुन द्यावयाचा करार जाहला या ऐवजाची आहे त्यास सालावाद प्रमाणे आमचा ऐवज तुम्ही नीशा करावी कलम १
सरसुभा देत जावा चौबीस हजार रुपये याची नीशा चौथाईचा आमल नीलो गोपाल याणी मुदती प्रमाणे नीलो गोपाल याची सरकारांत करुन ऐवज सरसुभा कडे सालावाद प्रमाणे देत यावी येणे प्रमाणे करार करावे करार कलम १ जावा येणें प्रमाणे करार करावे करार. कलम १
मौजे आमेटी प्रा। सरभुवन हा गांव वीरमींग यांची मातोश्री व त्यांचा स्त्रीतुमचे कन्या मुळे मारला गेला व लुटला त्याज या तीन एकूण च्यार आसामी सरसुभा अंकबदल तुम्हीं खत पे।। मजकूरचे मामलातदार लेश्वरीचे ठाण्यांत ठेवीली आहेत त्यांच्या खर्चा

Page #93

ऐतिहासिक लेख ]
यांस करुन दिल्हे आहे त्या प्रमासे तुम्ही बद्दल सरसुभाहून एवज दिला आहे त्यास त्या ऐवजाची व्याज सुद्धां नीशा तुम्ही सरसुभा गावी. कलम १
ऐवज द्यावा कलम १
खता प्रमाणे सरसुभाचे विद्यमाने कमाविसदाराकडे ऐवज यावा येणे प्रमाणे करार करावे करार कलम २
वीरसींग यांची मातोश्री व तीन स्त्रीया आहेत त्यास तुमचे राज्य बापाचे सीरस्ते प्रमार्णे त्यांचे समाधान रूप चौघी जणींस गांवास संस्थान पे || नेमून देऊन चालवावे
कलम १
वीरसींग यांची मातोश्री व तीन स्त्रीया ऐकुण चौघीजणी आहेत खर्चाचे वेगमीस मागील चाली प्रमाणे संस्थान पैकी गांव नेमून देवून त्यांचे येंग प्रमाण करार करावे करार
कलम १
दयाराम बीन आनंदराव यांजकडे वीरसीग याचे कारकिर्दीचा हिसेब येणे आहेतो तुम्ही त्याज पासून सरसुभाचे विद्यमाने समजून ग्रावे कलम १
मागील वीरसींग यांचे कारकिर्दीचे हिशेब सरसुभा कडील कारकून व नीलो गोपाल. यांचे विद्यमाने समजोन द्यावा येणे प्रमाणे करार करावे करार कलम १
x x x x x गीरास पे। बोहारी वगैरे ये आहेत सुदामत पावला असेल त्या प्रमाद्यावा जाजती घेऊ नये हाली हरामी कोणी तुमचे आश्रयाने राहाणे सरकारी महालास उपद्रव करील त्यास आश्रय देऊ नये . येणे प्रमाणे करार करावा करार कलम १
बहुमान्य नागरसींग मागील दाखल्य प्रे पाहून द्यावा येणे प्रे॥ करार करावा करार.
कलम १
५३
वीरसींग यांची मातोश्री व स्त्रीया अंकलेश्वरी आहेत त्या सुरसुभाहून पावला आहे तो ऐवज व्याज सुद्धां ठरेल तो तुम्ही सरसुभा द्यावा येणे प्रमाणे करार करावे
कलम १.
वीरसींग याची मातोश्री व स्त्रीयाची वस्तवारणी घेतली असेल ती सरसुभाचे विद्यमारण ठरेलती तुम्ही द्यावी कलम १
वीरसींग याचे कारकिर्दीचे सरसुभानी || देणे असेल ते त्याची नीशा तुम्ही सरसुभाकडे द्यावे कलम १
सुभा
वीरसींग याचे कारकिर्दीचा ऐवज सर 'कडील देणे असेल ती ऐवज हीशोबा मुळे ठरेल त्याची नीशा तुम्ही सर सुभा कडे द्यावी. कलम १
संस्थान संमधे साहीत्य पत्रे लागतील ती द्यावी देणे.
२६ सवाल सल ईसने ऐशास. वीरसींगाचे कारकिर्दीचा ऐवज सरसुभा कडील देणें असेल तो ऐवज हिशोबा मुलें ठरेल त्याची नीशा सरसुभा कडे द्यावी येणे प्रमाणे करार करावे करार.

Page #94

[ लाटचे मराठी
No. 51.
Memorandum of terms and condicion, on which, the Peshwa, approved, the succession cf Nabar Singh, to the Gadi of Bansda, in the year 1192 Arba;
It says, at the outset "My step brother, Bir Singh, was ins talled on the Gadi of Eansda, by the Governuient. He died, without any issue, after very short rule. I am, his only step brother. There fore, my succession, to the Gadi after him, should be recognised, by the Government.
Such reprezentation being made, by Jagulal, your succession to the Gadi of Bansda, is approved and you are required to pay the customary Nazarana and oher expenses, which are detailed below:
10001 - The actual amount of Nazarana; 14000,- Promised by Ganesh Hari, on your behalf, to be paid
to the Suba, including the Military expenses. 10000,- Ghas Dana amount; 40000,- Expenses of detachment posted at Bansda
after the death of Bir Singh.
24000 - 10000 -
This amount of Rs. 24.001 is to be paid to the Government, according to the instalments motioned below:
10001 - In Bhadrapad of 1192 Arba; 14000:- In two instalments of 7000.- each, in Bhadrapad of
1193 and 119. Arba respectively. OTHER TERMS RELATING TO THE SANSTHAN.
The Nazar and other expenses are settled at Rs 24001/- . You should pay this amount.
This amount of Rs. 24000,- is to be paid to the Government, according to the instalments stated above. Nilo Gopal, is responsible for the payment.
Village Ameli, of pargana Sarbhawan, wae raided and looted, during the turmoil of your dispute. You have executed a bond, binding yourself, for compensating the loss sustained by the villagers. You are to compensate the agreed loss.

Page #95

i foreferents enten]
You are to pay the agreed compensation, in the presence of the Suba, to the Kamavisdar.
! Bir Singh have left behind, his Mother and three Ranis. You are to grant them villages, in Nemnuk, according to the custom of your State.
You will set apart villages in respect of settled Nemanuk of Bir Singh's Mother and Ranis.
Daya Ran was the Karbhari of Birsingh. He is to account for, in presence of the Sir Suba.
Account of Bir Singh's time is to be settled. You will settle that, in presence of Sir Subha's Karkun and Nilo Gopal.
Your Giras, in Pargana Bohari, and others, is acknowledged. You can realise your Giras, from those Parganas but not a single pie more. You will not shelter any disloyal person,
Nahar Singh be presented with a dress of Honour, according to the custom prevelant.
Gorernment Chouth from the State, is to be paid to the sir Suba every year.
Nilo Gopal will realise the Chouth from the State, and pay to the Sir Suba every year.
The Sir Suba oonfined, the Mother and Ranis of Bir Singh at Ankaleswar and has defrayed ever since, their confinment. You are to say the amount apent by the Sir Suba, with intrest.
You are also to pay the amount taken, by the Mother and Ranis of Bir Singh, whatever may by setled in the presence of the Sir Suba.
There is some money due, to the Sir Suba, from Bir Singh. You are to pay that amount, the to the Sir Suba.
The Amount owed by Bir Singh, to the Sir Suba, is to be paid by you. You will pay that amount to the Sir Suba.
Dated 29th Sabal San Isane Tishen Maya Alaf.

Page #96

५६
[ लाटचे मराठी
No.62
नक्कल
पान १
नंबर १२८
सीका
मसुदा
कर्ज रोखा शके १७१३ विरोधकृत नाम संवत्सरे माहे श्रावण शु॥१ प्रति पदा ते दिवशी खत लिखीतेधसको नाम राजश्री नीलो गोपाल यासी रिणको नाम नाहारसींग वीन जोरावरसींग राजे संस्थान वासदे तुम्हां पासून संस्थानचे बंदोबस्त करितां नजर वगैरे सरकारांत द्यावयाचा टराव जाहाला त्याचा हवाला तुम्ही घेतला वी॥
रुपये २१००० साल मजकूर सन इसने तीसेन.
१०००० भ।श्राखेर. १०००० आश्वीन आखेर. १००० भाद्रपद शु॥१
२१००० ७००० सन सलास तीसेन भाद्रपद अखेर. ७००० सन आर्वा तीसेन भाद्रपद अखेर. १०५० मनोती रुपये ३५००० दर सदे १॥ प्रमाणे आश्वीन शु॥ १ मीतीसे.
३६०५०
येकूण छत्तीस हजार पन्नास रुपये सरकारी पोते बाल तुम्हां पासून घेतले यासी व्याज दर माहा सदे रुपये १॥. दिडोत्रा प्रमाणे सदरहु मुदतीचे तारखे पासून पुढे वीनसुट देत जाऊं सदरहुची हुडणावल पडलेती देऊ यांसी ऐवज संस्थान मजकूरचे माहालचा ऐवज वसुलाचा येईल त्या पैकी संस्थानचे खर्चा पुरता ऐवज घेऊन बाकीचा पेवज तुहांस तुमचा ऐवज व्याज सुद्धा फीटे तो पर्यंत देत जाऊं संस्थान मजकुरी तुम्हां कडील कारकूनऐवजा करितां राहिल त्याचे ठरावाची यादी आलाहिदा करून दिल्ही आहे त्या प्रमाणे वर्तणूक करूं आणि त्याचे विद्यमाने जमाबंदीचा वगैरे ठराव करून ऐवज देत जाऊं त्यांत अंतर पडल्यास माहालचा बंदोबस्त तुम्ही करून देत जावा त्या बद्दल सीबंदी बगैरे खर्च वेच जो पडेल त्या सुद्धा ऐवज वसुल करून तुम्ही न्यावा नंतर माहालचा बंदोबस्त आम्ही करू यांत अंतर करणार नाहीं हे खत लिहून दिल्हे सही.
मोर्तब.

Page #97

एतिहासिक लेख]
No. 62
This paper is a "Hand Note" executed by Nahar Singh, in favour of Tilbopal, for the sum of Rs. 36,050. Nahar Singh agrees to redeem it in threə years, together with 18 P. C. intrest. Besides he agrees to take money, from the State excheguer, only to meet luis bare necessities and to give the whole income, to him for liquidation of the debt. He further says that, in case he fails to fulfil the terms agreed, Nilo Gopal can take Charge of the State Administration, till the liquidation of the debt.”
No. 63.
पान १
नबर ७५
नक्कल.
अवंडीत लक्ष्मी आलंकृत राजमान्ये राजश्री हरी चिंतामण गोसावी यांनी:
सेवक माधवराव नारायण प्रधान नमस्कार सु।। ईसने तीसेन मया व आलफ संस्थान वासदे येथील चौथाईची आमलाची कमाविसी साल मजकुरा पालोन राजश्री नीलो गोपाल यांज कडे सांगोन संस्थान मजकुर जमेचा मक्ता रुपये ७५०० पे।। वजा महाल मजकूर खर्च रुपये ८०० बाकी रुपये ६७०० यासी हत्पेबंदी. रुपये.
२२५० कार्तीक अखेर. २२५० माघ अखेर. २२०० वैशाख अखेर.
६७०० येकूण साहा हजार सातशे रुपये सदरहुं हप्तबंदीने तुम्हा ऋडे देवीले असत तरी मशारनीतो पासून हप्तेवंदी प्रमाणे ऐवज घेऊन सरसुभा प्रांत गुजराथ येथील हिशोबी जमा करणे जाणीजे छ ९ जिल्हेज बहुत काय लिहीणे प्रे। सुद.
No. 63
Madho RaoNarayan, the Peshwa, writes, on 9th Jilheja1182 Arba, to Hari Chitamani:
"The Kamayis of Government's Chauth Amall, from Bansda, is given to Nilo Gopal, from the current year. The amount of Chauth

Page #98

। लाट चे मराठी
is 7600/- rupees, out of which Rs. 800/-is granted, as his remunera
or the office of Kamavisdar, and is to be deducted from the Amal. The balance of Rs. 6700/- is to be paid to the Government, In three installments of Rs. 2260/-each. The amount of Chauth, after realisation from the State, is to be paid by Nilo Gopal, to the Sir Suba of Guzarat."
No. 64.
नंबर ७४
श्री मसुदा
सीका यादी नी।। नीलो गोपाल संस्थान वासदे येथील बंदोबस्त सरकारातून करून घेतला त्याचे नजरेचा वगैरे हवाला तुम्ही घेतला त्याचे खत आलाहिदा करून तुम्हास दिल्हा आहे संस्थान मजकुरी तुम्हा कडील कारकून ऐवजाचे वसुला करितां राहातील त्या बद्धल करार सु॥ ईसने तीसेन मया मया व आलफ
रुपये ५०० वेतन दरसाल. ६०० शागीर्द पेशा घोडयास दाणा भोजन खर्च वगैरे शुद्धां दरसाल.
१४००
येकुण चवदाशे रुपये तुम्हास दरसाल तुमचा एवज फिटे तो पर्यंत देत जाऊं येण प्रमाणे करार.
मोर्तव सुद. कीता कलमे:भेटी दर गांवास रुपया १ एक प्रमाणे संस्थानी तुम्हा कडील कारकून घेत जावी कलम १
राहील त्याचे नी।। माणसे ॥ २५ माहालची जमाबंदी वगैरे तुमचे पंचवीस ठेवीत जाऊं रोजमरा सं० ईतम्याने करुन वहिवाट तुम्ही करीत जावी पैकी पावले कामकाज सरकारचे करावे रजे कलम १
तलवेत तुमच्या असतील कलम १ फडफर्मास कार्या कारस तुम्हास लागेल ती देत जाऊं कलम १

Page #99

ऐतिहासिक लेख]
५६
येकूण च्यार कलमे सदरहु प्रमाणे करार करून दिल्ही आसत या प्रमाण वर्तणूक करा हे लिहीले सही
मोर्तब मुद.
No. 54.
This paper is o Memorandum of terms and condition, relating to the acquisition of Nilo Gopal's services, as surety, for the payment, of Nazarana, imposed on Nahar Sinnhof Bansda, by the Government sa a result of recognition of his succession, on the Bansda Gadi. Nilo Gopal is granted Rs. 500,- as personal allowance, and Rs. 900,- as expenses of his men. Besides, he is allowed to levy Rs. 1,- on villages belonging to the Sansthan.
No. 65.
Arba 1101
पान १
नंबर ७७
राजश्री नाहारनींगजी राजे गोसावी यांसीः
श्नो। नीलो गोपाल आशीर्वाद उपरी आमचे नेमणुकेची सीबंदी खर्चा पे।। म। भीका जी जगन्नाथ रुपये २०० चलणी दोनसे रुपये संस्थान वांसदे समंधी पावले वी॥ भीका मेहर रुबरा रुपये पावले.मिती शके १७१३ विरोधकृत नाम संवत्छरे सु। ईसने तीसेन सन १२.१ जमादीलाखर उर्फ माघ वद ७ भोमवार वहुत काय लिहीणे हे विनंती - मोर्तव
सुद.
No. 66.
Reciept granted by Nilo Gopal, to Nahar Singh, for the payment of Rs. 200/-, paid through Bhika Jaganath, on Magha Badya 7th Isane Tishen Maya Alaf (-1182) Arba.
No.66
Arba 1102
शान १
नंबर ४५

Page #100

६०
श्री राजाशाहूनर पतीअखील प्रौढ
प्रतापचरणी तत्परमाना जी गायकवाड सेना
खासखेल समसेर
बहादर.
यांस:
[ लटचे मराठी
श्री.
राजश्री राऊल नाहारसींग संस्थान वांस दे गोसावी
अखंडीत लक्ष्मी आकृत राजमान्य श्नों ।।
मानाजीराव गायकवाड सेना खास खेल शमशेर बहादर राम राम... उपरी येथील कुशल जाणून स्वकीये लिहीत जावे विशेष सरकारची गांवे मौजे वाघांबरी व मौजे चापलधरा. मौजे करोली येही गांव मौजे पालगव्हाण येकुरण गांवे च्यार सरकारची आहेत त्या करितां गुदस्ता पत्रे पाठविली मागाहून दुषकाल पडुन रयत तजबजा झाली सबब जप्ती न पाठविली व माजी कारभारी याच्या आनुमते दोनसाले वसुल तुम्ही कडे सरकारचा बाकी आहे या करितां पत्र सादर केले असे कीं बाकी एवज व साल मजकुरीचा व्यारी गांवचा दखल व्यारेकर का । दरास देणे नये विसीं दिकत केल्यास सरंजाम येवून प्रांतात उपद्रव होईल स्पष्ट समजून दखल देणे. त।। छ २ माहे रविल. वल सु ।। ईसने तीसेन मया अलफ बहुत काय लिहीणे.
No. 56.
मोर्तब
सुद.
Manaji Galkwad, Sena Khash Khell Sham Sher Bahadur, writes, on 2nd Rabilawal 1192 Arba, to Nahar Singh, the Raja, of Bansda:
“Three villages, Baghabari, Chapaldhara, and Kureli of your State, and village Parranghabhan, now belong to the Sarkar. Some time ago, you wrote and represented the matter. As the Rayats are, are at present, in scattered and cofused condition, due to the prvelance of famine, therefore, Japti has not been sent. My Karbari says, you are in arrears af two years. You are directed to make payment to the Kamavisdar of Eera. If you fail, bear in mind, that Iatach - ment will be sent at once, and there will be troubles for you and your people.

Page #101

ऐतिहासिक लेख ]
पान
No. 57.
sit.
वेद मूर्ति राजश्री गणेश भट वीन हर भट पेठये गोत्र वासीष्ट सूत्र हिरण्यकेशी शाखा तैतरी. मौजे राहाट गढ़कर येतनवेर प्र ।। राजपूर तालुके रत्नागिरी गोसावी यांम:
पान १
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्ये श्ने । न्याहारसींग जोरावरसींगजी राजे संस्थान बांस दंडवत विनंती उपरी तुम्ही वांसदे येथील मुकामी येऊन विनंती केलीकी आम्ही कुटुं ब वच्छल आहो कुटुम्बाचे योग्य क्षेमास गांव इनाम देऊन चालविल्यास तुमचे अमीर चिंतन करून राहूं म्हणोन त्याज वरुन तुम्ही सिट ब्राह्मण तुमचे चालविल्याम श्रेयस्कर जाणोन मौजे चढाव प्र|| त्रांसदे हा गांव तुम्हांस ईनाम जल तरु तृरण काष्ट पाषाण निधी निक्षेप सहीत दरोबस्त हाली पटी पेश्तर पटी खेरीज हक्कदरव ईनामदार करून दिल्हा असे तुम्ही व तुमचे पुत्र पौत्रादी वंश परंपरेने आमचे अभिष्ट चिंतन करून सुखरूप राहाणे याप्रमाणे आमचे राकल वंश-परंपरेने अनभऊन सुखरुप राहावे.....
तैतीरी
६१
No. 57.
Sanad issued, by Nahar Singh, in favour of Veda Murti Ganesh Bhat, inhabitant of village Rahat, in Ratnagiri Taluka, and grants his village Chadava, to him in perpetuity, Besides he directs his descendants as well as the future kings of other lines, to recognise and continue his grant to the Grantee, as well as his descendants. Further he excludes the previous grant, made to
others in the
village."
नंबर १३६
No. 68
नंबर ५२
श्री.
श्रीवेद मुहूर्त राजश्री गणेश भट बीन हरभट पेठये गोत्र वासी सूत्र हीरण्यकेसी शाखा मौजे राहाटा गाकर येत न देर प्र || राजापूर तालुके रत्नागिरी गोसावी यांसः
अखंडीत लक्ष्मी राजमान्य श्नो ।। महाराउत श्री न्याहारसींगजी जोरावरसींगजी राजे संस्थान बांस दंडवत विनंती उपरी तुम्ही बांसदे येथील मुकामी येऊन विनंती केली कीं आम्ही

Page #102

[लाटचेमराठी
कुंटूबाचे योग्य क्षमास गांव इनाम देऊन चालविल्यास तुमचे अभीष्ट चिंतन करुन राहूं म्हणोन त्याज वरुन तुम्ही सीष्ट ब्राह्मणं तुमचे चालविल्यास श्रेयसकर जाणोन मौजे चढाव प्रांत वांसदे हा गांव तुम्हांस नुतन ईनाभ जल तक तृण काष्ट पाषाण निधी निक्षप महीत दरोबस्त हल्ली पटी व पेश्तर पटी खेरीज हक्कदार व ईनामदार करुन दिल्हा असे तुम्ही व तुमचे पुत्र पौत्रादी वंश परंपरेने अनभवृन सुखरुप गहावे मवत १८४६ वर्श माहे द्वितीये आशाढ सुद ५ रोज.
मोर्तब सुद.
No. 58.
This is a duplicate of No. 58. This bears the date of the grant, as Adhik Ashad Sudh 2nd Sambat 1846, while there is no date in No 68.
No. 59.
पान १
नंबर ५१
प.टील मोजे चढाव प्रा। वांसदे यांस लि।। कारणकी मौजे मजकूर हा गांव वेदमूर्ति राजश्री गणेश भट पेठये यांस दरोबस्त हाल. पटी व पेस्तर पटी जल तरु तृष्ण काष्ट पाषाण निधी निक्षेप महीत खेरीज हकदार व ईमानदार करून पुव पौत्रादी वंश परं परेने नूतन ईनाम दिला अस तर तुम्ही मशारनिलेसी रूजू राहून गांवचा वसुल साल दरसाल देत जाणे नुतन पत्राचा आक्षेप न करणे या पत्राची नक्कल घेऊन असल पत्र भटजी जवल भोगवटी यास देणे जाणीजे सं। १८४६ वर्ज़ माहे द्वितीये आशाढ सु॥ ५ रोज
मोर्तव .
No. 58.
Nahar Singh, writes, on Adhik Ashad Sudh 5th Sambat 1846, to the Patil of village Chadhav and informs him that, the village Chadhav is granted, to Ganesh Bhat. He further directs the Patil to pay the income of the village to the grantee and his descendants.
-
-

