Buddhiprabha 1963 10 SrNo 48

Author(s): Gunvant Shah
Publisher: Gunvant Shah
Catalog link: https://jainqq.org/explore/522148/1

Page #1

તંત્રી દીરાઃ શાહ
દીપોત્સવી અંક
સંપાદક : ગુણવંત શાહ

Page #2

Valuable words of Shrimad Buddhisagar
Suriswarji for Bharat.
Oh! Bharat give your philosophical knowledge to all the people. Develope truth, energy, fearlessness, unity and pure love in the whole nation. Forget your bodily force in causing injury to anybody Remove enmity, jealousy and dis-union from your people. You are the head of different countries. Live with your power and energy and be a guide to other nations. Oh ! India give up fear of all kinds. Oh! Bharat don't beg self-Government and Independence from anybody. Learn the lives of the Divine persons of your land and act accordingly. Those who want independence are not expected to beg for it, and that could not remain for ever. Be fit by developing your spiritual force. Be loyal and faithful to the nation. Don't cut your own feet. You are the heart of the peace of the whole world. Every nation will become prosperous by your peaceful attitude and they will get light from it in feature the whole world will be benefitto in future from you. Oh! Bharat the whole world will get peace of the Soul from lives of the saints of India who had spiritual power. Oh! people of India, whether you are Hindu or Mohmedens, consider that the Souls of all are the same, and therefore love each other and live unitedly and give your share in bringing Unity of the whole world by giving up all sorts of disputes enmity etc. Nobody has taken with him in future. But it is a pity
people do not understand it. Therefore awake and do not become idle or indifferent under Independence. If you forget the truth, you will lose human life. After death, good deeds or sins will only come with you. Do not leave justice by adopting partirality. Do not make any person unhappy by oppressing him for the sake of self interest. Do not lose human life which is very valuable. Be devoted to God by purifying the Soul by truth justice and humanity. Keep high ideals and keep your heart pure. Do not allow evil thoughts (Setan) to enter your heart even for moment. Purify your Soul so long as it is living in the body. Purify your caste, community, country and authority and do not make breach of trust. Keep your mind pure. Do not use your post for making other countries dependent upon you. Help the cause of Independence and Freedom in all the other nations. Use your authority with pure heart. Do not lose your name and fame in this short life. Serve everybody. Do all that you can for the good of others. Keep your mind concentrated in God without
Continude on cover page 3)

Page #3

Live . * 550 પોતાના
----
-
અશોક |2**
eg અને વેવેટર,
ફેશન-ડી પારીસ !
કિંસ વેલ્વેટ કી
પવિનિ કામિનિ અશોક બ્યુટી સાટીન બ્રોકેડ ટાફેટા લાઈનીંગ પેસ્ટ્રી
*
*
*
==
=
:
:::
'* ૧૮
સેલીંગ એજન્ટસ મેસર્સ વી.ચત્રભૂજ એડવુંપડી પ્રાઈવેટલMટિક - કૃષ્ણચોડ. એમ.જે.માર્કેટ, મુંબઇ-૨. * ફન એક્સિ-૪૦ મીલ્ય - ૭૦ – મારક

Page #4

શુભેચ્છાઓ.
ધર્મલાભ, પૂજ્ય શ્રીમદ્ બુદ્ધિસાગર સુરિશ્વરજી મ. સાહેબે તેમના જીવનકાળ દરમિયાન વિશ્વના તમામ માનને ઉપયોગી થાય તેમજ તેમના જીવનને ઊંચતા ભણી લઈ જાય તેવા અનેક ગ્રંથ લખ્યાં છે.
તેમના જીવન અને કવનને “બુદ્ધિપ્રભા વફાદાર રહીને શાસનસેવા કરતું રહે અને તે માટે શાસન દેવતાઓ તમને સહાય કરે એ જ મંગલ ભાવના,
લી. ઋદ્ધિસાગરના ધર્મલાભ પૂજ્ય ગુરુદેવ શ્રીમદ્ બુદ્ધિસાગરસૂરીશ્વરજીના જીવન અને કવનને નિકાપૂર્વક વળગી રહી તમે બુદ્ધિપ્રભાનું સંચાલન કરે અને શાસનની સેવા કરતા રહે એ જ શુભ ભાવના.
---કીર્તિસાગરસૂરિના ધર્મલાભ. ધર્મલાભ, તમોએ ઉપાડેલ શાસનની અભિવૃદ્ધિનું કામ મંગળમય નિવડે અને શાસનદેવ તમારા સેવાના કાર્યમાં સહાયભૂત અને માર્ગદર્શક બની રહે એવા અંતઃકરણ પૂર્વકના આશિર્વાદ છે.
૫. પૂર્ણાનંદસૂરિ તથા પં, હકારવિજયજી (બેંગલોર) ધર્મ ધ્યાનમાં ઉદ્યમ રાખશે. સેવાના ક્ષેત્રમાં આગળ વધે.
મા, વિકાસચંદ્રસૂરિ (સાદડી) ધર્મ લાભ, ધર્મ ધ્યાનમાં ઉજમાળ રહેશે અને સ્વ-પર આત્મકલ્યાણનો ધ્યેય સતત જાગ્રત રાખશે. –પં. વર્ધમાનવિજય સુવાડાશિનેર)
આજકાલના વૈજ્ઞાનિક, જડ, ભૌતિક, યાંત્રિકાદિવાદના ઝેરી જમાનામાં દિન પ્રતિદિન સત્ય, ધર્મ પ્રત્યેની શ્રદ્ધા, આદર પ્રેમ, બહુમાન ઉપાસનાદિ ઘટતું જતું જણાય છે. તેવા સમયે તે તેનું રક્ષણ કરવું એ એક મહાન કાર્ય ગણાય. બુદ્ધિપ્રભા' માસિક દ્વારા આ સંસ્કૃતિનું રક્ષણ કરતું અમર રહે તેવી શુભેચ્છા.
–માનતુંગ વિજયજી મ. (સેવક) વગડીયા. ધર્મ લાભ, તમારી સેવાભાવની ધગશને જઈ તેની અનુમોદના શાસનનું સુંદર કામ કરી-જુઓ લખી ભાવિ પ્રજાને લેખો વાંચી સુસંસ્કાર પડે તેવું પ્રકાશન કરશો,
મુનિશ્રી નરેતમવિજયજી (પેટલાદ) દીપેસવી અંક
--
-...
--

Page #5

બુદ્ધિમભાના વાંચીને અમારા નથલ વરસના સા લ મુ મા ૨ કે 案
કે આગ-જિંદગી અને અકસ્માતના વિમા માટે મળેા યા લખા બી. એચ. વારા (ધારાજીવાળા) ડૅવલપમેન્ટ ઓફિસર
લાઈફ એનસ્યુરન્સ ફોર્પોરેશન એટ્ ઈન્ડીયા, પ્રાચ નં. ૯૮૫ હેમંત મેન્શન પેાલીસચેકી સામે, ધેડ બ'દરાડ, ખેરીવલી : મુંબઈ ૬૬.
ઉધોગોની સેવામાં.
મણીયાર
ટ્રેઈલર
બે તથા ચાર વ્હીલમાં -
(વાર હ ર
મણીયાર એન્ડ કાં.
ZHŻHYR ERHAN (LESZ, HHENUE.
ટે.નં ૫૧૬૮૨ - ગ્રામઃ મણીયારકો
સરળ
સુશોભિત
ટ કા ઉ
રાઇટશાર્પ
દીપાત્સવી અંક
****
પલક્સ
ફેકટરી: પ્રભાત ઉધોગ નગર પ્લોટ નં. ૧, જોગેશ્વરી, મુંબઇ - ડીસ્ટ્રીબ્યુટર્સઃ રાજેન્દ્ર ખાર એન્ડ કુ ં, ૧૩૬, અવદુરહેમાન સ્ટ્રીટ; મુંબાઇ

Page #6

બુદ્ધિપ્રભા (તા. ૧૦-૧૦બુદ્ધિપ્રભા' માસિકના તંત્રી બની તમે શાસનસેવા બજાવી રહ્યાં છો. તમને સેવાની ધગશ છે. જ્યાં ક્ષેત્ર મળે ત્યાં સેવા કરતા રહે.
| મુનિશ્રી અશોકવિજયજી (બાલાપુર) આ યુગ પ્રચારનો છે. જેનધર્મના સાહિત્યને જેટલું વધારે પ્રચાર થશે તેટલે જૈનધર્મ ફેલાશે. અને “અહિંસા” નો પયગામ વિશ્વભરમાં ગુંજતો થશે. તમે બુદ્ધિપ્રભા દ્વારા “જીવો અને જીવવા દો” ને ભગવાન મહાવીરનો સંદેશ પહોંચ કરો એજ શુભેચ્છા.
અભયરાજ બલદેટા, પ્રમુખ. જૈન છે. કેન્ફરન્સ.
શ્રીમતી વાસંતીબેન બલદેટા, કામ કરો, આગળ વધે, સમાજરૂપી દીપકમાં કાર્યરૂપી ઘી રેડતાં રહે, સફળતાની જ્યોત ઝગમગતી જ રહેશે. હારતા નહિ, થાકતાં નહિ. કસોટીએ ચઢીને પણ આગળ વધે. યોગનિષ્ઠ આ. શ્રી બુદ્ધિસાગરજીને તમારા પર હાથ રહેશે. અને તમે સત્ય, પ્રમાણિકતા અને ધર્મને વળગી રહેશે તે આગળ સફળતાને સફળતાજ છે.
પિપટલાલ રામચંદ (પુના) બુદ્ધિપ્રભા માસિક સફળતાથી ચલાવો અને યોગનિષ્ટ આચાર્યશ્રી બુદ્ધિનાગરજીના સાહિત્યને વિશ્વભરમાં પ્રચાર કરે તેવી શુભેચ્છા.
ચંદુલાલ નગીનદાસ (મુંબઇ) ભાખરીયા બ્રધર્સ. ખૂબ ખૂબ પ્રગતિ કરે તેમ ઇચ્છીએ છીએ.
છબીલદાસ પંડિત (ખંભાત) બુદ્ધિપ્રભા' માસિકનું સંચાલન તમે નિષ્ઠાપૂર્વક સંભાળશે. તમારા ગ્ય તમને ક્ષેત્ર મળેલ છે. તેમાં વિકાસ સાધે. શાંતીભાઈ જગાભાઈ, મંત્ર
શાંતીચંદ્ર સેવાસમાજ, અમદાવાદ. જય જિનેન્દ્ર સાથે જણાવવાનું કે આપે “બુદ્ધિપ્રભાનું સંચાલન સ્વીકારી મોટું ધેય બતાવ્યું છે. બુદ્ધિપ્રભા” ના જુના અંકમાંથી એકાદ અંક મારા જોવામાં આવ્યો છે. પરમ પૂજ્ય ગુરૂ મહારાજ આચાર્ય બુદ્ધિસાગરજીના કેટલાક પંથે મને વાંચવા મળેલ છે. મારા ઉપર તેમની અસર થઈ જ છે. આપના
– તપાસવી અંક

Page #7

FOR
PAPER & BOARDS
Grams Oremines.
Contact
PHONE: 323878 FACTERY: 63612
Champaklal alawani & co.
PAPER, BOARDS, METALS & MINERALS
LALWANI HOUSE
f31, Mirza St. BOMBAY - 3.
xxxx

Page #8

બુદ્ધિપ્રભા
[ તા. ૧૯-૧૦-૧૯૬૩
સંચાલનમાં માસિક સમૃદ્ધ અને વાચનીય પણ નિવડશે એવી મારી ખાત્રી છે પત્ર સંચાલનનો તમને સારો અનુભવ થયેલ હોવાથી માસિક કાદરને પાત્ર બનશે એવી અમને સકારણ આશા છે.
સાહિત્યચંદ્ર બાલચંદ હીરાચંદ (માલેગામ)
બુદ્ધિપ્રભા' માસિકના સંપાદન અને પ્રકાશનમાં તમને જરૂર સફળતા મળશે જ કારણકે તમે નિષ્ઠાવાન ખંતીલા કાર્યકર છે.
મોતીલાલ વીરચંદ (માલેગામ) સહમંત્રી, જેન બને. કેન્ફરન્સ. તમારા તરફથી માસિક પ્રગટ થનાર છે તે જાણી આનંદ થયો. આ લાઇનનો તમારો સારો અનુભવ છે. તમે ખંતીલા, સાહસિક, પ્રમાણિક અને સમાજ સેવાના ઈચ્છુક હોવાથી આ કાર્ય સફળ થશે તેની ખાત્રી છે. જૈન સમાજની ઉત્કૃષ્ટ સેવાની ભાવના છે તે તમારી સિદ્ધ થાય તે માટે શાસનદેવને પ્રાર્થના. તમારા પત્રની ફતેહ ઈચ્છું છું.
સવાઈલાલ કેશવલાલ (કલકત્તા) બુદ્ધિપ્રભા નવું રૂપ ધારણ કરે છે તે જાણી આનંદ. આ૫ના સંપાદિત માસિકમાં કાયમ નવું વાંચન આવતું રહે તેવી ઈચ્છા રાખી આપનું માસિક ઉત્તરોત્તર વિકાસ પામે એજ અભ્યર્થના. રમેશ શાહ (સીકંદબાદ) બુદ્ધિપ્રભા માસિકનું સંચાલન તમે સ્વીકારેલ છે તે જાણીને આનંદ.
મૂળચંદ કસનદાસ કાપડિયા (સુરત) તમારે આત્મા તે પત્રકારનો જ કાર્યમાં સફળતા ઇચ્છું છું.
બાબુભાઈ કાપડિયા (અમદાવાદ) મને જાણીને ઘણો જ આનંદ થયો છે કે બુદ્ધિપ્રભા' માસિકના સંચાલનની જવાબદારી તમે લીધેલ છે. હું હાર્દિક શુભેચ્છા આપું છું કે તમને સફળતા મળે તમે યશસ્વી બનો. અને આ પત્ર દ્વારા શાસનની સેવા કરે.
પ્રતાપમલજી શેઠિયા (મુંબઈ) દીપિન્સવી અંક – ––

Page #9

વાંચેાઃ વચાવા અને વસાવા.
આચાર્ય શ્રી વિજયેન્દ્રસૂરિજીની સિદ્ધ હસ્ત કલમે લખાયેલા અનન્ય ગ્રંથો :
-TH
૧. Reniiniscences of Vijay Dharma Suri ૨. Letters to Vigay-o-ndra Suri
( વિશ્વ વિખ્યાત ૩૫ વિદ્વાનેને પત્ર સમુચ્ચય )
૩. વૈશાલી
૪, વીર-વિહાર મીમાંસ ૫. હસ્તિનાપુર
૬. જગત અને જૈન દર્શન
૭. તીર્થંકર મહાવીર ભાગ ૧-૨,
૮. ગુરુગુણ રત્નાકર (સંપાદન) ૯. શાંતિનાથ ચરિત્ર
૧૦. વૈશાલી
૧૧. વીર-વિહાર મીમાંસા
૧૨. અરશેંકના શીલાલેખા ઉપર દષ્ટિપાત ૧૩. પ્રાચીન ભારત વનું સિંહાવલાકન ૧૪. મહાક્ષત્રપ રાજા ૧૫. મથુરાના સિંહધ્વજ ૧૬, જગત અને જૈન દર્શન
દામા
આજેજ તમારા ઓર્ડર નોંધાવા— યશાધમ મંદિર,
૧૬૬, મર્ઝબાન રેડ, અંધેરી, મુબઈ-૫૮
chr
WITH THE BEST COMPLIMENTS
To
English
& & &
58
* BUDHI PRABHA
From :~~~
M/s. . P. S0S & 60.
28991, Nagdevi Street,
8 K. K. Mansion - BOMBAY 3. 3. 7 એ હૈય
હિંદી
સ ંસ્કૃત
ગુજરાતી
..
*
,,
33

Page #10

૮]
બુદ્ધિપ્રભા (તા. ૧૦-૧૦-૧૯૬૩ યોગનિક આ. શ્રી બુદ્ધિસાગર મહારાજના પ્રચાર્ગે ચાલતાં “બુદ્ધિપ્રભા ને વધુ વેગવંતુ બનાવે. નવા મંત્રીઓ ઉત્સાહ હેવાથી તેના સંચાલન કાર્યની શુભેછા ઈચ્છું છું. હિંમતલાલ, શાંતીલાલ ઓધવજીની કુ.
બુદ્ધિપ્રભા' માસિકમાં ધાર્મિક અને સામાજિક લેખે પ્રગટ કરી ઉચ્ચ પ્રકારનું સાહિત્ય છાપી ઉગતી પેઢીને જૈન સંસ્કારને વારસ મળતો રહે તેવી મુભેચ્છા.
ચંપકલાલ લલવાણી
–રંભાબેન ધલવાણી (વડાલા) આપ શ્રી બુદ્ધિપ્રણા માસિકના તંત્રી બન્યા છે તે જાણી આનંદ. આપનું જીવન સેવામય, સુખમય, કલ્યાણમય બને એવી શુભેચ્છા.
જીવશજ કરમશી શાહ (ચાલીતાણ)
માનદ્ મંત્રીગૌરક્ષા સંરથા, જેને ધર્મને સત્યના પંથે રહેવાનું છે તે ખ્યાલમાં રાખી પત્રનું સંપાદન કરશે. જનતાને તમારા પ્રત્યે વિશ્વાસ રહે એવું લખાણ ભલે ટુંકે હેય પણ સત્યનું ભાન થાય તેવું છાપશે. બુદ્ધિપ્રભાને વધારે ફેલાવો થાય, એજ શુભેચ્છા.
જયંત પી. શાહ ( કલકત્તા) બુદ્ધિપ્રભા' માસિકની જવાબદારી તમેએ લીધેલ છે તે બદલ ધન્યવાદ. આશા છે કે બુદ્ધિમા' ની પ્રગતિ વિકાસ અને ખ્યાતિ ખુબ વિશાળ થશે.
રજનીકાંત શાહ (મુંબઈ)
- અ રીપોત્સવી અંક -

Page #11

[[દ્ધિપ્રમ||
કાર્યાલય : વર્ષ ૪ થું સળંગ અંક ૪૮ ઓકટોબ૨ ૧૯૬૩C/o ધનેશ એન્ડ કાં. કિંમત રૂા. | દોત્સવી અંક ૧૯૨૧ પિકેટ કેસોને
- મુંબઈ ૨. . વિશ્વ જ્યોતિધરાવે છે વર્ધમાન એ તે રાજદરબારી કુલ હતું. સિદ્ધાર્થ રાજવીનું એ બીજુ સંતાન હતું. મા ત્રિશલાનું એ લાડલું ગુલાબ હતું.
- નાની વયે સંસાર માંડે. યુવાન વયે સંસારને સલામ ભરી ઘેર તપશ્ચર્યા કરી વન વન એ ભમ્યો. ગામડે ગામડું ખૂદયા. જે સિદ્ધિ માટે એણે યાતનાઓ સિલી, ઉપસર્ગો સહ્માં, અવહેલના વધાવી એ કેવળજ્ઞાન એણે મેળવ્યું.
પહેલું પ્રવચન (Spccch) કર્યું નિષ્ફળ ગયું. ન કોઈએ દીક્ષા લીધી. ન કોઈએ વ્રત લીધું છતાંય એ નિરાશ ન થયો. પિતાનું જીવનકાર્ય એણે ચાલું જ રાખ્યું.
અંતે ધણુ ભકતે થયા. શિષ્યો થયા. સંધની સ્થાપના કરી, હિંસાને વિરોધ કર્યો. જીવમાત્રની એકતાની સ્થાપના કરી. અનેકાંતવાદની નવી ફિલસુફી સમજાવી.
એ જનમ્યો, જી ને જગતને અમર ભેટ ધરતે ગોઃ —છો ને જીવવા દે
અહિંસાના અમરગાયક, સત્યના મહાન સંશોધક, માનવતાના મહાન પૂજારી, સકલ છવ જગતની એકતાના પ્રથમ ઉદ્ઘોષક, સ્ત્રી સ્વાતંત્ર્યના પહેલા ને એક માત્ર જયઘોષક.
પરમ પ્રભુ ભગવાન મહાવીરને શત કોટી કોટી વંદન.