Page #103

एतिहासिक लेख ]
पान १
पान १
No. 60.
श्री.
राजश्री न्याहारसींग राजे संस्थान वांस गोसावी यांसी:
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्य श्ने ।। नीलो गोपाल सीर्वाद विनंती उपरी येथील कुशल जाणून स्वकीये कुशल लिहीत असावे विशेष आपण पत्र पाठविले ते पावले लिहीला मजकूर कलला आकरा हजार रूपयेची बरात दिल्ही आहे तो एवज हुंडी करून लौकर पाठवावा व राजश्री दयाराम भाई यांस पांच हजार रुपये द्यावयाचे त्यास त्याची माणसे वसली आहेत म्हणोन लिहीले तरी त्यांचे पांच हजार रुपये लॉकर यावे राजश्री
भाई याचे कामकाज होत आले आहे लौकरच निघोन येतील आम्ही ही सत्यरच येतो भेटी नंतर परस्पर कलेल विठल पंताचे हातून काम ही सत्यरच येतो भेटी नंतर परस्पर कलेल विठल पंताचे हातून काम काज घेत जाणे ये विपयीं जगूभाई सर्व लिहीतील बहुत काय लिहीणे लोभ किजे हे विनंती.
66
No. 60.
Nilo Gopal writes, to Nahar Siugh, the Raja, of Bansda. :
Recieved your letter and learnt all about the Subject matter. dealt with therein. Besides, he write for, an assignment, for Rs. 11,000/- and asks him to send a Hundi for the amount at once. Further he informs him that, the sum of Rs. 5000,-, is to be paid to Daya Rambhai, whose man is staying, to get the payment. Therefore Nahar Singh, is to make arrangement for Rs. 5000-, without least delay. In the end, he writes that, he is coming there personlly. and all other outstanding matters will be discussed and settled, after personal contact."
६३
No. 61.
श्री.
राजश्री नाहारसींगजी राजे संस्थान बांस गोसावी यांस:
नंबर १५६
नवर १५२
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमाम्य श्ने || नीलो गोपाल आसीवाद विनंती उपरी येथील कुशल जाणोन स्वकीये कुशल लेखन करावे विशेष तुम्ही पत्र पाठविले ते पावले

Page #104

६४
[ लाटच मराठी
लिहीला मजकुर सविस्तर समजला ऐसी यास राजश्री भीकाजी पंत ही तेथे आले आहेत त्यास तुम्ही व ते मिलोन तहसील नीकडनीने करून साहुकारा कडे भरणा करून हुंडया जलद पाठवाव्या येथे एव जाची बहुत नीकड आहे त्यांस पत्र पावतांच हुंडया पाववाव्या गाईकवाडी कडील पाचचा मजकुर लिहीला त्यास तुर्त त्या कारभारा वर गोविंदराव गाईकवाड आठा चौं दिवसा जाणार याज करितां तुर्त सोय पडली नाहीं मागाहून बंदोबस्त करून पाठऊं तुर्त त्या गांवचा वसूल एक पैसा त्यांज कडे जाऊ न द्यावा बंदोबस्त चांगला राखावा ।। छ १८ वीलावर बहुत काय लिहीणे लोभ कीजे विनंती.
पे। माहे माहे मार्गशीर्ष वद्य १३ संवत १८४६.
No. 61.
Nilo Gopal writes, on 13th Margshisrsh Sambat 1848, to Nahar Singh the Raja of Bansda:
"Recievd your letter and after going through the same came, to know all about the matter, dealt with therein. Bhikaji Pant is Present there. Please get the Amal realised, with his help and forward a Hundi for the amount, at once, as money is very badly ineeded. As regards the village, under the Gaikwad, nothing has been done, as Govind Rao Gaikwad is expected to procced personally there, for the setllement of the dispute within a week. However you will allow not a single pie to go out, out of income of the villages. Besides you will take proper care to withhold the income of the villages firmly.
पान १
नंबर ८२
श्री.
श्रीमंत राजश्री गणेश पंत दादा साहेबांचे सेवेसी :
आज्ञाधारक न्याहारसींगजी राजे संस्थान विजयपूर प्रांत वांसदा दंडवत विनंती येथील कुशल त।। फालगुण वढ़ १० पर्यंत जाणोन साहेबी आपली कुशलतां लेखन करीत केले पाहिजे विशेष स्वामी कोन बहुता दिवसा मागे कृपा पत्र भीका मेहरजी याचे मार्फतीने आले ते पावले लिहीले मजकूर कळले आज्ञाकी चौथाईचे रुपये ७५०० व मातुश्री साहेबाचे खर्चापैकी पांचशे येकूण आठ हजाराची भरती भीका मेहरजीचे गुजारतीने करुन आत्माराम भुऋण याचे दुकानी भरुन पोच पाठवावी प्रांत मजकुरचे इशारदार याही भीका भाईकडे समजाऊन सावकारीनीसा पटवून माला ची रजा ज्यावे त्याणी घेऊन फङसा करावा. म्हणोन श्राज्ञा तर मागा राजश्री जगूभाई यासी आज्ञा

Page #105

ऐतिहासिक लेख]
केली होती की माल मजकुर खंडणी सुधा ऐवज भरे पावेतो भरुन चिठी प्राणवावी व बाकी चा ऐवज राहिला त्याची हामी सुखानंदभाईची आली म्हणजे निरोप देऊ त्यांजवर सुखानंदभाई कडे जाव साल करवीला त्याही सांगितले की दादांची साहेतां तुम्हावर आहे त्या पक्षी आम्ही कामांत भन घालावे हे ठीक नाही परंतु साल मजकूरी आपती मुले आमचे भान आम्हांस नाहीं तर हे कामांत पडावयाचे नाही परंतु संस्थानचे आगत्य व दादाजी मर्जी रक्षावी तर बाकीचा ऐव- राहिल त्याचे हप्ते २ या प्रमाणे दादा कृपालु होऊन करुन देतील तर तुमचा खर्च चालोनहाली ऐवज भरणे त्या सावकाराचा फडशा होऊन साकार हप्त्यास रुजू राहावे ऐसी सोई पुर्तपः। घडोन ये थल व खुलासे पणाचा या अन्वये बंदोबस्त करुन आज्ञा पत्र दादा
आम्हास थैल तर मग या कामांत मन घालो ऐसे भाषण आहे तर या संस्थानचे अभिमान धरले आहे त्याज पक्षी आम्ही काय लिहावे जेणे मताने आमची मुक्तता होय तो अर्थ करावा सुखानंद भाईवे बोलणा अन्वये आज्ञा पत्र मशारनीलेस पाठवावे की आम्ही पटवीत च्यार गोष्टी स्वामी ही भाईस लिहावी की नीसापडाने दिकत न करितां पत्र प्रालियावर काय होईल हाली रुपये ८००० भरणे ते सुरतेस भरावे तर सुरतेस वक्षी याचा आमचा टंटा आहे तेथे जाता ठीक नाही व पेढीवाल्या कडेस विज भरणा तो सीकाई असावा प्रांत मजकूरचा एवज च्यार सीकाये सावकारी कडीन नहीं घेण तो ही प्रसंगा प्रमाणे सीकाये चांदेड ऐसे नाही त्यास एवजाची भरती जलालपुरास राजश्री बाजी पंता कडेस करूं त्याची पोंच स्वामी कडे पाठवू म्हणोन बाबाजी पंतास पत्र लिहावे नरम गरम ऐवज घेवून पाचदेत व प्रां. तात बंदी आहे त्यांची आज्ञा असावी मुलखांत बंदी त्या मुलें सावकार माल घेतल्या शिक्षय ऐवज नाही म्हणोन ईमामख.न जमातदार याज कडे आज्ञा असावी पैकाची नीसा करुन आज्ञा होईल या ऐवजास गुंता पडणार नाही परंतु लिहील्या अन्वये उत्तर आले म्हणजे फडशा होऊन येईल बहुत काय लिहीणे हे विनंती...
No. 82. Nahar Singh, the Raja of Bansda, writes, un 10th Phalgun, to Ganesh Panth Dada:
“I have received your latter., after a long time, sent with Bhika Mebarji, and learnt all about the matter dealt with therein. I have been ordered to pay the sum of Rs. 8000;- (Rs 7500/- the Chauth amount and Rs. 5000 the expences of Matushree ) through Bhika Meharji, to the Pedhi of Atma Ram Bhukhanji, and to send the receipt of payment to you. Besides, I am asked to settle the account of the State. In this respect my submission is, that Jagrubhai 13 already instructed to make payment, if he can, and to obtain proper receipt for the payment. As regards the dues, I am to submit, that I approached on hanandbhai with a request to assure qte pepment but he says that, in views of the fact that Dada's

Page #106

६६
1 लाटचे मराठी
help is available to me, he can not intervene, as his intervention would be not desireable.
Due to the troubles and ordeal through which I have passed just now, my mind is upset, and I have lost the proper sonce of understanding. Such being the case, nothing could be done, at present. If yon take to mind my agonies and troubles, and decide to help me out of the difficulty, the due from me, can be paid without any loss of time, and that too, in two instalments.
At present I am asked to make payment of Rs. 8000/- at Surat. It is well known to you that, I have got full pledged enmity, with the Surat Baxi, therefore, it would not be wise to move on my part, to go to Surat.
Under the circumstances, it is prayed that, I be allowed to make payment at Jallalpur, instead of at Surat and to forward the receipt, for the payment, to you."
No. 88.
पान १
नंबर ६२
राजश्री नाहरसींगजी राजे संस्थान वासदे गोसावी यांसी:
अखंडीत लक्ष्मी आलंकृत राजमान श्ने।। बावाजी दादाजी आशीर्वाद विनंती येथील कुशल लिहीत जावे विशेष वसनजी मेहता सरभुवनकर यास छपरबंदीचे वगैरे खर्चा बद्दल रुपये १०० शंभर तुम्हां कडून देविले असेत तरी देऊन कबजा लिहून घ्यावे म्हणजे तुमचे जमा करूं त॥ मिती चैत्र ब॥ १४ शके १७१३ विरोधीकृत नाम संवत्सरे बहुत काय लिहीणे लोभ किजे हे विनंती.
No. 88.
Babaji Dadaji writes, on Chaitra Badya 14th Sake 1713, to Nahar Singh, the Raja, of Bansda:
"Basanji Mehta of Sarbhuwan, has been donated, the sum of Rs 1000/- and sent herewith, with this Note, to you for the said money. Please give him the amount donated, and obtain a proper

Page #107

ऐतिहासिक लेख ]
receipt, for the payment made to him. Tlie amount paid by you, will be adjusted in your account"
No. 64.
पान १
नंबर
४
श्री त्री सुध राजश्री अमृतरावजी गौली गोसावी यांसी:
अखंडीत लक्ष्मी आलंकृत राजमान्ये श्ने।। राऊल नाहरसींगजी राजे संस्थान वांसदे राम राम विनंती उपरी येथील कुशल जाणून म्बकीये कुशल लिहीत असीले पाहिजे बिशेष उरवा सिदी प्र॥ भोकरकर सालावाद कापड ख।। करून गुजरात प्रांती चिखली वगैरे परगण्यात आणून फरोक्त करितो त्यांस वासदाहून कुच करून कापडाचे बोजे भरून चिखलीस जाताना व ठाणे मौजे नीमझर येथे रात्री मुकाभी राहिलेत तेथे मांडवेकर रमनीतसींग याज पासी वीरसींग राजे यांची स्त्री पाहून राज्याचे विद्यमाने गीरास पठवून रात्री मौजे मजकूरी येऊन गांव लुटीला व जाळुन दिल्हा आणि तेथे वेपारी ऊखासींदी याचे गुमास्ते कापड घेऊन उतरले होते तर त्याजवर येऊन पडेल दरोबस्त कापड बोजे ३ मोगटे मोठे ६ व नगदी विकरी रुपये १२५ व भांडी कुंडी ऐसे सर्व वस्तवारज करुन नेले त्या रावन्यांत तुमचे सीरासे सरभणेत आहेत त्याणी ही मदतगार केली ऐसे मिळेोन कर्म केले त्याज वरुन तुम्हांस लिहीत पासे तर तुम्ही प्रयत्न करून कसेही करून यांचे कापड यांजला देवाय हे इमानयेतीचे मावलतले आहेत. आपणास लिहीले आसे, जसे रितीचे कापड वेपारीचे हस्तगत होय ऐसे करावे सदैव पत्रीत तोषावित जावे बहुत काय लिहीणे हे विनंती.
No.84.
Rawal Nahar Singh, the Raja, of Bansda writes to Amrita Rao Gauli:
“Umar Sidi of Bhakar, has been trading in clothes at Chikhali and other places with his Merchandise. Enroute to Chikhali, he stayed at Nimjhar for passing the night. Ratan Singh of Mandava, who had been deputed, by the Rani of late Rawal Birsingh, to take her Giras from the state, raided the village at night and looted the villagers and burnt their houses. Besides he captured the said Sidi and looted his Merohandise and the sum of Rs. 128/in oash. He is, at present staying at Sarbhuwan. Therefoee.I

Page #108

[ लाटचे माठी
request you, to be no good, as to get the property of the Sial, Festored tohim.
No. 86
पान १
नंबर ६४
राजश्री नाहारसींग राउल मु।। ठाणे वांसदे गोसावी यांस:
अखंडीत लक्ष्मी आलंकृत राजमान्य श्ने।। शामजीराम आशीर्वाद उपरी येथील कुशल ता। छ १३ मु।। ठाणे चिखली जाणुन स्वकीय कुशल लेखन करीत जावे विशेष बहुत दिवस झाले आपणा कडून पत्र वगैरे येऊन परामर्ष झाला नाही तर ऐसे न करावें निरंतर पत्र पाठऊन संतोषवित केले पाहिजे यानंतर वागमजी पारशीयाने आपले पासी रे ऊन गैर वका समजाऊन मौजे दाणना येथील पा। दयाल कुंजा व हरीहर कजीया याजवर स्वार मासले केला त्यास पारसी मजकुर याणी पंचाईत करून रुपये ठरविले आसतील तर पंचाईतदार व पारसी यांस येथे पा। म्हणोज वालवी मनास आणुन पा। मजकुर याज पासून रुपये देविले जातील आफ्ण गैर समजोन स्वार पात्यास हे योग्य नाहीं श्रावादीचे दिवस आणी स्वार पा। हे ठीक नाही तर स्वाराप्त उटविण्याची चिठी प|| आगी पारसी मजकुर यांस येथे पा। पंचाईत झाली नसतां अपनास समजाउन स्वार प|| न्यास स्वार यास उतारे याची चिठी प॥ की आपले स्नेहांत अंतर न पडे तो अर्थ करावा कलावे सदैव पत्र पा। तोषवित जावे बहुत काय लिहीणे मोभ करावे हे विनंती.
No.86.
Shamji Rao writes, from Chikhali, to Rawal Nahar Singh, the Raja of Bansda.
"You were misled by the Parsi Bairamji and deputed some of your Swars to viliage Dana, where there was a dispute between Dayal Kuja aad Harihar. The presence of the Swars, is bampering Who work of cultivation of tho villagers. Therefore it is desired with that, you should withdraw your Swars. Accordirgly, you are r. quested to withdraw them at once."

Page #109

ऐतिहासिक लेख ]
पान १
No. 86.
श्री गजानन.
राजश्री महाराऊल श्री नाहारसींगजी राजे संस्थान विजेपुर गोसावी यांसः -
अखंडीत लक्ष्मी वालंकृत राजमान्य श्ने।। माघराव भगवंत अशी वाद विनंती उपरी येथील कुशल त।। छ १० माहे जिलकाद पावेतो कोस अनावल येथे यथास्थीत जान रूकीये कुशल लेखनाज्ञा केली पाहिजे विशेष आप कृपावंत होऊन पत्र व ओव्याच्या डलीया सुमार २ पाठविल्या त्या पावोन वर्तमान समजले ऐसेच सदैव कृपा करून परामर्पास आन:लम्ता असावी यानंतर आपणा कारणे अनानास येक व फारम मोठे थोर येक एकूण जिनमा सुमार २ पाठविल्या आहेत. फणस फाग दिवस न ठेवावा दोन्ही भक्षावया योग्य झालया या विनंती लिहीत आहे पुर्वी व रोज गुदस्ता अनानस येक भुकणसेट सनागमे || आहे ते प्रविष्ट होऊन उत्तर आले पाहिजे हर घड़ी पत्रीं संतोषवित जावे ममतेत अंतर न करावे. काम काज लिहीन : सावे तुमचे शिपाई रामजी जमादार यांच जकातीचा याज समागमे फारम अनानस आहे ह घेऊन उत्तर प || बहुत काय लिहीणे कृपा लोभ करावा हे विनंती अनानस व पान याजवर चिठ्या लावल्या आहेत कळावे आहेत कळावे हे व ती
पान १
६६
No. 66.
Madho Rao Bhagwant writes, on 10 th Jilkad, to Maharawal Shree Nahar Singh, the Raja of Bansda :
नंबर ६५
"I beg to acknowledge the receipt of your kind letter, along with two baskets of Mangose. In return, I am sending here-with, one Annanas and one Fanas. They are quite ripe and eatable. Please acknowledge and oblige,"
No. 67.
नंबर ६७
श्री.
राजश्री महाराऊल श्री नाहर मींगजी राजे संस्थान विजेपुर गोसावी यांम:
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्य श्मे ।। माधवराव भगवंत मासीर्वाद उपरी येथील

Page #110

[ लाटचे मराठी
क्षेम त॥ भाषाढ - शु॥ पावेतो आनावल येथे नेमरुप जाणोन स्वकीये कुशल लेखन करीत असील पाहिजे विशेष आम्ही एकदोन पत्रे पाठविली त्या प्रति उत्तर न आले तेणे करुन चित्तास उद्वीगनता यास्तव कृपा करुन उत्तराचे प्रतिउत्तर आली यास संतोप पुर्वी मोदी मोतीचंद याज समागमे अनानस एक पाठविले तो पावला किंवा नाही त्याचे समजत नाही हाल्ली अनानस चांगला मिलोन भुकण वाणी याज समागमे पाठविला आहे हा घेऊन स्वीकार करावा पाणी उत्तर पाठवावे यासी आज्ञा करावी हरघड़ी पत्री संतोषवित जावे ममतेत अतर नसावे कुशल तेचे वर्तमान कळवित जावे बहुत काय लिहीणे कृपा लोभ करावा हे विनंती.........
तपोनिधी श्री गोवर्धन बाबाचा जैश्रीराम - उत्तर पे॥ अनानस घेणे.
No. 87.
Madho Rao Bhagwant writes, on Ashad Shukla 8th, from Anawal, to Maharawal Shree Nanar Singhji, the Raja of Bansda:
"I wrote several letters to you but, received no reply; tberefore, I feel some anxiety. Please write about your welfar and remove my anxieties. Some time ago, I sent Annanas to you with Mod: Moti, but don't know whether they reached you or not. However, I am ending, Ainaaas, with, bhukhan. Please acknowledge and oblige."
No. 68.
पान १
नंबर १७८
श्री. राजश्री नाहारसींग राजे संस्थान घांसदे गोसावी मांसी:
अखतीत लक्ष्मी प्रालंकृत राजमाग्य श्ने भास्कर लक्ष्मण असीरवाद विनंती उपरी येथील कुशल त.गायत छ १० जमादीलावल जाणोन स्वकीये कुशल लिहीत असावे सदैव पत्री संतोषवित असावे यानतर मौजे तरभूवन पे॥ सरभुवन हा गांव श्रीमत राजश्री दीवाणजी याणी खासगी कडे ठेविला आहे साल मजकूरी आफत याज करितां गांव करी वासदे प्रांतात दाणा खरीदी करावयासी जातात तेथे तुम्ही हरयेक विमीं दिकत करुन सुरगाण प्रांतात जाऊ देत नाही म्हणोन कळले व हासीला विसी दीकत करीतां ऐशास गांवकरीन गांवकरी याणी तुम्हां जवल सांगितले की. राजश्री दीवाणजी कडे हा गांव आहे परंतु तुम्ही फोन हासील एकोन हासील गाभ्यास अडीच अडीच रुपये घेत ते हे उत्तम नव्हे हाली गाडेकरी दाणे घाणावयासी गेले आहेत त्यास सुरगाण प्रांतात वगैरे खरेदी कराक्यासी जाऊ

Page #111

ऐतिहासिक लेख
येऊ घावे हासील सीरस्ते प्रमाणे घ्यावा पेशजी ज्याजती हासील दुपट घेतला आहे तो माघारा देवावा ये विसी सेख ईमाम जमादार याजळाही लिहीले आहे गाडे वाल्यान दीकत न करावी तुम्हांकारणे मकर मंक्रमणाचे तीन शर्कग युक्त पात्र अहेत मं3 | सह स्वीकार करावा बहुत काय लिहीणे लोभ किजे हे विनंता ती रा. नाग पंत स्वागत दिवाणजीचा ऐवज पाठऊन गांवात बटाण्यात खर्चा । दाणा आणलि त्याची दीकत न करीता जयातीचा पैका न घेता येऊ द्यावा न गांशी बापरे बंधावयाची लांकडे वगैरे सामान लि.तील त्या प्रमाणे देवावे दिवाणजीचे क मास दीकत करू नये हे विनंती
No. 68.
Bhashkar Lacharman writes, on 10th Jamdilawal, to Nahar Singh, the Raja of Basda :--
“ Your long silence is causing some anxieties. Piease break yonr silence and drop a few lines every now and them. Village Tarbhuan of Pargana Sarbh uwau is the Khasgi, of Shreement Dewanji. Famine is ravaging this year there. Therefore, some Cartmen went out for making purchabe of corns. You have hara. ssed them and prevented them from procceding towards Sarguna. Those Cartmen being harassed, represented to you that they are the subject of Dewanji. But inspite of their representation, you imposed a duty of 2 rupees per cart and compelled them to pay the amount.
Those Cortmen are again going, for making for puchase of corns, that side. Please allow them to and from passage, through Bansda towards Sarguna and other places. Of course, you can levy proper duty. However, you are requested to refund the excess duty, levied and realised from them, in their former trip. I have also written to Jamudar Shiek Imam and asked him to abstain from harassing these Cartmen",
No. 60
पान १
नंबर १७४
नक्कल
श्रीराम.
श्रीमंत राजश्री गणेश पंत दादा दिवासजी गोसावी यांस:

Page #112

[लाटचे मराठी श्री कल गण अनंकर्ण अडीत लक्ष्मी अलंकृत गजमान्ये आज्ञाधारक माहाराटल श्री न्य हारसींगजी गजे मंस्थान विजेयपूर | वा दे दंडवत विनंती येथील वुशल ते।। माहे दी। आपाढ वद्य ५ बार पर्यंत आपले कृपे करून आमचे व संस्थान मजकूरचे वर्तमान य स्थ त जणोन कीये म्वानंद लेखन करीत गेले पाहिजे 'वशेष सांप्रत अपणा वडं न कृ । प यऊ वर्तमान व लत नाही त्यम से न करावे सदैव वृ.पा पत्र ।। सांसल करवा यानंतर माल मजकुरी या प्रांती प्रजनाचा तोटा फार आज पतेत प्रजन्में भागदी नाही भाताचा माहाल भात कडी : रोपले नाही मुली या प्रांती सावकार कोणी नाहीं तशा ही रयेत स कोणी सपकार तशात मिलता तर पाऊनाचा वोवाच बार प्रलये सरखी गोष्ट आहे भीका मेहर जी याचे रुपये व्याज मनोती सुद्धा येक महिनात द्यावे म्हणोन आपण लिहीले त्यास मीका. भाईचा प्रकार आपणास ठाउकच आहे त्या अर्थी सेवसी विनंती पत्र लिहीले आह तरी कृपालु होऊन मशारनीलेस पत्र लिहावे की दोन महीने धीर धरुन नीभाऊन पैका वसुल कररावा वाजवी का देणा तो राहत नाहीं याज करितां आमचे तर्फेन दोन गोष्टी लिहाल्या सारांष आमचा अभिमान आपणास अहे आमची लज्या राहेता अर्थ करावा व सरकारचा बंदोबस्त करून द्यावयाचा ते कृपालु होऊन आमची स्थिती पाहून सरकारांत आमचे तर्फ वाजीद होऊन दाहा हजार रुपये स्वामीनी ठरावले आहेत तेव्हां यात पार पडावे दादा नांव मात्र संस्थान आहे वरकड दैवत राहिले नाहीं एक गांव येव्हडी मामलत नाहीं ऐसा प्रकार आहे आपण धणी आहेत आम्ही आपले पदरचे आहो हर एक प्रकारे पार पाडोन सरकारचे अभय पत्र द्यवावे आपण पुण्यास गेलीयावल पत्र लिहावे की सेवेसी जगूभाईस पाठऊं यानंतर आपले गांव लेख भीका मेहरजी याचे स्वाधीन केले आहेत कलावे बहुत काय लिहीणे कृपा लोभ करावा हे विनंती.
No.ee. Maharawl Nahar Singh writes. Op Ashad Badya 6th, to Rajshre Ganesh Pant Dada:
"There is scarcity of rain this year, is as much as, that paddy has not been sown and transplanted. Due to the ravages of famine no money could be realised from the people. Besides, there is no one present to advance money. In these troubled days, I am ordered to make pyment to Bhika Merji, with intrest. In this respect, my submission is that, he be directed to wait for few months. As regards the Government dues and the payment of Rs 10,000/I am to state here that, I am the master of the Sansthan, in name only. You are the real master of the Sansthan, and I am your faithfull henchman. Therefore, it is your bouden duty, to protect the intrest of the Sansthan, and manage all the outstanding matters properly. Besides it is your duty, toget me pardoned, rather exonerated."

Page #113

ऐतिहासिके लेख]
७३
No. 70.
पान १
नंबर १७३
राजश्री महाराऊल राजे नाहरींग जी गोसावी यांस:
अखंडीत लक्ष्मी आलकृत राजमान्य श्ने।। हरीभाई मेहता राम राम विनंती उपरी येथील कुशल त।। छ १ माहे रविलाखर पावतो 'मु।। बलवाडे जाणून स्वानंद लेखन करीत अमीले पाहिजे विशेष आपले पत्र रुस्तुमखा समागमे आले व मशानिलेची जबानी वरुन सविस्त' अर्थकलो आला पत्री मजकूर की गांवा विषयीं बखेडा न करावयाचा जाव साल पुर्वीचा झाला आहे म्हणोन लिहीले त्यास सरकारीत हा जाव साल नाहीं माजी कारबारी होते त्याणो राजश्री गमाजी पाठील गवली यांचे सुदामी गांव आपल्या कडे एकसालाची जमाबंदी सरकारांत देवीली तो साल वहिवाल्यावर सरकारची गांवे पुन्हां सरकारांत घ्यावी या प्रमाणे श्रीमंत सेना खास खेल समशेर बहादूर साहेबानी आम्हांस आज्ञा करुन च्यारी गांवची जप्ती सागितली आहे गुदाताही आपल्यास कडे पत्रे पाठविली होती स्वारी करावी तर स्नेहावर दृष्ट देऊन न केले हल्ली श्रीमंत यजमान साहेब व राजश्री अमृतराव पाटील गवली यांची पत्रे वारंबार येतांत की गांवे जप्त करुन मागील वसुल व साल मजकूरचे वसूल घेणे त्यांस
आम्हांस दोन गोष्टीचा आदेशा आहे स्वारी करावी तर तुमचा आमचा स्नेह आणि स्वारी केलीयाविना गांबचा बंदोबस्त कसा होता सरकार. आज्ञा सीरसांवन्द करुन स्वामी सेवा घडली पाहिले त्योस ये विषयींचा जाव साल जे करणे ते कोन्ही कारकन बडोदी यास पाठऊन श्रीमंत साहेबा कडून करावे पांच च्यार रोज स्वारी येत नाही तदनंतर येणे होईल यास्तव उत्तर तेथोन प्राणवावा बहुत काय लिहीणे हे विनंती.
No. 70 Hirabhai Mehta, writes, on 1st Rabilakhar, to Nahar singh, the Raja, of Bansda;
"Received your letter through Rustamkhart and learnt and all about the matter dealtwith therein. Besides. I learnt much more. from Rustamkhan himself. You write in your letter under review that Government order has already been pessed some time ago and the dispute has also been finally settled. But Shreemant Gaikwad holds otherwise and says that; no such order, has been passed by the Government. However he adrutts, thet there was an intertm order, and in compliance with the said order the late karbari handed over the villagee conosrued to you. Bir singh got one

Page #114

[लाटचे मराठी
year's revenue of those villages also. Thereafter, those villages were to revert to the Government.
७४
Such being the case, I am ordered by the Sena Khas Khel ShamSher Bahadur, to attach and take possession of those villages at once. I wrote to you some time ago, and gave full information, on the subject. You can fully understand that, I would have gone to those villages, and attached them at once, but I have abstained till now simply for the sake of our freindly relations.
Amrita Rao Gauli is writing, letter after letter, directing me to take possession of those villoges. Not only this, but to get from you refunded, the income of those villages, If I go there and attach those villages our realations will be brought to an end. If I do not go there and attach those villages, I will not be able to manage the affairs of those villages, without taking possession there of.
You know, I am bound to carry out the orders of my master. Therefore, I suggeest that, you should send some one to Baroda, to get the matter settled before hand, and save me from performing my undesired duty."
पान १
No. 71.
नंबर १६४
श्री.
राजश्री राजे नाहरसींगजी संस्थान वांसद गोसावी यांसी:
अखंडीत लक्ष्मी आलंकृत राजमान्य श्ने ।। नीलो गोपाळ मु|| पे || भामेर अशीर्वाद विनंती उपरी येथील कुशल त।। छ २१ जीलकाद जाणून स्वकीये कुशल लिहीत जाणे विशेष आपला कडून रा. जगूभाई व भीकाजी पंत आले याणी सबिस्तर मजकूर विदीत केला तो कळला या नंतर आपले कडे ऐवज संस्थान मजकूरचे नजरे बाबद वगैरे येणे त्यास साल मजकूरचे करार प्रमाणें ऐवज द्यावा तो आद्याप येत नाहीं हाल्ली जगूभाई येथे आले याणी इतर गोष्टीच सांगितल्या परंतु ऐवज आणिला नाहीं त्यास हे ठीक नाही तरी पत्र पावतांच करारा प्रमाणे ऐवज झाडा बाकी नसी पाठऊन द्यावा व पेश्तर सालचे ऐवजास जामा करून रसदेचा ऐवज पाठवणे साल गुदस्ताचा ऐवज अद्याप पार पाडला नाहीं हे उत्तम नव्हें हल्लीं पत्र दगी ऐवज निक्षुण देणे या उपरी दीवसगत लावल्यासी पारीछीन उपयोगी पडावयाचे नाहीं

Page #115

ऐतिहासिक लेख ]
आम्हांस देण्याची नीकड़ आहे दुसरे भीकाजी पंतास बडोदीयास जाण्या करितां समक्ष सांगितले आहे हे जाऊन बंदोबस्त करुन येतील सरकागतून व जगूभाई याणी आम्हां कडे संस्थानचे काम करून दिल्हे आहे त्या प्रे|| भीकाजी पंत करतील आपणही घ्यावे यांत दीकत न करावी चिठी तारीख भीकाचे पंताचे हातची व जगूभाईचे हाते करुन तेरीरव पंत करतील आपण या प्रमाणे चालवावे म्हणजे पुढे कार्तीक मार्गशीर्ष मासी येऊ भेटी नंतर कळेल बहुत काय लिहीणे लोभ करावा हे विनंती.
No. 71
Nilo Gopal writes, on 21st Jilkad, from Bhawner, te: Nahar Singh the Raja of Bansda:
"Raja Shree Jaguhhai and Bhika bhai, come to me, on your behalf and acquainted me with the whole affair. The Aivaj relating to Nazarana, has not been paid as yet. Though Jaghubhai came here, he did not bring with him the due Aivaj. This is not
r. You are, therefore, asked to send the due Aivaj, as soon as you receive this letter. Besides, you are asked to make p of last year's Amal. Bhikaji Pant is going to Bansda, he will do your work, as efleciently, as has been done by Jagubhai and myself."
No. 72. पान १
नक्कल
नंबर १७६
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्य राजश्री नीलो गोपाल कमाविसदार चौथाई संस्थाम बांसदे गोसावी यांस:
सेवक माधवराव नारायण प्रधान नमस्कार सु. इसने तीसेन मया व अलफ मौजे चपधलरा हा गांव संस्थान वांसदे यांज कडील व मौजे रुपवेल प्र।। अनावल' हा गांव राजश्री मानसींगराय गायकवाड सेना खास खेल शमशेर बहादर यांज · कडील त्यास या हरदूगांवेचे कजीया लागला वरुन वांसदे करा कडील चापलधरा व आणखी दोन गांवे एकूण तीन गांवची जप्ती फत्तेसींगराव गायकवाड याणी केली होती त्यास त्यांज कडील रामचंद्र भाष्कर हुजूर भाले होते ते समयीं सीवेचा कजिया मनास आणून मोकलीक विषयी समक्ष ताकीद माली नंतर रामचंद्र भास्कर बडोथास गेल्यावर हरदु गांवचे सिवेचा कचीया मनास आणून लपवेलफर खोटे

Page #116

[ लाटचे मराठी
झाले त्याज वरुन बांसद्देश्य कीन गांवची मोकळीक केली ठ्या प्रमाणे मुरलीन चालले असता हाली हरी मेहता व्यारेकर यांनी सेना खास खेल शमशेर वहादर यांस गैग्वाका समजाहील्या वरुन चापलधरा वगैरे चार गांवची जप्ती केली आहे म्हणून हुजूर विदीत झाले त्याजवरून हे पत्र सादर केले असे तरी पेशजी हरदु गांवचे सीवेचा कजिया मनास आणून नीवाडा केला असतां हल्ली वांसदेकरा कडील च्यारी गांवची जप्ती केली आहे ते मोकळीक करावयासी मानसींगराव गायकवाड सेना खास खेल शमशेर वहादर यांम सरकारचे पत्र प।। ते त्याजकडे पाठऊन जप्तीची मोकळीक करून देवणे जास्सीजे छ १५ रमजान अज्ञः प्रमाण
मोर्तब
No. 72
Madho Rao Narayan, the Peshwa writes, on 15th Ramjan 1192 Arba, to Nilo Gopal, the Kamavisdar of Bansda:
“There is a Boundary dispute between Chapaldhara, belonging to Bansda and Rupbel of Pargana Anawal, belonging to Mana Singh Gaikwad. As a sequence of the dispute Fateh Singh Gaikwad attached Chapaldhara with two other villages. Thereupon Ramchandra Bhaskar was deputed by Bansda to Baroda for effecting an amicable settelement. The whole watter was discussed in the prese nce of Ramchandra Bhaskar and the claims of Rupbel being falsified, villages balonging to Bansis were released, Taase released villages remained undisturbed under the administration of Bansda for some time.
Now Mehta Vyarekar having made false representation, to the Sena Khas Khel, has succeded in getting an order for the attachment of those villages and had already attached them. This matter being reported to the Hazur, has resulted in the issue of this letter, directing the Sena Khas Khel to take into concideration the previuus settlement arrived at and to release those villages without further delay."
नक्कल
No. 7 . पान १
नंबर १८३ श्री. राजेश्री मानसींगाध गायकवाड सेना खास. खेल शमशेर बहावर गोसावी यांसी:

Page #117

ऐतिहासिक लेख]
सकलगुणाल करण अखंडीत लक्ष्मी अले त राजमान्य श्ने।। माघवगव नारायण प्रधान असीर्वाद गिनती उपरी येथील कुशल जाणूस स्वकीये कुशल लिहीत नावे विशेष मौजे चापल घग गांव मस्तान वामदे यांज कडील व मौजे रुपवेल ॥ अनावल हा गांव तुम्ही कडील हरद गांवचे शिवेचा कजिया लागल्या वरून बांसदेकग कडील चापलधग व
आणखी दोन । वि ऐकूण तीन गांवची जाती कनसींगराव गायकवाड यांनी केली त्याग्न तुम्हा कडील रामचंद्र भास्कर हुजुर आले होते ते समई सीवेचा कजीया मनाम आणून मोकलीक विषयी समक्ष ताकीद झाली यानंतर गमचंद्र भास्कर बडोद्यान गल्यावर हग्दुविधा कजीया आणून रुपवेलकर खोटे झाले म्याज वरुन बांसदे करा कडील गांवाची मोकलीक केली त्या प्रमाणे सुरलींत चालले असता हल्ली हरी मेहता व्यारेकर याणी तुहांस गैर वाका समजावील्या वरुन चापधरा बगैर चार गांची जप्ती केली आहे म्हणून हुजूर विदीत ज्ञाले याज वरुन हे पत्र लिहीले अगे तरी पेशजी हरदु गांवचे सिवेचा कजीया मनास आणून नीव डा केला असतां हाल जप्ती करणे ठीक नव्हे याज करितां वांसदेकर कडील गांवची मोकलीक करुन सुदामत चालत अले असेल त्या प्रमाणे चालवावे जप्ती मुलें वसुल घेतला तो मायारा द्यावा ये विषयींचा हिरोन बोभाट येऊन द्यावे त॥ छ १५ रमजान सु।। ईसने तीसेन मया व अलफ बहुत काय लिहोणे हे विनंती.
No.73
Madho Rao Narayan, the Peshwa writes, on 15th Ramjan 1192 Arba, to Mana Singh Gaikwad:
“There was a Boundary dispute, between Chapaldhara and Rupbel of Pargana Anawal and Fateh Singh Gaikwad, as a sequence of the dispute, attached four villages. Thereupon Ramchandra Bhaskar, aproached the Government and represented the whole affairs to the Hazur. After careful consideration of the Pros and Cons of the dispute, the release of those villages was directed. Afterwards Ramchandra Bhaskır went to Baroda and the villages concerned were released.
The Menta of Vyara, having misled the Gaikwad, got an order for the attcahment of those villages. At the strength of the said attachment order, he attached those villages. This attachment being reported to the Government, it is directed that the villages conoerned should be released at once. If any realisation is made during the attachment, the amount realised is to bi refunded to Bansda. Furthermore, it is directed that no further trouble, on your part, will be tolerated"

Page #118

[ लाटचे मराठी
No.74.
नंबर ४७
पान १
राजश्री फत्तेसींगराव गायकवाड सेना खाम खेल शमशेर बहादर गोसावी यांसी:
सकल गुमाल करण अखंडीत लक्ष्मी आलंकृत राजमान्य म्ने।। माधवराव नारायण प्रधान असीदि विनंती उपरी येथील कुशल जाणुन स्वकीये कुशल लिहीत जावे विशेष संस्थान मजकूरचा गीरास आपले कडील माहालाचा सुरलीत पावत नाही म्हणून हुजूर विदीत जाहले याज वरून हे पत्र लिहीले असे तरी संस्थानास आपले कडील उपद्रव न लागे ते करावे व संस्थान मजकूरचा गिरास आपले कडील माहालांत सुदामत असेल तो ताकीद करून देवावा त। छ २२ जमादीलाखर सु।। स्वमस समानीन मया व आलफ बहुत काय लिहीणे हे विनंती.
लेखन
सीमा.
श्री
राजाशाहुनरपतीह निधानमाधवरावना रायणमुख्यप्रधान.
No.74
Madho Rao Narayan, the Peshwa writes, on 22nd Jama-dilakhar 1187 Arba, to Fateh Singh Gaikwad:
"The Raja of Bansda is, often now and then, subjected to vari. us kinds of tortures by you. Besides his Giras, from Parganas under you, is not regularly paid. This matter being reported to the Government, you are directed to abastain from troubling the Raja and to make payment of his Giras".
No. 78.
पान १
नंबर ११२
श्री शंकर

Page #119

ऐतिहासिक लेख ]
राजेश्री जासूद माहाल दार नी ।। श्रीमंत गायकवाड सेना खास खेल शमशेर बहादर
कार कोन्ही' ले माहालचे जासूद कामगिरी अथवा येरी आले तर वासदे येथील राजे यांजला उपद्रव न देत जावा बद्दलची बंदोबस्त राखीत जावी यांस अंतर करु नये आपले घरचे काम जाहलेत लेहून दिधले कलावे दुसरे हर कोन्ही जासुद आलेतर या गांवाम व राजे यांस उपद्रव न द्यावे उपद्रव दिल्यास कमी पडणार नाहीं सब हे आपले वर आहे तर ऐसे यांस था गांवास आंतरन द्यावे कळावे श्रमंत राणीबाई हे आमचे येथे येणार आहेत जानजे हे अशीवाद. सदरहु पत्र हिले र ॥ कोंडाजी नाईकाला सु|| लिहीले सही.
No. 75.
The writer of this letter depicts that if any man comes to the territary of Bansda, on Gaikwad's State business or otherwise, should not be molested, but be provided protection and facilities. Similarly the Jasud of Bansda passing through the territory of Gaikwad should be provided with a similar treatment."
पान १
111
No. 76 A.
श्री.
७६
नंबर १३७
जम भाई मीका मेहरजी दाम मोहबतहूं
आज दील एकलास नीलो रामचंद्र सलाम बाद जसलाम उकी येथील खैरसला जाणोन नाले कडील सविस्तर लिहावे दीगर संस्थान वांस दे पे| साल मजकूरचा सरकारी ऐवज येत्या पैकी जलालपुरी राजश्री बाबाजी पंत यांज कडे ऐवज पाठविला आहे तो सावकार चे दुकान मशरनीलेनी जमा केले च असतील हाली च की ऐवज राहिला असेल तो आत्माराम भट व लालदास गुमस्ता जंबुसराहून राजश्री नानाजी नव दाणा बीजा करितां खरेदी करुन गलवतावर भरून रवाना कराव यासी पाठविले आहेत यांस ऐवज रोख लागेल तो द्यावयासी मला पत्र लिहीले आहे त्यांस तुम्हा कडे वासद्या बाबद ऐवज राहिला असेल तो जलालपुरी पाठक नये लालदास गुमास्ता यासी देऊन त्याची पावती घ्यावी त्या प्रमाणे मजुरा पडतील हरजीनसी दाणा कबुल तुम्ही केला आहे त्या प्रमाणे वलसाडचे बंदरी सश्वर रवाना करावा भरवसा जागोन लिहीले आहे रुमये दोन हजार पर्यंत द्यावे छ १ माहे रमजान संवत १८४७ ज्यादा काय लिहीणं हे किताबत.