Page #12

૧૦]
બુદ્ધિપ્રભા
(તા. ૧-૧૦-૩
આ પૃથ્વી અને પિતા વસુભૂતિને એ પુત્ર. ઈન્દ્રભૂતિ એનું નામ. મગધના ગોખર ગામમાં એ જનમ્યાં બ્રાહ્મણ એનું કુળ.
પિતાના સંસ્કારે એ ખૂબ ભણ્યા પ્રકાંડ પંડિત થયા. પરંતુ એ બધું બો છતાંય એને જીવ અને આત્માનો ઉકેલ ન જડે.
ભગવાન મહાવીરે એને ઉકેલ આપે. અને ઇન્દ્રભૂતિ ભગવાનનો શિષ્ય બની ગયે.
એ જેને દીક્ષા આપે તેને કેળવજ્ઞાન થતું. પણ કેવળી ન બની શકયા. કારણ મહાવીરને એ દેહરાગી હતા.
ર વરસ સુધી ભગવાન સાથે રહ્યાં. અનેકને મોક્ષપગે વાળ્યાં ને ૯૨ વરસની ઉંમરે પોતે પણ મેક્ષે સીધાથી છાયાં.
ભગવાન મહાવીરના પ્રથમ ગણધર શ્રી ગૌતમરવામિના કેવળજ્ઞાન દિને અમારી લાખ લાખ વંદન.
એ જ ધરતીની ધૂળ હતી. ત્યાં એ રમ્યાં હતાં. જ્યાંની શેરીઓમાં એ મેટા થયાં હતાં.
મહુવા એમનું જન્મસ્થાન.
અને વાહરે કુદરત! માદરે વતને સાદ કર્યો. માભોમને આંગણે એ આવ્યા. મંગલ મૃત્યુએ તેમને કુલમાળ પહેરાવી.
અને જે ગલીઓમાં એ ઈનાય ખાસ દેર્યા વિના ખેલ્યાં હતાં એ જ અલીબામાં લોકોની વંદના ઝીલતા, લેનો અર્થ ઝીલતાં, લોકોની ભાવભીની “અંજલિ' સાંભળતાં એ સદાય માટે ચાલ્યાં ગયાં !
એ જ દિવસ જનમ્યાં. એ જ દિવસે જીવનને છેલ્લું મળી લીધું.
નાની જ વયે સંસાર છે. તીર્થકરના જીવનને યાદ આપે જતી તેવો પ્રતિક મૂર્તિઓના કાર્યમાં લાગી ગયાં. કંઇક મંદિરના જીર્ણોદ્ધાર કરાવ્યા, કંઈકે મંદિરે નવા ઊભા કર્યા. કબગિરિ તે તેમનું અમર સ્મારક છે. ત્યાં એક દેવનગરી જ ઊભી કરી દીધી.
સંત અને શિલ્પ સ્થાપક, શાસન સમ્રાટ પૂ. આચાર્ય દેવેશ શ્રી વિજયનેમિસૂરીશ્વરજી મહારાજ સાહેબને તેમની સંવત્સરીએ અમારી ભાવભીની વંદના.
––– હીપત્સવી અંક --

Page #13

* નવલ વષઁના સાલ મુબારક
OVE
નથી એના અભરખા કરતા, છે એનુ અભિમાન નથી માંગતા તા એ નવલ વરસે નથી અને છે થી વિરકત અનાશક્તિ માગું છું. વહેવારને ધર્મ બનાવા. પશુ ધર્મને વ્યવહાર તા નહિ જ નિ. લશ્કરી હાથેએ મા ધરતીને લાલ કાન એઢાડયું છે. જ્યારે સૂકા
હાડપીંજર ખેડૂતાના હાથાએ તે તેને લીલુડી સાડીજ એઢાડી છે. વરસીને નામશેષ થઇ ગએલી વાદળીને આ જગન સંદેશ છે. વળતરની આશાએ નહિં, એક ભાવનાથી તમારા જીવનનુ સુંદેનુંદ નીચેવીને આપી દે. અને નક્કી માનને તમારૂં એ સમ હ્યુ કર્દિ મિથ્યા નહિ જાય.
ડનારાને તે બે મિનિટનું આશ્વાસન જ મળે છે. હસનારાને તા તા વન આખાની મેાખત,
સમર્પણુ એ તે પ્રેમની સુવર્ણ કલગી છે.
નારી જે રાષ્ટ્રની બજારમાં બેસે છે તે રાષ્ટ્રની સંસ્કૃતિ ભલે ઉજળી હાય પણ તે ફલતિ છે.
સાહસિકતા એ તે સિદ્ધિની જનેતા છે.
લગન એ વાસનાને પરવાના નથી; સંયમની એ તે શરત છે. સુરઝાયેલુ કુલ કહી રહ્યું હતું. એ રૂપધેલા ! મેાં શું મત્રકાર્ડ છે? મે સૌન્દર્યું ખાયું છે. પણ સુવાસ નહિ.'
આજ એ નાજુક હાડકાનું કાંઈ જીવન મડુ નથી; સ્ત્રીનુ ઊર્મિનુ અને પુરુષની ભાવનાનુ એતા રસાયણુ છે. ૨૨ રૂપમાં ભભક છે જ્યારે સાંન્ડમાં સિ ારનારી ઠંડ ફેલાની આ શરત છેઃ “જિંદગીને હાડમાં મૂકા કલા તમારી જ છે.
r
<3
ગુણવત શહ
બસ પછી

Page #14

સુજ્ઞ વાંચક,
આપતું આ નવલ વરસ-શરદ પૂર્ણિમાની નિળ તે નિય ચાંદની જેવું; વસત ઋતુમાં ખીલેલા ફૂલ જેવુ સ'ગીત ગાતું બની રહે એ જ નૂતન વરસની આપ સૌને શુભેચ્છા.
જેઓએ મારા કાર્યને સફળતા ઇચ્ની છે, જા × ખ. ાપી છે તેમજ ગ્રાહક સભ્ય તરીકે જેઓએ અને ઉમળકાભર્યા સાથ આપ્યા છે તે સૌના હું આભાર માનુ છું. —ઈંદીરા શાહુ ત
સ‘પાદકીય
વહાલા, વાંચકા ! તમે આ દીવાળી અંકમાં જોઈ શકશે કે બુદ્ધિપ્રભાની ચાલુ રફતાર કરતાં, ઘણા જ ધરખમ ફેરફાર તેમાં થવા પામેલ છે. તેનું કદ નાનું થવા પામેલ છે. વૈવિધ્ય સભર લેખા–વાર્તાઓ, હિંદી-ગુજરાતી તેમ જ અંગ્રેજી ભાષામાં આપવામાં આવ્યાં છે. વહીવટી નામે પણ નવા દાખલ ચવા પામ્યાં છે. આ બધું નવું ને નવતર ખેતાં ને વિચારતાં વાંચકાના દિલમાં અનેક પ્રશ્નો ઊભા થાય એ રવભાવિક છે.
પડી છે. મજુરીના
પુત્રને એ બધાની હવેથી રૂપિયા પાંચ
તેને ખુલાસા કરતાં જણાવવાનું કે ‘બુદ્ધિપ્રભા’ ના વધુ વિકાસ થાય અને તેના તેવા ઉમદા હેતુથી આ બધા પરિવર્તન કરવામાં આવ્યાં છે. માંઘવારીની ભીંસના દર્દ થી કાણુ અજાણ્યુ છે? દરેક ચીજ-વસ્તુને માંઘવારીની નાગચૂડે તેને કારમા ભરડા લીધેા છે. ન્યુઝ પ્રીન્ટ ઝાઝે ભાગે પરદેશને આવતે હેવાથી એ ભરડાની અસર તેના પર પણ ભાવા પણ ખેહદ વધી ગયાં છે. આથી સ્વભાવિક રીતે જ અસર પહોંચે અને આથી જ અમે મુદ્રિપ્રભાનુ લવાજમ રાખ્યુ છે. પરંતુ અમે માત્ર લવાજમ વધારીને જ એ ભીંસને હળવી કરવાન પ્રયાસ નથી કર્યાં. અમે એ સાથે વાંચકને તેના લવાજમને પુરતું વળતર મળી રહે તે માટે પાનાની સંખ્યા પણ વધારી છે. અને હાલ અમારી એ ભાવના છે કે વરસ દર્શમયાન એછામાં ઓછું હજાર પાનાનુ` સમૃદ્ઘ સાહિત્ય આપવું. અમારી એ રીતે તેમ રહેશે કે વાચકને તેમના લવાજમ પૂરતુ રળતર મળી રહે. આથી અમે આશા રાખીએ છીએ કે વાચકે ને લવાજમ વધારા માટે અસ તાજ નિહ રહે.

Page #15

તા. ૧૦-૧૦-૧૯૬૩] બુદ્ધિપ્રભા
[૧૩ અને વધુ તે અમારે આ દીવાળી અંક જ અપને સૌ પ્રશ્નના જવાબ આપશે. વાચકોની જ્ઞાન જિજ્ઞાસા અને સાહિત્ય ભૂખને ધ્યાનમાં લઈને અમે જાગૃત પ્રયત્ન કર્યો છે. અને ભગવાન મહાવીરના જીવનને લગતી જેટલી માહિતી મળી શકે અને સામાયિકમાં જેટલી સમાવેશ થઈ શકે તે રીતે અમે એ બધી સત્તાવાર વિગતો આપી છે. અમારે દરેક અંક તે રીતે સમૃદ્ધ રહેશે જેની વાચકે ખાત્રી રાખે.
પત્રકારિત્વના ક્ષેત્રમાં આમ અમારો ઘણું ઘણું વન સંબંધ છે. પરંતુ તેના રંગમંચ પરથી આ અમારું પ્રથમ પ્રકાશન છે. આ જાતનું જવાબદારી ભર્યું કાર્ય કરવાની અમને જે તક આપવામાં આવી છે તે માટે અમે પૂજ્ય આચાર્ય ભગવંત શ્રીમદ્ કીતિસાગરસૂરીશ્વરજી મ. સા. તેમ જ પૂજ્ય ગુરુ મહારાજશ્રી દુર્લભસાગરજી મ. સાહેબના ઘણું જ ઋણિ છીએ. મુંબઈ જેવા વિશાળ ક્ષેત્રમાંથી “બુદ્ધિપ્રભા નું પ્રકાશન થાય અને તેને સમગ્ર વહીવટ મુંબઇથી જ થાય એવી અમોએ તેઓશ્રીને વિનંતી કરેલી. અને તેઓશ્રીએ, ચાર વરસના અનુભવ પરથી, ખૂબ વિચાર મનમંથન બાદ, અમોને તે કાર્ય અમારી સંપૂર્ણ જવાબદારી ઉપર સંભાળી લેવાની અનુમતિ આપી અને આશીર્વાદ પણું “બુદ્ધિપ્રભા'ના નિવૃત્ત તંત્રી શ્રી છબીલદાસ કેસરીચંદ પંડીત તેમ જ શ્રી ભદ્રીકલાલ જીવાભાઈ કાપડીયાએ જે ઉદારતા અને પ્રેમથી તેમના સ્થાને અમને આ કાર્ય કરવાની તે ઉજમાળી તક આપી છે તે માટે તેઓના પણ અમે આભારી છીએ.
અને આ પ્રસંગે મારે નમ્ર ને ગૌરવપણે કહેવું જોઈએ કે જે સંપાદક તરીકેની જવાબદારીને જોખમ ભરેલી જગાએથી કામ કરતો થયો છું તેને સઘળો યશ મારા પૂજ્ય ગુર–વડિલ એવા બેવડા સંબંધથી સંકળાયેલા શ્રી પંડિત છબીલદાસ કેસરીચંદ સંઘવીને ફાળે જાય છે. “બુદ્ધિપ્રભા” ના તેમના વહીવટ દરમિયાન તેઓશ્રીએ મારા અનેક લખાણને પ્રગટ કર્યા છે. સંસ્કાર્યા છે ને યોગ્ય માર્ગદર્શન પણ આપ્યું છે. તે સિવાય પણ તેઓશ્રીએ મારી કલમને ઘણું પ્રસંગો ટકારી છે. સંસ્કારી છે અને જાગૃત રાખી છે. ગુરૂ કરતાં શિષ્ય સવાયા બને એ આશીર્વાદ આપી જ્યારે તેઓશ્રીએ આ સંપાદકીય કાર્ય મને સુપ્રત કર્યું છે ત્યારે હું માત્ર આટલું જ કહીશ --
આપના તેમ જ પૂજ્ય આચાર્ય ભગવંત શ્રીમદ્ કીર્તિસાગરસૂરીશ્વરજીના આશીથી હું શાસન સેવાનું કાર્ય નર્ભિયપણે ને નિષ્પક્ષ રીતે કરતે રહું એ જ મારી નિત્યની પ્રાર્થના છે.
- દીપોત્સવી અંક

Page #16

ચરમ તિર્થંકર
ભગવાન મહાવીરની
જીવન ઝલક
એક ઉડતી નજરે........
[પ્રભુ મહાવીરના જીવનની તમામ ઘટનાઓને આવરી લેતાં, પ્રસંગાને ઉડતી નજરે વાતા અમે એક નમ્ર પ્રયાસ કર્યા છે. આ તમામ ને અમે પૂ. આ. મ. શ્રો વિજયેન્દ્રસૂરિ ચિત; તીર મહાવીરના બે પ્રથામાંથી સાાન કરીતે લીધી છે. ~સ ]
દીક્ષા લેતાં અગાઉ તેમણે ૩ અબજ ૮૮ કરોડ ને ૮૦ લાખ સેનાના સીક્કાઓનુ દાન કર્યું હતું.
X
દીક્ષા લીધા પછીતુ પ્રથમ ચાતુર્માંસ અસ્થિક ગ્રામમાં કર્યું હતું,
X
તેમના ઉપસર્ગાને ત્રણ ભાગમાં વહેંચી નાંખીએ તે તેમને જધન્ય, મધ્યમ અને ઉત્કૃષ્ટ ઉપસર્ગ સહન કર્યાં હતાં જેમાં.
અન્ય ઉપસર્ગામાં સૌથી તતંત્ર ઉપસર્ગ ફટપૂતના નામની વ્યંતર દેવીએ કર્યાં હતા. શીયાળાની કડકડતી ઠંડીમાં તેણે પેાતાના એટલા વધુ ઠંડુ પાડ્યું. છાંટયુ હતુ ને તેને વીંઝા વીંઝયા હતા.
મધ્યમ ઉપસર્ગમાં સૌથી તીત્ર ઉપસર્ગ સમ નામના ટેલે કર્યા હતા. તેને એક જ રાતમાં વીસ પ્રારથી ભગવાનને હેરાન કર્યાં હતાં. જેમાં તેમણે કાળચક્ર છેડીને તે ઉંદ જ વાળી હતી. એથી ભગવાન જનીનમાં અધાં દટાય ગયા હતા.
ઉત્કૃષ્ટ ‘ઉપસર્ગોમાં સૌચી તીવ્રમાં તીત્ર ઉપસર્ગ ગેટવાળે કર્યાં હતા. ભગ વાર્નના કાનમાં તીણી તે લાંબી, કાનના કાા જેટલી જાડી એવી મૂળ ભાંકી દીધી હતી. જે નીકળતાં ભગવાને હ્રદર્યાવદારક એવી ચીસ પાડી હતી,
X
નીષાાવી અડ

Page #17

WITH BEST
MPLIMENTS
PRAKASH PAPER COMPANY
K. K. Mansion, 289-91. Nagdevi Street, BOMBAY-3. |
PHONE : 326779. = Dealers in Paper & Boards Specialists in all kinds of writing and Printing Papers of Makes of Gopal, West Coast, Rohtas,
J. K. Mills etc, etc.
HEIJNDERFO:16/
1
R
ITI
YIMI[BIN
MIEHEHEHUR NEMEMBAHEHHIKO CHAKEHURATAD WITH BEST COMPLIMENTS
To “ BUDHI PRABHA " Bharat Photo Stores
Cola Lane, off Jiwaji Lane, Dr. Dadabhai Navroji Road, Fort-BOMBAY 1. KIKITUMISTERAH & BALTIKULTETEN DIE BADAU AC ALERTALERKULELE PER A RACinema glupp
દીપાવલીના અભિનંદન
હાઇડ્રેલીક અસરથી બનાવેલ હિન્દ ફલોરીંગ હાઈસ જ આમહ રહે. છે જે સુંદર અને ટકાઉપણું માટે પ્રખ્યાત છે. આર. સી. સી.મ્યુનિસિપાલિટી, ૫. ડબલ્યુ. ડિ., રે, મીલો તેમજ કલબેર્ડને લગતી દરેક વસ્તુ ઓર્ડથી બનાવી આપીશું, હિન્દુસ્તાન સીમન્ટ પાઈપ એન્ડ કોન્કિટ કન્સ્ટ્રકશન કુાં,
- ઓફિસ ઓચ્છવલાલ ગોરધનદાસ શાહ,
ઇબા, સેનેટરી, વિ અને પાઈપ ફીટીંગના વેપારી, ગ્રામ : ઉત્સવ) ખાડીયા, ચાર રસ્તા, એમદાવાદ ટે. નં. પ ૨૯૨ કરી : સુઝફાર્મ રોડ, કેલીકોમીલ પાસે, અમદાવાદ ટે. નં. ૫૧૬૬
સીમેન્ટ કોન્કીટ કામની અમારી કી સર્વિસને લાભ લો.

Page #18

૧૬]
બુદ્ધિપ્રભા ( તા. ૧૦-૧૦-૧૯૬૩ ભગવાનને છદ્મસ્થ અવસ્થામાં એક રાજવીએ સાન ૧ખત કાંસીએ લટકાવ્યાં હતાં.
ગોવાળે જે ઉપસર્ગની શરૂઆત કરી હતી. અને વાળથી જ તેમના ઉપસર્ગોનો અંત આવ્યો હતે. .
વૈશાખ સુદ દસમના રવિવારે વિજય મુહૂર્તમાં તેમને કેવળજ્ઞાન અને કેવળદર્શન થયું હતું.
તેમણે જે પહેલી દેશના (Speech) આપી તે નિફળ ગઈ હતી. તેના દાઈના પર અસર ન પડી. .
ચંદના એ તેમની પ્રથમ સાધ્વી હતી. ઇન્દ્રભૂતિ એ તેમના પ્રથમ શિષ્ય અને ગણધર હતા.
તેમના મુખ્ય દસ શ્રાવકેના નામ આ પ્રમાણે છે-૧. આનંદ, ૨. કામ દવ, ૩. ચુનીચિંતા, ૪. સુરાદેવ, ૫. ચુલ્લ શતક, ૬. કુંડ કૌલિક, ૭. સટ્ટાલ પુત્ર, ૮. મહાશતક, ૯. નંદિની પિતા, ૧૦. સાલિ પિતા.
ભગવાનને અગીયાર ગણધરો હતા. ઇન્દ્રભૂતિ, ૨. અગ્નિભૂતિ, ૩. વાયુભૂતિ, ૪. વ્યા, ૫. સુધર્મા, ૬. મંડિક, ૭. મોર્યપુત્ર, ૮. અંકપિત, ૯. અચલ ભાતા, ૧૦ મેતાર્યો અને ક્લાસ.
અનેક રાજવીઓ તેમના પરમ ભક્ત હતા. તેમાં કુણિક રાજાનું નામ ખરે રહે છે. ભગવાનના રોજેરોજના સમાચાર મળે તે માટે તેણે એક અલગ બાતુ ખેલી અનેક માણસોને રેયા હતા.
ભગવાનના આ પ્રસંગો ચ્યવન, ગર્ભાપહરણ, જન્મ, દીક્ષા અને કેવળજ્ઞાન શ્ન નક્ષત્રમાં થયાં હતાં.
ભગવાને બાર વરસ છ માસ અને પંદર દિવસની ઉગ્ર તપશ્ચર્યા કરી હતી. તેમાં માત્ર ૩૫ દિવસ જ પારણું કર્યું હતું,
– દીપેન્સવી અંક – --

Page #19

અમર શીપ છે-
લેખક : શ્રીમદ્ બુદ્ધિસાગરસૂરિશ્વરજી
Σ. «» «» ΣΣ ΣΣ «ΙΣΣΟΣ»
સ્વ. શ્રીમદ્ બુદ્ધિસાગર સુરીશ્વરજીને શિષ્ય, પ્રથમ ગણધર શ્રી ગૌતમ સ્વામિને અધ્યાત્મ જ્ઞાન દીવાકર નામથી નવા- કેવળજ્ઞાન થાય છે. કેવળજ્ઞાન એ એક જવામાં આવ્યા છે તે એકદમ યથાર્થ એ ઝળહળતો, જ્ઞાનદીપ છે કે જેની છે. તેઓશ્રીએ પોતાના જીવનકાળ તેજલેખામાં પ્રકાશ પથરાય છે. દરમિયાન અધ્યાત્મવાદની અઠંગ સાધના અંધારું પૂઠ પકડીને ત્યાંથી ભાગે છે. કરી હતી. અનેક જૈન જૈનેતર અધ્યાત્મ પણ ગુરુદેવને લૌકિક દીવાળીની વાત ગ્રંથોનું પરીશિલન કર્યું હતું. ધ્યાન નથી કરવી. એ તે દીવાળીની વાત કહે ધારણ ને સમાધિની આરાધના કરી છે. હૃદયમાં જ્ઞાનદીપ પ્રગટે છે. એના હતી. અને અનેક દળદાર ગ્રંથે તેઓ- ઉર્જવળ પ્રકાશથી, અત્યાર સુધી જે શ્રીએ અધ્યાત્મની સમજ આપતા લખ્યા મિથ્યાત્વ-બેટા ને ભ્રામક જ્ઞાન–આચાછે. ભગવાન મહાવીર ઉપર તો તેમણે રને ક્રિયાનું જે અંધારું હતું તે હૃદય અધ્યાત્મ મહાવીર’ નામને એક મહાન ગુહામાં દીવાળી આવતાં જ દૂર થઈ ગ્રંચ જ લખે છે.
જાય છે. અનેક વિષયોની જેમ “દિવાળી' પર્વને પણ તેમણે અાત્મ નજરથી
દીવાળીની આવી સંક્ષિપ્ત ભૂમિકા જોયું છે. અને દીવાળીના દિવસે જ
બાંધી આગળની પંક્તિઓમાં દીવાળીને સંવત ૧૯૬૮ માં તેઓશ્રીએ પ્રાચીન
વધુ વિશદ્ બનાવે છે. પ્રથમ ટુંકમાં કવિ ધીરાના પદને મળતું એક પદ
લખે છે – લખ્યું છે. શરૂમાં જ તે લખે છે – ઝળહળ જાતિ અંતર ઝળકે, અંતરમાં દીવાળી રે, મોટું પર્વ ગણાય છે,
ત્રણ ભુવન ઉદ્યોત; અંતરમાં અજવાળું રે, સિંધ્યાતમ જાય છે. સહજ સ્વરૂપી પરમ મહોદય, ગુરુદેવ દિવાળીને મોટું પર્વ ગણે છે.
કેવલ જ્ઞાનની જ્યોત. કારણું તે દિવસે ભગવાન મહાવીરનું શાશ્વત એ દીવાળી રે, નિર્વાણ થાય છે અને તેમના પરમ
આનંદથી ઉભરાય છે. – દીપોત્સવી અંક –