Page #120

[ लाटचे मराठी
No. 76. A. Nilo 21nshandra writes, on 1st Ranan 1191 Arba, to Bhika Merji:
"As regard the money, out of the Chuuth, sent to Babaji Pant at Jalalpur, I think he might have deposited the same to the Padhi of the33. ar. Rajashree Nanaji of Jambusar has sent,Atmaram Bhat and baladas, his Gumistas, for purchasing corns. He has, therefore, written to me, directing that, if there be any due from Banşdı, ihat shɔuld nɔt be sent to Jalalpur, but be paid to Laladas and a proper receipt for the payment made, be obtained from him Such paymets made to Laladas, will be adjusted in Bansda's account"
No. 78.
पान १
नंबर १२१ श्री राम राम रानश्री राऊल रायसींगजी संस्थान वांसवे गोसावी यास:
अखण्डीत लक्ष्मी आलंकृत राजमान्ये श्ने॥ भगवंतराव गायकवाड राम राम विनंती उपरी येथील कुशल जाणोन स्वकीये कुशल लिहीत असावे विशेष तुमचे पत्र जवूसरहून सुभ्या. चे पत्राचे अन्वयाचे उत्तर आले वाचून आपणास आले माघमासी आजविसींत तुमचे सुभेदार येणार तधी । बीसनपुर येथील गीरासा फडशा होईल तो पावेतो आमचा सीकेत माहाली येणार नाहीं तरी उत्तम आहे. तुम्हास पत्र सुभ्याचे आहे त्या अन्वये फडशा करावयाची असल्यास यापू बरोठ बरोबर काल पत्र तुमचे सिकेताची दिलभरीचे पाठविले आहे. पाल्याप वीरा पाटील व। पावणे साहासे खर्च सुद्धः मुजरा घेऊन वाकीचा निकाल व छातास ताकीद करुन देवऊं बहुत काय लिहीण हे विनंती. पौष व॥ १३ संवत १८५२.
No. 76.
Bhagawant Rao Gaikwad writes, on Paush Badya 13th Sambat 1852 ( 1196 Arba ), to Rawal Rai Singh, the Raja of Bensda:--
"A reply to your letter from the Suba of Japabusar, has been received. The reply under review says that the Suba is to come

Page #121

ऐतिहासिक लेख ]
८१
there in the month of Magha. Therefore, mny Sipoyo will not go to Bisanpur till the settlement of the dispute.”
No. 77.
पान १
नंबर १..
राजश्री रायसींग राजे संस्थान वांसदे गोसावी यांमः
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्य श्ने।। नारी विश्वनाथ असीरवाद विनंती उपरी येथील कुशल जाणोन स्वकीये कुशल लिहीत जावे विशेप तुम्ही कितेक प्रकारे मजकूर मीका मेहरजीसी बोलला ये विसीचा परीणाय मशारनिलानी लिहील्या वमन, मविस्तर कलला येसी यास भीका मेहरजी माहीतगार व सरकारचे तर्फेन जत्पीच काम काज त्यांज कडेसच तुम्ही त्यांजला कमेत घेऊन चालल्याम नीभावणी करावया जोगते सारांप तुम्हा कडे सरकारचा ऐवज येणे बहुत त्याचा फडशा झाला पाहिजे त्यांस शाहाणा माणूस असेल त्याच विचारे चालल्यास चांगले त|| छ १३ माहे रजब बिन तफात्र लिहीले हे विनंती.
पे।। पोष वद - संवत १८५२.
No. 77.
Naro Biswanath writes, on Paush Badya 8th Sambat 1862 ( 1196 Arba) to Rai Singh the Raja of Bansda:
"You had spoken to Bhika Merji about various matters some time ago. As a result of your talk, with him, he wrote to me giving full details of the subject discussed. Having learnt from his , letter all about the matter, I am to inform you that Bhika Merji is an experienced man. Besides, he is in charge of the Attachment effected by the Government. Your welfare lies therein, in working according to his wishes and directions. You are fallen in arrears of Government dues. It wauld be better ifsome sort of settlement is arrived, through him."

Page #122

2
पान १
No. 78
[ लाटचे मराठी
नंबर ९८
श्री.
राजश्री नारोपंत नाना सरसुभाने पत्र गु।। भीका मेहरजी मार्गसीर वद्य ३ ० १८५२
विशेस बहुत दिवसी कृपापत्र पाठविले ते पात्रोन दर्शाना तुल्य लाभ जाहाले संस्थानी सरकारीचे चौथाईचा आमलतो राजश्री नीलो गोपाल यांजकडे कमाविसीनी होता परंतु त्यांजकडे सरकारची बाकीचा ऐवज येणे त्याचा निकाल त्याच्याने होत नाहीं म्हणोन सुभाहून जल्प करून जत्पीचे कामकाज भीका मेहरजी खेरगांवकर यांसी सांगितले असे तरी चवथाईचा ऐवज अफरा तफरी न होता सुरलीत द्यावा व मागील बाकी चाही ऐवज मशर नीलेस द्यावा म्हणोन पत्री आज्ञा त्यास माहाल मजकुर पैकी उत्पन्न जहाले त्यांत मीका मेहरजी यांजकडे रुपये ७००० सात हजार वसूल जाहाले दुसरा साकी तीन हजार पर्यंत होईल तेही भरणा लवकरच होईल त्या विसी आपण कालजी न करावी दुसार संस्थानावर चौकडोन कर्जाचा पेच तेणे करून ताणा ताण आहे आज पर्यंत जगूभाई कामकाज करित होते परंतू कार्तीक सुद्ध ११ चे दीवसीं यांजला देव आज्ञा जाहाली त्यांस आमचे वाल्यत्व त्या पक्षी आमचे वडील याची बरदास्त सरसुभाहून करीत आले त्या प्रमाणे आमची बरदास्त संस्थानी पढ़री घेऊन केली पाहिजे मुलखी पर मुलखी तंटे हमेशा चालत आहे म्हणोन सरकार तर्फेसी भीका मेहरजी यासी आज्ञा जाहली पाहिजे कीं काम काज पडल्यास सरकारचे नाव कागद पत्रे लिहून बंदोबस्त करण्यात येईल तसा करतील या विसीं सहसा अनभानन करावे बहुत काय लिहीणे कृपा लोभ करावा हे विनंती.
No. 78.
Naro Pant Nana, the Sir Suba writes, on Marg Shirsh Badya 3rd Sambat 1852 (1196 Arba) to Bansda:
"Received your letter after a long time and learnt all about the matter dealt with therein. In reply, I am to inform you that, the Kamavis of Chauth Amal, from the Sansthan, was assigned to Nilo Gopal, who had fallen in arrears and there is no hope for the payment from him. Therefore, the said Kamavis, being taken from him, is transfered to Bhika Merji of Khergaon and you are directed to make payment to the new incumbent. Besides the arrear from the Sansthan, is also to be paid to him.
Further more the debt amount due from you has not been liquidated as yet. Jagubhai was managing the affairs of the Sansthan

Page #123

ऐतिहासिक लेख ]
till recently. He was my freind and was, therefore. always sided, by my people, at the Court of the Sir Suba. However he died on Kartik Sudha 11th, therefore, you should be very very cautious, in your dealings henceforth. "
पान १
श्री राजाराम छत्रपती अखील
प्रौढप्रतापपुरं
दरगोविंदरावगाय
कवडसेनाखासखेल
समसेरबहादर.
—
श्री महालसा कांत.
राजश्री रावल गयेमींग संस्थान वासदे गोसावी यांसः
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्ये श्नो गोविंदराव गायकवाड सेना खास खेल समसेर बहादर राम राम. उपरी तुम्हां कडील चार गांव सरकारांत जत्प होते ते राजश्री पंत प्रधान यांचे लिहील्या वरून तुमचे तुम्हांस दिल्हे असेत अनभव घेणे त।। छ २५ माह रबिलावर सन मीत तीसेन मया श्राफ मोर्तब सुह
मोर्त गुद.
No. 78.
पान १
नक्कल असे.
No. 78.
Govind Rao Gaikwad writes, on 88th Rabilakhar 1198 Arba, to Rawal Rai Singh of Bansda :
"Four of your villages were attached, by Government, some time ago. They are now released and given back to you.
८३
Arba 1186 नंबर ३५.
———
No. 80.
""
नंबर 48

Page #124

x
[लाटचे मगठी
राजश्री रायसींग गजे संस्थान वासदे गोसावी यांसः
अखंडीत लक्ष्मी आलंकृत राजमान्ये इन्। हरी चिंतामण असीरवाद विनंती उपरी येथील कुशल जाणोन स्वकीये कुशल लिहीत जावे विशेष संस्थान मजकूर येथे सरकारची चौथाई आहे याची कमावीस निलो गोपाल यांजकडे आहे त्यांस त्यांजकडे ऐवज बहुत येणे त्याचा निकाल त्यांन्याने न होय सबब चौथाई अमलाची जत्पी सरसुभाहन करून जत्पी चे कामकाज अजम भीका मेहरजी याजकड सांगितला असे तरी चौथाईचा वसुल अफरा तफरी नहोतां सुरलीत भीका मेहरजी कडे देणे व मागील बाकी संस्थाना कडे येणे त्याचा वसुल मशारनीले कडे देण त।। छ २६ जमादीलावल सु।। मीत तीसेन मया व अलफ बहुत काय लिहीणे लोभ किजे हे विनंती मोर्तव असे. सिका असे.
No. 80.
Hari Chintamani writes, on 29 th Jama-dil-akhar 1196 Arba, to Rai Singh the Raja of Bansda:
" The Kamavis of Chauth Amal, from the Sansthan, was assigned to Nilo Gopal. It is, now, transfered from him to Bhika Merii. You are directed to make payment of the Chauth as well as the arrears to the new incumbent.”
-
81
Arba 1197
पान १
नंबर ३८
गजश्री गयमींग राजे संस्थान वांसदे गोसावी यांसी:
अखंडीत लक्ष्मी- आलंकृत राजमान्य श्नो।। हरी चिंतामण सुभेदार असीरवाद विती उपरी येथील कुशळ जाणोन स्वकीये कुशल लिहीत जावे विशेष तुम्हां कडे सरसुभाचा ऐवज येणे त्याज पैकी ।। दयाराम आनंदराम याणी रुपये ६००० एके नऊ हजार माण लालदास दलाल सुरतकर यांजकडे भरून कबजा प्राणोन दिल्ही. त्या बद्दल नऊ हजार रुपये सरसुभा जमा असेत त।। छ २६ जिलकाव सु।। सवा तीसेन मया व अलफ बहुत काय लि||

Page #125

ऐतिहामिक लेख]
८५
हे विनंती.
गणपतीचरणी तत्परहरीचिंतामल निरंतर.
No. 81.
Hari Chintamani the Subedar writes, on 29 th Jama-dil:akhar 1196 Arba, to Raja Rai Singh of Bansda :
" Dayaram Anand has deposited the sum of Rs. 9000- , out of the money you owed to the Sarkar, in the Pedhi of Laladas of Surat and brougpt a receipt for the amount deposited. The Said amount is credited to you by adjustment."
No.82.
पाम १
नंबर १०३
श्री साम्ब.
नपाल असल व मुजष. आजम भीका मेहरजी खेरगांवकर मोहोवत हूं
आज दिले हरी चिंतामण सुभेदार सु।। सवा तीशेन मया व आलफ मंस्थान वासदे यथील राजश्री रायसींग याज कडे सरसुभाचा ऐवज येणे त्याचा फडशा न होय सबब संस्थानची जत्पी सरसुभा कडून कोम काज तुम्हा कडे सांगितली हल्ली संस्थानीकाचे तर्फन राजश्री दयाराम आनंदराम याणी येऊन तजतोड करून काही येणे नक्षत दिल्हा व कांहीं व चंदा मुदत केली सबब जपती मोकली करावयाचे ठरून हे पत्र तुम्हांस लिहीले असे तरी संस्थानचे कामकाजांत तुम्ही दखलगिरी न करणे जप वसूल संस्थान पैकी तुम्हां कडे पडला असेल त्याची रुजवात करून यादी सरसुभा पाठविणे त।। छ २६ जिलकाद मोर्तव सुद.
No. 82.
Hari Chintamani, the Subedar. writes, on 28th Jilkad 1187 Arba, to Bhika Merji:

Page #126

८६
[ लाटचे मराठी
" Rawal Rai Singh of Bansda owed some money to the Sir Suba but could not make payment. Therefore as a sequel of Non-Payment, the Sansthan was attached and the management was assigned to you. Dayaram Anand has, now, deposetid some money and got some time for further payment. Therefore the Sansthan is released and you are directed to hand over the charge of the State to the Rawal and not to interfere with his management."
No. 83.
पान १
नंबर २०
गजश्री वस्ता राढोह संस्थान वासदे गोसावी यांस:
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्य श्नो।। बाजीराव रघुनाथ प्रधान असीरवाद उपरी येथील कुशल जाणोन स्वकीये कुशल लिहीत जाणे विशेष चिरंजीव राजश्री चिमाजी आपा यांचे लग्नाचा निश्चये जेष्ठ वद्य नवमीस केला आहे तरी तुम्ही लग्न समारंभास येणे जाणीजे छ १४ जील्हेज सु।। समान तीसेन मया व अलफ बात काय लिहीणे लेखन
मीमा.
श्री राजाशाहूनरपती हर्षनिधानबाजीराव रघुनाथ मुख्य
प्रधान.
No. 88.
Baji Rao Raghunath, the Peshwa, writes, on 24 Jilhej 1188 Arba, to Basta Rathod of Bangda and invites him to attend the marraige cerepiony of Chimanaji Appa, fixed on Jyestha Bedya 9th.
No.84.
Arba 1198
पान १
नबर १६

Page #127

ऐतिहासिक लेख ]
श्री गजानन.
राजश्री राजे रायसींग संवस्थान वासड़े गोसावी यांस:
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्य स्तो || भीवराव कृष्ण सुभेदार असिर्वाद विनंती उपरी कुशल येथील जागन स्वकीये कुशल लिहीत जाये विशेष पे || मजकूर येथील चौथाईची मामलात राजश्री नारोशंकर अनंदराम मेहेता यांजकडे साल मजकूरी श्रावल साला पासून सांगितली आहे. तरी आमलाची मखल देऊन सुरलीत सरकार आमस चालत आहे त्या प्रमाणे चालून यांचे विच्यारे कामकाज करीत जाणे. खाना छ २४ मोहरम मन समान तीसेन मया व अलफ बहुत काय लिहीणे हे विनंती.
श्री
चरणी तत्पर
भीवराव कृष्ण
निरंतर
Bhi Rao Krisna, the Subedar, writes, on 24th Moharm 1198 Arbe, to Raja Rai Singh of Bausda :
पान १
No. 84.
"The Amal of Government Chauth, from the Sansthan, is entrusted to Naro Shankar, with a retrospective effect from last year. You are, therefore, directed to make payment of the Chauth as well as of the due to the new incumbent. "
'श्रीराजा रामछत्रपती अखीलप्रौढप्रतापपुरंदर गोविंदराव गायकवाड सेनाखासखेल सम सेरबहार.
६५
No. 86.
Arba 1188 नंबर ४३
म्हाळसाकांत.
राजश्री कृष्यराव देशमुख सर नोवत गोसावी यांस:

Page #128

| लाटणे मराठी
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्य श्मे ।। गोविंदराव गायकवाड सना खासखेल समशेर बहादर राम राम सु || समान तीसेन मया व अलफ मौजे चापलधरा तालुके वासदे हा गांव तुम्ही लुटोन दाणा दुखा वगैरे घेऊन गेला म्हणोन हुजुर विदीत झाले त्यास भौजे मजकुरची लुट केली असेल ती माघारी ज्याची त्यास देणे व प्रे ।। बलसाड व पारनेरा वगैरे माहाली गीरासी याचा उपसर्ग बहुत झाला आहे त्यास गीरासी यासी सरकार माहालांत जागा न देतां निक्षुण ताकीद करुन बललाड वगैरे माहाली उपद्रव न लाग ते करण राजश्री पंत प्रधान याज कडील हरएक माहाली गीराशाचा उपद्रव झाल्यास सर मुझे तुम्हांस लिहीतील ते समई गीराशाचा बंदोबस्त करुन दे वारंवार लिहींग न पडे ते करणे जाणीजे छ १ माई जिलकाढ़ मोर्तब मुड़.
मोर्तब सुद.
GE
No. 85.
Govind Rao Gaikwad, Sena Khas Khel Shamsher Bahadur, writes, on 1st Jilkad 1198 Arba, to Krisna Rao, Deshmukh Sir Naubat :"You have looted village Chapaldhara, belonging to Bansda,and carried your booty to your place. The matter being reported to the Hazur, it has been ordered that the looted properties should be restored to the owners. Accordingly you are directed to return the looted property of evry individual.
Besides, the ravages of Girasias in Parganas Balsad and Parnera, are at zenith. These refractory Girasias should not get shelter in Government territories. Further you are to see that the ravages of these Girasias are nut to a stop. If you are asked by the Sir Suba. of Shrimant Peshwa Sarkar to help him in putting down the ravages of Girasias, you are to render all possible help. "
पान १
श्री
, राजाशा हुनरपती हर्षनिधानबाजीराव रघुनाथप्रधान
No. 86.
Arba 1198 नंबर ५७
श्री.
राजेश्री रायसींग राजे संस्थान बांस गोसावी यांस:

Page #129

ऐतिहासिक लेख ]
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्ये स्ने।। बाजीराव रघुनाथ प्रधान असीवाद सु।। समान मया तैन व पालक थे।। उरपाड प्रा। गुजराथ हा माहाल गजश्री विठलराव नरसिह यांज को फौजेचे सरंजामास आहे त्यांस माहाली म।। निले कडील कारकून हमेशा संस्थान मजकूरा वरुन जातात व येतात समागमे हर जिन्नस माहाल पे।। वगैरे खरेदी करुन आणवितांत त्यास पेशजी पासुन जकात घयावयाची शिरस्ता नाहीं व चौथाई सरकार आंमलही संस्थानात आहे असे असतां नबीन साल मजकूरी मशारनिले कडील कारकून खटल्या सुद्धा आले त्याज पासून तुम्ही जकाती वगैरे ऐवज घेतला आहे. म्हणोन हुजूर विदीत जाहाले त्याज वरुन हे पत्र सादर केले असे तरी नबीन चाल न करितां सुदामत वहिवाटी प्रा याजकडील कारकून जातील
येतील त्यांज बरोबर सरंजाम आसेल त्याची जकात न जावू येतू देणे व साल मजकूरी उर पाढेहून कारकुन आले त्यांज पासून जकातीचा ऐवज घेतला आहेतो माघारा देणे. य विषयी फीरोन बोभाट येऊ न देणे. जाणीजे छ २७ रबिलावल आज्ञापना.
लेखन सीमा.
No.86.
Baji Rao Raghunath, the Peshwa, writes, on 27th Rabilawal 1198 Arba, to Raja Rai Singh of Bansda :
"The Military Saranjam of Pargana Udpad is given to Vithal Rao Narsingh. His Karkun, oft while on purchasing duty for the Saranjam. Inspite of the fact that there is no custom prevalent to levy duty on such transactions, and inspite of the fact that you are Feudatory to the Government, you have levid duty. Therefore, you are directed, by the Government, to abstain from imposing duty on suoh transactions and to provide free Passage for persons traversing your territory on Government duty. Besides, you are directed to refund the amouut realised from the Karkun."
No. 87.
पान १
नंबर १६० .
राजश्री राक्सींग राने संस्थान वासरे गोसावी यांसीः
नखडीत लक्ष्मी आलंकृत राजमान्य श्ने। आनंदराव भीकाजी सुभेदार भासीवाद विनती उपरी येथील कुशल जाणुन स्वकीये लिहीत जावे विशेष संस्थान मजकूर येथील सरकार

Page #130

[लाटचे मराठी
हिसाचा ऐवज सालावाद प्रमाणे साल मजकूर सन समान तीमेनचा येणे त्या बंदल पेशजी राजश्री बाबूराव गोपाल यांजकडे जस्पीचे काम सांगित होते त्या प्रमाणे मशानिने कडे करार असे तरी साल मजकूरचे चौथाईचा ऐवज मशारनिले कंद वसूल देणे त।। छ । जीलकाद सन समान तीसेन बहुत काय लिहीण लोभ किजे हे विनंती. . . . . .
No. 87.
Subedar Anand Rao Bhikaji writes, on 5th Jilkad 1198 Arba. to Rai Singh the Raja of Bansda :
"The Government due, according to the prevalent annual Accessment, for the current year, is entrusted to Baboo Rao Gopal. you are therefore, directed to pay the amount to him."
No. 88.
पान १
नंबर ५०
गणपतीचरणीतत्पर .हरी चिंतामणनिरंतर
राजश्री रायसींग राजे संस्थान वासदे गोसावी यांसः
अखंडीत लक्ष्मी आलंकृत राजमान्य श्नो।। हरी चिंतामण आसीर्वाद विनंती उपरी येथील कुशल जाणुन स्वकीये कुशल लिहीत जावे विशेष संस्थान मजकूर येथील मौजे चापलधरा वगैरे चार गांव यांची जत्पी राजश्री गोविंदराव गायकवाड सेना खासखेल समसेर बहादर याणी केली त्यास त्या गांवच्या सोड चिठया व तुमचे नांवे पत्र व भगवंत गव गायकवाड यांन कडे जत्पीचे काम काज त्याजला पत्र एकूण तीन पत्रे सेना खास खेल यांची घेऊन अजम भीका मेहेरजी खेरगांवकर याज कडे पाठविली आहेत ते गांवची दखल घेतील तुम्ही च्यार गांव पोहींचल्याचे कबजा देण च्यार गांवचे वसुलाची रूजूवात झाली पाहिजे याज करितां गांवचे काम काज भीका मेहेरजी यांज कडे सांगितले. असे तरी हे दीकत कवजा देणे. त।। छ ३ जमादीलावल सु। तोस सीतेन मया व आलफ बहुत काय लिहीणे हे विनती. ..
मोर्तव ।। सुदः

Page #131

ऐतिहासिक लेख
No. 88.
Hari Chintamani writes, on 3rd Jama-dil-awal 1199 Arba, to Raja Rai Singh of Bansda : -
" You four villages, Chapaidhara and others, were attached, by Govind Bao Gaikwad, some time ago. Now, there letters, Consent for their release. letter, of direction to Bhagawant Rao Gaikwad for relase and release order to you, being obtained from him, are sent herwith through Bhika Merji. He will take possession of those villages on your behalf. You are to grant a receipt acknowledging the restoration. The administration of these villages will be carried out by Bhika Merji, on your behalf.”
No. 80.
पान १
नंबर ६७
नक्कल.
राजश्री रायसींग संस्थान कांसदे गोसावी यांस:
अखंडीत राजमान्य श्ने।। बाजीराव रघुनाथ प्रधान असीरवाद उपरी येथील कुशल जाणोन स्वकीये कुशल लिहीत जाणे विशेष संस्थान मजकूर येथील चौथाईचे अमलाचे जत्पीची कमाविस रा. वापुराव गोपाल यांज कडे सरकारातून आहे त्यास तुम्ही साल गुदस्त सन समान तीसेन व साल मजकुर दुसाला सरकार अमला चा वसुल दिल्हा नाही म्हणून कमवीसदार याणी हुजूर विदीत केज त्याज वरून हे पत्र सादर केले असे तर साल गुवस्त व साल मजकूर दुसाला सरकार अमलाचा ऐवज राहिला असेल त्याचा वसूल क।। दारा कडे सुरलीत देणे फिरोन बोभाट येवू न देणे जाणीजे छ ३ जिलकाद सु। तीसा तीसेन मया व. अलफ बहुत काय लिहीणे.
No. 88.
Baji Rau Raghunath writes, on 3rd jilkad 1199 Arba, to Rai Singh of Bansda :- .
"Baboo Rao Gopal has been entrusted with the Kamavis of the Government Chauth from the Sansthan. He reports that you have not paid the Chauth for the last year as well as the current one,

Page #132

६२
[ लाटचे माठी
Therefore, you are directed to pay the Chauth to the Kamavisdar at once. There should be no further complaint on the subject."
No. 90.
पान १
नंबर १०१
गजश्री रायसींग राजे संस्थान वासदे गोसावी यांसी:
अखंडीत लक्ष्मी आलंकृत राजमाने श्ने।। बाबूराव गोपाल असीरवाद विनंती उपकी येथील कुशल जाणून म्वकीये कुशल लिहीत गेले पाहिजे विशेष संस्थान मजकूर येथील चौथाई बाबद सरकारचा ऐवज हुजूर पावतां जाहला नाहीं पेशाची चौथाईचा ऐवज सरसुभां में। गुजराथ नी।। राजश्री महीपतराव भवानी यांज कडे सरसुभाचे खर्चास सरकारातून रुपये ७५०० साडे सात हाजार देविले आहेत तरी सदरहु साडे सात हजार रुपये मशारनीले कडे देऊन पावली याची कबजा घयावी त।। छ १० जील्हेज मु।। मया तेन व आलफ बहुत काय लिहीणे लोभ असो दीजे हे विनंती.
No. 80. Baboo Rao Gopal writes, on 10th Julhej 1200 Arba, to Raja Rai Siugh of Bansda :
"The current year is nearing completion, but you have not paid the Governmsnt Chauth as yet. The sum of Rs. 7500/- is assigned, to Mahipat Rao, the Suba of Gujarat, by the Government. The Sir Suba has deputed Sekh Imam for relisation. Please pay the amount to him and obtain a proper receipt. "
No. 91
पान १
वंब ५३
श्री
श्रीमपंतप्रधानचरणी तत्परभवानीशिवरा
राजश्री वीरसींग राजे संस्थान वासदे गोसावी यांस:
मनिरंतर.