Page #20

૧૮]
માટીના દીવા તે ઘડી પ્રગટયા કે
થત્તાં એ
ન પ્રગટયેા, તેલ ખલાસ સૂઝાઇ જ જવાને છે. અને એના પ્રશની મર્યાદા પણ કેટલી ? ઘણી જ ઘેાડી. વધુ માં વધુ એ એક મેટા ખંડમાં અજવાળાની ચાદર પાથરી શકે. જ્યારે
અહીં તે! અંતરમાં દીવાળી થતાં કેવળ જ્ઞાનને! દીપ પેટયે છે. જે દીપની ન્યાત એવી તે ઝગારા મારે છે કે ત્રણે ભુવનમાં, દેવ, માનવ અને અસુર એ ત્રણે ભુવનમાં તેનું અજવાળુ` પાથરી રહી છે. અને આ યાત પણ જેવી તેવી નથી, મહાન ભાવિ તરફ લઈ જનારી છે, આવી ઝગમગ ઝગમગ
થતી દીવાળ, માત્ર બે ચાર દિવસની જ નથી. એતા શાશ્વત છે, રાજ રાજના દીવાળી છે. ઍવી દીવાળી પ્રગટ થતાં જ આનંદના એક મહાસાગર ઉભરાય છે.
બુદ્ધિપ્રભા
ગુરુદેવ આ રીતે અધ્યાત્મને અતફની દીવાળીની વાત તો કરે છે. પણ લૌકીક દીવાળીને એ અળગી નથી કરતાં. દીવાળીમાં જે વ્યવહાર છે, બાકીના ખીલે ચૂકતે કરી હિંસાખ ચોકખા કરવા એને પણ નજરમાં રાખે છે અને ખીજી ટૂ'કમાં લખે છેઃ—દેવું જરા ના કર્મ તğં જ્યાં,
લક્ષ્મી પૂર્ણ પમાય;
શાહુકાર પાતે જ્યાં નક્કી, દુઃખનું ભાન
ન
અધારે
તા. ૧૦-૧૦-૧૯૬૩
અજવાળું રે, શ્વેતાં માં જણાય છે.
છે.
આ તે ધણાને અનુભવ છે. દીવાળી આવતાં જ જેના માથેથેડુ કે વધુ દેવું છે, તે તત ચિંતામા રહે એની ઉંધ હરામ થઈ જાય છે. ખીલે ચૂકતે કરવાં એ હજાર ઉઘ્રમે કરે છે. પરંતુ જે દેવાદાર નથી. જેતે કઇ પણ ખીલ ચૂકવવાની ચિંતા નથી એ સદાય મસ્તીમાં રહે છે. ભલે થે!ડી કડીવાળે પશુ એક ધનપતિની અદાથી એ આરામથી જીવે છે.
એવા એ દેવાને
અધ્યાત્મના
બીબામાં ઢાળી ગુરુદેવ બતાવે છે કે જ્યાં ા પણ કર્મ ભાગવાનુ કે કર" વાનું બાકી નથી, સકલ કને ક્ષય થઈ ગયા છે. એવે જે શાહુકાર છે તેને દુઃખની કે ચિંતાની, જરાય ઝાળ લાગતી નથી. અને અને તે જ્યાં અંધારુ હૈાય છે, ગાઢ તિમિર છવાચેલે હેાય છે ત્યાં પણ અંતરમાં પેલે દીપ પેટયા હેાવાથી અજવાળું જ જાય છે.
આજ વાતને વધુ વિસ્તારથી ૩–૪ ટૂંકમાં ગુરુદેવ દર્શાવે છે કે—
અભિનવ પર્યાયની શુદ્ધિ,
અશ્રુતા ના લેશ; ઉપાધિને લેશ નહિ જ્યાં, ફાષ્ટ જાતને કલેશ.
થાય.
દીપાસવી ક

Page #21

તા. ૧૦-૧૦-૧૯૬૩] બુદ્ધિપ્રભા
[૧૯ સદાનું સુખ છાજે રે,
આવે છે, કંકાશ આવે છે ને દુઃખની અભદે જ્યાં રહેવાય છે; વણઝાર પછી તે ચાલી આવી છે. ગદૂષનું બીજ નહી જ્યાં,
આથી જ કહે છે જ્યાં પ્રેમ નથી, લેશ નહિ અંતરાય.
તિરસ્કાર નથી, આવકાર નથી, અનાદર ત્રણ ભુવનની ઠકુરાઇ જ્યાં,
નથી, ઉપેક્ષા એ નથી અને ઉમળકાય દાસપણું ન રહાય; નથી એવી અવિચળ મનની જ્યાં માયાના ભેદ ભાગે રે,
શાંતિ છે, ભવ્ય એવી વીતરાગતા જ્યાં શક જરા ના થાય છે
છે ત્યાં કેઈ દુઃખ નથી, દર્દ નથી.
આધિ નથી ઉપાધિ નથી. અને આ મન વચન અને કાયામાં જ્યારે વીતરાગતાની એક નજર માત્ર જ પડતાં કોઈ વાસના નથી હોતી, કે વિકાર માયા નીચું મોટું કરીને પલાયન થઇ નથી હો, કે ગંદકી હોતી નથી, જાય છે. જેથી માયાની પાછળ પાછળ અને જ્યારે મેરામ વિશુદ્ધ હોય છે, ચાલ્યો આવતે પેલો શોક પણ તેની વાણીને અક્ષરે અક્ષર સમ્યફ હોય છે, પાછળ જ ચાલ્યો જાય છે. અને જ્યારે વિચારને એક એક તરંગ નિર્મળ ને પેલી ત્રણ ભુવનની શ્રીમંતાઈ હોય નિર્મમ હોય છે તેમ જ કેઇ જાતને ત્યારે ગુલામી તે રહે જ કયાંથી? ચિંતાભાર નથી હોત, કોઈ કકળાટ ને ઉકળાટ નયી છે અને જ્યારે
પણ આ અધ્યાત્મ દીવાળી નરી સંસારના કાદવથી અલિપ્ત રહી દેહથી
નજરે દેખાય નહિ. એ માટે તો આંતપર બની યાને કે વિદેહી બનીને જે
ચંસુ જોઈએ. આત્માનું ચિંતવન
જોઈએ. માટે જ તે ગુરુદેવ પદને "પૂરું જીવે છે તેને સદાય સુખ-શાંતિ ને ચેન
કરતાં લખે છે – મળે છે.
અનુભવથી સાચી દીવાળા, આટલાથી સુખ તે મળે પણ
એવી ચિત્ત સહાય; કયારેક એ સુખ દુઃખમાં પણ ઉયલી પડવાને સંભવ ખરે. અને આ
આવી દિવાળી કદી ન ટળતી, સંભાવનાના ખ્યાલથી જ ગુરૂદેવ ચોથી
મંગલમલા થાય. ટૂંકમાં “માયા”લાવે છે. કારણ “બુદ્ધિસાગર” બોધે રે માયાના એક જ કટાક્ષથી અશુદ્ધિ
દીવાળી પરખાય છે.
__
_ દીપોત્સવી અંક
–

Page #22

પ્રેમનો ?
લેઃ ધૂમકેતુ [એક એવો કરે જનમે, જન્મતાં જ મા મરી ગઈ! એ અનાથ બની ગયે. પણ સુભાયે એને મુખી મળી ગયાં. એને બાપ મળે, મુખીને દીકરે મજે, ૫ ..ણ...એક બીજી જ વ્યક્તિનું આગમન થયું અને આણંદનો આનંદ શેકમાં પલટાઈ ગયે. એણે ઘર છોડયું. માને બાપ છેડ. પરંતુ ન એ એક વસ્તુ છડી . શકે. એ શું માટે તમે આ વાર્તા જ વાંચી જાવ. – સં.]
ગામના મુખી રામમોહનના ઘર છેકરાનું હવે કઈ મળે નહિ. મુખી પાસે એક વિધવા બાઈ રહેતી હતી. રામમોહનને થયું કે ભગવાને જ એને તેનો એકને એક છોકરો માંદો પડશે. આ છોકરો જાણે આપ્યો છે. પોતાને બાઈના મનની વ્યથાને પાર નહિ. ત્યાં કોઈ છોકરું હતું નહિ. ઉંમર મોટી એને એમ થાય કે ભગવાન છોકરાને થઈ ગઈ હતી. એની વહુ ઝમકુડી તે સાજો કરે ને પિતાને ઉપાડી લે તો હંમેશની માંદી રહેતી. એટલે રામસારું. પણ ભગવાન એની વિનંતી ઉપર મેહને છોકરાને સંભાળી લીધે. અને ધ્યાન ન આપે તે છેવટે છોકરાની એને ત્યાં એ મોટો થવા માંડશે. ' પહેલાં પિતે ઊ પડી જાય તે પણ ઘણું.
પણ એક વખત મધરાતે મુખી એ ગમે તેમ, અક્રરમાતું હોય કે પછી એના
ડેશીના ઘરમાં ગયા હતા, ત્યાં શેડો દિલની સાચી પ્રાર્થના ભગવાને સાંભળી દંય પણ એવું બન્યું કે એ વ્યથામાં
વખત રોકાયા હતા. શું હતું એની એ પોતે માંદી પડી. અને ત્રણ જ કોઈને જાણ પડી નહીં. દિવસમાં ઊ પડી પણ ગઈ કરે પણ ત્યાર પછી મુખીની ધર– રીતે રહ્યો.
અવસ્થા સુધરી હતી. તે જરાક ઠીક – દીપોત્સવી અંક –

Page #23

તા. ૧૦-૧૦-૧૯૬૩] બુદ્ધિપ્રભા
[ સ રહેતા હતા. અને આણંદને બરાબર પરમાણંદને મળે તે સારું પછી તે જાળવતા પણ હતા.
કાળાંતરે એમણે એ ગામ છોડી દીધું. લેકે માનતા કે મુખી દયાળુ છે.
એટલે આણંદ-પરમાણુંદની જોડી
પાસે, કેઈ માણસ દૂરથી પણું, સગા અને મુખી દયાળુ હતા પણ ખરા. પણ
ભાઇઓ નથી, એની સુચના કરે તે ઉપરનો એક પ્રસંગ બન્યો ત્યાર પછી
સંભવ એ છે થઈ ગયે. બંને સગા એમણે જાત-નિરીક્ષણ કર્યું હતું તે
ભાઈઓ હેવ તેમ જ ઊછર્યા. એમને ખબર પડતી કે એમની હવેની
પણ જ્યારે એ મોટા થયા, ત્યારે દવા એક દિવસ એમને જ ભારે
એમનામાં વારંવાર વિખવાદ જાગવા પડવાની છે.
લાગ્યું. જે આણંદને ગમે, તે પરત્યાર પછી જોગાનુજોગ એવું થયું માણંદને ગમે નહિ, એમ થવા માંડયું. કે અત્યાર સુધી ! મહાવીર અને ગાંધીજી
એમની સંતાનવિહીન રહેલા !
| ભગવાન મહાવીર અહિ- લાલ
ભગવાન વીર હમ ! વાદ વધતે ગયે. મુખી સંતાન પામ્યા. સાના અવતાર હતા, તેમની !
દરમ્યાનમાં રામમોઝમકુડીને પણ એળે | પવિત્રતાએ સંસારને જિતી]
હન પણ એકલે થઈ ભરાણે ને એને ત્યાં લીધો, જે મહાવીર સ્વામીનું
ગયો હતે. એટલે દીકરો આવ્યા. પહેલા નામ આજે કેઈપણ સિદ્ધાંતને!
તે બન્ને ભાઈઓની પાલક દીકરાનું નામ
મોડે પૂજાતું હોય તે અહિંસા તક ૨ પણ એની આણંદલાલ હતું | છે. આહસા તત્વને જે
પાસે આવવા માંડી. એટલે આનું નામ
કેઈએ આધિમાં અધિક એનું મન ખાટું થઈ 'પરમાણંદ રાખ્યું. વિકાસ કર્યો હોય તે તે ગયું. એનામાં પણ આણંદ-પરમા- ! મહાવીર સ્વામી,
જ્યારે સગા દીકરાને શૃંદ બને મોટા થવા
.. –ગાંધીજી.
પાલક દીકરે મારે, માંડયા. બેમાંથી એકે જાણતા નથી કે ત્યારે તે એ બોલી શકે નહિ ને સહી તે સગા ભાઇઓ નથી, માત્ર મુખી શકે નહિ એવું થઈ ગયું. અને તેની વહુ જાણે છે કે પરમાણુંદ એક દિવસની વાત છે. તે દિવસે એમને છે. ને આણંદ ગમે તેમ પણ રામમોહનને ભારે લાગી આવ્યું. ભૂખ પારકી થાપણ છે. અને એ સાથે જેવી નવી તકરારમાં પરમાણુંદને મુખીના મનમાં ઊંડે ઊંડે એક બીજી આણું માર્યો. અને ઠીકઠીક માર્યો. વાત પણું ગી છે. એને પૈસાને વારસો પરમાણંદ બપોરથી સાંજ સુધી તો
– દીપોત્સવી અંક

Page #24

બુદ્ધિપ્રભા [તા, ૧૦ ૧-૬૩ રોને બેઠો જ રહ્યો. તે દિવસે સાંજે અંદર એણે દષ્ટિ કરી. એક ઝને તેણે ખાધું પણ નહિ. બેચાર વખત દી બળતું હતું. ખૂણામાં આણંદલાલ રામમેહન પિતે લાવવા ગયા. પણ ભરનિંધમાં પડયો હતો. તે ક્રોધમાં ને ધમાં મૂગે બેઠે રહ્યો. રામમહને એનું બાળપણ સાંભ. છેવટે રામમહને બહુ બહુ કહ્યું કે ગમે એ અનાથ છોકરો પિતાની મા માટે તેમ પણ તારે મેટો ભાઇ છે. ભાણું કેટલું રડયો હતે ? રામમહની આંખ ભેગાં હોય તો ખખડે, એમાં આટલું ભીની થઈ ગઈ. એ પળે એ પાછો ફરી બધું મનમાં લાવવું ઠીક નથી, ત્યારે ગયો. એ પળ સચવાઈ ગઈ. તે માંડ માંડ ઊયા ને જેમ તેમ બે પણ એ એના ખંડમાં જઈને સૂતે કેળિયા ખાઈ લીધું.
ન સૂતો, ત્યાં એણે દૂર દૂર ઘૂવડને પણ રામમોહનને ત્યારથી લાગ્યું બેલતું સાંભળ્યું. પડખેના ખંડમાં ઠાઈ કે આ સંધ હવે કાશીએ પહોંચે તેમ જાણે રડી રહ્યું હોય એવું એને લાગ્યું. નથી. માટે એમને દરેકને પિતાપિતાની તે સફાળો એ ધ. પાસેના સાંપણ કરી દેવી અને પોતે છૂટું થઈ ખંડમાં પોતાને સગે દીકરો પરમાણુંદ રહેવું. થડા દિવસ ગયા ને બને સૂતો હતો તે તેના તરફ ગયો. બારણું ભાઈ પાછા લડયા ત્યારે તે રામમેહને પાસે જઇને ઉભો રહ્યો. અંદર નજર વરાથી નિર્ણય કરી લીધે. પણ એક કરી. બધે અંધારું હતું. પણ ત્યાંથી કે બીજે બહાને એ સંપત્તિ વહેંચાણી કઈકને રડવા જેવો અવાજ આવતા હતા. નહિ. પૈસાને વારસ સગો દીકરે એ
તેણે અંદર જવા માટે પગ ઉપાડયો. ભાવ પલટાણે નહિ.
એને સાંભરી આવ્યું કે આજે આ દે;
પરમાણુંદને ભારે અન્યાય કર્યો હતો. થડા દિવસ પછીની વાત છે. એટલે પરમાણુંદ આજે સૂતે નહિ હોય. ગામમાં બધે શાંતિ હતી. મધરાત જામી તે ઉતાવળે આગળ ગયે. ગઈ હતી. કૂતરાં પણ ભસતાં બંધ ખાટલા પાસે જઈને એને જોયું થઈ ગયાં હતાં. કેવળ એક આથેની તે પરમાણુંદ માથે ઓઢીને સુતા હતા. મામલી ઉપર એક ધૂવડ બોલી રહ્યું પણ વારંવાર ઊંઘમાં ને ઊંધમાં જાણે .. રામમોહન આવીને એ વખતે રવમમાં રડતે હોતે ! પણુંદના સૂવાના ખંડ બહાર ઊભો એ જોઇને રામમોહનનું દિલ ભરાઈ - ચ. એ આવ્યો હતે એને એમ આવ્યું. પોતે પિતાના જ સગા દીકરાને વા, કે આ ઘરમાં તું આગંતુક છે. અન્યાય કરી રહ્યો હતો એવું એને
– દીપેસ્સવી અંક -

Page #25

રિ૩
તા. ૧૦-૧૦-૧૯૩૩ બુદ્ધિપ્રભા લાગ્યું. અને એટલામાં તે પરમાણુ કર્યો હોય તેમ પરમાણંદના ખભા ઊદમાં જ બૂમ પાડી. “એ મા ! એ ઉપર પ્રેમથી હાથ મૂકો. મા, માડી, આ આણંદિયે મને મારે!” “બેટા! તું કેમ રડે છે ? તને
રામમોહન પરમાણુંદના ખભા ઉપર એક નવી વાત કહું. ખરી રીતે, આ હાથ મૂકીને તેને ઢાળ્યો. પરમાણુંદ! ઘર તારું છે. આણંદ તો ભાડૂત છે ! પરમાણંદ, બેટા, શું છે? કેમ રડે છે? પરમાણંદ કાંઈ સમજો નહિ. શું છે, જાગ છે. જે હું તને બોલાવું!” તે પિતાની સામે જોઈ રહ્યો.
પરમાણંદ જગ્યા. રામમહને સમજ્યો નહિ તું?” રામમહના દીવો પ્રગટાવ્યો, પણ પરમાણંદને આગળ વધ્યો: “મેં શું કહ્યું તને ? ચહેરો જોઈને એ ૦થથત થઇ ગયા. પરમાણંદ ! આ ઘરને ખરે માલિક જ એ ચહેરો આંસુથી ખરડાયેલ હતા. તું જ છે. તને આજે મારે એક વાત પરમાણંદ ઊંધમાં પણ પિતાની વ્યથા કરવાની છે. મારે ઘણા વખતથી એ સાથે લઇને સૂતે હ.
કરવી હતી. તને ખબર નહિ હોય, રામમહને તરત જ કાંઇક નિશ્ચય પણ ખરી રીતે તું જ આ ધરનો
ચાંદી છે ચમકાટ, હીરા શે ઝળકાટ, કુસુમ સમ શણગાર, રમણ સમ ઝણકાર ??? - હા, બા? એ.જ....એ જ .
વાવ છાપ વાસણો જ વાપરો.
s
પનાલાલ બી. શાહ ૨૧, કંસારા ચાલ, મુંબઈ ૨,
– દીપોત્સવી અંક –

Page #26

ર૪].
બુદ્ધિપ્રભા તા. ૧૯-૧૦-૧૯૬૩ ખરે માલિક છે, તું મને પુત્ર છે. પણ તને હું કહું છું તે તું સાંભળી અને આણંદ એ તે કેઈકનો અનાથ- લે. આજે કહી દઉં છું કે એ આ પુત્ર આપણે દયાથી ઉછેરીને મોટા ઘરનો માલિક છે અને ખરી રીતે કર્યો છે. કારણ કે એની મા મરી આંહી તું કાંઈ જ નથી. તને ખબર ગઈ હતી, એટલે એ અનાથ હો, ન હોય. પણ તું કાંઈ નથી.” આપણે દયા આણી, એને મોટા કર્યો “ કાંઈ નથી? હું ? અહીં કાંઈ સમજ્યા..'
નથી આણંદ વ્યથાથી બોલી ઊઠયો. પરમાણુંદ પિતાની સામે કુતૂહલ- પણ તરત એ સમજી ગયો પોતે તાથી જોઈ રહ્યો હતો. એને વાત નવી આગંતુક જ હતા. નવાઈની લાગી, પણ એની દૃષ્ટિ
ના, તું કાંઈ નથી, તું મારો તરત જ પિતાના પાછળના ઉઘાડા
કાંઈ નથી. તને ખબર નથી. પણ બારણું ઉપર ચાંટી ગઈ.
તને તે મેં અનાથ જાણીને ઉછેરીને પરમાણુંદને ત્યાં પાછળ દષ્ટિ
મોટો કર્યો છે, એટલું જ, એ મારે કરતો જોઈને રામમોહને પણ સફાળા એ દીકરા છે.. તું કોઈ અનાથનો પાછળ જોયું. તે ચોંકી ઉઠયો અને દષ્ટિ થી ગઈ. આણંદ ત્યાં આવીને
પુત્ર છે. મેં તને મોટો કર્યો છે.” ઊભો રહી ગયો હતે.
આણંદ એક પણ શબ્દ બોલી રામમોહન એક પળભર ક્ષેભ
શકયો નહિ. તે વાતને તરત જ પામી પામી ગયે. પણ એને થયું કે આણંદ
ગયો. જાણે હવામાંથી જ સમજી ગયો. ત્યાં કયારને ઊભેલે હવે જોઈએ,
એના પગ નીચેની ધરતી સરી ગઈ અને એને એણે પોતાની બધી વાત
હતી. તેને પોતાની ખરી અનાથતા
આજે લાગી. તેની આંખોમાંથી આંસુ પણ સાંભળેલી હોવી જોઈએ.
વહેવા માંડયાં. તે મુંગે થઈ ગયો. એના ચહેરા ઉપરથી એ સ્પષ્ટ દેખાઈ આવતું હતું. રામમોહને તક
એને એની માને ચહેરે પણ યાદ ન તત્કાલ પકડી લેવામાં સાર જોયો. તે
હતો. એને હવે લાગ્યું કે એ ખરેખર
અનાથ છે? ઊભો થઈ ગયો. આગળ વધ્યો. આણંદ સામે આવીને ઊભો રહી ગયો. એનું
રામમોહને વધારે આકરા અવાજે દિલ ઘવાયું હતું.
એને કહ્યું. આણંદ ! તેં આજે પરમાણુંદને હવે તું પરમાણુંદ ઉપર એ અન્યાય કર્યો છે કે એને ઊંઘ હાથ ઉપાડીશ, તે તારું સ્થાન પછી આવી નથી. એ ઊંઘમાં રડતો હતો. અહીં નથી. આ તને કહી દીધું”
– દીપોત્સવી અંક –