Page #133

ऐतिहासिक लेख ।
६३
अखंडीत लक्ष्मी आलंकृत गजमान्य श्नो।। महीपतराव भवानी मुभेदार प्रा। गुजराथ असीर्वाद विनंती : परी चाल गल जाणोन स्वकीये कुशल लिहीत जावे विशेष संस्थान मजकूर येथील सालाबादी सम्मुभा कडे तुम्हां कड़न एवज यण त्याज करितां माहाली राजश्री तुलमो शाम राज याणी तगादा तुम्हांस केला अमतां दीकत घेतली म्हणोन मशारनिलेनी लिहीले त्याजबान पत्र तुम्हांम लिहीले अम तर माडमात हजार रूपये मशानिले कडे भरणा करावा आणि माती घयावी अतः पर दिवसगत एवजास लागल्याम कामाम येणार न ही पत्र पानातांच वजाचा निकाल करत दावा न।। छ २२ जिलकाद मु। मया ने आलफ बहुत काय लिहीण ही विनंती.
मोर्तव
मुद.
No. 91.
MahipatRao Bhawani, the Subedar of Guzarat, writes, on 2and Jiikaa 1:0 Arba to Raja Rai Singh of Bansda :
"You are t. pay tlie Government Chauth to the Subedar. Tuleo Shamraj asised you to pay tlie said Chauth, but insted of paying the Chautli you put obstacles. He, therefore, reported the matter to the Fighe: authourities. As a sequence of his report, this letter is addressed to you and you are asked to pay the sum of Rs. 7500:at once.
No. 92
नवर ६५
पान १ असल प्रमाणे नक्कल.
राजश्री कमाविसदार परगणे बीसनपुर नी। खुशालचंद गोसावी यांस:
ने। रावजी आपाजी राम राम विनंती उपरी येथील कुशल जाणोन स्वकीये कुशल लिहीत जावे विशेष व।। राजश्री कामभट व देवशंकर प्रोहित वास्तव्ये वासदे यांज कडेस प्रगणे मजकूर यथील गांव ईनाम मौजे रींगणकछ आहे ते मशार नीलेकडे पेशजी पासून चालत आले त्यास वासदेचे विगारीविमीं उपद्रर लागतो म्हणोन कलले त्यास सुवामत चालते आले असेल त्या प्रमाण चालवणे जास्ती नबीन तीलमात्र न करणे भटजी मशार नील्हे याची हरएक विसी बरदास्त करीत जाणे न देणे खणा चंद्र ३० रबीलाबल मया तेन अलफ कलावे बहुत काय लिहीणे लोभ करावा हे विनंती.

Page #134

६४
No. 92.
Raoji Appaji writes, on 30 th Rabilakhar 1200 Arba to Khusal. chand, the Kamavisdar of Bisanpur :
Village Ringankach, of Pargana Bisanpur, is the Inam of Purohit Kambhat and Devashankar. This Inam is coming down from before. The Inam in question is to be continued as before. There should not be imposition of any new condition or terms. The Inam is to be continued to the Brahamins unhampered. "
पान १
66
No. 93
श्री.
श्रीमंत राजश्री आनंदरावजी सुभेदार साहेबाचे शेवेसी
आज्ञांकीत सेख इमान व ।। सकुरखान जमातदार नी || लक्ष्मण बिटल व विनायक अनंत सलाम संस्थान षांसदे येथे सरसुभाचे चौथाईचा वगैरे ऐवज देणे त्याची हत्येबंदीची याद ठराऊन दिल्ही आहे. त्या प्रमाणे राजश्री रायमींगजी राजे यांचे पत्र ठरावा प्रसा आपणा कडे पाठऊन देऊं व ऐवज मुदती । त्याज कडून फडशा करऊं त्याज कडून ऐवजाचे भरण्यास अंतर पडले तरी आपण खुद ऐवजाचा फडशा ठरावाचे यादी प्रमाणे करून देऊ हत्पेबंदीचा ऐवज मुदतीस न पावला तर दर सदे रुपये २ दुहात्रो में || देऊं मिती चैत्र व।। ६ शके १७२४ छ २२ जिल्हेज सु|| इसने मयातेन ज्यादा काय लिहीणे हे किताबत बी ।। बापुजी नारायण गोगटे मे || पारनेरा.
पान १
No. 93.
Sekha Imam writes, on 22nd Jilhej 1201 Arba, to Anand Rao Subedar :--
[ लाटचे मराठी
"Raja Rai Singh of Bansda has promised to pay the Chauth in three instalments If he fails, he will pay intrest at 24/- P. C. ".
▬▬▬▬▬
No. 94.
श्री.
राजश्री रामसींग राजे संस्थान वांस गोसावी यांमी:
६१
--
नंबर १८०

Page #135

ऐतिहासिक लेख]
अखंडीत लक्ष्मी पालंकृत गजमान्य श्ने।। तुळसो शामराव नी॥ महीपत राव भवानी सुभेदार प्रगुजराथ अशीर्वाद उपरी येथील कुशल जाणुन स्वकीये कुशल लिहीत जावे विशेष संस्थान मजकूर यथील सालावादी सासुभ्याकडे तुम्हां कडून एवज यण यांज करितां पेशजी कारकून व पत्रे पाठविली होती परंतु फडशा करुन दिल्हा नाहीं अखर साल होऊन गेले याज करितां सेख ईमान जमातदार यांस जमाव सुद्धा पाठविले आहेत याज पासी ऐवजाचा फडशा करून देणे ये विसी राज श्री सुभेदार यांची सनद आलाहिदा तुम्हास आहे पत्र पावतांच ऐवज देणे अतः पर दिनावर्षी लावल्यास कार्यास येणार नाहीं त॥ छ २४ मोहरम सु ईहीदे मया तेन व आलफ बहुत काय लिहीणे हे विनंती.
No. 84. Tulso Sham Rao writes, on 24 thMoharm 1201, to Raja Rai Singh of Bansda :
"You are to pay the Government Chauth to the Sir Suba. For payment of the said Chauth a Karkun was deputed, but no pey ment has been made as yet. Now Sekha Imam is sent with his detachment for the said purpose. Please settle the matter with him at once Subedar has also written, to you directly. Don't delay the payment. No more delay will be tolerated any more. "
No.96
पान १
नंबर १६
मे॥ सीदी जुमा व सीदी आनखी छत्रसींग व जावहारसींग व कडोजी समस्त मालतदार नी।। रायसींग राजे संस्थान वांसदे यासी राजाराम खंडेराव सु॥ ईसने मयातैन व भालफ यथोन संस्थानाचे रखवाली करितां केशवराव बाजी याजकडील माहितगार लोग पन्नास भ। प।। आहेत तुम्ही निरोप पाठविला होता की सेख ईमाम याणे राज्याची आफरा तफरा केली याज करितां लोक पाठऊन द्यावे. त्याज वरुन लोक पाठऊन द्यावे. त्याज वरुन लोक पाठविले आहेत. सेख ईमाम यांस धरुन येथे पाठऊन द्यावा. त्या समागमे दयाराम मेहेत्यासही पाठवून द्यावे त्याची भेट घेऊन लागलेच माघारे पाटऊन देऊ तुम्ही राज्याचे कदीम पिढी जावे चाकर तुमची त्यांचे ठिकाणी निष्ठा आहे तसी ठेऊन राज्याचा बंदोबस्त व मुलाचे संरक्षण यथास्थीत रितीने करीत जावे. मुला अज्ञान लहान आहे त्याचे यथास्थीत रितीने सांभल करावा यात तुमचे सेवकपणाची दर्दमकी आहे जाणीजे छ १६ सफत मोर्तब सुद
मोर्तब सुद

Page #136

६
[लरचे मराठी
No. 85.
This paper reveals that Sekh Inam who had been deputed for the. ealisation of Government dues, created sonie trouble there. The matter being reported to the Government, another officer with a detachment, consisting of fifty men, was sent there with instruction to arrest him. Besides the addressee of this lette: is iustructed to take care of the Sansthan as well as of the minor Raja."
No.96.
पान १
नंबर ७६
राजश्री रायसींग राजे संस्थान वासदे गोसावी यांस:- .
अखंडीत लक्ष्मी आलंकृत राजमान्य श्ने| मोरो कासीनाथ असीर्वाः उपरी येथील कुशल जाणुन स्वकीये कुशल लिहीत जावे विशेष तुम्ही पत्र पाठविले ते पावले संस्थानचा सरसुभाचे चौथाईचा ऐवज येणे तो जीतभाई बरोट व गुलमहंमद जमातदार याज बरोबर पाठ विला आहे तो घेऊन पावती देवावी म्हणोन लिहीले त्या प्रमाणे ऐवज घेऊन पावती सरसुभाचे नांवे अलाहिदा लिहून पाठविली आहे पावले ऐवजाचे हाते बंदी प्रमाणे काहीं ऐवज पावला व कांहीं मुदती ठरल्या परन्तु संस्थान विषयीं दु जागी नाही हे मनास आणून तुमच्या लिहील्या प्रमाणे पावती बरोट व जमातदार मजकूर यांज बरोबर पाठविली आहे पावेल ता। छ २४ सु।। सलास मयातैन व आलफ बहुत काय लिहीणे हे विनंती जमातदार सेख ईमाम याची हमी चिठी लिहून घेतली होती ती बरोट मजकूर पाठविली आहे पावले लोभ किजे हे विनंती.
No. 96.
Moro Kashinath writes on 24th safar 1208 Arba, to Raja Rai Singh of Bansda:
." Received your letter and in reply I am to inform you that the. Amal sent through Jitbhai Barot is received and adjusted. A Proper Receipt for the payment made is sent through him. The bond taken by Sekh Imam from you is also sent with Jitbhai.'

Page #137

ऐतिहासिक लेख ]
No.97.
1204
पान १
नबर ४८
राजश्री रायसींग राऊल संस्थान वासदे गोसावी यांस:
अखडीत लक्ष्मी आलंकृत राजमान्ये श्ने।। सखाराम चिमणाजी सुभेदार राम राम विनंती उपरी येथील कुशल जाणोन स्वकीय कुर.ल लिहीत जावे विशेप माल गु।। प्रमाणे कोस अनावल येथील गीरास तुम्ही घेतला व तुमची वुटूंबातील णी हर अाहे तःणी उपद्रव करुन गीरासां करितां तुम्ही परगण्यांत त्या दे पाठविले म्हणांन विर्दीत झाले त्यास गुदरता दुबारा गीगस घेतला तो साल मजकूरात वजा करण परगणे मजवरी प्यादा ऊन उपद्रव झाल्यास परीछीन कार्यान येणार नाही या उपर माणसे पाठविली असतीलती उठवून ल्यावी ये विषयींचा फिरोन बोभाट अाल्यास ठीक नाही व परगणे बलबाडे येथील गुदम्ता दुवारा गीरास घेऊन साल मजकूरी उपद्रव करितां : चांगले नाही हरदु माहालाचा दुवारा गीरास घेतला तो साल मजकुगंत मजुरा देणे जास्ती उपद्रव झाल्यास कार्यास येणार नाही तii छ | रजव सु।। आर्वा मया तेन व अलक बहुत काय लिहीगे लोभ करावा हे विनंती. मोर्तव
सुद.
No. 97.
Subedar Sakharam Chintamani writes, on 9th Rajab 1204 Arba, to Raja Rai Singh of Bansda:--
"Last year the Giras from B06 - Anawal, was realised by you. Besides some one of your family who lives outiode the Sansthan, also realised the Giras from the said Pargana. It is reported that, you have sent your men in the pargana, for the Giras. I am, now to inform that, as the Giras was realisad twice last year from Pargana, the excess amount must be adjusted for the current year, Therefore you are requested to get back your men at once from. the Pargana. No more trouble will be tolerated.
Besides, Giras has been realised, similarly twice from Balward Pargana last year. You deputed your men there too for reali. sation purposes. This is not proper. Excess realisation from both the Parganas should be adjusted egainst the current year's 800ount."

Page #138

| लाटचे मराठी
No.98.
पान १
नंबर ११८
श्री.
राजश्री रायसींग सऊल संस्थान वासदे गोसावी यांस:
अखंडीत लक्ष्मी आलंकृत राजमान्ये श्ने।। श्रीधराम राम राम विनंती उपरी येथील कुशल ता। छ १७ माहे रबिलावल जाणोन स्वकीये कुशल लेखन करीत गेले पाहिजे विशेष प्रा। वलवाडे येथे तुमचा गिगस आहे त्यास गुदाता तुम्ही कडील सेकेत आला त्याने परगणे मजकूरी गांव उपद्रव बहुत दिल्हा आणि मनस्वी वागी वर्तणुक केली त्या व रुन रयेतीस दहशत पोहचून पाटील याणी गावडी टाकून गेले सान मजकुरी गांव गांव कोन्ही पाटील नाहीं आणि माहाल सरकार खासगी ठेविला आहे तुमचा गिरास सालाबाद पावत आहे त्या प्रमाणे साल मजकुरी तीन हप्त्वानें गिरानचे रुपये रयेत भरतील वसुलास सीपाई पाठवून हप्त्या प्रमा रुपये घेऊन जाईल से केत पाठवावयाचे कारण नाहों यास्तव पत्र लिहीले आहे तरी सेकेत न गठविणे सपाई पठवून रुपये घेऊन जाईम नाहक परम् ण्यास उपद्रव दिल्याम कार्यास येणार नाहीं समजून क णे ते करावे सदैव पत्र पाठवून संतोपवित असावे बहुत काय लिहीणे लोभ किजे हे विनंती.
No. 98.
Shreedhar Ram wr'tes, on 17th Rabilawald t:) Rawal Rai Singh the Raja of Bansda:--
"For realisation of your Giras, from Pargana Balwad, you deputed your men, who resorted to molestaion and harassments of the Ragats and there by caused great annoyance amongst the villagers. Their this behaviour and attitude has resulted in all round fear for the Rayats. Asa sequence of all these troubles, the Patils have migrated to other places.
There is no Patil, in any of the villages in the paraganas this year and the Mahal is under Khasgi Management. As regards the payment of your Giras, I am to inform you that the Rayats will pay in three instalments. You will get your Giras in instalments after the Rayats have paid their respective instalments. Dont send your men to the villages but to the head office and receive your Gira saccording to instalments.

Page #139

ऐतिहासिक लेख ]
नक्कल
पे। पौष व । ६ संवत १८५२
No. 08.
पान १
६६
श्री.
राजश्री रायसींग राजे संस्थान वांस गोसावी यांस:
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्य ई ॥ हरी चिंतामण अशीर्वाद विनंती उपरी येथील कुशल जाणून स्वकीये कुशल लिहीत जाये वि।। ।। बीसनपुर येथे तुम्हां रावणी पाठऊन मौजे कलकुवा येथील पाटी। धरून नेला आणि त्याज पासून व्याजती गीरास जबरदस्तीने घेऊन मारहाल केल्यामुळे पाटील मृत्य पावला व संस्थानकाच्या कोण रावणा आहेत त्या माहाली माणसे पाठवून गीताचा ऐवज नेतात तो तुम्ही मजरा देत नाहीं व रावणाचा बंदोवस्त करुन उपद्रव नीवारण होत नाहीं वासदेकराचे उपद्रवा लें परगमा उज्याड होईल म्हणोन राजश्री भगवंतरात्र गायकवाड यांनी लिहीले त्याजवरून हे पत्र तुम्हास लिहीले आसे तरी बीसनपुर परगणीयांत गवणे अमंल ते उठऊन नेणे गीरामाचे ऐवजा विषयीं येक माणूस भगवंतराव याजकडे पाठवायाचा व वाजवी गिरास देणे असेल त्याचा फडशा करतील न केल्यास आम्हांस लिहून पाठविणे वडोदीयाहून चंद्रावस्त करून पाठवयास येइल परंतु फिरोन बिसनपुर परगणीयांत तुमचा उपसर्ग लागोन बोभाट आल्यास परछीन्न कार्यास येणार नाहीं स्पष्ट समजोन करणे त। छ ५ रजब मोर्तब सुद.
सीक्का.
No. 99.
नंबर १२५
Hari Chintamani writes to Raja Rai Singh the Raja of Bansda:
You sent Ravani in Bisanpur Pargana and got arrested the Patil of village Kalakuan. He was molested and forced to pay more. As a result of the molestation he died. Besides it is reported that you never credit such real setion. Your Ravani is beyond control. Hence the Pargana has become desolate. Deputation of Ravani and its conduct has been reported by Bhagawant Rao Gaikwad. Therefore you are asked to withdraw your Ravani and to send your man to Bhagawant Rao Gaikwad for amicable settlement of the question. If he fails to settle the matter, you will please write to me. Then and there proper settlement would be effected by

Page #140

१००
[ लाटच मराठी
reporting the matter to Baroda. But bear in mind that no further trouble will be tolerated.”
No. 100.
पान १
नंबर १३५
राजश्री राजे रायसीम संस्थान वांप्सदे गोसावी यांसी:
अखडीत लक्ष्मी आलंकृत राजमाने श्ने। राजाराम खंडेराव आसीर्वाद विनंती येथील कुशल त॥ छ १६ जमादीलावर पावेतो जाणोन स्वकीये कुशल लिहीत असावे विशेष तुम्ही पत्र पाठविले ते पावले लिहीला मजकूर सर्व कलो आला सीदी अरब याचे जमाव करुन दंगा करितो म्हसोन लिहीले ते कनले त्यांस येथून सीधी सुलतान जमातदार याज बरोबर माणुस पन्नास देऊन तुम्हाकडे रवाना केले आहेत व धर्मपुरकर व हातगडकर करी यांस पत्र लिहीली आहेत ती आपले कडील माहीत माणस एक बरावर देऊन जीकडील तीकडे रवाना करावी बंदोबस्त होईल व नौसारीस लिहीले आहे तेथूनही सरंजाम लवकरच येऊन पोचते वर कड मजकूर सीदी सुलतान मुख जवानी सांगता कला येईल आम्ही येथे आहो कांही चिंता न करावी बहुत काय लिहीणे हे विनंती.
No. 100.
Raja Ram Khande Rao writes, on 19th Jamadilakhar, co Raja Rai Singh of Bansda :
Received your letter and learnt all about the matter dealt with therein. As regards the troubles created by Sidi Arba, a detachment of fifty men, is sent herwith, under Jamatdar Sidi Sultan, for quelling the said disturbances. Besides, I have written to the Raja of Dharmpur and Hethgadkar and asked them to depute their expereinced men all round for the same purpose, Over and above all the officials at Nawasari are also acquainted with the affairs and asked to despatch detachment at once. It is hoped that military help will be forthcoming from Nawasari at once. You will learn much more from Sidi Sultan. Don't be anxious. I am here to stand by you through thick and thin."

Page #141

ऐतिहासिक लेख )
No. 101.
पान १
नंबर १४८
राजश्री राजे रायसींगजी संस्थान चांसदे गोसावी यांस:
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्य श्ने । नीलो गोपाळ अलीर्वाद विनंती उपरी येथील कुशल जाणुन स्वकीये कुशल लेखन करीत असावे विशेष तुम्ही पत्र पाठविले ते लिहीला मजकूर कळला जगूभाई व दाजी रघुनाथ पाठबावे म्हणोन लिहीले त्यास तुमचा पत्रा पुर्वीच जगूलाल व दाजी रघुनाथ येथून तुम्हां कडे पा आहेत एकदो दिवसांत तुम्हां कडे येऊन पोहोचतील लवका बंदोबस्त करुन पैक्याची तरतद जलद करावी बहुत काय लिहीगे लोभ करावा हे विनंती.
____No. 101. Nilo copai writes. to the Raja of Bansda :
"Received your letter and learnt all about the matter dealtwith therein. You have asked me to send. Jagubliai and Daji Taghunath to you at once. I am to inform you that they were sent before the receipt of the letter under review and it is expected that they will reach there in a day or two. Please arrange the payment soon and oblige."
No. 102.
पान १
नंबर १५५
श्री.
राजश्री राजे रायसींगजी संस्थान वांप्सदे गोसावी यांसी:
अखडीत लक्ष्मी आलंकृत गजमान्य श्ने।। नीलो गोपाल अमीर्वाद उपरी येथील क्षेम त।। २७ जीलकाद जाणोन स्वकीये कुशल लेखन करीत अलावे विशेप तुम्ही पत्र पाठविले ते पावले लिहीला मजकूर कळला जगूभाई व दाजी रघुनाथ याणी सांगितल्या वरुन ही कलला आपल्या लिहीले वरुन बंदोबस्त करुन जगूभाईस व दाजी रघुनाथ यांस तुम्हां कडे मार्गस्त केले आहे तरी ऐवजाचा भरणा जल्द कराका आम्ही श्रावण मासी तुम्हां कडेस यतो भेंटी नतर सर्व मजकुर कलेल चिंता न करावी बहुत काय लिहीणे लोभ करावा हे विनंती.

Page #142

१.२
लाट चे मराठी
No. 102.
Nilo Gopal writes, on 27th Jilkad, to Raja Rai Singh of Bansda
"Received your letter and in reply I am to inform you that as suggested by you to send Jagubhai and Daji Raghunath, I have sent them to you. Please arrange the payment soon. I am to come there personally in the month of Shravan. After our personal contact other matters will be settled. Don't be anxious."
No. 103.
राजश्री रायसींगजी राजे संस्थान वांसदे गोसावी यांसी:- .
अखंडीत लक्ष्मी पालंकृत राजमान्य श्ने। अंताजी धोंडदेव नी।। गणेश माहादेव फ. णीस सरसुभा प्रांत गुजराथ असीर्वाद विनती येथील कुशल त।। छ २७ सफर जाणून स्वकीये कुशल लिहीत अमीले पाहिजे विशेष आपले कडून जीताभाई बारोट सुभाकडे आले होते त्यानी गुंतः उरकोन आले आहेत त्याज वरुन सर्व कलेस संस्थान समंधे फडणीसास सालावाद वस्त्रै पावत आहे ती संवत आठरासे त्रेपनचे फसली पासून साहा वर्ष जाहली पावली नाहीत हा मजकूर आम्ही बारोट मजकूर जवल बोललो त्याणी करार केलाकी राज्याचे कानाबर घालून उलगडा करुन दिल्हा आहे वस्त्रा बहल साहा सालचा ऐवज येणे भो स्नेहभावे आम्हास पावतां करावा तुमची कामे येथे येतात त्या न आम्हा कडून गुंता पडावयाचा नाही हे समजोन करणे तसे करावे वस्त्रा बहल ऐवज फडशा करु नये बहुत काय लिहीणे लोभ करावा हे विनंती अजम सेख ईमाम जमादार यांस राम राम हमेशा खत पाठऊन ताजगी करीत नावी वस्त्राचा मजकुर लिहीला आहे त्याची वि ती करोन उलगडा करुन पे॥ हे किताबत.
No. 108. Antaji Ghoddeva writes, on 27th Safar, to Raja Rai Singh of Bansda :
"Jitabhai Barot came to the Suba and discussed the matter threadbare. Besides, I am to inform you that the Fadnish has been getting dress, from your Sansthan for a long time, He has not rece. ived any for the last six years, commencing from Sambat 1853. I mentioned this to Jitabhai Barot when he was here. He promised to bring the matter to your notice. I hope.he might have done-80. Please give me money covering the six years dress. Please note

Page #143

ऐतिहासिकः लेख ]
१०३:
that whatever work of your Sansthan will have to be done here, that will get smooth sailing without any hindrance on my part. Taking into consideration this fact you are to decide the question of my six years dress."
पानः १
पे || ११ जीलक. इ.
No 104.
श्री
राजश्री राजे रायसींगजी संस्थान वासदे गोसावी यांसी:
अखण्डीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्य श्ने || बाबूराव गोपाळ राम राम विनंती उपरी येथील कुशल त । छ ३ महेि जीलवाद पोसत ली पे || जंबुसर क्षेमरुप जाणोन स्वकीयानंद लेखन करीत जावे विशेष संस्थान मजकुरचे ऐवजाचे बसुलास आपले कडून पे || त्याज बर सर सुभा कडून सनद घेऊन भीका मेहेंग्जी येथे आले न्याज वर आपण पत्र पे॥ की दोघे सनदा घेऊन आले वसुल कोणास द्यात्रा त्याज वर आम्ही में|| पुण्यास लिहून जाब
विला व सरसुभाचाही पत्रे येथे कारभारी यांस आली कीं ऐवज आपले देवाव ! त्याज' बरसीदो जुमा जमदार व नरोत्तम मेहता पहीलाच तेथे आहे त्यास वसुल देवावा ऐवजाची नीकड: सरकारांत बहुत आहे आर्ता दीकत न पडावी जल्दीने वसुल देवावा पंधरा दिवसांत फडशा होऊन येई येसे करावे कामकाज वरचेवर लिहीत जावे बहुत काय लिहणे लोभ करावा हे विनंती.
नैबर १२१
No. 104
Baboo Rao Gopal writes, on 3rd Jilkad, to Raja Rai Singh of Bansda from Jambusar :
"Formerly two persons, one Karkun and Jamadar, were sent to you for the realisation of the Government Chauth. Latter on, Bhika Merji got a Sanad from the Suba and went to you for the same purpose. There upon you wrote to Poona stating that two persons are sent down for realisation, you don't understand whome you are to pay. I have received an order from Poona directing you to pay the Amal to Sidi Juma and Narotam Mehta who are there from before."

Page #144

२०४
पान १
No. 105.
[ लाट चेमराठी
नंबर १६५
श्री.
माहाराज श्री रायसींगजी संस्थान वांसदे साहेबाचे शेवेसी.
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्य आज्ञाधारक शाहाजी देशमुख तर्फ सुरगाणे राम राम विनंती येथील क्षेम जाणोन साहेवी नीजानंद लेखन आज्ञा केला पाहिजे यानंतर घाटा वरुन दुसरी फौज येत उंटे लुटली कोण कोठे जातो तपसीलवार म्हणोन लिहीले त्यासी सेलुकरयाचे माग थोरली फौज कोन्ही सध्या दिसत नाहीं कोन्हाचे पाच सातशे स्वार जानारी वर होते त्यानी सेलुकरयाची व आपली नीकर झाली हे वर्तमान ऐकूण कोडइवारीचे रस्त्याने गेले ऐसे ऐसे ऐकतो विटली यांचे मात्र दाहा बारा घोडी व एक ग्रहस्थ मात्र आज सुरंगान्यास आपल्या तलुकाने आला तो पुढे आपल्या मार्गी येईल सेलुकर दगलबाज भुलथाप देऊन घाट उतरला सुरगाणे येथे मुक्काम करुन आम्हांसी भानगड़ लाविली की तुमचे तलुका खेरी ज कुच करावयाचा नाहीं आम्हांस युक्ती प्रयुक्तीने धर्मपूरचे मागीं पार करून द्यावे कोन्हाचे सुललीचे तोडयास सुद्धां हात लावावयाचा नाहीं ऐसा मास मासऊन पाहोटेस नगारा वाजवितां कुच केला सात माली उतरोन आगाऊ गेली तेव्हां बातमी पालविहारीस समजल्यावर त्याचे पाठीशी घावणे केले बारीचा बंदोवस्त आगाऊ करावा ते झाले नाहीं ते पुढे आम्ही त्याचे मागे लागलो या मुले तो लबाडीने पार पडला वीवरची देकर जुलची खराबी केली आपले पत्र त्या घालमेलीत आले ऐसे ऐकीले परंतु आम्हांस पावले नाहीं ऐशा कामास मुजरद जासुदा समागमे पत्र || ते न आले आसो जे घडणार ते घडले परंतु अथः पर आम्ही सावधच आहोत फौजें चे वर्तमान आली यास लिहीत जाऊं त्या प्रत मदत आसावी वरकड फौजा या मार्गानी येऊ लागल्यास ठीक नाहीं सेलुकर याचे पाच सात माणसे देर जालली त्यांत दडून टाकीले होते व साहा घोडी मारले पडली इतकी मौज पाहिली या परीने तेथे कांही जखमी व दडीन आडले आसल्यास लिहावे तेथे जखमी माणसे व घोडे जखमी व दडीन आडले असतील ते जरूर लिहावे हे विनंती.
No. 105
Shahaji Deshmukh of Sarguna writes to Maharawal Raisingh of Banada, regarding the presence of Seluskar with his detachment. He also depicts the troubles which he felt due to the presence of Seluskar with his army. He accuses him as unrealible and delares him as cheat and traitor."

Page #145

एतिहासिक लेख]
No 108.
पान १
नबर १९३
पे॥ छ २२ जमादीलाखर मा। वा । सुद.
राजश्री रायसींगजी राजे संस्थान वासदे गोसावी यांसी:
अखंडीत लक्ष्मी प्रालंकृत राजमान्य श्ने।। राजाराम खंडेराव आशीर्वाद विनंती येथील कुशल त।। छ १६ जमादीलाखर जाणून स्वकीये कुशल लेखन करीत असीले पाहिजे विशेष येथोन संस्थानचे रखवाली करीतां केशव बाजी यांस कडील व सीदी जुमा याचे पन्नाप लोक पाठविले आहेत हे व तुम्ही मिलोन संस्थानाचा बंदोबस्त राखावा दयाराम मेहेते व सेख इमाम याचे भेटीचे प्रयोजन आहे न्यास येथे पर्यंत भेटीस पाठवावे भेट घेऊन लागलेच तुम्हां कडे रवाना करूं बहुत काय लिहीणे हे विनंती.
No. 108
Raja Ram Khande Rao writes, on 26th Jamadilkar, to Raja Raisingh of Bansda :
“For the protection and defence of the Sansthan a detachment, of fifty men, is sent under Keso Baji and Sidi Juma. You will, together with them do the needfull. There is the necessity of meeting Daya Ram Mehta and Sekh Imam. You will send them at once. After their meeting they will be sent back”
No.107.
पान १
नबर -
श्रीराम राजश्रीया विराजीत राजमान्ये राजश्री जगूभाई स्वामीचे शेवेसी:
पे॥ श्रीपतराव चिंबक साष्टांग नमस्कार विनंती उपरी येथील कुशल जाणोन स्वकीये लिहीणे विशेष तुम्ही गेली या पासोन तीकडील वर्तमान कलत नाही तरी तपसीलवार सविस्तर लिहीणे या नंतर येथून वेत नेला की तुम्ही व आमचा कारकून समागमे जाजे स्यास तुम्ही

Page #146

[ लाटचे मराठी
आम्हासी करार केला त्या प्रमाणे ऐवज जेष्ठ पाखेर पांच हजाराचा भरणा करोन तुमची दाहा माणसे समागमे देऊन सुरतेस आनंदराव याज समागमे पावता करणे विज चांगला सीकाई मुरतेस मगफ यां कडे भरीतां बटा न प असा देणे वटा पडल्यास तुम्हांस द्यावा लागेल हप्त्या पैकी स पन्नास रुपये तेथे आनंदराव यास लागल्यास तत द्यावे व माहालची वहिवाट वेट बिगार फड़ फरमास नजर नजराणा पेशजी चालत आल्या प्रमाणे यांज कडे चालविणे कोणविसी याज कडील बोभाट यऊ न देणे ऐक्ल नसदीसलागल्यास कामास येणार नाहीं तुम्ही कर र केला की तयार करोन वणिम पावते करोन देऊ. त्या प्रमाणे पाठऊन द्यावे करारा प्रमाणे पार पडले म्हणजे चांगले तुमची पत बोटल कावे तो छ १६ सावन बहुत काय लिहीणे हे विनंती.
No. 107.
Shripat Rao Tryambak writes, on 16th Saban, to Jagubhai of Bansda:
" After your departure Ramchandra Lachaman sent his men for the Kamavis of the Sansthan. Please make payment of Rs. 5000/in toe end of Jyesti as promised and despatch the money, with ten of your men to Anand Rao at Surat."
Nc 108.
पे। छ २२ जमादीलाखर
पान ?
नंबर १८८
श्री गजानन.
राजेश्री रायसींगजी राजे संस्थान वांसदे गोसावी यांसी:
अखंडीत लक्ष्मी लंकृत राजमान्य श्ने।) त्रींवकराव बाजीगव राम गम येथील कुशल त॥ छ १७ माहे जमादीलाखर पावेतो मुक्काम बलसाड जाणोन रूकीये कुशल लेखन करीत असीले पाहिजे विशेष आपणा कड़न बहुत दिवस पत्र येऊन वर्तमान को येत नाहीं त्यांस ऐसे न करावे सदैव पत्री सतोषवित जावे रेथून तुमचे कुमकेस लोक पन्नास पाविले आहेत त्यास तुम्हास बदल कार आहे त्यांज करितां लोक पाठविले आहे सदैव पत्री संतोष. वित जावे गंगास्वरूप बाईस राम राम सांगावे बहुत क.य लिहीणे लोभ कगवा हे विनंती पन्नास माणूस गारदीचे ठेवित असल्याम चांगले माणुस नीवड पाठवून देतो सेराचे वगैरे लिहन पाठवावे याद आलाहिता पाठविली आहे हे विनंती.

Page #147

ऐतिहामिक लेख ]
१०७
हे।। राजश्री दय रामआई यांस साष्टांग दंडवत गिनती सदैव पत्री संतोषवित जावे राज्यास लिहीले त्याज प्रमागे कोवस्त करुन पाठवाया थून चिरंजीव रानश्री महिपतराव सुंदर आमचे मेव्हणे यांस लोक देऊन रब ना करितो तरी जरुर कम करुन घेवे तेय.ल पाण्यात रहावे लाग ते याज प्रमाणे पाहून करावे विस्त.रे लि . ऐसे नाहीं बहुत काय लिहीणे लोभ किजे हे विनंती.
No. 108
Trimbak Rao Baji writes, on 17th Jamadilakhar from Balsad, to Raja Rai Singh of Bansda :
"I have received nc letter from you since a long time. You should not observe such a silence, but write always and acquis with your welfare. A detachment, consisting of iffty men, is sent to you. It is quite suificent for your purpose. Please convey my Ram Ram to Gangaswarup Baiji Sahiba."
No. 108,
पान १
नंबर १८१
राजश्री राजे रायेसींगजी संस्थान वां नदे गोसावी यांस:
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत गजम न्ये श्ने।। दाजी रघुनाथ अप्सीवाद विनंती येथील कुशल त।। प्राचीन वद्य ७ रविवार प्रातः काल पर्यंत आपले कृपे करून हु।। प्रकाशे यथास्थीत आसो विशेष र्वी आपल्यास लिहीले की विजया दशमीचे मुहूर्ते करुन मीघोन येतो इत.यत डोले अ.ले त्या मुले दाहा अकरा दिवप हेगण केले आतां आराम झाला आजचे मुइत निघोन यावे त्यास पुढे दीपावली याज मुलें सर्वानी अटकाव केला कीं इतने दिवस राहिला आणि सात आठ दिवसां साटी घरीहून जावे हे नीट नाहीं याज करितां राहिला तो वर कड राने दिवस निजध्यास आपल्या कडे आहे परन्तु निरउपाय जाणोन राहागे प्राप्त त्यांस दीपावली, प्रतीपदेस भोजन नंतर नीघोन शेवेसी येतो आपण म्हतील कौन काय अटकाव झाला या मुले सुचना लिहीत आहे नवल विशेष लिहावया जोग ते असेल ते लिहावे बहुत काय लिहीणे लोभ करावा हे विनंती...
गंगा जल नीर्मल राजमाता रामकुवर बाईनी यांसी श्ने।। दाजी रघुनाथ असीरवाद विनंती लिहीली परीसोन लोभ कराया हे विनंती.

Page #148

१०८
[ लाटचे मराठी
No. 100.
Daji Raghunath writes, on Aswin Badya 7th, to Raja Rai Singh of Bansda:
"I wrote to you that I will start on my back journey, on Vijya Dasmi, but unfortunately I fell ill and was confined to bed for ten days, therefore I could not set out on the intimated date. Now I am better and able to start, but all here are insisting that I should not start at the eve of Dewali but enjoy with them. Though I am here bodily but my mind and soul both are with you. However I will start on Pratipada after the Devali. I write this letter simply to remove your anxieites."
No. 110.
नंबर २६
श्रीगजानन.
राजश्री रायमींग राजे राऊल संस्थान वासदे गोसावी यांसः
अखंडीत लक्ष्मी आलंकृत राजमान्य श्ने।। हरवाजी खडेर व राम राम विनंती येथील कुशल त।। छ १४ माहे जमादीलावल पावेतो मु॥ ऊलवाई येथे यथस्थीत असो विशेष आपण पत्र प॥ ते पाबले. व गणपतबाबा आमच बरदास्ती विसी पे॥ त्यानी बरदास्त केली आणि सिरपावही पावले हे वर्तमान केली हे बर्तमान तुम्हांस असे माणुस पाठवावे हे तुम्हांस योग्य नाहीं असो तुम्हा कडे पाहून त्याजला सोडून दिल्हे कांहीं च बोललो नाहीं पे।। वीसनपूर संबंधी तुम्हांस दोनतीन वेलां लिहीले व निरोप सांगवतो, वाजवी फडसा करुन देत असतां तुमचे मनास येत नहीं तरी राजाजी या तटयांत कांही नीट नाहीं वाजवी आपला गीरास घेऊन वेलीय करुन द्यावी हे चांगले दिसते परंतु ये विशो तुमचे बोलणे काय आहे तेही समजत नाही. तुम्ही आम्हांस ‘समजावीतां तरी बरें होते आसो यात्रे सही येणे न झाले त्याज वरुन तुम्हांस हे पत्र लिहीले आहे तरी आपण उदईक दिवस उगवतां सडेश्वरीने येथे यावे देवीचे दर्शन होईल व आमची तुमची भेट होईल व आमची तुमचे ऐकूल घेऊन मार्ग काढुन देऊन तुम्हांस कर. ते सायंकाली परत जावे बिना तुमची भेटल्या सिवाय या कामाचा खुलासा नीघत नाही. कारण लोक दरम्यान पडतात ते वाढवितात हे ठीक नाही. म्ही समक्ष मेटल्याने सर्व बंदोबस्त होऊन फलाहच मोडून जाईल गुता राहणार नाही असे आहे. त्यापेक्षां उगीच कलह वाढवावी यांत शोभा नाही आम्ही असे पत्र तुम्हांसी लिहावे हे

Page #149

ऐतिहासिक लेन]
१०६
ठीक नाही परंतू आमचे वचन तुम्ही घेतलेकी आमचा वीघाड तुम्हां कडून होऊ नये त्या अर्थी घरो वाच्या रितीने आणखी एक वेल लिहीत अाहे तरी तुम्हीं आगत्य करून यावे भेटी अंती सर्व खुलासा हाईल मजला नवसारीस जरूर जाण्याचे आहे त्यांस आपल्यास भेटून सरं. जाम सुद्धाच जाऊं तुम्ही न आला तर सरंजाम गहिल उगाच घाम लकडीचा आ नाऊ वगैरे लागेल हे आम्हांस ठीक दिसेना जाणून तुम्ही अगत्य सडे येऊन जाणे तुमचे आमचे भेटी अंती समाधान झाले तरी : रे नाही तरी तुम्ही सुखरुप संस्थानी जावे मनांत कांहीं एक धमनये माझे खातर जमेनी आपण नीसंशय यावे आलस करू नये तुम्ही येऊन भेटन जालतो पावेतों आम्हां कडून आपल्यास काही तोपीस लागणार नाहीं ये वीषयों ईश्वर दरम्यान आहे. तरी यावे माझे मनांत आलेकी भेटी अतीच याचा खुलासा करावा हे चांगले तरी यावे उत्तर पाठवावे ते खतीत पे।। त्या प्रमाणे योजना करणे ती क बहुत काय लिहाले लोभ कगवा हे विनंती.
No. 110.
Harbaji Khande Rao writes, on 14th Jamadilawal from Ulabai, to Raja Rai Singh of Bansda :
“Received your letter and learnt all about the matter dealtwith therein. Ganpat Baba, who is deputed for my Bardasti has acquitted himself well. He has further presented the Siropa sent through him. Besides, I am to inform you that, I have already written to you, twice or thrice, about the Bisanpur affairs, and made known to you all about the matter beforehand. Still you are not sending your man for a just and equitable settlement, regarding the Pargana. Such being the case, I don't understand, how the matter will be settled. I am quite in darkness, regarding your demands. It would be better, if you will let me know your demands. I write and ask you to come down Sade tomorrow morning. Your coming down here will result in twofold. Firstly, you will get, chance a for, Darsan of Mata, and secondly gat opportunity, for a personal contact with me. After Darsan, and meeting me, you can return in the evening.There is no hope, for any settlement, without our meeting. Because those who intervende, in my humble opinion, they add fuel to the burning fire instead of it subsiding by pouring cold water. It is certain that personal contact smooth the matters matters and provide means and opportunity, for amicable settlement.
Though it is not proper on my part, to write such letters, but I do write, talking into consideration our freindly relations. Therefore,

Page #150

११०
[ लाटचे मराठी
it is hoped, you will certainly come and meet ine. Our moeting will result in amiable settlement, of the matter. I am to go back to Nawsari, very soou positively. After meeting you, I will go there with my Saranjam, otherwise I will have to leave my Saranjam here.
Under the circumstances, I hope, you will come here positively without any hesitation. It is my firni belief that our meeting will result in amicable settlement. If you do hold otherwise and not consider your coming here worthwhile, please do reply giving full details, so that I may be able to do something, in the light of your statement."
No. 111.
पान १
नंबर २५
श्री म्हाळसाकांथ. चिरंजीव राजश्री सखाराम चिमणाजी सरसुभा प्रांत सुरत आठाविसी या या प्रती आनंदराव गायकवाड सेना खासखेल समसेर बहादर असोवाद सु।। ईसने मयातैन व आलफ राजश्री राये नींगजी रावल संस्थान वासदे याची ग्येत प्रांत मजकूरी सीदी उमराच्या बखेडया
पालन अलीती जेथे असेल तेथू. न हीदीने संस्थानीहून मेहता अगर हरकोणी मशार. नकडन येईल त्याचे स्वाधीन करणे व याचा गीरास सुदामन आहे तो जमीदारास निक्षण
मीद करुन देवणे याची बहुत खराबी झाली याजकरितां हरयेक विशी बालायश राखोन कामकाज करुन देत जाणे जागोजे छह माहे सावन काय लिहीणे हे असीरवाद मोर्तब.
श्रीशाहुछत्रपती अखीलपटप्रतापपुरंदर आनंदरावगायकवाड सेनाखासखेलसम
सेरबहादर.