Page #27

No
-
સ્થાપના :
. છે સ્કૂલ – કોલેજ કે
તથા ૧૯૦૫
સિનેમા થિયેટરના અદ્યતન સ્ટેજ કર્ટન આકર્ષણ પૂર્ણ રીતે બનાવરાવવા માટેનું
વિશ્વસનીય મથક :મ્યુકેમ? s, તીજ
| ઝાન્સ તેમજ રેશમા જેટસ
મામ :
Sી ટેબલ મેનીન : નીનાન્સ અને સુતરા
ટેલિફેન : ૨
૨૨૫૫
ANUNTURA
કારપેટસ ડ્રેસ સ્કર્ટસ | બાથરૂમ લીનન બ્લાઉઝ કાપડ
બેલીનન " . વગેરે–
'
વ્યાજબી ભાવે મળશે.
ચુનીલાલ મુલચંદ એન્ડ કાં.
વેટરલ મેન્શન, મે રેડ, મ્યુઝીયમ સામે, કેટ-મુંબઈ ૧૦
જ
.
:--

Page #28

૨૬]
બુદ્ધિપ્રભા [ તા. ૧૦-૧૦-૧૯૬૩ આણંદ બેલ્યા વિના જ પાછો ગયો તે ગયે. તે પછી, ન તે એને ફરી ગયો.
પત્તો લાગ્યો, ન એનો કઈ પત્ર મળે. પણ બીજે દિવસે સવારમાં રામ- ન કાંઈ સમાચાર આવ્યા. જાણે કે મેહન એના ખંડમાં ગ ત ખંડ એને ધરતી જ ગst ગઈ એમ એ આ ખાલી પડે હતું અને ત્યાં અને થઈ ગયા. રામમોહન એને કઈ હતું નહિ, ત્યાં કેઈ કહેતાં કેઈ સંભારો. ઘણી વખત હવે સંભાત. હતું જ નહિ ! એને શોધવાના પ્રયત્ન પણ હવે એના કયાય પતો ન હતો. વ્યર્થ ગયા. રામમોહનના દિલમાં એમ રામમોહનને એક વખત એવું થયું કે આપણે આપણું બનતું બધું લાગી આવ્યું કે એને એમ થયું કે કરી દીધું.
પિને પોતાનું સ્વમાન ગુમાવીને, હવે (3) મહાવીર અને ટીળક.
કે સગા દીકરે છે એ આ વાતને તે છે ચાવીસ તીર્થકરમાં
મેથી પડયો રહે વર્ષો વીતી ગયાં. છે - મહાવીર અંતિમ તીર્થકર
દે છે. એમાં નથી એની પણ પરમાણું કે જ્યારે
મત્તા, તથા એના હતા, તેમણે જૈન ધર્મને મા જોયું કે પોતે એકલે છે પુનઃ પ્રકાપમાં મા ,
છવન-અંતની સુધાજ આંહી રહ્યો
અહિંસા ધર્મ વ્યાપક બન્યા. રણ. એનાં કષ્નાં છે, ત્યારે એનામાં આજકાલ યશોમાં પશુ તે જીવનના છેલ્લા માલિકીભાન વધુ હિંસા થતી નથી. બ્રાહ્મણ તે દિવસોમાં કેન્દ્રના તીવ્ર બન્યું. પછી અને હિંદુ ધર્મમાં માંસ આધાર વિના રખતે એ પલટાઈ પણ ભક્ષણ અને મદિરાપાન બંધ તે રહે, તે બીજુ ગયે. એ કાંઇક માં થઈ ગયાં છે, તે આ જન ઉડાઉ ને કડવો તે ધર્મનો પ્રભાવ છે.
હું જે કઈ દિવસ ગયો. એણે રામ-
–લાકમાન્ય ટીળક, કે
–લાકમાન્ય ટીળક એને મળ્યું ન હતુ મોહનની મૂડી તે સાફ કરી નાખી. તે તો એને મને... એને ખાતરી થાય પણ પછી તે ફેસાની પાસે હજી કે માણસો જલે ગમે તેવા નપાવટ બીજી માયામૂડી કયાંક સંતાડેલી પડી દેખાતા હોય પણ માણસાઈ વિનાની હશે, એમ એને લાગવા માંડ્યું. એને ધરતી બની શકતી નથી. એને ડગલે એ સતાવવા પણ માંડ.
ને પગલે માણસાઈ જેવા મળે–જે એ રામમોહન હવે દિવસમાં દસ વખત રખડો થાય છે. અને બીજું કાંઈ આણંદને સંભારતે. પણ આણંદ તે નહિ, છેલ્લા દિવસોમાં આ માણસાઈ
- દીપેન્સવી અંક
Pir
-

Page #29

તા. ૧૦-૧૦–૧૯૬૨ બુદ્ધિપ્રભા
[૨૭ ભરેલી મધુરતા સાથે, એ દુનિયાની તેમ ચાલતો રહ્યો. એને લાગ્યું કે વિદાય લઈ લે! આવી જ્ઞાનવાણી હવે હિમાચલ જનારા પાંડવો, ડાહ્યા માં ડાહ્યા એને સંભળાવા માંડે.
માન હતા. જીવન જ્યારે ઉપયોગી રાહન આ અનુભવ લેવા માટે કામ કરતું બંધ થાય ત્યારે એને ખીલે એક દિવન લી સવારે ચાલી નીકળ્યા બાંધી રાખવું એ જડતા હતી. પણ એના મનમાં આણંદલાલ રમતો એમ એ ચાલી રહ્યો હતો, ત્યાં હતો. એને હતું કે એ કયાંક વખતે એક દિવસ એક શહેરમાં એક આલિમળી જશે તે પોતે એને મળીને એને શાન મકાન જોયું. એટલું સુંદર હતું કરેલા અન્યાયનું પ્રાયશ્ચિત કરશે. એક કે એના પગ ત્યાં સહેજ જ થંભી ગામ એક રાત રહે, ને પછી આગળ ગયા. એને લાગ્યું કે આવું મકાન એણે ચાલે. નવી ધરતી, નવાં પાણે, નવી કેઈ દિવસ જોયું જ નહિ હોય. માનવતા, જેતે જાય ને ચાલ્યો જાય. એને માલિક ગમે તે હે, પણ એને જીવનને એક નવો જ અનુભવ આંહીં એક વસ્તુનું પ્રત્યક્ષ દર્શન થતું એમાંથી મળ્યું. તે દિવસ એ ક્યાંય હતું. લક્ષ્મીનું દેવી તરીકેનું દર્શન ભૂખે મર્યો નહિ. એને લાગ્યું કે એ એણે અહીં પહેલવહેલું જોયું. લક્ષ્મી માત્ર આ દેશની હવામાં જ શકય હતું. ઘણે ઠેકાણે હતી, પણ દેવીપે તો અને એ આ દેશની જેવી તેવી પરંપરા અહીં જ હતી. એ દર્શને એ ત્યાંથી ન હતી. ફરતે ફરતે જેમ ઠીક પડે ખસી શકો નહિ.
| નૂતનવર્ષની સુપ્રભાતે અમારી શુભ કામનાઓ
ચશમાની જરૂરીયાત એટલે– કાકા કાલn
મનસુખલાલ એન્ડ કુ.
૫૬, કાલબાદેવીપેડ, મુંબઈ ૨.
ફોન : ૨૯૫૦૩
આંખના નિષ્ણાંત ડોકટરની મત તપાસ સાંજે ૫ થી ૭
– દીપત્સવી અંક –––

Page #30

બુદ્ધિપ્રભા
૨૮ ]
તે ત્યાં દરવાજામાં ઘડીભર ઊભા રહી ગયા.
ત્યાં
પણ એ એમ ઊભા હતા એને કાકે દી ાય કે ગમે તેમ પણ કાઇક એન મેાલાવવા માટે આવી રહ્યું હતું.
રામમેાહને આ અનુભવ પશુ નવા થયે. આવે સ્થળે તા કાય ખરી રીતે પેસવા દે નહિં. આંહીં ઇ એને ખેલાવવા આવતુ હતું !
એ એમ વિચાર કરતા તે એક માણસે આવીને એને “તમને ઘરના માલિક મેલાવે એતે ઘણી નવાઇ લાગી.
હતા ત્યાં કહ્યું':
છે, ”
એણે
તે માણસની પાછળ પાછળ ગયા. ત્યાં ઠેકાણે ઠેકાણે એણે જોયા. એને નવાઈ એ વાતની કે ટૅંગધડા વિનાની લક્ષ્મી તા ધણું હેકાણે જોઈ હતી. પણ આ એક જ સ્થળ એવું હતું, જ્યાં એણે એને ખરેખર દેવી સ્વરૂપમાં દીઠી ! એને લાગ્યું કે આ આલિશાન મકાનને માલિક ખરી લક્ષ્મીપતિ હતા.
અંદર
વૈભવ
લાગી
કરામાં ત્યાં એવા કૃત્રિમ વિવેક ન જોયા. કયાંય આછકલાઈ ન દીલ્હી. કયાંય ભલા નજરે ન મળ્યા, તે આગળને આગળ જઈ રહ્યો હતા. ને બધે અને લક્ષ્મી દેવીરૂપે દેખાતી હતી.
[તા. ૧૦-૧૦-૬૩
પામતા હતા કે આ પ્રમાણે એને દૂરથી ઓળખો લેનારા કેણું હાઇ શકે ?
પણ હજી જ્યાં એ વિચાર કરતો હતા ત્યાં જ એણે પોતાની સામે હાથ જોડીને ઘરના માલિકને ઊભેલા જોયા.
હવે તેા એ “રેખર નવાઇ પામી
ગયા. એટલામાં પૈસા માલિકે જ ને પૂછ્યું : ‘મને ઓળખ્યા હું આણુ દલાલ ! હે...આણંદલાલ ! રામમેાહન આભા બની ગયા. તે શરમાઇ પ ગયા. અરે, પણ તમે તો ભાઇ આંહીં ક્યાંથી? અને આ બધુ શું છે ? આ તમે કયારે મેળવ્યું ? તમે તે ળજ્જુ જમાવટ કરી છે! આ બધુ તમે...' આણંદલાલ શાંતિથી ખેલ્યું : ‘તમારી પાસેથી નીકળીને હું ઘણું રખડયે. એમાં મને એક નવી-નવાત અનુભવ મળ્યા છે તે તમને કહ્યું, તા આનુ' રહસ્ય તમને મળે.’
શું ’
જેમ વિદ્યાની કુદરતી શકિત હોય છે, સ`ગીતની શકિત જેમ નૈસર્ગિક ગણાય છે, ચિત્રકલા કુદરત આપે છે, પણ મને વનમાં આ સત્ય સમાયું છે કે, એ જ પ્રમાણે લક્ષ્મી, એ પણ એવી જ કુદરતી એક ભેટ છે!'
‘પણ ત્યારે લક્ષ્મીવાનાના પ્રયત્ને લક્ષ્મી લાવે છે એ બધું ખાટુ ’
‘એ બધી ફીક્ાં ખાંડવા જેવી વાત છે. મારા વનને આ અનુભવ છે.
અંક
અંદરના એક ખંડમાં એને એસવાનુ કહીને તેાકર ગયે. તે નવાઈ દીપાત્સવી

Page #31

શ્રી શાનિચંદ્ર સેવા સમાજ-અમદાવાદની
- નમ્ર અપીલ ન મહા ગુજરાતના પાટનગર સમા જેને ના પૂનિત ધામ અમદાવાદમાં
૩૬ વર્ષ થયા જે સંસ્થાની અજોડ સેવા જાણીતી છે. પ્રત્યેક ગામના શ્રી સંઘ, ઉપાશ્રયના વહીવટદારે તેમજ જેના
સમાજના સુખી- શ્રીમતે પિતાને ઉદાર હાથ લંબાવે.
નીચેના સેવાકાર્યોમાં નાણાંની ખૂબ જરૂરિયાત છે. (૧) સાધર્મિક ઉત્કર્ષ ફંડ (૫) પૂ. સાધુ-સાધ્વી ભક્તિ ખાતુ [૨) અનુકંપા ફંડ-દિન અનાથાને મદદ. (૬) સંસ્થાના નિભાવ ખાતે. | (૩) મુંગા છાને અભયદાન (૭) સંસ્થાનું મકાન ઉભું કરવા | (૪) મેડીકલ કેન્દ્રોના નિભાવ માટે ભંડોળ ખાતે. દવાઓ તેમજ મેડીકલ સાધનો.
મકાન ફંડની ચેજના. રૂા. ૫૦૦૧) આપનાર દાતારનું મકાનમાં તૈલચિત્ર મુકાશે. રૂ. ૧૦૦૧) સુધી આપનાર દાતારના નામે આરસના શિલાલેખમાં લખાશે.
સાધર્મિના સગપણ સમું અવર ન સગપણ કોઈ સાધર્મિકેના ઉત્કર્ષ કાર્યમાં ઉદારતાથી ફાળે એકલી આપે
સંસ્થાએ સાતમે રીપોર્ટ સં. ૨૦૧૨ થી સં. ૨૦૧૭ સુધીને તાજેતરમાં પ્રગટ કર્યો છે, દાતા અને પૂ. મુનિવરો ઉપર મોકલી આપે છે. રીપોર્ટ જાણવા ઈચ્છતા સૌ કોઈ પત્રથી જણાવશે તે મોકલી આપીશું. પર્યુષણમાં થયેલ મંડળમાંથી સારી રકમ આ સંસ્થાને મેકલી આપશોજી.
લિ૦ મંત્રી, શાન્તિલાલ જગાભાઈ શાહ -: મદદની રકમ નીચેના સરનામે મોકલવી :- શ્રી શાનિ ચંદ્ર સેવા સમા જ
પ્રમુખ : જમનાદાસ સુરજમલ, C/o યુનીવર્સલ ઈન્ટયરસ ક. ગાંધીરેડ કતાસા પોળ સામે
પિષ્ટ ઓફીસની બાજુમાં–અમદાવાદ

Page #32

૩૦].
બુદ્ધિપ્રભા [તા. ૧૦-૧૦-૧૯૬૩ વસ્તી કુદરમી ભેટ છે, અને એટલા નથી. આ તમે જે લક્ષ્મી જુએ છે માટે જે એને કુદરતી ભેટ તરીકે નથી તે હું પામ્યો નથી. એ આવી છે. પણ રાખતે, તે ભિખારીને ભિખારી છે. જો તમે મારું અપમાન ન ર્યું હોત વાપરવા માટે નૈસર્ગિક રણ માણસને તે–હું આ કયાંથી મેળવવાનો હતો ? મળવી જોઈએ. જેને એ નથી મળતી, કેને ખબર છે, તમે આ રીતે મને મૂરખ છે. પણ જે કેવળ પોતાના જ આગળ વધાર્યો. કેટલીક વખત કુદરત ઉપયોગ માટે એને વાપરે છે, અ વળી માણસ માટે કે તે રસ્તે કરશે, વધારે મોટે મૂરખ છે..
તે કહી શકાતું જ નથી. તમે મને રામમેહન તો એની આ વાણી કાઢયો ત્યારે મારા મનમાં પહેલે વિચાર સાંભળીને છક થઈ ગયો: “પણ એ આવ્યો હતો કે વેર લેવું-એ એક આણંદલાલ ! ભાઈ ! આ તે ન મનાય પળ હતી. પણ પછી બીજો વિચાર તેવી વાત છે..
આવ્ય-રું પણ બતાવી દઉં–મારી
કમાણ કરીને. આ બીજી પળ હતી. પણ પહેલાં નહે માનતે.
એવી જ મૂલ્યવાન. એ બીજી પળે મને હવે માનતે થયે છું. આ એક કુદરતી
બચાવી લીધા. આપારું જીવન એક એક શકિત જ છે. ઠીક, પણ એ તે જે
પળનું છે. આ લક્ષ્મીમાં મેં જોયું કે હેય તે, હવે તમારી વાત કરે. બોલે,
એક પળનો નિર્ણય મને ધનવાન પરમાણુંદ શું કરે છે ? અને તમે કેમ
બનાવી દેતા હતા. સંગીતનોના તાન આમ નીકળી પડયા છે એ વાત કરે.'
આલાપમાં મેં જોયું છે કે એક પળ પરમાણંદ હવે ભિખારીમાં ભિખારી સ્વર્ગ ખડું થઈ જાય છે. વૈજ્ઞાનિક જે છે !'
એક પળે સત્ય મેળવી જાય છે. ગમે બસ, ત્યારે એ જ અનુભવ કહે તેટલા પ્રયત્ન છતાં એ એક પળ છે કે માણસને લક્ષ્મીની પણ કુદરતી આવશે કે નહીં આવે તે કઈ કહી શનિ વરી હોય છે. તે તમે હવે શકતું નથી. એનું નામ ભાગ્યે, એનું જ અહીં રહો.”
નામ “શ્વરકૃપા. એનું જ નામ અકપણ મેં તમારું અપમાન કર્યું સ્માત. એનું જ નામ જીવન. જીવન તમને અન્યાય કર્યો. તમને ન કહેવાનું શું છે? કઈ કહી શકે છે ” કહ્યું... "
“ના !” રામમોહન બોલ્યો. જુઓ, એક બીજી વાત કહું. ત્યારે, આ હું પામ્યો એ કાંઈ જ કઈ કઈને અન્યાય કરી શકતું જ નથી. એ તો કાલે હવે જાય તેપણું
- દીપોત્સવી અંક –

Page #33

તા. ૧૦-૧૦-૧૯૬૩] બુદ્ધિપ્રભા
[૩૧ કાંઈ નથી. પણ એ પુરુષાર્થ કરવા મારી ભૂમિકા છે, એ જ જીવન છે. જતાં, મને જે અનુભવ મળ્યા, એ આ બધું તે મને શું આપવાનું હતું ? અનુભવ જ જીવન સર્વસ્વ છે. એ મોટી વાત અનુભવની છે. તમે મને અનુભવને હું બન્યો છું. એ અનુભવ કાંઇ જ ન કહ્યું હતું, તે અમે હજી વિના તે હું ખાલી ખોખું છું ફરી. બન્ને ભાઈઓ ગડતા હેત. તમે ફરીને એ અનુભવતે હું બનતે રહે. મને કહ્યું તે એક પળે મને બચાવી વાન છું એ મારું સત્ત્વ છે. એ જ લીધા. તે પછી મેં નિર્ણય કર્યો. તેણે
S
| ગોરક્ષા સંસ્થા–પાલીતાણા
-
-
-
નિર્વાહ ગોસંવર્ધન અને જીવદયાનું કાર્ય કરતી એક માત્ર સંસ્થા - પાલીતાણામાં પાંચ વર્ષથી ગૌહ, ગોસંવર્ધન અને જીવદયાનું કાર્ય કરતી આ કૌરક્ષા સંસ્થા એક માત્ર સંરથા છે સંસ્થાના ઉદ્દેશ સ્થાનિક તથા ગામડાના અશક્ત. માંદા, લૂલા, અંધળી અને ત્યજએલાં તેમ જ ડુંગરના ખીણોમાં પડી ગએલાં રખડતા, અને રખડતી ગાય, વાછરું, બળદે વગેરેને આ સંસ્થામાં દાખલ કરી તેનું પાલન-પોષણ અને રક્ષણ કરવું, તથા તેવા બીજા છવદયાના કાર્યો કરવા તે છે.
આ ઉપરાંત સરકારી મદદથી ગોસંવર્ધન વિભાગ ચાલુ છે જેમાં સારી ગા, ઉછેરના ધણખૂટ તથા ઉછરતા વાછરડા તૈયાર કરી ખેડૂતો તથા મામ પંચાયતને આપવામાં આવે છે. સ્થાનિક તથા ડુંગરની ધારામાં પાણીના પાવાની સગવડ કરવામાં આવે છે. ખેતી વિભાગ પણ ચાલુ છે
સંસ્થા પાસે કોઇ રથાયી ફંડ નથી. દાનવીરોના દાનથી સંસ્થા કામ કરે છે અને ટકી છે. ચાલુ વર્ષે માં અનાવૃષ્ટિ કારણે ભારે આફત છતાંય દાનવીર તથા સરકારી સહાયથી સંસ્થા ઉગરી ગઈ છે.
ચાલુ વર્ષમાં લીલું તથા સૂકું ઘાસ રા. સત્તર હજારનું લઈને જાનવરેને નિભાવ્યો છે. અત્યારે ૧૭૪ ગોવંશના જાનવરો છે.
તે આવી સંરથા જે જીવદપા અને નિર્વાહનું કામ કરે છે તેને સહાય કરવાની આથી મધ નાપ્રેમીઓને, તથા જીવદયા પ્રેમીઓને ખાસ છે | વિનંતિ કરીએ છીએ.
લિ૦ જીવરાજ કરમી શાહ ગૌરક્ષા સંસ્થા,
રમણીકલાલ ગોપાળજી કપાસી પાલીતાણા.
માનદ્ મંત્રી એ.
– દીપોત્સવી અંક –