Page #151

ऐतिहासिक लेख
१११
No. 111.
Anand Rao Gaikwad, Sena Khas Khel Sham Sher Bahadur, writes, on 9th Saban 1202 Arba, to Sakharam Chimanji, the Sir Sabaof Surat Athavisi :--
"The subject, of Rai Singh, of Bansda having daserted the
state, have migrated to some other place, due to the ravages of Sidi Umar. You are, therefore, directed that, those migrating subject of Bansda, are to be lianded over to the State Authority, whereever they may be found residing. Besides the Jamidars of the Parganas, are to be directed, to pay the Giras of the Sansthan. The Sansthan has been in trouble very much, therefore all possible help is to be provided by you."
No. 112.
पान.१
नंबर २४
राजश्री रायसींग राऊल संस्थान वासदे गोस.वी यांस:
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत गजमान्ये श्ने।। सखाराम चिमणाजी सुभेदार राम राम विनंती उपरी येथील कुशल जाणुन स्वकीये कुशल लिहीत जावे विशेष तुम्ही पत्र पाठविले ते पावले स्वाराचा वगैरे मजकूर विस्तारे लिहीला तो कलला ऐसीयास प्रे। बलसोड, व कोसनावल, व अंतापुर, व वीसनपुर येथे भीमकुवर. व जसकुवर, तुमचे सागातील यांचा उपद्रव होतो त्याचा बंदोबस्त करणे म्हणोन तुम्हांस लिहीले होते. तो मजकूर गालुन श्ने हाचे जागा से न म्हणोन लिहीतां त्यास तुमचा श्नेहतो काय आमच्या माहालीची खराबी. च्यार माहालचा दुबार गीरास घेऊन खराबी केली त्याचा फडशा व्हावा ते न करितां कागदो पत्री दिवस काढीता हे परीछीन कार्यास येणार नाही या उपरी तुम्ही आपले कडील कोणी भला माणूस येथे बोलण्यास पाठवून फडशा करावा हे न जाहल्यास येथून याचा बंदोबस्त करावा लागेल
आम्ही येथून लिहीतो तो मजकूर गालोन म मलतेच जमीदारावर घालाने लिहीले त्यास कमाविसदार येथे येवून समजावीतात की वासदेकर याचे उपद्रवा मुले च्यार माहालाची जमाबंदी कमी आली आहे कमावीसदार सांगतात हा जाव साल होउन तुमचा मामूल गीरास आहे त्यांत तुम्ही समजूत आपल्या भाग्याची काढा वी. आज पर्यंत त्यास गीरास माहाला कडून पांवलाच नाहीं असे अलता दोन वर्षे तुम्ही त्यास समजूत न करिता आमचे माहालास खराबी केलीत ये विशीचा फडशा करुन द्यावा लागेल या उपरी तुम्ही याचा विचार न केल्यास बंदोषस्त आम्हास करावा लागेल त।। छ २ सावान बहुत काय लिहीण हे विनंती.

Page #152

११२
[
T. FRIDA
मोतव
STATIE
छत्रपतीअखिलपट प्रतापपुरंदर आनंदराव गायकवाडसेनाखासखेल
समसेरवहादर
No. 112
Sakha Ram Chintamani, the Subedar, writes, on 2nd Saban, to Rawal Rai Singh of Bansda :
“Received your letter and learnt all about the matter dealt with therein. In reply I am to inform you that, Ranis Bhimkuar and Jaskuar are ravaging the Parganas of Balod, Kosanawal, Antapur and Bisanpur, You were asked by me, some time ago, to stop them, but instead of doing so, you remind me of my friendship with you. Oh? what a freindship which causes ravaging and molestation in four of the Parganas under me, I don't understand as to what I am to do with your such beneficial freindship. Whether I am to dance in joy or to cry in be wilderment ?
Besides I have learnt that, you have realised Giras twice from these Parganas. Instead of refunding the amonnt to the Rayats or making adjustment in the current year, you write, letter after letter reminding me of your friendship. This will not do now. Send some responsible man, on your behalf, for arriving at an amicable settlement. If amicable settlement is not arrived at in near future, I will have to take some recourse, for protecting these parganas, under me. Besides I have learnt from the Kamavisdar that the income of the Rayat of these Pargana has been greatly reduced, due to the troubles and they are not in a position to make payment of Sarkari Amal. This makes some sort of recourses, imperative on my part.
Under the circumstanes, I request, you to settle the matter at once, otherwise, I will have to devise some effective means, to protect the Parganas as well as the intrest of Royats, living there.
-
--

Page #153

ऐतिहासिक व ;
पान १
श्री ...
No. 113.
राजश्री रायेसींग राजल संस्थान बासदे गो ।। यांसी:
खंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्य श्यो। सुखराम चिमणाजी सुभेदार राम राम विनंती उपरी येथील कुशल जाणोन खकीये वुशल लिहीत जावे विशेष तुम्ही आपले कहोन भला माणूस येथे बोलण्यास पाठवणार म्हणोन ग. रुस्तमजी देसाई याणी विदीत केले त्यास मला माणूस कोलही देणार उत्तम आहे बोलणे ठरल्यास अडथला होणार नाही त।। छ १८ सावान बहुत काय लिहीणे लोभ किजे हे विनती विनंती
मोतव खुद.
११३
No. 113.
नंबर २३
Sakharam Chiraraji the Stteder writee.cn 18th Saban, te Rawal Rai Sirgh the Raja of Eansda:
"I have learnt from Rustamji Desai that you are thinking to depute your representative for discussing the n atter. It would be better if your representative comes here tomorrow. Whatever will te decided either way after thcurcugh discussion there will not be tempering in that descision."

Page #154

। लाटचे मराठी
No. 114.
पान १
नबर ३०
भी म्हाळसाकांत.
श्रीराजाशाहु पत्रपतीअखील पौढप्रतापपुरंदरानं दरावगाईकवाडसेना खासखेलसमसेर
बहादर.
राजश्री भगवतराव गायकवाड का दार श्री। अंतापूर
गोसावी यास:अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्य श्नो आनन्दराव गायकवाड सेना खासखेल समसेर बहादुर राम राम सु॥ ईनने मया तैन व आलफ गजश्री गयेसींग नग्ल संस्थान वासदे यांची रयेत सिदी उमर याचे बखेड्या मुले पो मजकूरी प्लुन आली त्या येती जबलून मनस्वी रुपये दंड करुन घेतलेत म्हणोन हुजूर बिर्द त झाले त्या वरुन हे पत्र तुम्हांस सादर असे तरी येतीचा दंड घेतला असेल तो मघारा देऊन मशारनिले कडील हरकोणी येईल त्यांचे स्वाधीन जेये यांची रयेत असेल ते ताकीद करुन स्वाधीन करणे हे सरकार कामाचे उपयोगी बहूत पडले व पुडे पडतील याज कन्तिां लिहील्या प्रमाणे दंड मघाग देउन रयेत ग्वाधीन करणे आणी हरएक किसी उपद्रव लागो न देतां वरदास्त गवणे फिरोन बोभाट येऊ न देणे जाणोजे छ । माहे सावान मोर्तव सुद.
मोर्तम सुद.
No. 114.
Anand Rao Gaikwad, Sena Khas Khel writes. on 9th Safar to Bhagawant Rao Gaikwad, the Kamavisdar of Antapur:
"The Subject of, Raja Rai Singh of Bansda being harassed by the ravages of Sidi Umar, has taken shelter in your Pargina, after deserting thier home land. It has been reported to the Hazur that you have realised fines from those rayats indiscriminately. There fore you are direc ed to re und the fines thus realised from those rayatsand to hand them over to the man deputed by the Raja. Besides it is directed thai you are to abide by the directions given above without any exouse, furthermore you are directed to see that no trouble is created and report of such trouble is not reported to the Hazur."

Page #155

ऐतिहासिक लेख ]
११५
No. 118.
पान?
श्रीराजाशाहू नरपतीअखिलप्रौढ प्रतापपुरंदर मानाजीराव गायकवाडसेनाखासखेल
समसेरवहादर
राजश्री रायेसींग राऊल सस्थान वासदे गोसावी यांमः
अखण्डीत लक्ष्मी प्रालंकृत राजमान्ये श्ने।। सखाराम चिमणाजी सुभेदार राम राम विनती उपरी येथील कुशल जाणोन स्वकीये कुशल लिहीत जावे विशेष तुम्ही पत्र पाठविले ते पावोन मविस्तर मजकूर कलला त्यांस भीमकुवर व जसकुवर दुमचे • कुटूंबातल त्य ची समजूत तुम्ही करित नाहीं मामूल गिगम आहे तो तुम्ही घेता त्यांत याची समजूत करावी ते न झाले म्हणोन गांव जालीले व सोनगडकर उदम्याचे कापड लुटीले व गीगस दोन साल दुबार घेतला याचा कुलीचपाचा मान गालून स्वाराचे मनाई विसी लिह ले. त्यास तुम्हां कडून को ही भला माणस बोलण्यास येणार तो पाठवावा म्हणजे बोलणे ठरोन फुलीचे हात्याने तर स्वारास मनाई देणे तरी चावयास येईल व गांव तीन आहेत त्याचेही नजराण्याची फुलीच्या मला पाहिजे हे न माल्यास आम्हास बंदोबस्त करणे मास माह ता. साबान बहुत काय लिहीणे लोभ कीजे है विनंती.
मोर्तव
No. 116.
Sakharam Chimanaji the Subedar writes, on 8th $aban, to Rawal Rai Singh the Raja of Bansda:
Recieved your letter and burnt all about the matter dealt with therein. In reply I am to inform you that your relations, Ranis Bhimkuar and Jaskuar, have burnt villeges and looted Properties of Songad people. Besides, they have realised Giras forcibly twice. In Epite of ry requeat to restrain them you have not dore anythirg as yet. Flease send scke ove on your behalf for gettirg the natter fully discussed and settled."

Page #156

[ बाढच मराठी
No. 118.
पान १
नंबर ४४
राजश्री रायसींग राजे संस्थान वासदे गोसावी यांसी :--
अखंडीत लक्ष्मी आलंकृत गजमान्य श्न।। आनंदराव रामचंद्र सुभेदार प्रांत गुजराथ असीर्वाद विनंती उपरी येथल वुशल जाणोन वकीये निहीन जावे विशेष संस्थान मजकूर येथल सरकार चौथाई आमल बद्दल सालाबाद। साल गुदरत सन ईसने मया तैनचा ऐवज येणे त्याचा भरणा येणे प्रा
रुपये. २४६० साल गु।। सन ईसने भया तैनात रुपये.
१५०० छ । जिलकाद रोख मु।। मजकुर.
RE. छ ५ जिल्हेज मु।। बलसाड ग|| सेख ईमाम
२४६० ५०१० साल मजकुरी माहे सफर
८५० परभारे ७५. गडेदी हुजूर दी। विनायक अनंत व
लक्ष्मण विठल यांस. . १०० जानराव सितोले सिलेदार यांस.
८५० ४१६० रोख गु। जीतभाई बरोट व गुल प्रII दन भातदार
४०६६|| छ २० रोज
६०॥छ २२ रोज
एकुण सात हजार पाचशे रुपये मदरहु अन्वये सरसुभा पोता जमा असेत ताक सफुर सन सलास मा तैन व आलफ बहुत काय लिहीणे.
मोर्तब सुदः

Page #157

एतिहासिक लेख .
No. 1le
Anand Rao Ranchandra acknowledges the receipt of the payment made by Rawal Raisingh of Bansda, in respect of Government Chouth in the year 1201 Arba. Full details of the payment aregiven.
No. 117
पान १
नंबर ४१
राजश्री रायसोंग संस्थान वां सदे गोसावी यां :
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राममान् श्नो।। भगन्तराव गायकवाउ सलर सुभे प्रांत सुरत अठाविसा राम राम विनंती उपरी येथील कुशल लेखन करीत अलीने पाहिजे विशेष प्रा। बलबाडे येथे तुमचा गिरल अाहे त्याच! वल पावला असतो हालो तुम्हाकर्ड न सामेत धे। मजकुरी येऊन गीरासा करिता उपद्रव करुन रसच मनस्वी येतात ऐसात वाजवी तुमवा गिरास पाक्ला असतां सामेत यावयचे कारस काय सीमेत महली असतील न्याम्स ताकीद करून घेउन जाये फिरीन बोभाट अल्यास ठीक पडणार नाहीं सरकारा तून बंदोबस्त करावा लागेल ताकीद करुन उठवून न्याये फीरोन बोभाट येऊ न देणे ताछ १५ माहे सामान बहुत काय लिहीणे हे विनंती.
नातव
सुद
श्रीमातडचरणी तत्परदामाजीसुत । गोविंदरावगायकवाड सेनाखासखेलसमसेर/ ९. वहादरनिरंतर /
No. 117.
Bhagawat Rao Gaikwad, the Sir Suba or Surat Athavisi writes, on 15th Sabau, to Raja Rai Singh of Bansda:--
"In spite of the fact that your Giras in pargana Balwad has already beon paid to you, your Sepaoys are found creating troubles

Page #158

[ लाटचे मराठी
in the pargana and harassing the Rayats indiscriminately. I don't understand as to why you have deputed your men in the Pargapa. However you are requested to withdraw your men and to see that no further trouble is created there."
११८
पान ६
श्रीमार्तडचरणील रमजीविंदराव
राजश्री रायसींग राजे संस्थान वांसदे गोसावी यांस:
अखंडीत लक्ष्मी अलंकृत राजमान्य श्ने || भगवंतराव गायकवाड सरसुभे प्रा। अठाविसीं राम राम सु|| तीसा तीसेन मया अलफ तुम्ही पत्र पाठविले ते पावले लहीले सविस्तर विदीत झाले संस्थान मजकूर येथील चौथाईचा अम्ल श्रानंदराम मेहता यांज कडे काम काज आहे त्याच कडोन वसुलाचे कामावर कारकून आले त्याजला स्त्रार गारदी दिल्हे आहेत ते बोलवून ध्यावे म्हणोन लिहीले त्यस पुण्याहून राजश्री रावजी आपाजी याचे पत्र बले की अनंदगम मेहता याज कडील कारकुनाचे तैनातीस खार गारदी द्यावे त्या प्रमाणें तैनात करून दिल्हे आहेत त्याची मनाई येथून होणार नाहीं त ।। छ १४ माहे रजब बहुत काय लिहीणे.
मोर्तब सुद.
गायकबाट सेनाखासखेल समसेरबहादर निरंतर.
No. 118.
Arba 1199
नंबर ४०
No. 118.
Bhagwant Kao Goikwad, the Sir Suba of Surat Athavisi, writtes on 18th Rajjab, to Rawal Rai Singh the Raja of Bansda:
"You write that Anand Ram Mehta, who had been assigned the Government Cheuth, has deputed his Karkun with detachment and request that the Karkun and the detachment should be with

Page #159

ऐतिहासिक
drawn. I am to inforın you that the deputatien of the Karkua with the detachment is made in accordance with the direction of Raoji Appaji of Poona. Such being the case the Karkun aud the detach. mont oan not be withdrawn as requested."
No. 118.
पान १
नयरस
श्री.
राजश्री रायसींग राजे संस्थान वालदे गोसावी यांसः
प्रखंडीत लक्ष्मी प्रालंकृत राजमान्य इनो। मोरो कासीनाथ श्रासीदि उपरी यधील कुशल जाणुन स्वकीये कुशल लिहीत जावे विशेष तुम्ही पत्र पाठविले ते पावले जीतभाई वरोब घ गुलमहंमद जमातदार यांज बरोबर एवज पाठविला आहे तो पावलाच असेल कारकून व दषदार नर्व न दीव ती काढूनही सया देतात व सरकार एक्जा खेरीज दरकदार यांस वगैरे कोणास वाक्याचा सरिस्ता आमचा नाही असे कितेक प्रकारे लिहीले ते सविस्तर कळेल ऐशास सरकारचे दरकदार सालावाद तुम्हां कडून न्यास दरवार खच पावत असतो त्या प्रमाण साल मजबूरी मागतात त्याअन्वये राजश्री गोपालराव मलकर यांचे विद्यममाने ठराव होउन तोकडील तीकड़े गुन्ते उरकले आणि पावती सरसुभाचे एवजाची देवून बरोटची खानगी केली तो येउन पावलाच असेल व सेख इमाम याचे मत्र लिहून घेतले होते तेही माघारे वरोट मजकूर याज बरोबर पाटविले आहे पावलेच असेल सावरीची गरज आहे यांज करितां साव यासुमार दोन जलद जलद पाठवच्या ता॥ छ २८ सफर बहुत काय लिहीणे लोभ करावा हे विनंती.
No. 118.
Moro Kashinath writes, on 28th Safar, to Raja Rai Singh of Bansda:--
"Received your letter incorporating certain allegations against the Government officer at Bansda. In reply I am to inform you that every Government officer has been receiving scme money as Darbar Kharch every year for a lorg time. As such receiving of money by Government officers has become a custom. Accordingly the present incumbent demanded the customary Darbar Kahrch, This matter has already been discussed and decided in presence of Gopal BAO Malkar. Besides, your Barot after making the payment of the

Page #160

१२.
[ लाटचे मराठी
Alvaj had a private interview with the Sir Suba and discussed the matter in full detail. The bond written by you to Sekh Immam is also bent with your said Barot.
No. 120.
नंबर
७
श्री रामराम.
गजश्री गयसींग राजे सम्थान वासदे गोसावी यांस -
अखडीत लक्ष्मी प्रालंकृत राजमान्ये श्ने।। भगवंतराव गायकवाड राम राम विनती उपरी येथील क्षेम च १८ माहे मार्दलावर जाणोन स्वकीये लिहीत जावे विशेष आमची स्वारी सरा येथे श्रालि याणि वुरेले येथल बकरा काविला व सीधाची ताकद केली की भेटीस येणे न्याचा बोभाट ग्येतीने तुम्हां कडे आणिला असेल म्हणोन आपण स्नेहाची व घरोबाची रितीने लिहले त्यस तो गांवही नामचाच आहे आणि मौजे वाघदरी हा गांव मागे गज्यानी वैवुण्वासी यांस देश परम्परा लिहन दिरहां होतां तद विषयी त्यानी रुख पत्र करुन दिल्हा त्याचा अनुभव केला पालिवहे गर्दी मुलें मेरे श्राम्ही आर- कारनांव एक लकी, ग्वन्तता झाली म्हणजे आपले गंव अनभवतच ग्राहो आणि सांज सकाल वायवरी सही आमची माणस त ल ही 3. ह. पापा नेह घरबा हिह त अालो त्यांत उन्हां पासून आज परत.ल मा .त. पहले नहीं परंतु ही गजे लोक दाहा कारभारी व दाहा वजीर वा गैर वका आपल्यास सम..च असतल त्याज रन तुम्हां पासून अंतर आमच्या कामास अंतर पडतच चालले तुमचा लक्ष परेग्नेहाने असावे ऐसा अर्थ दिसत नहीं जीकडील रुपये बदा खाली घालून दिवस रत कई तां पतु सत्य कोही सुटत नाहीं ज्या रितीने अामन्याने उपाय होऊन अथवा साल मीहे नी वुमय चा ऐवज व वाघावरी गांवचा अनुभव घेतला तसा घेऊं तुम्ही गजे लोक तुमची लिहीणी राज्यांत कोल होणार नाहीत आणि गांवचा अनुभव प्रारही घेऊ त्यास हर कामा करितां पत्र लिहीत गेलो कांहीं साधन माले बरे आसो पुढे होईल ने हरे परंतु आपल्यास योग्य नाहीं की परमारे देणं घेणं याचा कोना लबाडाच्या सांगी ला. गून सग्यत्वांत बीघासावे हे ठीक नाही आता आम्हां कंड संबंध नाहीं बहुत काय लिहीणे हे विनंती.
No. 120
Bhagawant Rao Gaikwad writes, on 18th Jamadilakhar, to Raja Rai Singh of Bansda :--

Page #161

तिहासिक लेख
"While encamping at Sara, I got a goat from village Kweli and further called the people of Sidhawa to pay me their respects, but I learnt that villagers of these two villages have made a comp laint to you. In this respect I am to inform you that we are friendo and as such your whole State is mine. Besides I am to inform you that the late Raja granted viilage Baghabari in Inam to me andte stowed upon me a Sanad in respect of that village. My people will go ther tomorrow. Nothing has been done by me, during the course of last five years, ainouting a breach of friendly faith and confidence.
You princes have got several persons as Dewan and Vajira. Such people make you understand wrong is right and vice vercu as they like or they find occassions to suited to their purposes. There. fore I don't see friendly relation well exist betwen both of you Flowever I am not concerned in such affairs and I don't like to bother myself. Iam only concerned with the affairs of my village Baghabari and as such I want to maintain that contact. Besides I want to get my anmial Aivaj from the village.
No. 121.
नवर
श्री रामराम राजश्री राजे रायसींग जी संस्थान यांलदे गोसावी यांसी:
अखण्डीत लक्ष्मी आलंकृत राजमान्य श्ने।। भगवंतगव गायकवाड राम गम विनंती उपरी येईल कुशल चैत्र शुद्ध ४ मंगलवार पावेतो मुकाम सरे येथे जाणो दकीये स्वस्ती क्षेम लिहीत जावे विशेष जीता बराबर पत्र पाठविले ते पावले सदिग्तर मजकूर ध्यानास भाला तुमची स्वारी चुनील्डयाच्या गाउया घयावयास बाकी आपण लिहीले की टीस आले होते आणि . भापल्यास संशय गेला की चुनखड्याच्या गाड्या घयावयास आले त्या समंधाचा विचार करा की नाहीं नेहाचे टियाने संस्थान आपले माहाल दुसरे कोणीत नाहीं ऐसे बहुता प्रकारे स्ने. हाचे रितीने लिहले ते हरे लिहीप्यांत प्राणितां परंतु वतृत्वात अंतर पडावयास.तुम्हां कहन होत नाही वरकड बाम्हां बडून पांच वर्षे कांही एक तुम्हांविसी भिन्नभाव ठेविला नाही नेमचंद दास घरन आहो आवरु करन नेले तेव्हाही तुम्ही लाघवच लिहीला आणि काही लिहीत माला तेही लाधीच पत्रे हल्ली स्वार आली होती त्याचे पत्र तुमची लाघवीक आले असो आम्हांस काय अथः पर आम्हास ही करणे ते विचारुनच क स्त मामची नुकसानी तरी काय होयाची यात्रेत भेटी झाल्यावर बोलणी परस्परे होतील ऐ

Page #162

१२
[ साटचे मराठी लिहीले त्यास उत्तम आहे भेटी नंतर परस्परे बोलण जाल्यावर घडायाचे ते घडले अथः पर प्रांतापूर प्रगण्याची यांत कांहों एक उपद्रव झाल्यास ठीकच नाही लाकडाच्या गाडया जबरदस्ती ने नेवून लाघवच लिहीले आसो यात्रेत आपण आम्हां कडून नी:संशय म्वचिते सुखरुप यावे येथे माल्या नंतर गुंते उर कल्यास उत्तमच आहे. प्रथः पर जे करणे ते विचारुन केल्यास परे नाहीतर विस्व विघडेले दिसते हे विनंती.
No, 121.
Bhagawant Rao Gaikwad writes to Rai Singh the Raja of Bansda Chaitra Sudha 4th:
i "My visit to Chunikhardia has been mis understood, I have got nothing in my inind save and except a firn desire to have an interwiew. I have done nothing; during the period of last five years which can jeoprodise my friendly relations with you, On the contarcry you havebern slighting me every now and then, You slighted me in the ase of lowchand, when wrote to me latter on, Lven atpresent ycu write to me most objectionable humiliating way. However I don't mind all these.
• In tbe end you write to see me in the Yatra with a view to look over the case personaily. It is an excellant idca, I am confident after personal contact and talk, the matter will surely come an end."
No. 122.
नंबर
. राजश्री रायसींग राजे संस्थान वासदे गोसावी यांसी:
अरंदण्डीत लक्ष्मी आलंकृत राजमान्य श्नो॥ श्रीपतराव त्रिंबक आसीर्वाद विनती येथील पुशल त॥ पौष वा ६ पावेतो म्।। जन्मस्थान यथास्थीत जाणुन स्वकीये कुशल लिहीत जावे विशेष आपण पत्र पाटविल. ते पाले लिहीला मजकूर ध्यानांस माला संस्थानची घौथ भापले कडे कठन द्यावी ऐवजाचे भरण्यास दीकत पडणार नाही आपल्यास आमपी खातर जमा चाहे तरी भागत्य करुन घयावी म्हणोन विस्तार पूरक मापण गमकी दयामममी कले, से ज्यानास पाने उEम काहे काही माफी पास ६R ९ ६ १९

Page #163

ऐतिहासिक लेख ]
वउन आपल्यास लिहून पाठवू दरबारचा रंग क्षणक्षणाचा आसो तेथे गेल्यावर विचार पाहोन करावयासी येईल आपल्यास रवी संक्रमणाचे तीन शर्कग युक्त पाटविले आहेत स्वीकारोन उत्तर पाठवावे वर्तमान वरचे वर लिहून संतोषवित जावे लोभ किजे हे विनंती. .
राजश्री दयारामभाई स्वामीचे सेवेसी साष्टांग नमस्कार विनती उपरी आपण पत्र तपसीलवार लिहीले ते ध्यानास आले त्याचे उत्तर बरते तुमचे यजमानास लिहीले आहे त्याज वरोन ध्यानास येईल पूण्यास गेल्यावर वीचार पाहोन कगवयासी येईल. पांच सात पत्र पाठविले त्याचे उत्तर नाही म्हणोन लिहीले त्यास या पुर्वी एक दोन पत्रे मात्र आली ती पावली त्यांची नसरे तेव्हांच पाठविली ती तुम्हांस पावली नम्तील पुण्यास गेल्यानंतर तुमचे लिहील्या प्रमाणे चौथाईची मामलत करुन घेउ तील पाठविले आहेत स्वीकारुन उत्तर पाठवावे बहुत काय लिहीले लोभ करावा हे विनंती.
No. 122.
Shrepat Rao Tryambak writes to Raja Raia Singh of Bansda on Pausy Badya 9th from his native place:
"I am confident that the Chauth will be paid, but I suggest that it should be paid as early as possible. I am to go to poona in Magh. I will do the needful after reaching there. E esides I will let you know the atmosphere at the court. The atosphen court changes every minute.
No. 123.
नंबर १६
पान १
यजश्री ययसीग रावल संस्थान वासदे गोसावी यांस:
अखण्डीत लक्ष्मी बालकृत राजमान्य श्नो॥ भगवंत गायकवाड राम गम विनंती उपरी पेथील वुशल तागाईत छ २० माहे सफर जाणोन स्वकीये कुशल लिणे विशेष प्रा। बसनपुर येथील गिगस करितां तुम्हां कडील सीपाई येउन रयतीस हेर.ण करितांत त्यास जिकूमल यांजकेडे भामचा ऐवज येणे त्यस तुम्हांकडे मोतीसा भालचंद काला मेहता याम तुम्हांकडे पाठविले. होते त्यासी ठराव ठरविला की राणी आहे येथे जिकूमल याचे मागले आहे त्यास सालाचा निसेव कितेक पाहोन जिकडे ऐषा नागेल तीकडून नीशा घेउं परन्तु या ऐवजाचा परशा

Page #164

। लाटचे मराठी
रोइ तेये पावेतो परगणे मजबूरी माणस न पाठविणे व माहाली भाली असतील ने उठवून घण फडशा कुल पावेतो गिगसेचाही निकाल वेळेस होईल माससे प.ठविल्यास कामास येणार नाहीं बहुत काय लिहीणे हे विनंती.
No. 128.
___Bhagawant Rao Gaikwad writes, on 20th Safar, to Raja Rai Singh of Bansda:--
"Your men are creating troubles lu pirgan Bisnapur ant harassing the Rayats. It had been agreed and decided in the prege Hoe of Bhalached that after the settlement of past account the qus. tion of Giras will be taken up. So long the matter is not decided either way you will not take any action, Inspite of this understanding you have deputed your men in Pargana, who are creating trouble there. Please withdraw them atonce. After the settlement of the Giras question other matters relating to the pargana will be taken up and decided.
No. 124.
(पान १
नंबर १४
मेहेरबान दोरतान राजे संस्थान वासदे सलामह
मज तर्फ सरकार कंपनी इंगरेज बाहादुर प्रांत खानदेश सलाम की कपतान मीठा साहेब बहादुर यांज कडून समजले कि तुम्ही पिलाजी देशमुख याजला हरतगत जाहला त्याज पहन तुमची चाकरी मनास आणून सरकार तुम्हावर सरफराज होउन खीलत पाठविली आहे ते कपतान साहेब बहादूर यांचे विद्यमाने पाबत होईल मु। भारीन मया तेन व अलफ
खाना त। ५ माहे जून
No. 124.
One of the Officer of East India Company, in charge of the Affairs of Khandesh, writes from Dhulia to the Raja of Bansda:-It has been learnt from Captain Mckeenth's dispatches that you have helped in the capture of Pilaji Deshmukh and in subsiding the ridf ng. The Company after taking into consideration your services bar granted you a Khilat and forwarded the same for presentation. The

Page #165

एतिहासिक लेख ]
Khilat in question will be bestowed upon you in the presence of Captain Mckenth."
पान
अदालत
सुमे खान देश
No. 126
१२.
मेहेरबान दोस्तान उदेसींग राजे संवस्थाने वासदे दामोहवतहू
अज दील ये खलास लेफ्टीनेट कारनेल आरचीवल्ड राबर्टसन साहेब कान टवर सुभे स्वानदेश सलाम आमी येथील खैर खुसी त । तैथी ८ माहे सपतंबर पावेतो तुम्ही आपली खैर खुषी लिहून दील सोजा करीत जाणे दीगर मजेका मुगरराव वीन देशमुख स। सुरगाणे प्रा। वादी येशवंतराव बीम बाबाजी देशमुख त|| मजकूर या उभयतांचे वतन संधी व संस्थाने संमंधी जीया आहे त्यास त्याची साक्ष तुमचे नावे लिहून दिल्हे आणि देशराज यांनी तुम्हास सवात घालून दिल्हा आहे ते ता:
नंबर १५
१ सरकारांत भेट करून बीडा व सीरपाव वडील पाण्याचा आम्ही येत माहो.
सदरहू तीन कलमाचा सबाल येशवंतराव तुम्हांस लिहीले आहे. त्यास या प्रे॥ उभयतां कळावे ज्यादा काय लिहीणे-
१ संवत्थानाचे अधिकारी आम्ही आहो.
' पूर्वी आमचे वडीलाचे नांचे आपले येथुन संस्थान पे॥ कागद पत्र व मान पान होत गेले.
योजकडे लेहून दिल्दे आहे. त्या प्रमाणे काय जेवाविकमाई त असेल ते पाटवावे
No. 125.
Lt. Colonel Archibald Robertson, the Collecor of Khandesh, writes,on 8th September, to Rawal Udai Singh of Bansda :.

Page #166

[ लाटच मराठी "There is a dispate, between Murir Rao and Y29w210 ?ao of Burgana, for succession to the Gadi. You have been cited as n witness in their dispute, You are, therfore, requested to acquaint me with the true facts of their claims.
No. 128.
पान १
नंबर ३७
श्री.
मेहेरबान दोस्तान राजे उदेसींगजी राजे सल्यान वासदे सलामहू
अजदील एग्वलास कप्तान मकीगस सहेब सरकार कुंपनी आंग्रेज बाहादूर सलाम येथील खैरसला जाणोन तुम्ही श्रापली खुप की हमेशा लेहून दील ताजा करीत असावे दीगर मजमून आम्हांप्स कंपतान ज्यान ग्हींग साहेब बहादुर यांची चकती आली त्यांत लिहीले की कांही सरंजाम सीरपाव राज्य ही करितां पाटविला आहे हे त्यांजला ध वे त्याज वरुन आपणास लिहीले तर आपस महोड मुवमी तिबडून यावे. श्राही इकडून राहोडास येऊ तुमची आमची भेट रहोडास होईल इकडून एक दफेदार व दाहा स्वार आपणा कडे प|ी आहेत हे आपले समागमे राहातील ॥ तेथी १० माहे जून सन १८२० इसवी मु।। क तलगांव त। कलम पण काम आला आहे त्यास जलदी आलेतर बहादर शाहे.
___ सही-इंग्रजी
No. 128.
Captain Mckeeth, an Officer of the East India Ccrpany, writes on 10th June 1820. A. D. from Basalgaon. to Rawal Udai Singh the Raja of Bansda:
"I have been informed by Captain Jcbn that, scre Sirapo has been granted and forwarded for prezentaticn to you. Ycu are, therefore, nequested to corre dcun to Kabad, n hele ore Iafadar and ten Swars are sent for your receptic , 1 hey will attend on you till we meet and the Sirapo' is presented."

Page #167

पैतिहासिक लेख]
No. 127
पान १
नंबर २००
॥ भायम य । १४ संवत १८८१.
श्री गजानन.
राजश्री उदेसीं। राउल गजे संस्थान वांसदे गोसावी यांस:
अखंडीत लक्ष्मी आलं मत र जमान्य म्नो। हरबाजी खंडेराव गम गम विनंती येथील कुशल ता। श्रावण वः। ११ पावेगे म। नवसारी येथे थया स्थीत जाणोन कीये दुशल लिहीत अमावे विशेष तुम्ही पत्र पाठविले ते पावले ज्यान महम्द जम दार वा मजकर यथून लिहला त्याचे उत्तर तुम्ही लिहोले को दादाभाइ रुस्तुमजी तुमचाच कमतीमदार तुमचे अज्ञे खेरीज नाहीं त्यास त्याणे जसे तेथे निपजेल तसे लिहीले ये विसी येथील आज्ञाचे कारण काय असो ये विसों सवीस्तर आम्हीं रोमर साहेव बहादर यांजला हकिगत लिहीली. आहे त्या पेक्षा अधिकोत्तर तुम्हांस लिहावे असे नाहीं साल गु।। बा। गिरासाचे बोली येथून सिमेतास चांदनी मेहता कडे पो। म्हणोन लिहले त्यास उत्तम केले वहुत काय लिहीणे लोभ कीजे हे विनंती.
___No. 127.
— Harbaji Khande Rao writes. on Shravan llth from Nawasari, to Rawal Udai Singh the Raja of Bansda:
"You write in reply to my inquiry about Jan Mahamad's offairs and says that Dadbhai Rustamji is my Kamavisdar and as such he can write anything. Besides - you want to know further me on the subject. In reply I am to inform you that I have already written to John Romer and therefore can not give any information on the subject."
N . 128.
नंबर ६६.
श्री गजानन
राजश्री उदेसींग राजे राउल संस्थान बासदे गोसावी यांस:

Page #168

[बटचे मराठी
भत्खण्डीत लक्ष्मी बालकृत गजमा लो।। मोरो खडेराव गम राम हे विनंती येथील कुशल त।। माघ ४||शु।। पावेतो मु॥ नवसारी येथे यथास्थीत आहे विशेष मोजे तलाडी पे।। तैलाडीकर द.जी पाटील यांनी तीन गाडय' हरभरे मौजे चुनावी प्रे। प्रांतापूर येथून भरुन मौजे मजकूर येथे आणीत होता ते मागन्ति मौजे भीमार || वांसदा येथे गाडे भाले तेव्हा चवकीदार याने जबरदम्तीने गाडे वळकुन वासदास घेऊन गेले तेथे गाडया तीन पे॥ दीड गाडी हरभरे ख ली करून घेतले पाणी दाजी पाटील याचा मुल येदलजी यांस सांगितले की तुम्ही जसे हरभरे खरेदी केले असतील त्या प्रमाणे आम्ही रुपये देऊ त्याजवर येदलजी म॥ आपले गांगस झाला त्याज वर रुपया करितां दोन चार वेला येदलजीभाला परन्तु रुपये दिल्हे नहीं त्यास हे काही चांगले नाहीं स्यार महिने मलालसर झाले पान्तु त्यांचे हालास रुपये आले नाही त्याम रेदी प्रमाण रुपये चावे दाजी पारसी चुनावडीकर यांज पसून हरभरे घेतले आहेत तो पारमी सरले त्या प्रमाणे येदलजीस रुपये पावे अनभान करु नये मरीवाग मान घेऊन रुपये न द्य ये हे नीट नाही. असो भाता पत्र पावतांस रुपये बीम दीक.तः द्यावे. हे वर्तमान आपल्यास माह त नसेल असे वाटते त्यास के किसी चक्कासी होउन थेदलजी मजकुर बाजला रुपये देविले पाहिजेत वलाये बहुत काय लिहीणे नोभ करावा हे विनंती.
No. 128.
Moro Khande Rao writes, on Megh Sukl 4th from Newasari, to Rawal Udai Singh the Raja of Bensda:
Daji Patel of Teladi, having purchased three carts of Gram in village Chundawadi in Antwe Rurpana, was returning home While enroute he was passing through the limits of your village Bhimar He was forcibly detained and led to Bansda with his carte loaded with gram, The Chawkidar after reaching Bansda took one and half cart of gram for kimselfand told Daji Patel that he will par for the same to Yedalfi. There after Yedel went there several times and demanded payment but has not beed paid as yet. Therefore I request you to see that the amount of the gram is paid to Yedali"
No, 120.
पान 1
नबर ११४
नक्कल.
राजभी उमेदसींग संस्थान धरमपूर, गोसावी यांस:--

Page #169

ऐतिहासिक लेख]
अखण्डीत लक्ष्मी आलंकृत गजमान्ये श्नो। बाजीराव रघनाय प्रधान भासीरवाद परी येथील फुशल जाणोन स्वकीये कुशल लिहीत जाणे विशेष राजश्री रायसींग संस्थान वांसदे यांची सापत्न आई ते तुमची कन्या ती वे खर्चा वदल गांव ते नेमूनुक देत असतां दावीला आहे व रायसींग यांचा वाप नारसींग मृत्य पावले ये समई त्याचा सीलेखाना नेला आहे त्यांस ये विसी आज्ञा जाहाली पाहिजे म्हणोन मशान ले कडील कारकूनानी हुजूर विदीत घेने त्याज परुन हे पत्र तुम्हांस सादर केले असे तरी रायसींग पुर्वीच्या सील सील्या प्रमाणे भापते सापत्न आईची खर्चा बद्दल दुसरा गांव देतील त्यांस मोजे मजकूर हा गांव दावीला माहे तो सोडुन देणे व यांचा सीलारपना तुम्ही नेला असेल तो याचा हवालीस देणे जाणीजे छ ५ रविलावल सु। तीसा तीसेन मया व आलफ बहुत काय लिहीणे.
No. 129.
Baji Rao Raghunath, the Fethwa, writee, in win kasathi 199 Arba, to Umedsingh the Raja of Dharampur :
"The step mother of Rawal Rai Singh is your daughter. Though she is well provided still you have taken possession of his village. Besides you took possession of Selakhan at the time of Naha death. The matter being reported to the Hazur. It is ordered that the village should be returned by you. Your daughter will be pro: vided with Ncmnuk of another village by Rai Sidgh. Besides it is dected ikat ycu ekould return the Selakhan to Rai Sirgh."
Fo. 130.
श्रीगजानन.
राश्री देसींग राउल संस्थान दासदे गोसावी यासी:-.
परहीत लक्ष्मी बालंकृत गजमान्य श्॥ हरघाजी संडेराव राम राम विनती बेयान घुशल त॥ आषाढ व नवसारी येथे यथार्थत असो विशेष तुम्ही पत्र पाठविते ते पावले सीलप्त याची घाट उ आमचे गांव पालगमाण इलटुन पाउचाले पासा प्राप्त राहिले बाहेत त्यास व.मा सदार यानी घावयास सारा दिल्हा माहे मनोन बिहे

Page #170

१३.
[ लाटचेमराठी
की याचा बंदोबस्त हावा स्या: सीलपत पुवर यासी ३ भामचे माहाल घल्यासी सुत कोते आहे त्यांत तुमचे माहालांत लुटतील माणि त्याजला सारा आमचे माहाल वाले देतील हे घड णार नाहीं तुम्हांस कोणी गैर बाजधी समजादिल्या वरुन लिहीले आहे असे वाटते त्यास तुम्हास पक्की बातमी असल्यास जेथे धावले अस्तील तेथून स्याज वर तुम्ही आपली स्वारी पाठऊन लाशीक पहन ग्य वे अथवा फाटेल ते करावे आमचे महालवरी कोणी आडवे हूं ऊन सौ.यून घेतल मग तर थाग दिहा हे रेच होईल स्टस तुम्ही आपले पाहून आमचे माहा जास व रयेतस मात्र पाडी मात्र उपद्रव लागु देऊ नये बहुत काय लिहीणे लोभ किजे है विनंती
No. 180.
Harbaji Bhande Rao writes, on Achad Baciya Erd, to Udai Bingh the Raja of Bansda :
"Recieved your letter ard learrt all about the matter dealt with therein. In your letter you write that Silpat Kuar, after loots ing Parargbhan, retired to Antefur, where the is Eheltered by the Kamevikdar. Besides you desire that ecee sort of arrargement phould be made to restrain her. I am to inform you in this cunner tion that there is not an iota cf truth in the allegation ratter you are misled by your informant. However if you think ihat your in. formation is sound and correct you can send your own men and get ter arrested. If my people will work for ter arrest you will bave to pay expenses."
No 131.
वंबर १९:
श्रीगजानन.
• राजश्री उदेसींगजी राउल संस्थान बांसद गोसावी यास:
अखण्डीत लक्ष्मी मालकृत राजन्य इनो।। गोपालगव मैरान सरसुमा प्रति सुरत आठ विसी राम राम विनंती येथील रसता भाषाद शु।। ६ पावेतो मुक्काम नवरूरी येथे यथा. स्थीत भसी विशेष पे। पीसनपूर येथील माहालच्या बोली भासम्या घस्न तुमचे कडील माणसे पेडन नेत्या आणी माहानी बहुत ॥ तुम्हा सीन माणसानी मांडील आहे त्या मुळे सर्व

Page #171

विडासिक देख
११.
माहाल अपार माला म्हणोन बहुत फारे तेथील तलुव धारची पत्रे आले ग्याज परुन तुम्होस हे पत्र लिहीले कसे तरी तुम्ही ५२ पासांच ६॥ उचालीच्या घरुन नेल्या असतील न्या दरोवरत सोडून द्याव्या ये विसी दीमत करू नये कारणकी दिवस प्रवादीचे अशा दिवसांत असा उपद्रव तुम्ही घेला तेव्हां माहालचा बंदोदरत कसा गहिल याज करितां पध पावसांच सोडून याबा तुम्ही गिरा साचे रुपये पावता चालला म्हणोन हे कर्म करविले असेल असे वाटते आसो भान्ही तुम्हास पेशजीच लिहीले होते है ईजा दारा पासोन रुपये तुमचे सालाबाद जे असतील ते उगवून द्यावे असे असता तुम्ही ते न केते आणी गरीबास बाजता है डीक नाही असो साल गु॥ सा १८७६ के फसली ।। ईजारदार येथे झाला आहे त्यास पुन्हा कडील कोणी कासारी शाहाणा माणूस कागल पत्रा सुद्धा येथे पत्र पागतांच ।। पावा कशा कहन देवीतां येईल स्यांज करीता पत्र पावताच कारभारी कोणी जलद पाठवावा भाषी कोटी शेवग्त माधी बाम खाराचे २.बरु सोहन देन कार लांच कारभारी पाटवावा म्हणजे देवजाचा प.शा करून देवावण्यास येईल पत्रोचर पाठवावे. बहूत काय लिहीसे लोभ या हे बिनती.
No. 131
Gopal Reo Mairal, the Sir Suba of Surat Athavisi, writes, on Aliad Sukl 6th from Nawasari, to Rawal Udal Singh the Raja of Bansda :
* Your mon slipped down to Bisanpur and after ravaging the Pargana forcibly carried away some Kolis. Due to their ravages the whole Pargaza is now desolste. You are, therefore, requested to release thone Bolig at once without any delay or excuse. "

Page #172