Page #34

૩૨]
બુદ્ધિપ્રભા તા. ૧૦-૧૦-૧૯૬૩ મને ન માનવી બનાવ્યો. આમ પળ છું. તમે અહીં આવ્યા શા માટે પળની ગણતરીમાં જ જીવનની મહત્તા જાણે છે કે છે. જીવન કોઈ દિવસ વર્ષોમાં જીવતું જ
“શા માટે ?' નથી. એ જીવાય છે જ પળોમાં.”
“તમે પરમાણુ દને જે જોઇતું હતું રામમોહન તો આણંદલાલની આ તે આપી દીધુંપૈસા. મારે ભાગ જીવનકથા જાણીને ભારે આશ્ચર્ય પામી પ્રેમનો બાકી હતો-તે હવે મને દેવા ગ. એને થયું કે હું પરમાણંદ માટે આવ્યા છે. તમે મારે માટે વાસો આજે કાંઈક કહું એ પણ હવે સલક રાખ્યો હતો, તે છે મને વારસો હતા. છે. ને તરત એને સાંભર્યું કે આણદ. હું આમ માનું છું !' લાલની વાત જ સાચી હતી કોઈ પણ રામમેહન અ થી ર મળી રહ્યો. પિતાના જાત અનુભવ વિના જીવતે વાત આણંદા ન કહી તેમ જ બની નથી. વર્ષે તે ગમે તે કાઢે એમાં શું? હતી. એણે પિતે આણંદલાલને જે વર્ષે તે ચાલ્યા જ કરે !
વાર ઝૂંટવી લીધા હત–પૈસાનો–તે તેણે કહ્યું, ‘અદલાલ! મે તારે એની પાસેથી પરમાણું ઝૂંટવી લીધો. હકક તને ન આપ્યો, તેને મારા પણ એણે પોતે જે વારસો આણંદમનમાં પસ્તાવો થાય છે.
લાલને શરૂઆતમાં આપ્યો હતો, પ્રેમને એ પસ્તાવો એ તમારું જીવન વારસો, તે હવે આણંદલાલ એને માટે છે.” આણંદલાલે કહ્યું: “મને એનું સાચવી રહ્યો હતો! મનમાં કાંઈ લાગતું નથી, તે મારું અને એને લાગ્યું કે માણસના જીવન છે. તે વખતે લાગ્યું હતું. વેર જીવનની સફળતા જે એક વસ્તુની વિભું થયું હતું, એ ફત્તેહ મેળવી પ્રતીતિ એને થાય એમાં હોય, તો
ગયું હેત તે હું જીવન બેઈ બેસત. એ જીવનની સફળતા આજે પાયે . આજે હું આ ચએ એને લીધે. હતું. કારણ કે આજે એણે હવે વૈર તજીને ગમે તે થયો હોત તે પણ પ્રતીતિ થઇ કે કોઈ પણ ખોટી વાત હું છ ગણાત. હું તે એમ માનું રહેતી નથી. સાચી વાત કરતી નથી.
. દીપત્સવી અંક ----

Page #35

ता. १०-१०-१९६३]
बुद्धिप्रभा
[३३
R
7 . SAT
Tod
EHA
जमाना बदल गया है । GULMEM00403
लेखक-कर्मयोगी श्रीमद् बुद्धिसागरसूरीश्वरजी [ “यदि मुझे शुरूमें ही पना लगना तो मैं अपना कर्मयोग कभी न लिखता। यह ग्रंथ पढ़कर मैं बड़ा खुश हुआ हूं। और मुझे संतोष है कि भारतको आप जैसे संत सअंक मिले हैं।"
ऐसा लिखकर लोकमान्य बाळगंगाधर तिलकने जो प्रन्ध और प्रन्धकारका अभिवादन किया है. वही ग्रन्थकार श्रीमद् बुद्धिसागरसूरीश्वरजोके अप्रतिम प्रन्थ 'कर्मयोग'को कुछ झांखियाँ हम यहाँ हर महिना करते रहेंगे। -सं०] ___ सभी प्रकारोंके कार्य करने में जो बादि जैन राजे भी अपने क्षात्रधर्मसे पीछे कदम नहीं भरता वे सब सत्य भ्रष्ट नहीं हुये थे। कर्मयोगी हैं। पांच इन्द्रियोंके शुभाशुभ जो इन्सान झानबल, विद्यावल, भावमें अपनेको न लेपते हुये जो शरीरबल, क्षात्र धर्मबल, वैश्य कर्मबल, अनासक्त बनके स्वफरज अदा करते लक्ष्मीबद्ध, सत्ताबल, त्यागबल, अध्याहैं वे सत्य कर्मयोगी हैं। श्री महावीर. स्मबल बादि पोंकी परिपूर्ण उन्नतिस्वामीके कालमें, गृहस्थावाम में श्रेणिक ओंका संरक्षण कर सकता है वे वाकई चेटकगजा आदि सत्य कर्मयोगी थे। कर्मयोगी जानना । प्री महावीरके समयमें कोणित और जैनियों अगर उपर बताये बलों की चेडा गजवीका महायुद्ध हुआ था। संरक्षा नहीं करेंगे, और भगतीयां इनमें चेडागजा कर्मयोगी थे। उनके जैसे बनकर सभी शुभ शक्तियों का सामने देव लड़ने आये थे। फिर भी नाश करेंगे तो वे नामर्द, भीरू अपने क्षात्रधर्मके अनुसार युद्ध करने में और पूर्वकालिन कर्मयोगियोंने जो वे पीछे भागे नहीं थे। परम जैन वारसा दिया है, उनका नाश करनार वेडा महाराजाने व्यावहारिक कर्म बनेंगे। इसलिए जैनोंको फिझूल योगको खूष सफर किया था। चेटक पापभयसे और भ्रांति हतवीर्य बनना
- दीपोत्सबी अंक -

Page #36

३४]
बुद्धिप्रभा [ता. १०-१०-१९६३ नहीं चाहिये। यह जमाना ऐमा उपयोगी कार्य आज करनेके हैं वे है कि जो इन्मान इतर धर्मा और करना चाहिये। देशके कर्मयोगीयोंकी स्पर्धामें पीछे रह रमेश नैमित्तिक कार्य करना जायगा वा मर जायेंगे उन्होंको चाहिये। वर्तमान संयोगोंको देखकर अपनी संतानोंको गुलाम बनानेवाले देश राज्य और प्रजाका विकास हो समझना। और वे तीर्थंकरोंकी आज्ञाको ऐसा काम करना चाहिये। अभिमान भ्रष्ट करनेवाले है ऐसा समझ लेना। और ममताका त्याग करके डर, खेद
जिस कोम. धर्म और देशके लोग और द्वेष आदिको दूर करके, निष्काम जन्ममिको सेवाको त्याग करता है, बनकर धर्मको रक्षा हो और उनका देशसेवाको भी त्याग करना समझता उद्धार हो जाय ऐसे कार्य करना है, राज्यसेवा भी करना नहीं चाहता, चाहिये। ज्ञातिभोजन और दुयसनों में और जिन्हें अपनी मा-भोम और जो लक्ष्मीका दुरुपयोग होता है उन धर्मका अभिमान और गौरव नहीं सबका त्याग करना चाहिये। बाल है वे इस दुनियामें नामर्द, निकम्मे, लग्न, वृद्धलन, वेश्यासंग और जुआका भीरू और स्वार्थी हैं। अगर . ऐसे भी त्याग करना चाहिये। अभी तो लोग जो त्यागी भी बनते हैं तो वे हर इन्सानको विद्या, ज्ञान, क्षात्रवल, त्यागमार्ग-संयममार्गकी जो महत्ता है. वैश्यवल और शूदबलसे मुक्त रहना उनको भी घटा देते है। और आत्माके चाहिये । गुणोंको यथार्थ विकास नहीं कर अब जमाना बदल गया है । पानेसे वे मुक्त भी नहीं हो सकते। नैनियों को सब प्रकारकी शक्तियों को सञ्चे त्यागीयोंके लक्षणों को लोगोंके प्राप्त करनेके लिए, आपद्धर्म के कार्य आचारमें लानेके लिये गुरुकुल, विद्या- करनेका ममय हो गया है। हमारे पीठ और विद्यालयोंकी स्थापना वह कहनेका मतलव जैन कोम अगर करनेको अत्यन्त • अावश्यकता है। नहीं समझेगी तो अन्य धर्मियों को सभी युक्तियों और प्रयासोंसे जैन- बलसे. जैन कोमकी अनेक संतानें धर्मको विश्व में प्रसार कर सके ऐसे अन्य धर्म बन जायेगी और जैन साधुओंको तैयार करने के लिए अत्यन्त समाजमें बहुत कर्मयोगी भी नहीं आत्मभोग देना जरूरी है।
मिलेंगे। गृहस्थ और स्थागी कर्मयोगीयोंको देश, राज्य धर्म, व्यापार आदि अपने अधिकारके मुताबिक, जो सर्व विषयों के कर्म करनेके लिये कर्म
--- दीपोत्सवी अंक -

Page #37

ता. १०-१०-१९६३] बुद्धिग्रमा योगी बनना जरूरी है। कर्मयोगियों को और सदाचार प्रवृत्तियों को, शरीरका वर्तमानमें जो जो औत्सर्गीक और नाश भी हो जाय तो भी सस्याअपबादिक धर्म प्रवृत्ति करने की है वे प्रहसे पीछे मुह मोड़ना नहीं करनी चाहिये । और संप. प्रेम, ऐक्य चाहिये। मत्य के लिए जान भी करवान आदिकी आध्यात्मिक शक्ति हांसल करना पड़े तो कर्मयोगियोंको डरना करके स्पर्धा में मभी देशों में अग्रीम नहीं चाहिये। अगर आगे बताये रहना चाहिये । जैनधर्म का पुनरुद्धार इस तरह अपना जीवन बसर करो, हो ऐसे सर्व मिद्धांत ज्ञाता बानो अगर ऐसा नहीं जी सकते हो तो महात्माए बने ऐसी पाठशालाओं की अपने स्थानको दूसरोंको लेने दो स्थापना करनी चाहिये और पठन लेकिन नपुंसक और वर्णशंकर जींदगी पाठन आदि कर्म भी करना जरूरी लेकर न जीया करो। जिस तरह हे । प्रमाद, विकथा, रंगराग, विषय सूखा, निकम्मा पेड दूसरे जनम लेने द्धि. स्वार्थ दृष्टिका नाश करके हर वाले पेदको सहयोग देता है और ईमेश बोयवान बनना चाहिये। एक अपना स्थान छोड़ देना है, उसी क्षणके लिए भी प्रमाव करना नहीं तरह सत्य कर्मयोगी बनके सभी चाहिये। सभी इन्सानों में आत्म- प्रशस्त कार्य करना चाहिये। सचा, शक्तिका जन्म हो ऐसा करना चाहिये। धन, शरीर, विद्या और ज्ञानबल असंख्य कर्मयोगी बने ऐसा उपाय आदि जो जो बल प्राप्त किये हो लेना चाहिये। अध्यात्म ज्ञान प्राप्त उनको अन्योंके हितके लिए इस्तेमाल करके, संकुल और रूढिगत क्रिया- करना चाहिये। उसमें मखीचूस नहीं धर्ममें न रहकर, विशद् दृष्टिसे सभी बनना चाहिए। जैन धर्म और जैन प्रकारके व्यवहारिक और धार्मिक धर्मियों की पड़तीन हो जाय इसलिये कर्तव्य करना चाहिये। सामाजिक सदा सजाग बनके सुयोग्य कार्य राष्ट्रीय योग्य कार्यों में अपने अधिकारके करना चाहिये। मुताबिक, स्वजन हितार्थ अपना ('कर्मयोगकी' की प्रस्तावना से हिस्सा देना चाहिये । सधे विचार उद्धृत पृ० ३९ से ४०)
----- दीपोत्सवी अंक ---------

Page #38

बुद्धिप्रभा
[ता. १०-१०-१९६३
राहीकी मंजिल
11
(ले० : श्री शंकरदयालसिंहजी एम. ए., साहित्याल ) [एक ऐसा गही, अपनी लगनका पक्का धुरी, एक ऐमी मंजिल. जहां हम सबको पहुंचना चाहिये, पाभो! हम सब ऐपा राही बने। वह मजिट पर हम ना पहुंचे। -सं०]
राही बढ़ा जा रहा था। राह और एक स्थान ऐसा आया जहाँ कम रही है या बढ़ रही है बिना- सिवा उसके न तो कोई पश और न इसकी परवा किये। रास्ते में बाधाएँ कोई पंछी! न कहीं नार और न आयीं गयीं। कॉटॉपर फूलसे घरण वायुकी सनसनाहट । न कोई जोब, धरने पड़े और पग-पगपर नयी न जन्तु। और राही निराश हो यातनाएँ सामने रहीं।
बैठना ही चाहता था कि कर्ण पुटोंको राहमें और भी किसने राही मिले, फाइती हुई आवाज बायो--- कौन हो ? परन्तु सबकी आँखों में निराशाकी -राही। तसवीर दिखलायी दो । राहीने सबोंसे
-कहाँ जाओगे? "पूछा-कहाँ जाओगे?
~~-मंजिलतक। उत्तर मिला-जहाँ जाना है। और जब इससे पूछा गया तुम
-~-तो बैठने क्यों लगे? छिः । कहाँ जाओगे?
मंजिलतक पहुंचोबाले राही क्या __-जहाँ मंजिल है, जहाँ लक्ष्य है. इतनी जल्दी अपनी हिम्मत खो जहाँ किनारा है।
' बैठते हैं। और वह बढ़ता ही गया। शूल राहीने आगे-पोछे. ऊपर-नीचे और फूल दोनोंको रौंदता हुमा चारों ओर देखा । सिवा अन्यके कहीं गुलाब और कौटा दोनोको पददलित कुछ नहीं दिखायी दिया। उसने करता हुआ। पत्थर और पानी गरजकर पूछा---तुम कौन हो? दोनोंको बाँधता हुआ।
--मैं, मैं अन्धोंको प्रकाश देने. ----- दीपोत्सवी अंक -

Page #39

ता. १०-१०-१९६३] बुद्धिप्रभा
[३७ वाला, राइपर निराश होकर बैठने- पृथ्वीको गोवमें चू पड़ा हो। कहींसे पालों का सहारा।
उसके कानों में आवाज बायी-कौन -~-तो क्यों नहीं मुझे भी देते हो तुम? सहाग ? .. ठिठके हुए गहीने निवे. -मंजिळतक पहुंचनेको व्यग्र राही। दन किया ।
-मोह. तो तुम्ही हो बह । श्रा -: :--जंगलको गंजा- जाओ और आगे। रित करता हुआ अट्टहास गज पहा--- राही आगे बड़ा। सामने विशाल अरे, मैं उसीको सहारा देता हूं जो जटा-जूटवाला एक साधु बैठा था। स्वयं अपना सहारा है।
वह बोला-ॐ। . - तो.........? तो क्या ? पढ़ो चारों दिशाओं में यही स्वर मुखआगे । मार्ग तुम्हारा है। मंजिल रित हो उठा। फूलोंने और पत्तियोंने तुम्हारी है।
इसी शन्दको दुहराया। राही बैठ राही बढ़ता गया। राह कमती गया । अपने-आप उसके मुखसे भी गयी । सूर्य ढलता गया !
यही शब्द उरित हुला-ॐ। ___ कहाँ है उसकी मजिल ? पहा -यही थी उसकी मंजिल । यही नहीं जानता।
था उसका किनारा। यही था । कहाँ है उसका लक्ष्य ?--उसे उसका लक्ष्य ।। मालुम नहीं।
__ मनुष्य बढ़ा जा रहा था। घुटकहाँ है उसका किनारा ?-वह नेसे ऊपर धोती पहने, एक छोटी-सी सर्वथा अपरिचित ।
चादर शरीरपर लपेटे। परन्तु उसमें लगन है। वह पाबोंमें छाले पड़ गये थे। बक्ष्यको खोजेमा । अपने किनारेका होठोंपर पपड़े। शरीर दुबला हो गया पता लगायेगा। अपनी मंजिल विना था, परंतु आँखों की ज्योति और पाये वह रुकने का नहीं । मला, असळी पाँवोंकी गतिमें कोई अन्तर नहीं साधक तो वही है जो बाधक तत्वोंको वा पाया था। रास्ते में फूलों-फलोंसे भी अनुकूल बना ले।
लदी एक बगिया मिली। मनुष्य वहाँ ... सामने हो दिखायी दिया उसे थोड़ी देर तक गया । मालीने सपरि. विस्तृत मैदान । पसके पार वह पहुंचा। चितको देखा तो पूछ बैठा-कह! निराला मू-खण्ड था वह । मालूम जाते हो माई ? देता या स्वर्गका एक टुकड़ा मूलसे -बबाकी खोजमें ।
दीपोत्सवी अंक --

Page #40

३८]
बुद्धिप्रभा [ता. १०-१०-१९६३ किस शेगकी सवा ?
ही था । मामने वह गगनचुम्बी महल -दवा, जिससे पका फल सड़ और उसके पार ...... ! न सके पौर खिलाफूड मुसा न महलके पास पहुंचकर वह रुका। सके |--और राही आगे बढ़ गया। सामने से एक वयःसंधि बाला, रूपकी
दामनको अपने अंकों में समेटे सामने मनुष्य बढ़ता गया। राम्ते में उसे
खड़ी थी—'कहाँ जाते हो ?-चालाने एक उजड़ा और कटा खेल दिखायी। दिया। खेतकी मेंड़पर एक किमान मधुर मुस्कानके साथ पूछा। बैठा था। मनुष्य वहाँ थोड़ी देरके
-अपने लक्ष्यकी ओर। दवाके लिये रुक गया। किमानने अनजाने लिये अपने प्रभुसे कहने ।
आदमोको अपने वीरान खेतकी ओर . -मत जाओ तुम आगे। मैं घूमते देखा तो वह चुप न रह तम्हारी दवा यहीं दे दूंमी । सका-क्या देखते हो भाई ? कहाँ
बोले ! तुम दवा नहीं दे सकती जाओगे ?
और वह सिर्फ मेरी नहीं, मनुष्य---जहाँ दवा मिल जाय।
मात्रकी दवा है। --कैसी दवा ?
-कैसी दवा ?-बालाने प्रश्न -दवा........., वह, जिससे किया। बसा घर उजड़ न सक आर लह -दवा, वह निससे बाँकी लहाता खेत बीरान न हो सके। चितवन आदमीको भस्म नहीं कर सके --मनुष्य बोला और वह बिना और अंकोंके कुमकुम उसे पथ च्युत किसानकी ओर देखे हो आगे न बना दे। बढ़ गया।
बाला चकित हो गयी-- मेरे भोले मनुष्य बढ़ता गया और अब वह पथिक ! यहीं रुका। तुम्हारे ये रूखेबहुत दूर निकल गया था । पाँवोंके सूखे अधर, रुधिरसे मने पर। छालोंसे रुधिर-धार बह रही थी और बाला आगे बढ़कर उसे पकड़ना होठों पपड़ोपर कालिमाका भावरण हो चाहती थी कि वह व्यक्ति पीछे चढ़ गया था। परन्तु उसके मुखपर हट गया--'बाले ! छोड़ दो मेरा प्रसन्नताको रेखा स्पष्ट खायो दे रहो पथ । प्रबाहमें फापट डालो। थी। अब वह अपने लक्ष्यके करीष मा काँटा न बनो। यह तुम्हारी
----- दीपोत्सवी अंक --------

Page #41

ता. १०-१०-१९६३] बुद्धिप्रभा
[३९ अलकापुरी रोगी दवा नहीं, ओर दौड़ा। बालाने उसका पीछा विषकी प्याली है।
किया। आगे एक जीर्ण-शीर्ण कुटिया
थी। मनुष्य उसी में घुसा। बालाने -तुम अब किसी प्रकार आगे झाँककर देखा-वहाँ एक गन्दा, नहीं जा सकते पथिक लो, अंदर घिनौना बूढ़ा बैठा था और उससे चलो। स्वर्ण-सिंहासन तुम्हारी राह दर्गन्ध निकल रही थी। देख रहा है, वासियों पाटलके इत्रसे -क्या यही है पथिकका सुगन्धित चवर डिये तुम्हारी वाट माराध्यदेव । जोह रही हैं।
-बाला निराश, हताश लौट मनुष्य यह सुनते ही लागेको पड़ी।
SIONacase
HOKaenacaIENCMNEMIERIES
शा. मीठालाल रंगराज जैन स्वादिष्ट मिठाईयोंके निर्माता माहिम हलवावाला आपसे यह विश्वास दिलाते हैं कि आपको स्वादिष्ट और सुन्दर मिठाईयां खानेका पुग शौक हो तो आजसे हमारा
नाम व पुरा पता याद रखें। नमकीन चीजों के लिए हम पुरेपुरें स्पेलीयालिस्ट हैं। आपका ओर्डर आने पर आपको माल खात्रीपूर्वक बनाकर दिया जायगा। * एकबार पधार कर हमें अनुगृहित करें *
आपका -: पुकराज जवालीवाला जैन :- . सायन सोलंकी सदन, बिल्डींग नं. १७५ : दुकान नं. ७ बंबई २२. SESTRANSK#3:7:16SOUKERS
-- दीपोत्सवी अंक -
-

Page #42

80]
great [a. 80-80-8983 mahavira : Che man & his Inessage
By: T. L. VASWANI [ Many mock at Him, He is Silent; They disturb Him; insult Him; He is silent; Men beat Him; He is Silent.
Our piteous need to-day is men of Manhood....
All life is Sacred So tear no leaf from its tree, crush no flower, harm no insect....
Himsa (Violence) must go.....Hate wil not help us.....
You are your own friend and you are your own enemy, Be your friend ! Do not be your enemies ! } [1]
many has not India produced, No nation may hope to age after age,-men great in achieve greatness without the power of the Spirit ? the inspiration which comes They have sanctified India's of honouring its herocs. soil : they have made India Heroworship is the true rich in the wealth of the foundation of national pros- Spirit. . perity. Mahavira is one. The word “Mahavira " of the greatest heroes of means, literally, “great victor.' Aryavarta. Five and twenty Mahaviras are the true supercenturies ago he was born. men of history not Supermen His name continues to shine of egoism ahd violence, but among the immortals of Supermen of purity, Tapasya history.
and love. Poor is India,-in material “As fire does not put out wealth. Yet rich is India,-in fire, so evil does not put out human resourpes. What may evil,” was the note sounded not her millions do if they by the great Rishi of Russia, but will-to-do ? And how Tolstoy. And Tolstoy's doct
hehet si

Page #43

7. f0-80-8983]
447
[8?
rine is traced to the teaching Mahavira, as a boy, is of Jesus :-“Resist not evil !” sent to school : they find le Yet over five centuries bc- does not need school-masters. fore Jesus,--the teaching of He has in his heart a wisdom Ahimsa was taught and practi- which no schools may give. sed by two Indian sages and Like the Buddha, he is Rishis, Gautama Buddha and smitten with a longing to Mahavira. The Jains worship renounce the world. He lives Mahavira as Bhagawan, he up to the age of twentyLord, the Blessed One. eight with his family. Then
his father and mother pass What little I have learnt
away. He feels he must now of Mahavira has impresssed
enter the stream of Sanyasa me much. His was a life of
(renunciation.) He goes to singular grace and singular
his elder brother for permibeauty. A contemporary of
ssion to renounce. “The the Buddha, he reminds onc,
wounds are yet fresh," says again and again, of the
his brother to him; "wait !" Buddha's renunciation, the Buddha's Tapas, he Buddha's
He waits for two years love of humanity.
more. He is now thirty. Like
Jesus, he feels he must renoMahavira was born about unce all and enter upon a 599 B.C. in a town in Bihar, ministry of service. Like the near Patná. His father was Buddha, he distributes his a Chief, a Kshatrya named wealth among the poor. On Siddhartha. His mother, the day he leaves his family, queen Trishala of Priya- he gives over his kingdom karini, was a daughter of to his brother, then he Chetaka, the head of the passes into a life of penance Republic of the Vajjis. and prayer. To the Buddha

Page #44

४२ 1
बुद्धिप्रभा
came
illumination after six years of Sadhana (spiritual discipline). To Mahavira comes illumination after twelve years of meditation and Tapas (self-discipline). He attains wisdom-consciousness on the bank of the Rijikulo in the village Jrimbhika. He becomes, in the language of the books, "Tirthankara, a word which I interpret to mean the "Perfect Man."
[ता. १०-१०-१९६३
A teacher, he is, also, an organiser. He has eleven chief disciples: over four thousand monks and laymen join the faith. Brahmins and non-Brahmins are admitted to the fold. He is no believer in "caste." He passes away on the Diwali Day in 526 B. C. at the age of in Pavapuri
Then, like the Buddha, he goes upon his great mission of teaching. For thirty years, he moves from place to place. He preaches in Bengal and Bihar his great gospel of happiness. He takes his message even to savage tribes, unmindful of their cruel treatment to him. He goes on his mission to Stavasti and the Himalayas. How beautifully calm and patient he remains in the midst of many troubles and persecutions !
seventy two, (Bihar).
How beautiful the life of Mahavira! He goes from place to place to preach his doctrine and many mock at him he is silent! At meetings they disturb him, insult him he is silent! A band of men beat him in the forest as he sits in meditation : he is silent! A disciple of his deserts him and goes about spreading evil reports against him he is silent He becomes a Mahavira, a great victor, a superman, because he develops Santishakti, the power of peace. दीपोत्सवी अंक

Page #45

ता. १०-१०-१९६३]
बुद्धिप्रभा
[४३
His life influenced profo- dignity a big black snake, undly his followers. They by placing his feet on carried his message, far and irs hood. To me the story wide. It is said that Pyrrho,, is a parable. For Mahavira thi Greek thinker, studied has truly subdued the snake philosophy at the fcet of of passicn. He was, indeed, Gymnosophists : and as the a great hero. He conquered name suggests, the Gymno- Raga (passion ) and Dwesha sophy were Jain Yogis. ( dispassion). The central
note of his life was Virya, In his childhood he was vitality. It was a life of named Vira. He was called supreme Shakti. Mahavira "Great Hero.” A story has it, that he was
[2] given this epithet when, Modern India, too, accd's playing with his friends, one heroes. Moncy or more day, he subdued with great knowledge can do little. HILARITRIBRARI IIILHEMANTIPLETERMITHAIRMALA M SITENANTHALINDARIRENDE
जय जय श्री महावीरस्वामी दिवाली एक महान आरम लस्थानका भगवान श्री महावीर : निर्वाणका व श्री गौतमत्वामीको केवलज्ञान होने का जैन सिद्धांतमें ! बहोत बड़ा पर्व है।
इस पर्व में हम आरसे नूतन वर्षे अभिनंदनकी समभावना चाहते है। आपसे यह निवेदन करते हैं कि नये वर्षके हिसाबो चोपड़े, एकाउन्ट बु, आनंद रोजमेळ, कल्याण डायरी, नोट सायरीका नये वर्ष में ।
शुरू करनेका ओडेर बाप नोट करावे। शुभेजक| श्री आनंद कल्याण चोपडा मंडार सन्ड प्रिन्टर्स
. २३, अहिन्द इस्ट्रेट, भूलेश्वर-बम्बई २ BIB I HRIBALDI: &
BADEBAR
ABILIAMRIBHITHILAHBIRHIFI TAITHUNTIDIHBHHAIN
दीपोत्सवी अंक
-

Page #46

बुद्धिप्रभा
૪૪ ]
Our piteous need, today, is men of manhood,--men who, casting out fear from their hearts, would serve this ancient land. The heroism of Mahavica was reflected in his life and his teaching. It was a life of singular selfconquest: and his teaching was the bold one :- -"Regard all creatures as thyself and harm по one!" In these words you have the double doctrine of Ahimsa, positive and negative. The positive refers to the vision of unity-See thyself in all. The negative grows out of it-Harm no one. To see the Self in all is to refrain from injury to anyone. Harmlessness grows our of the vision of the One in all.
[ ता. १०-१०-१९६३
was thought foolish to treat "coloured" men as human beings! An Englishman in South Africa said the negro had no soul !
All life is sacred. So tear no leaf from its tree. crush no flower, harm no insect. Is it a foolish sentiment to treat insects, animals and birds with kindness? There was a time when it
What is Ahimsa ? Harmony of my will-to-live with the others' will-to-live. Ahimsa is true "sacrifice,"profound surrender of myself for the sake of life in others. Ahimsa is non-criticism of others, is forgiveness: I must nor judge others, I must only judge myself. Ahimsa is shakti, true strength which makes no noise, no fuss. Ahimsa is seua (service).
Do I hold property? It belongs to the community : it is with me as a trust for the service of society. Property may be given up or it may be increased, but in either case, it must be viewed mentally and used actually as belonging to the community. Often they who give up become egoistic. Objective दीपोत्सवी अंक

Page #47

ता. १०-१०-१९६३ ] बुद्धिप्रभा
giving up is not necessary : what is necessary is surrender of the subjective sense of "ownness," "mineness," "possession."
Ahimsa is a call to self
giving. Give yourself as a man to man, as a life-unit
to all life. He who hath much, of him much is asked. Have you more than others in wealth, health, talents, success, strength, influence, happiness? Then must you give for others in a greater measure! Invest yourself and all you have in the Bank of Life !
The life and mrcssage of Mahavira emphasised three
[84
ideas. (1) Brahmachcharya which means, literally, walking with God. Brahmackarya. is purity, is self-restraint. (2) Anekantavada or Syadvada. Mahauira taught that до one view of the universe could express the truth in
its fullness: for Truth is Ananta (endless). We have suffered much in recent years from strife and hate in the паше of "creed." Creeds have crerted divisions and quarrels. Let a new conception of the spiritual life create a new unity, a new national life. Fof Truth is infinite. And religion was meant not to create discords and conflicts, but to teach
«*«*«XXXX_«YL
With Best Compliments from:
Automatic Industries SPECIALIST IN
Mass production of Precision Work On Auto Screw Machine, Capstan Lathes, Milling etcOld Mathuradas mills Compound Delisle Road, Lower Parel BOMBAY-13
>> 338) <38 =
दीपोत्सवी अंक
>>{X}}
A

Page #48

8€ ]
बुद्धिप्रभा [ता. १०-१०-१९६३ husnility and love. (3) Ahimsa. brotherly civilisation must And ahimsa, Mahavira taught. be built up. Hate will not is anything but inaction or help us. Today, the nations cowardice. Ahimsa is somet- spend the wealth of emotions hing very positive. Indeed, in strife. We must bring it is something more even God into national life. It is than vittue. It is a shakti, the power of the Spirit we an energy. It is the energy sced to rebuild numanity. of peace, ths will-to-peace
If I were asked to express in a warring warld.
in one word the very soul [3]
of India, I would say :I find the pages of history “Ahimsa.” And the eternal strewn with wreck and ruin. quest of India has been to Wars! Destruction ! Reli- utter and embody ahimsa gious persecutions ! Civilisa- in thought and art and tions have failed. Power and worship and lifc. pride shour in our fierce cry The principle of Ahimsa of progress. We have not influenced India in her dealcarried the vision of Ahimsa ings with the world. She into our life. Our food, our dreamt no dreams of domcommerce, our social life, inion and conquest and is there not more hinsa than she became a Guru even of ahimsa in them ? And what Japan and China, countries do we have in modern jealous of lhe "stranger." politics ? Counsels of passton India was not a militarist or the energé of Ahimsa ? nation : het reverence for
One thing I strongly feel: Humanity Saved her from this civilisation of Himsa imperialist ambitions. It was ( violence ) must go. A a great political truth which
auchet ofte

Page #49

Mat Manekbake fort Machinery
VI
SHEET METAL
WORKING MACHINERY
COMPLETE LANGE OF KACHINERY GUILLOTINES CIRCLE CUTTERS BENDIKG BRAKES BEHOING HOLLERS.SWAGING KACHINES SIDE SEAMERS - TOP & GOTTOM SEAMERS. SPIRIRE LATMES HAND. POWER PRESSES
and COMPLETE RANGE OF MACNIRERY
THE MANUFACTURE OF SUCKETS . NOUND & RECTANGULAR TIMS. DAUMS - UTENSILS ETC
MANEKLAL & SONS.
Show room & Sales Station 271, NAGOENI STREET, BONSAP 3 M.O. BIRINI MOMOLLA, SOMOAY 3
phon 221924-25 heency (ALCUTA I
WADRAS
ST
we
-
startet

Page #50

80]
बुद्धिप्रभा [ता. १०-१०-१९६३ the Buddha expressed when nations. Hence national conbie said “ Unhappy are flicts. Hence the nationcults both the victor and the of the West. Hence the vanquished. The vanquished World-war. And the War because of oppression, the is not yet over! victor because of the fear One of the remarkable that the vanquisned may sayings of Mahavira is :-- arise and triumph.” India “You are your own friend." did not attempt to enslave Yes; and you are your other gations. To enslave is own enemy. Be your to commit Himsa.
friend ! Do not be your
enemies ! We all are in Europe has wandered search of happiness: then from violence to violence, make others happy. This is and its cult of power has the law. He who blesses been mistaken for freedom others is blessed, and he There is no freedom without who injures others is injured. Sadhana, without discipline Therefore practise Ahimsa in of the moral law. Europe your everyday life, and redoes not yet recognise a kindle once again the light law above the states and of love in the word !

Page #51

RSS
-
DESK--
--
-
.
:
2
-3
ગુરુદેવના પત્રો.
ઇ
-> Re Rap -
-
પૂજ્ય ગુરુદેવ શ્રી બુદ્ધિસાગરસૂરીશ્વરજી મ. સાહેબે તેમના જીવનકાળ દરમ્યાન, તેમના અનેક શિખે અને શ્રાવકાને પ્રેરણાથી ભરપૂર પત્રો લખ્યા છે. માનવ જીવનને ઊંચે લઈ જતાં એ પત્રોમાંથી દર અકે અમે એક પત્ર આ કટારમાં. આપતા રહીશું. – સં.]
મુ અમદાવાદ. ભવ્ય જિજ્ઞાસ શ્રાવક,
ગ્ય ધર્મલાભ; આત્મધર્મનાં ઉપયોગમાં જાગતા રહેશે. બાહ્ય જડ પદાર્થોમાં રાચી માચી રહીં પરભાવમાં જીવન ગાળશે નહિ.
જેનાથી ઉપદેશ ઈચ્છે છે તેના પ્રતિ પૂજ્ય બુદ્ધિ ધારણ કરે. સારાંશ કે એવી બુદ્ધિ થયા વિના ઉપદેશ હદયમાં દઢ પરિબુમો નહિ,
તમે કોઈપણ જાતિ છે, ઇન્દ્રિયો છે, નામરૂપ છે એવું ભુલી જાઓ. આત્મામાં અત્યન્ત પ્રેમ થશે તે બાહ્ય વસ્તુમાંથી અંશે અંશે રામ ઉતરશે.
બાહ્ય વસ્તુમાં આત્મ તત્વની શૂન્યતા દેખા. આત્મા પરમાત્મા થાય છે. તમારું જીવન સુધારવું હોય અને અપૂર્વ આનંદ ભોગવો હોય તો ક્ષણે ક્ષણે હું પરમાત્મા છું એવી ભાવના અજમાયશની ચાર દિવસ ભાવશો. જીવનમાં દરરોજ કરતાં કંઈક ખરેખર સુધારો થશે.
પ્રતિદિન આત્મજીવન, સ્વશુદ્ધ ભાવનાથી આનંદમય બનાવે. મારાથી R શું થઈ શકે એવું બાયલાપણું છેી દે. ગમે તે આરામાં પણ તમારી શુદ્ધ ભાવનાથી શુદ્ધ થશે.
ઉત્સાહ રાખે, ધૈર્ય ધરે, તાપમાં પણ શાંતિ મેળવવાની જ્ઞાન કુંચીએ પ્રહણ કરો
શું વિચારે છે? ઉદ્યમ કરે. તમે બાલ, વૃદ્ધ, યુવાન, ચી વા પુરુષ નથી. તમે તો અરૂપી આત્મા છે, એકરૂપ છે, આત્માના સ્થાનમાં ઉદ્યમ કરો.
–-બુદ્ધિસાગર , -- --
- - -
૧p: —— રીપોત્સવી અંક --~--

Page #52

- t: મહા માનriver
લેખક : જીવન અને ચેય. કુમારપાળ વિમળભાઇ શાહ
(વીજાપુરવાલા) . ધીમે ધીમે સળગી રહેલી દીવાની આમ જગત જડ એવી તમામ
તે કહ્યું “જીવન એટલે પરોપકાર ચીજોના જીવનમાં મહાનમાં મહાન થયેલ જાતે બળીને પારકાને પ્રકાશ આપ. રહેલા છે. તે પોતે જીવનને ભેગે પણ અંધકારમાં અથડાતા માનવીને માર્ગ
નીભાવે છે. બતાવવો અને અંધકારને પ્રકાશમાં પટાવી નાખો. એજ મારું જીવન ચંદ્ર પોતે તપને પણ જગતને અને એય.”
શિતળ ચાંદની અપે છે. બે મધુર વળી દીવાની તમાં ઝંપલાવતાં કેરી બીજાને અર્પે છે. નદીઓ પણ પતંગીયાં તથા કુદાં એ પાંખો ફફડાવી અન્યને માટે દોડતી વહી જાય છે. અને બેલી ઊઠયાં.
વાદળાં પણ પશુ પ્રાણીને માટે નીચે “જીવન એટલે સમર્પણ અને ફના થવું.” ઠલવાય છે, ચંદન ઘસાઈને પણ ઠંડક બગીચાનું સુંદર અને સુવાસિત ફૂલ આપે છે. મણિબત્તી અને ધુપસળી
બળીને પ્રકાશ અને સુવાસ આપે છે. "જીવન એટલે સૌંદર્ય” પિત આ લેકે સમજે છે કે ફૂલની ફેરમ સહન કરી જગતને સુવાસ આપવી અને લેવામાં આનંદ છે. પણ તેથી સહસ્ત્ર આ કાર્ય કરતાં કરતાં કરમાઈ જવું ઘણે આનંદ ફૂલની જેમ ફરમાવામાં તેજ અમારું એય.
છે. માનવી માત્ર ફૂલની ફોરમ લેવાજ સળગતી ધુપસળી બેલી–જીવન સર્જાયો હોય તેમ જણાય છે. કારણે કે એટલે ખાખ થવું. સુવાસીત અને
તેનું જીવન એટલે જન્મ લેવો અને પવિત્રમય વાતાવરણ બનાવવું એજ બેય.
ચેય પોતાની સ્વાર્થ વૃત્તિને પોષવી. પીલાતા શેરડીના સાંઠાએ અવાજ ક–જીવન એટલે પલાઈ જવું. જગતને માનવી જ માત્ર એક એવો છે કે મધુર રસનું અર્પણ કરવું એજ બસ છે. જે પહેલું પોતાનું કરી લે છે. સ્વાર્થ
– દીપોત્સવી અંક
બોલ્યું.

Page #53

તા. ૧૦-૧૦-૧૯૬૩] બુદ્ધિપ્રભા
[પા એ એને જીવન મંત્ર છે. તે બીજાને એટલું વધારેમાં વધારે ખરાબ કરે છે માટે ભાગ્યેજ કંઇ કરી શકતા હોય. અને ન છૂટકે કરવું પડે તેટલું સારું માટેજ નોબેલ પ્રાઈઝ વિજેતા
માનવી શારૂ ન કરે તે કંઈજ બન્ડ રસેલ એક સ્થળે લખે છે કે –
જ નહિ પણ તે કંઈજ ખરાબ ન કરે Man docs as much cil તે વધુ ઇચ્છનીય છે. as he can and as much good આપણે કોઈને મદદરૂપ ન થઈએ as he must.
તે કંઈ નહિ પણ માર્ગમાં પથ્થર રૂપ “માનવી બીજાઓનું બની શકે કે કાંટા રૂપ તે નજ બનવું જોઈએ.
શાહ શિવજીભાઈદેવસિંહના લખેલા પુસ્તકો
૧ કૃતજ્ઞી કેશર ૩ જી આવૃત્તિ ૩-૦–૦ ૨ જીવન બાગ
૨-૪-૦ ૩ કલ્યાણની કુચી ૦–૮–૦ ૪-૫-૬ સુબોધક સંવાદ
ભાગ ૧ થી ૩ ૦––૦ 3 પડેચેરીની પરાગ ૧-૮-૦ ૮ આરાધના લે. સૌ. સરલા ૩-૦-૦ | ૯ લેખ લહરી ઇ-૧૦-૦ ૧૦ વિવેક વાટિકા
૩-૦-૦ h° શિવબોધ ભાગ ૪ ૨-૦-૦ ૧૨ શિવબોધ ભાગ ૫ ૩-૦-૦ ૧૩ નવનીન
૧-૦૦ ૧૪ મારા જીવન પ્રસંગે ભા. ૧ ૩-૦-૦ J૧૫ મારા જીવન પ્રસંગે ભા.૩. ૪-૦-૦ ૧૬ માસ જીવન પ્રસંગે ભા. ૩ ૩-૦-૦
- ૧૭ કાશ્મીર પર હુમલે ૩-૦૦
સૌ. સરલાબેન સુમતિશાહનાં લખેલાં પુસ્તકે ૧ કચડાતી કળીઓ , ૦-૫- ૭ સને ૧૯૩૦ 2 આરાધના (આ. બીજી) ૩-૦-૦ સને ૧૯પર ૩ લેખ બહરી
૦-૧૦-૦ સને ૧૯૪૧ -: ઉપરોક્ત પુસ્તકે મળવાનું ઠેકાણું :શિવસદન ગ્રંથમાળા કાર્યાલય, મઢડા (૨) કુંવરજી દેવશીની કાં લી૦
લુહારચાલ, મુંબઈ નં ૨, -~---– દીપોત્સવી અંક --

Page #54

મનુષ્ય અને શેતાન લિલ લ લેઃકારાગિએલ (રૂમાનીયા)
શુાં વર્ષો પહેલાંની વાત છે. આજથી હારા વર્ષ પહેલાંની. એક દિવસ શૈતાન, ભગવાન પાસે ગયા. નીચે નમીને હાથ ખેડીને ખૂબ નમ્રતાપૂર્વક એક્લ્યા, હે સર્વશક્તિમાન ! આપ ગુસ્સે ન થાએ તે એક વિનંતી કરું. તમે મનુષ્યજાતિ પાછળ સમય બગાડે છે. આ જાતિ છે એટલે આપ ગમે
નામે નિલ -
orty
એટલા
પ્રયત્નો કરશે તે પણ એમાંથી સારું પરિણામ નીકળવાનું નથી. જાતિ કદી......
કાંઈ આ
શેતાનની નીતિ ભગવાન સારી રીતે જાણતા હતા. એમને તેની આ બાળક ગમી નહિ એટલે ચિદ્રાને વચ્ચેથી જ એને રેકીને ખેલ્ય‘તું કહેવા શું માગે છે ?
ફક્ત એટલું જ કે આ મનુષ્યતિને મારે હવાલે કરી દો અને તમે નકામી ચિંતાઓથી મુક્ત થઈ જાએ.’
નની લાલચુ નજર એકને તેએ પાતાને ક્રોધ દબાવી ન શકયા. ચિઢાઈને માલ્યા, ‘હું માનીને તારા હાથમાં સોંપું ? રાત દિવસ એક કરીને આટલી નતથી મેં જેને ધડયે, જે સુષ્ટિનું અમૂલ્ય સર્જન છે, એ તને સાંપુ ? શુ કામ ?”
મહે
મારી
માનવજાતિનું નિર્માણુ ભગવાને ઘણી મહેનત લઇને કર્યું હતું. એ એમની સર્વોત્તમ કૃતિ હતી. એની ઉપર્ રોતા
શૈતાને તે પાતાના ઉદ્દેશ પૂરે કરવાનું નક્કી કર્યું હતું. એણે રીથી એની એ વાત કરી ‘પ્રભુ માણસ ઘણા કૃતઘ્ન છે. તે આપનું-પેાતાનું નિર્માણુકર્તા છડેચોક અપમાન છે. એટલું જ નહિ, એ તે આપનાં અસ્તિત્ત્વને જ નાશ કરવા માંગે છે,
કરે
‘ચૂપ રહે’ ભગવાન ક્રેધથી ભભૂકી ગયા, એ તદ્દન અશકય છે. એનુ નિર્માણ મેં કર્યું છે. એ ખરાબ ઢાય જ શી રીતે ?”
આટલે
ધૃષ્ટતા માટે ક્ષમા માંગું છું. પ્રભુ,’ શેતાને પેાતાની ચતુર વાણીમાં અત્યંત વિનય ડાલવતાં કહ્યું, ‘આપે માનવીના અંગ પ્રત્યગા હતા ખરાખર બનાવ્યાં પરંતુ એનુ મગજ બનાવતાં આપની દીપાસવી અ’ક

Page #55

તા. ૧૦-૧૦-૧૯૯૨ બુદ્ધિપ્રભા
" [૫૩ કંઈક ભૂલ થઈ લાગે છે. માનવીનું તે સમયે તે શેતાન હાસી છૂટયે, મગજ આ બધા પ્રપંચનું મૂળ છે.” ભગવાનના આ રોદ્ર સ્વરૂપને સામને
શેતાન ?” ભગવાનની આ કાપથી કરવાની એનામાં હિંમત નહોતી. પરંતુ લાલ હતી, “હું તેને સારી રીતે
પિતાની વાતનું પ્રમાણ મેળવવાની એાળખું છું, તે માનવી ઉપર જે
એણે મનમાં ગાંઠ વાળી રેપ મૂક્યા છે. એને માટે તારી ધરતી ઉપર આવીને એણે જગતને પાસે શું પુરાવો છે?
પરિભ્રમણ શરૂ કર્યું. સવારથી સાંજ પુરાવો? શેતાન હવે ગભરાઈ સુધી સતત યાત્રા કર્યા બાદ તે જર્મગ. પુરાવો તે એની પાસે કાંઈ જ નાના એક શહેરમાં પહોંચ્યા. તેણે નહોતે. એટલે તે ચુપચાપ ભગવાન એક મકાનના દરવાજા આગળ એક સામે જેતે રહ્યો. એને ચુપ જોઇને દાઢીવાળે વૃદ્ધ જે. તરત જ શેતાને ભગવાન વધારે ગુસ્સે થયા, “નાકળ એને સલામ કરી અને બે , “કેમ અહીંથી. હું તારી એક પણ વાત ભાઈ, ગુટનબર્ગ ! મઝામાં છે ને ? સાંભળવા માગતા નથી.”
ગુટનબર્ગ અને શેતાન ગાઢ મિત્રો
મીઠાલાલ સોહનલાલ માહીમ હલવાવાળા
છે. ગેડીલાલ ડી. શાહ પેરયલ એવો છે જેન સામે, ન ધરીએમ. મુંબઇ.
. ૨ ઘોડબ દર રેડ, કુવારા
life
અપના શુભ અવસરે અને અમારા સુરતી ફરસાણ માટે લગ્ન પ્રસંગ માટે એક માત્ર
૬ શ્રીખંડ અને બાસુદી અમને યાદ કરે છે શુદ્ધ ઘીની મીઠાઈઓ અને એથી તૈયાર હલવાના વેપારી.
મળી.
lil
જ દુધપાક * મલાઈ બરફી | ટેલ ફોન નંબર ૮૬૭૭૬ * બાસુદી તથા ૪ મલાઈ હલવા !! સેંટ્રલ રેટે રન્ટવાળાને કહે * શ્રીખંડ * પિસ્તા હલવા || કે બાજુવાળા મીઠાઇવાળાને બંગાલી મીઠાઇએ પણ અત્રેથી મળશે. || બોલાવી આપો.
- હીપોત્સવી અંક

Page #56

૫૪]
બુદ્ધિપ્રભા [ તા. ૧૦-૧૦-૧૯૬૩ બની ગયા. લગભગ બે કલાક સુધી યાત્રાએ નીકળી પડે. ગવન 6:૨ પિતાના મિત્રને કાનમાં શેતાને પાણુ પાસે શોરબકોર સાંભળીને પતિ જ જાણે શું કહ્યું કે, શેતાનના ગયા પછી બહાર આવ્યા સામે જ શેતાન ઊભે પણ તે એ વાત ભૂલી શકો નહિ. હતો. પાછળથી એક બળદ ગાડીમાં એટલું જ નહીં, એની તે ઊંઘ હરામ સફેદ અને ચપટી વસ્તુઓ ડી હતી. થઈ ગઈ. ઘણા દિવસ સુધી વીચા- શેતાને ભગવાનને નમ્રતાપૂર્વક રોમાં નિમગ્ન રહ્યા બાદ એણે એક પ્રણામ કર્યા, પરંતુ ભગવાનને તે એને વસ્તુની શોધ કરી–પ્રેસ..
જોઈને જ ગુસ્સે ચઢ. તેઓ ચિઢાત્યાર પછી તે કાગળ, છાપે છાપ ને બોલ્યા: “પાછો આવ્યા ? અને આ ને છાપ ! શેતાન પોતાની આ શોધ બધા કચરે અહીં શું કામ ઉપાડી માટે ગર્વ કરતું હતું, પરંતુ હજુ એને લાવ્યો છે ?' સંતોષ નહોતા. પ્રેસની ગતિ એને શેતાન નીચા નમીને નમ્રતાપૂર્વક ઘણી ધીમી લાગતી હતી. એણે પ્રેસના જવાબ આપ્યો, “પ્રભુ, આ કચરે નથી, મશીનોમાં પિતાની લાંબી પૂંછડીનું આ તે ચોપડીઓ છે. તમે તે દિવસે જોર લગાડયું. પછી તે પૂછવું જ શું? મારી પાસે પ્રમાણે માણ્યું હતું, એટલે કાર્યમાં એટલી ઝડપી ગતિ થઈ કે જ આ લઈ આવ્યો છું. જુઓ આ એક કલાકમાં દસ લાખ મુકે છપાવા અર્થશાસ્ત્ર, સમાજશાસ્ત્ર, કાયદો, લાગ્યા. ફક્ત છાપવાનું જ નહિ, ત્યાર વિજ્ઞાન, રાજકારણ અને કોણ જાણે પછી પૃષ્ઠ ગણવાનું અને એની ઉપર કેટલાયે વિષયોનાં પુસ્તકો છે. એનાથી ટિકિટ ચોંટાડવાનું કામ પણ આપે- આપને ખાત્રી થશે કે તમારો માનવ આપ જ થવા લાગ્યું. પરંતુ શેતાનને કેટલી હદે પિતાની માણસાઈ ગઈ તે સંતોષ જ નહોતે. દસ લાખ પૃ૪ ચૂકી છે. કેવી રીતે તે બધું ભૂલીને એક સાથે છપાઈ તે જય, પરંતુ તે વિષમતા અને દ્વેષ ફેલાવે છે. પ્રભુ, એક સાથે દસ લાખ માનવીઓના આમાંથી તમને એ લોકેની કૃતનતાનું હાથમાં પહોંચે નહિ તે પછી ફાયદો પૂરેપૂરું પ્રમાણ મળશે. શું ? અને શેતાને રેલનાં પિંડામાં પણ
પણ ભગવાને શેતાન તરફ અવિશ્વાસની પિતાની શક્તિ લગાડી.
નજરથી જોયું, અને પછી એમની નજર - આ રીતે શેતાને પોતાનો ઉદેશ પુસ્તકોના ઢગલા તરફ વળી. ચશ્મા પૂર્ણ કર્યો. અને પછી તરત જ એ પહેરીને તેઓ એક પુસ્તક વાંચવા તે બધા સાજસામાન લઇને સ્વર્ગની લાગ્યા. ઘેડીક ક્ષણ પછી ગુસાથી
- હીન્સવી અંક –
ગી .

Page #57

[પ૫ :
તા. ૧૦-૧૦-૧૯૬૩
બુદ્ધિપ્રભા તેમણે એ પુસ્તક ફેકી દીધું અને બંને કાનથી સારી વસ્તુઓ જ સાંભલાચા, પિનાની દાઢીને હાથ વડે ળ અને બંને હાથથી સારાં જ કાર્યો પંપાળતા ઉભા રહ્યા.
કરતે. એટલે શેતાન નવરે પડી ગયું. શેતાનના ઉપર લુચ્ચું હાસ્ય એક દિવસ હૃપ વેશ ધરીને તે ફરકી ગયું. નમ્રતાને ઢાંગ કરીને એણે માનવી પાસે ગયે અને બોલ્યાકહ્યું, “સર્વશક્તિમાન ! હવે તે આપને
“તું કે મુખ છે! શું એક પ્રમાણું મળ્યું ને ?” ભગવાન ઘડી વાર ચુપ રહ્યા,
આંખથી નથી દેખાતું? એક કાનથી અને પછી નિઃશ્વાસ સાથે તેમણે પૂછયું,
નથી સંભળાતું? અને એક હાથથી હવે..શી તારી ઇચ્છા છે ?
કામ નથી થઈ શકતું? જ્યાં એક મારી તે બહુ સામાન્ય માંગણી
વસ્તુથી કામ ચાલતું હોય ત્યાં બેને છે. મનુષ્ય જાતિને મારે હવાલે કરી
ઉપયોગ કરવો એ મૂર્ખતા નથી તે
? ઘો. અને તમે એની ચિંતામાંથી... બીજુ શું? છે એની વાતને વચ્ચેથી જ કાપીને માનવીએ પિતાની ભૂલ સ્વીકારી, ભગવાને હ્યું, “બરાબર છે, તું એને “ભાઇ, તમે બરાબર કહે છે.” લઈ લે, અને જે, તારે આ કચર
તે દિવસથી બધા માનવી એક પણ સાથે લઇ જજે. અને ફરીથી મને
આંખે જોતા, એક કાને સાંભળતા અને તારું માં દેખાડીશ નહિં. જા, અહીંથી
એક હાથે કામ કરતા થઇ ગયા. ચાલ્યો જા, મારે એકાંત જોઈએ છે.” શેતાન એ પુસ્તકો લઇને પાછો
પરિણામે શેતાને માટે જેને ચાલ્યો ગયો, અને ત્યારથી મનુષ્યજાતિ બીજાં નવરાં અંગ ઉપર અધિકાર ભગવાનને ભૂલીને શેતાનની ઈચ્છા જમાવ્યો. ત્યારથી માનવી સારા સાથે મુજબ કામ કરે છે
ખરાબ જોતાં, સાંભળતાં અને કામ
કરતાં શીખી ગયે. શેતાન
અને ત્યારથી સારામાંથી ખરાબ જ્યારે પરમેશ્વરે સૃષ્ટિનું નિર્માણ અને ખરાબમાંથી સારા તત્ત્વને જુદુ કર્યું, ત્યારે માનવી પિતાની બંને કરવામાં જ માનવીનું આખું જીવન આખેથી સારી જ વરતુઓ જેતે, વ્યતીત થાય છે. –જિબ્રાન
-~~- દીપોત્સવી અંક
–--

Page #58

માનવીની શોધમાં
લેખકઃ ઈશ્વરલાલ હરગાાવદાસ રોલીયા, ભાભર.
[ધનતેરસ અટલે લક્ષ્મી દિન’ એજ દિવસે લક્ષ્મી આપણે ઘેર રહેવા આવે તે ? પણ તે માટે એ શેાધે છે એવા માનવી આપણે બનવુ રહ્યુ' એવા માનવીની વાત કહી જતી ટુંકી પણ વેધક વાર્તા, સં દીવાળીના દિવસે હતા લક્ષ્મી— પણ તેની ક્રાઇને પરવા ન હતી પૂજનની એ પવિત્ર રાત હતી. કંઇ એનુ સાંભળતું ન હતું. સાંભળતું હતું તે દાદ નહાતું દેતું.
છેવટે કાઈની નજર ગઈ, ભીખારીને એણે ગાળ દીધી ને એને રવાના કર્યો.
લક્ષ્મીએ આ ોયું. અને ત્યાંથી એ પાછી ફરી. એ હવેલી ને એ શેઢ અને ન ગમ્યાં.
દીવા ઝગમગી ઊઠયા હતા. સારાય શહેરમાં દીવાની રાશની હતી.
સ્વતી દેવી લક્ષ્મીને એ સમયે ફરવાનું મન થયું. કરવાનુ તે માત્ર અહાનુ જ હતુ.. અને તે ધરતીના સંતાન સાથે રહેવુ હતુ અને એ શહેરમાં અધાર પછેડા એઢીને નીકળી પડી. મળે તેા પ્રાર્થના ઘરમાં રહેવા.
એણે પ્રથમ એક માટી હવેલી જોઇ. ભવ્ય ને ઊંચી, રગે રૂપાળી ને તેાતીંગ એ હવેલી શહેરના જાણીતા રો' નગીનદાસની હતી. દીવાળીની ધમાલ હતી. સૌના હૈયે માનદ હતા. બધા જ ખુશખુશાલ હતા સૌ સૌનામાં મસ્ત હતા.
એ જ સમયે વેલીના બારણે એક ભીખારી ભીખ માંગતા હતે. ચીંથરેહાલ અને અધ. એક બટેકુ રૈટલે માંગતા હતા અને સુખી થાય ના મોંગલ આશીષ આપતે હતા.
દીપાસવી
કરતાં કરતાં એ લવારને ત્યાં આવી. શ્રમજીવી લવાર દિવસની લેઢા ફંડથી થાકયેા હતા. હમણાં જ ઊધ્યેય હતા.
ત્યાં લક્ષ્મીએ બારણું કયું: ‘કાણ કમબખ્ત ? નિરાંતે સૂવા દેતુંય નથી. કાલે સવારે મળજે...” એયા વગર જ લવારે સુણાવી દીધી ને સૂઈ ગયા
છે,
જા
લક્ષ્મીએ શેાધ આગળ વધારી. સવારના સમય હતા. છુપા વેશમાં લક્ષ્મી એક જગાએ જઇ ઊભી રહી. ખરાખર એની સામેના જ મકાન આગળ માનવાની લાંખી હારમાળ ચાલી
અક

Page #59

તા. ૧૦-૧૦-૧૯૬૩] બુદ્ધિપ્રભા
[૫૭ જતી હતી. એ માનવ કમનશીબના છે. પણ આશ્ચર્ય ! શેઠે તેના સામું નમુના હતા. કેઈ લૂલા, કેઈ લંગડા, જોયું પણ નહિ, મૂઠી ભરી રૂપિયા કોઈ અંધ, કઈ બીમાર, કેઈ બાળક, તેના હાથમાં ધરી દીધા. કોઈ ઘર, સૌના હાથમાં રામપાત્ર હતું. લક્ષ્મીને થયું બસ આવો જ માનવી
હું શોધતી હતી. આ એવો માનવી મકાનના ઓટલે બેઠેલે એ દરિયાવ
ન છે જે ધનને સંગ્રહ નથી કરતે. પણ દિલ આદમી દરેકને કંઈ ને કંઈ આપને
તેને યોગ્ય વ્યય કરે છે. ભૂખ્યાને એ હતો. આશીર્વાદ આપી હસતાં
' ધાન આપે છે. ન વાને વસ્ત્ર આપે છુટા ૫ડતાં હતાં.
છે. બેઘરને એ ઘર આપે છે. - લક્ષ્મી પણ એ હારમાં ભળી ગઈ અને લક્ષમી એ દાનીના ઘરમાં તેને વારો આવ્યો. તેણે પણ હાથ અજ્ઞાત પણે વસી ગઈ
કે ક & પ દ્ધ છે . કે . . .
કે ઉગ્ય બનાવી છે. મનહર ઘાટ વિશુદ્ધ માલ વ્યાજબી ભાવ
E
રાજકમલ સ્ટેનલેસ સ્ટીલનાં વાસણે વાપરો.
ઉત્પાદકે – રતીલાલ નગીનદાસ એન્ડ કુ.
૧૧૮, કંસારા ચાલ, મુંબઈ ૨ ઓફિસ ફેન : ૩૩પર૧૧
રેસીડસ ફોન : ૩૩૨૮૬ કેમ છે કે કે કેમ કે
--- દીપોત્સવી અંક –––
છે
.
૨

Page #60

nomorro જીવન ઉજળી ગયું....?
O _ O _ O _ ) લેઃ પૂનમચંદ નાગરદાસ દેશી, મુખ્ય અધ્યાપક, ડીસા, [ આજ યુગ વિજ્ઞાનને છે. વિજ્ઞાન યુગને માનવી મંત્રની શક્તિને હસે છે. પરંતુ માને વા ના માને મંત્ર હજ જીવે છે. શાસન દેવે કયારેક ક્યારેક તેમની જાતિનું પ્રભાતિયું ગાય છે. આ વાર્તામાં એક એવા મંત્રની હકીકત છે, જે મંત્રની અ મને પણ પ્રતીતિ થયેલ છે, વાર્તા વાંચી મંત્રની આરાધના કરે, –]
અહા, ધન્ય ઘડી! અહા, ધન્ય બાલ–યુવા-વૃદ્ધ નરનારીનાં વંદ દિવસ! '
અવરજવર કરી રહ્યાં છે. - પૂર્વાકાશે પ્રભાકર પ્રગટયા અને ધવલ મંગલ-ગીત શરદે ને વાછો પાટનગરનું પ્રાંગણ પવિત્ર બન્યું.
શરણાઇના નાદ સાથે મહાજન સાથ ભૂમિમાતા ભાગ્યશાળી થઈ ગઈ! સામે જઈ રહેલ છે. સાથે છે નગર જનતા ધન્ય ધન્ય બની !
નૃપતિ અરિમર્દનને રાજ રસાલો. એવું તે શું થયું હશે?
શહેરના ઘેરી રાજમાર્ગો વટાવી “ દૂરદૂરથી વિહરતા જૈન અણગારથી વડા આગળ વધે છે. ચોગમ જેન આજે પધારે છે.
શાસનની જયંનિના સૂર ગૂંજી રહ્યા છે. અનેક ભવ્ય જીવોના જીવન ઉદ્ધારકનાં ભગવંત ઉદ્યાનમાં પધાર્યા છે. પુનિત પગલાં આજે થઈ રહ્યાં છે. સૌ આચાર્યશ્રીના દર્શનની વરી
જગતના જીવોના કલેશ-દ્વેષ-વૈર- તતાથી તિતિક્ષા કરી રહે છે. વિરોધના પરિતાપ સમાવનારી ધર્મરૂપી નગરના પૂર્વ દરવાજે એક નાનકડું જડીબુટ્ટીને વેરતા દેવતાઈ વૈદ્યરાજની મકાન છે જેમાં જન્મથી ગરીબ એવો આજે પધરામણી થઈ રહી છે. એક માણસ રહે છે. નામ છે તેનું કમદી’
અણહિલપુર આજે પ્રાતઃકાળથીજ સવારથી સાંજ સુધી ગામમાં ફરી ધમધમી ઊઠયું છે.
ફેરિયાનું જીવન તે જીવી ર છે. સખત ——– દીપત્સવી અંક –

Page #61

બુદ્ધિપ્રભા
તા. ૧૦-૧૦-૧૯૬૩}
મજુરી કરતા છતાં પણ આવતી કાલના જીવનની રે! ફીકર ઊભી છે. આવી સ્થિતિમાં ધર્મ જ્ઞાનને છ રાય યાંથી હોય ?
ધર્મ આચરણુની ભાવના પશુ કયાંથી સ ભવે ?
ભગવાનની સ્તુતિ તે પૂર્વ જન્મમાં કદાચ કોઇવાર ભૂલેચુકે પણ થ હોય તે પ્રભુ જાળું, પણ્ આ ભ તા ધેાખીના કૂતરાની જેમ એને ગુમાવ્વ રહે છે.
બીજા અનેક લોકોના મુખે પ્રભુ ભક્તિની ધૂન સાંભળે. ગુરુવ`દનને મહિમા સૂણે તીથ કર દેવના દર્શીન કરવાની હેશ જુએ અને તે વિચારેના ચકરાવે ચઢે.
મેં શું પાપ કર્યું હશે? મારે ખીજાની જેમ ફુરસદ પણ કયાંથી લેવી ? આ પેટની કાણી કાપીની ચિંતા પણ કયાં જપવા દે તેમ છે! શું મજ મારૂં જીવન વ્યર્થ જશે?
[ ૫૯
આજે સારાય ગામના લેાક માટે ધન્ય દિવસ છે! હુંજ શું અભાગી હું, ના, ના, મારા ભાગ્યને હું ખુલ્લુ કરીશ આજે તે હું ભલે ભૂખ્યા રહું, ભલે બધા કઇ ન થાય પણ બધાની સાથે ઉદ્યાનમાં જઇશ મહાત્માના દર્શન કરી તેમની પવિત્ર વાણી સાંભળીશ,
તેને સૂતેલે આત્મા પૂર્વના ક્રાઈ શુભ પરિણામના પરિપાક રૂપે સરવળ્યો. તે પણ ઝટપટ [ીને પહેરેલ કપડેજ ચાલ્યે.
ફાટયાં તૂટયાં મેલા ઘેલાં કપડામાં તે સર્વથી અનેાખા જ તરી આવતે હતે. શ્રોતાજને આચાર્યની ધર્મદેશનાને વાણીસ્રોત શાંતચિત્તે ઝીલી રહ્યા હતા. સભામાં નિરવતા હતી,
આ જન્મમાં સુખ દુઃખની પ્રાપ્તિ પૂર્વની સુકૃત દુષ્કૃત કરણીનું ફળ છે. અને આ જન્મમાં બાક્રિયા કરતાં પણ અંતઃ વિશુદ્ધિથી જેને આત્મા
65
નૂતન વર્ષાભિનંદન ઝેનીથ કાયર સર્વીસ.
૧૨૭/ ૧૨૯, મેાદી સ્ટ્રીટ, મુંબઇ ૧. 2. ન. ૩૬૫૪
આગ તેમ જ આસ્માત સમયે અતિ ઉપયાગી
ww
દીપાત્સવી અંક

Page #62

૬૦]
બુદ્ધિપ્રભા [તા. ૧૦-૧૦-૧૯૬૩ પવિત્ર બનશે તે જન્મ મરણના ફેરાથી દેખતાં જ તેના મનના ભાવે ગુરુદેવ છૂટી જલ્દીથી મુક્તિપંથને મેળવી કળી જાય છે. ધીમે પગલે તેઓ તેની શકશે. આ માટે ખાત્મ હિતેચ્છું સજજનેએ આત્મશુદ્ધિ માટે અને પાસે આવે છે. દેવના શરણે જવું. એકાગ્ર ચિત્ત પર- કમદી પણ વિચાર તંદ્રામાં એકદમ માત્માની સ્તુતિ કર- |
ચમકી ઊઠે છે. સામે નાર ઉત્તમ ભાવનામાં છે વિશ્વ શાંતિનો સેનાની. | ઉભેલા મુદેવ ચરણે નીતિમય જીવન પસાર !
નમી પડે છે. કરતા દુષ્કર્મોની બેડી હું ભગવાન મહાવીરને
પિતાની અતિ તેડી સુખના ભોક્તા ! પરમ આસ્તિક માનું છું.
વર્ણવતાં પ્રભુ સ્તુતિ બની શકે છે.” | શ્રી ભગવાન મહાવીરે કેવલ |
કરવા માટે કઈ અણગારથીના વાણી- 1 માનવજાતિ માટે જ નહિ
જ્ઞાનપ્રાપ્તિના ઉપાય પ્રવાહમાં શ્રોતાજને ! પણ સમસ્ત પ્રાણુઓના
બતાવવા વિનંતિ મજન કરી રહ્યા છે. વિકાસ માટે અહિંસાનો
કરે છે. ભવિષ્ય કમદી પશુ સામે જ પ્રચાર કર્યો, એમના હૃદયમાં
સુધારવાની તેને કિંકર જોડી નત- પ્રાણી માત્રના કલ્યાણની તાલાવેલી લાગી છે. મસ્તકે બેઠે છે.
ભાવના સદેવ જવલંત હતી ઉત્તમ પાત્ર જાણું આચાર્યશ્રીને ઉપદેશ એથી જ તેઓ વિશ્વલ્યાણનો ગુરુદેવ આ જન્મમાં પિતાની જીવન કથની પ્રશસ્ત માગ અંગીકાર કરા ! શાંતિમય જીવ ન સાથે સરખાવતાં
શક્યા. હું દઢતાની સાથે જીવવા માટે નીતિમય કર્મના વિપાકના
કહું છું કે એમના અહિંસા- રસ્તે ચાલવાનું ઊંડા વિચાર વમળમાં
સિદ્ધાંતથી વિશ્વ કલ્યાણ સોનેરી સલાહ આપે ડૂબી જાય છે. દેશના પૂરી થાય
છે. ઉપરાંત ભક્તા{ તથા શાંતિની સ્થાપના થઈ ! છે, લો કે વિખરાય
મ્બર સ્તોત્રનાં મહિમા શકે એમ છે.
સમજાવી તેનો જાપ છે. સભાસ્થાન નિરવ
–કાકા કાલેલકર કરવાનું અનુષ્ઠાન બને છે તેનું પણ
આપે છે. તેને ભાન નથી તે તે એકાગ્ર થાનમાં “આ સ્તોત્રના નિત્ય રમણથી આ સામેજ બેઠે છે અને આચાર્યશ્રીની દુઃખમય સંસારના દુઃખ દૂર થશે. સાથે નજર તેના પર પડે છે.
સાથે અન્ય જન્મની ઉચ્ચ સ્થિતિ મેળવી દારિદ્રથી પીડાતા આ શ્રાવકને શકાશે. કર્મનાં મજબૂત બંધને તુટી જશે,
–- દીપોત્સવી અંક :

Page #63

શાહ અચલદાસ રાજમલજી જેન માહી મહેલ વા વા લા
મારવા ડે ગામ ખીમાડા રા જ સ્થાન
હિંદુસ્થાનભરમાં મશહુર તથા ઈંગ્લેડ અમેરિકા દુર પુના દેશમાં પ્રખ્યાત સ્વાદિષ્ટ અને ઉત્તમ બનાવટના અસલ દેશી ધીના માહીમ બરફના હલવેા, સુતની ખરકી તથા તથા દરેક જાતની મિઠાઇ બનાવનાર અને વેચનાર.
સુરતી સ્વાદિષ્ટ ફરસાણ મળશે,
શાહે અચલદાસ રાજમલજી જૈન સીમાડાવાલા
SHAH ACHALDAS RAJMALJI JAIN
મા હી મ હું લે વા વા લા
KESHEV BHUVAN BOMBAY No 80
MULUND
આપને ત્યાંના દરેક અવસરે અમને યાદ કરી અને મનગમતી ખાત્રી લાયક મિડ઼ાઇએ યાજબી ભાવે મેળવે.
બહારગામના મા`િર ઉપર પુરતુ ધ્યાન આપવામાં આવે છે.
કેશવ ભુવન સુલુન્ડ, સુખ ન ૮૦ વ્યા જ ખી
સભ્ય વર્તાવ
ભાવ ઝડપી સર્વીસ

Page #64

૬૨.]
બુદ્ધિપ્રભા
[તા. ૧૯-૧૦-૧૯૬૩
યોગની અમૂલ શકિતથી જડ વસ્તુઓ પાસે પણ ચૈતન્ય
છે..
વસ્તુએ જેવું કામ કરાવી શકાય
અને આત્મા અનંત શક્તિશાળી બનતાં આ જગતની અલભ્ય વસ્તુએની પ્રાપ્તિ પશુ અશકય નથી.”
ગુરુમુખે મહાન ઉપકારક ભક્તામ્બર રહેત્રને પાડ પ્રાપ્ત કરી અનેક આશીર્વાદ આપતા કમદી સ્વસ્થાનž ગયે.
હવે તે ધમ રંગમાં ર`ગાઇ ગયા હતે. દારિન્દ્રની દેવી પણ ધીમે ધીમે તેનાં બંધન સ`કેલતી હતી, પ્રાતઃકાના બે કલાક તે નિર ંતર ધર્મ ધ્યાન પાછળ વિતાવવા લાગ્યા. અરિહંત પરમાત્માની પૂજા કરી વિધિપુરઃહાર ભકતામ્બર મંત્રી નિરતર નમ કરવા લાગ્યા. તેમાં ખાસ કરી ૧૦-૧૧ મ! બ્લેકમા મુખપા તેની જિન્હાત્રે રહેતા હતા. આત્મશુદ્ધિના આ પ્રયાગ પછીજ પેટના વેઠ કરવાના તેણે નિયમ ધડયેા.
એક દિવસની વાત છે.
વહેલી સવારે નિત્ય નિયમાનુસાર તે પાઠ પૂજા પતાવી પેાતાના એરડામાં પવિત્ર આસન પર બેસી શુદ્ધ ભાવતા સદ્ધ મંત્ર જાપ કરી રહ્યો હતેા ત્યાં તે ચેગમ ઝળહળાટ પ્રકાશ વેરાયે,
સામે જ શાસન રક્ષક દેવીની અલૌકિક મૂર્તિ અને તેમના મુખકમળમાંથી નીકળતાં શબ્દો સભળાયો.
“મહાનુસાય ! હારી અટલ શ્રદ્ધાયા હું ત્હારા પર તુષ્ટમાન થઇ છું. દુનિયાદાર્તાની તમામ વસ્તુ આપવાની મારી શક્તિ છે. ચ્છા હોય તે માંગી લે, માગી લે.”
કમદી તે ખુશ ખુશ થઇ ગયા. શું આ સ્વપ્ન છે. કે સત્ય ! એક તે દારિન્દ્રી વન, તેમાં તેને નયન-ગરીબુ અવસ્થા દૂર કરવામૈ શુભ પ્રસ ંગ આવી લાગ્યા હુવે ક્રાણ ભૂલે ?
વિનયરાહ પ્રણામ કરી તે મેલ્યા. “ માતાજી ! આપની કૃપા માટે આભાર ! મારા રિન્દ્રાવસ્થાથી મારે રાજ અનેક પાપ ક કરી દ પેટના ખાડા પૂરવા પડે છે. તે કૃપા કરી હાલ તે મારી ધનથી ઈચ્છા છે તે પૂર્ણ કરે એટલીજ મારી નમ્ર વિનતિ છે.”
હારી કચ્છા પૂર્ણ કરવા આજે સાંજે ત્હારે ત્યાં એક શ્વેતરંગી ગાય આવરો. તે ગાયનું દૂધ દેહી તેના ધડા ભરી લેજે, તે ઘડા ખીજે દિવસે સુવર્ણુ બની જશે. બસ !”
દેવી. અદશ્ય થઇ ગઇ, દૈવી વયના પર વિચારણા કરતે કમદી પણ માંજ પડવાની રાહ જોતા ધરમાંજ એ.
દીપાસવી ફ

Page #65

[૬૩
મામાના માં
તા. ૧૦-૧-૧૯૬૩ બુદ્ધિપ્રભા
અવકાશમાંથી પડ પડે છે.
બોલ મહાનુભાવ! આ દૂધ વડે તારી ઈચ્છા પુરી થઇ જશે હવે કે બીજી મને કામના છે?”
મનમાં શ્રદ્ધા છે. વિશ્વાસ છે. તો જ બેઠો છે. ગાયને જોતાં જ નમતા પહોરે બજારમાં જઈ તે ઉત્તમ
હર્ષઘેલે તે તેની પાસે આવી આદરમાન
સહ ચરણે નમે છે. ગાયનું પૂજન કરી જાતિના માટીના ઘડા દૂધ ભરવા માટે દેવી વચનાનુસાર તેને દહીને દૂધના એકખરીદી લાવ્યા.
વીસ ઘડા ભરી દે છે. એને સંતોષ થાય છે. સૂર્યનારાયણ અરતા પ્રયાણ ગૌમાતા દેવી પ્રયાસથી આવેલ કરી રહ્યા છે. જગતના છ દિવસ
હાઇ તરતજ અદશ્ય થાય છે.
આકાશમાંથી પડો પડે છે. ભરને શ્રમ કરવા ઘર ભણી ડગ માંડી “ બેલ મહાનુભાવ ? આ દૂધ વડે રહ્યા છે. ઘણું ગામ ભણી વળી રહ્યાં તારી ઇચ્છા પુરી થઈ જશે હવે કઈબીજી છે. પક્ષીઓ કિલ્લે
૬ મકામના છે ?” લતાં માળી ભણી : ચોર તપસ્વી
માતાજી ! આ ઉડી રહ્યાં છે.
ભગવાન મહાવીરે પૂરા ! ધન પ્રાપ્તિ કરાવગાયે પિત નાના કે બાર વરસના તપ અને ત્યાગ નાર ધર્મની પ્રભાપાલકના ઘેર નિત્ય પછી અહિંસાને સંદેશ વન સારા શહેરમાં નિયમે જઈ રહી છે કે આ એ. રેક ઘરમાં યજ્ઞ માં થાય તેવી મારી તિર્યજીવ હોવા થતા હતા. જે તેમણે ઇચ્છા છે તો આ છતાં પણ સ્મરણ છે અહિંસાનો સંદેશ ન આપે
કામધેનું ગાયના શકિત અને નિમક હેત તે આજ હિંદુસ્તાનમાં
ઉત્તમોત્તમ દૂધની હ લા લ ૫ છું તેમાં અહિંસાનું નામ પણ લેવાત , ખીરનું ભોજન પ્રાધાન્ય ભોગવે છે. નહિ
સમરત ગામ ને ટોળામાંની એક
ધર્માનંદ કૌસંબા
જમાડી કૃતાર્થ બનું સુંદર ગાય કમદીના
. તે ઘણુ માણસે ઘર તરફ વળે છે. સુંદર નાજુક ઊંગડાં- આસ્તિક બની શકે.” વાળી સફેદ વર્ણની આ ગાય રોજનું પિતાનું રહેઠાણ જ ન હોય તેમ કમદીના
તથાસ્તુ! તારી ઈચ્છા હોય ત્યારે આંગણામાં આવીને ઉભી રહે છે. મારા નામનું સ્મરણ કરી ભકતામ્બર કમદી દેવીના વચનો પર રાહ સ્તોત્રનો પાઠ કરજે. તારી માંગણું
- દીપોત્સવી અંક –

Page #66

' બુદ્ધિપ્રભા
તા. ૧૩-૧૦-૬૩ પૂરી કરીશ.” દેવી અંતધ્યન થઇ. સાથે સાથે અનેક પ્રકારનાં સ્વાદિષ્ટ
ઘરમાં મૂકેલા ઘડા બીજા દિવસે ભોજન સામગ્રી તૈયાર થઇ જાય છે. સુવર્ણમય બની ગયા.
નગરજને જમવા પધારે છે. ત્યારે | ગઈ કાલને ગરીબ-દારિન્દી કમદી આ દિવ્ય રસોઈને સાસ્વાદ માણતા આજે શ્રીમંત-ધનિક કમદી શેઠ બન મેંમાં આંગળાં નાખી જાય છે સૌને ગયો. જે ધર્મને પ્રભાવ!
આત્મ સંતોષ થાય છે. ધર્મ ભાવનાને ગઈ કાલ સુધી કોઈ સામે પણ પ્રભાવ સર્વત્ર ફેલાય છે. જોતું ન હતું. આજે શેઠના ઘેર પાણી
પિતાને મળેલ લફની પાછળ ઘેલા કહેતા દૂધ હાજર થાય છે. માનવગણ બની જીવન વેડફી દેવાનું કમદી શીખે ઉભરાઈ રહ્યું છે કમદી શેની મહેરબાની
નથી. આ લક્ષ્મી તે વિદ્યા દાન સુપાત્ર મેળવવા.
દાન નિરાશ્રિતને સહાય અને સાધર્મિક અણહિલપુરના મહારાજાના કાને
ભાઈઓના દુઃખ દુર્ભાગ્ય દૂર કરવા ઊડતી વાત આવે છે, આવા પૂણ્યશાલી
પાછળ મંડ રહે છે. અને અનેક આત્માના દર્શન કરવા મહારાજા પગે પરોપકારનાં કાર્ય કરતાં પિતાનું જીવન ચાલીને સામા આવે છે.
સાફલ્ય કરે છે. કમદી શેઠ માન સહ મહારાજાને સત્કારે છે. એકાદ બે પ્રહર સુધી ધર્મા
તૃષ્ણને ત્યાગ કરતાં શાંતિમય લાપ કરતાં છૂટા પડે છે. ખુશી થયેલ
જીવન જીવી જાય છે. રાજા તેમને નગરશેઠની માનવંતી પદવી ભકતામ્બર તેત્રનો મહિમા સારા આપતાં ગૌરવ અનુભવે છે.
શહેરમાં વિસારે છે ઘેર ઘેર નાસ્તિકને અવસર જાણ કમદી શેઠ રાજા જૈન ધર્મના અનુરાગી બની ભકતામ્બર સહ સમસ્ત ગામને જમવાનું આમંત્રણ સ્તોત્રના ગુજર
સ્તોત્રના ગુંજારવ કરતાં ધર્મગે આપે છે.
રંગાય છે. યથા સમયે દેવી આરાધના કરતાં દિગતમાં મંત્ર પ્રભાવના પડઘા દેવી કામધેનુ ગાય રૂપે કમદીને ત્યાં પડે છે. જૈન શાસનને જયવનિ હાજર થાય છે. અને તેના દૂધની ખીર સંભળાય છે.
દીપોત્સવી અંક –----

Page #67

આતમ જાગે છે !
લેખક N શ્રી ચિન્તામણિ પારેખ
[માનવી છે. આ ઠેકર પણ ખાય, પણ જયારે એ જ માનવી ઠેર ખાને પડી જાય છે ત્યારે એ માનવીના રૂપ-રંગ બધું જ બદલી જાય છે. એવા જ એક બદલાયેલા માનવની હયગમ વાર્તા-સં.
નમસ્તે ભાઈ! કેટલાય દિવસથી મને ન પહોંચાડે હેત તે અત્યારે આવું આવું કરતે હો પણ પગ જ આપની સામે આવવાનું સદ્ભાગ્ય મને ભારે થયા હતા એટલે આવી શકત મળત ખરૂં....અરે.......ભગવાનના દરનહેતે પણ આવ્યા વગર મારા દિલને બારમાં ભરતી થઈ ગયો હોત ખરું ને? શાતા વળે તેમ નહોતું. જિંદગીની અને હા...હું મારી રામ કહાણુમાં કેટલીક પળો એવી આવે છે જેને ડૂબી ગયો. આપને ફરીથી નમસ્કાર અમુલ્ય ગણે જ æકે થાય. કરવાનું તો ભૂલી ગયો એમ કહેતા
આવનાર મેરારી ધરમાં પગ મૂકતાં મોરારી ખરેખર મહેશના પગમાં માથું જ આટલું બોલી ગયો. મહેશ એના નમાવી ગયો. સામે જોઈ રહ્યો હતે. કઈ પરિચય સંકેચ સાથે મહેશે પગ પાછા મળતા નહોતા. કંઈ યાદ આવતું નહતું. ખેંચતાં જ મેરારીએ પગની પકડ ઢીલી જ્યારે આમને જોયા છે તે પણ ભૂલી નજ કરી. આંસુના અભિષેકથી મહેશની ગયો હતે. એકીટસે મોરારી સામે જોઈ પાની ભીની થઈ ગઈ. કેમ જાણે પ્રશ્ચારહેલા મહેશને જ્યારે ફરીથી મોરારીએ તાપના આસું ન હોય–અને હતા જપિતાનો પરિચય આપવા માંડે ત્યારેજ જ્યારે મોરારીએ પગની પકડ ઢીલી
ખ્યાલ આવવા માંડે કે આને કયાંક કરી ત્યારે જાણે ગંગાસ્નાન કર્યા પછીની જોયેલ છે.
સ્કૃતિ એનામાં આવી ગઈ હતી. મને ન ઓળખ્યો...! હું મોરારી... ભાઈ આમ ગળગળા ના થાવ. આ ગલીના નાકા ઉપરથી એક દિવસ મારું કર્તવ્ય મેં બજાવ્યું હતું. એમાં મને તમો એબ્યુલન્સમાં હોસ્પીટલમાં મેં કેદ ઉપકાર તે કર્યો નહોતે. લઈ ગયા હતા. વખતસર હોસ્પીટલમાં માનવીની માનવતા સિવાય એમાં બીજ
દીપલ્સવી અંક

Page #68

બુદ્ધિપ્રભા
૬]
કઈ જ નડતું. માણુસ માણુસના કામમાં ન આવે તે શું......
હાં, પરંતુ માણુ. માણસને માથે પગ દઈ ચાલનારા પણું આ જગતમાં કાં આછા છે. મેરારીએ નફરત બતાવી. જગતમાં દરેક મનુષ્ય સરખા નથી હતા. એ કેમ ભૂલી જાવ છે. નરમાશ બતાવી.
મહેશે
આજ
એ વાત સાચી. જુઓને મારી જ વાત કરૂં. હું પણ એક દિવસ ગલીના નાકે કેટલાયને હેરાન કરતા. ગલીના કઇ પણ સારા માસ મારી સાથે વાત કરવામાં તે શું પણ મારી સામે જોવામાં પણ પાપ માનતા હતા. ને કે ખરેખર વાંક એમને નહતે
મા જ હતા. હું પણ કેવા હતા નકરા, દારૂડીયા, મવાલી, ચાર અને દુનિયાના બધા જ દુર્ગુણના જાણે કે સંગ્રહસ્થાન જેવા.
હું આવા કેમ બની ગયે! એ તે મને યાદ નથી પણ એટલુ ચેસ યાદ છે કે પેલા દાણાવાળા ટપુશેઠની નેકરીમાંથી રજા મળ્યા પછી જ હું... આખી દુનિયાને ચેર, ઠગારી, જુટ્ઠી, બદમાશ સમજતા થઈ ગયા. ટપુરોઢની વાત કરેા છે? પેલા દાણાવાળા ? એ તા ઘણાજ સારા માણુસ છે. ધમ ધ્યાનમાં આખા દિવસ એડ઼ા હાય છે. દાન-ધર્મ પણ ઘણુ કરે છે. મહેશે ટપુસેને બચાવ કર્યાં.
દીપોત્સવી
[તા. ૧-૧૦-૧૯૬૩
હા.. એ...જ. ટપુરીને તમા બરાબર એળખતા છે તેમ લાગતુ નથી. એ તે જેટલા બહાર છે એટલી જ અંદર હતા. આજે હાથમાં માળા લક્ષ્યને બેસનારા ટયુશેઠ એક દિવસ મારાથીવ દેદ્રા બદમાસ હતા.
મૂળ તો એ મારા ગામના, એટલે સારી રીતે લખ્યુ.
નાનપણમાં મારા માળાપ ગુજરી ગયેલા અને કાકાને ત્યાં ઉછરતે, ભણતર તે નાના ગામમાં કયાંથી હાય માંડ ચાર ગુજરાતી ભણ્યા ના ભગ્યા ત્યાં કાકાએ ટપુરશેઠને ત્યાં ભલામણ કરી દાણાની દુકાને રખાવી દીધા. ગામથી હૈં. મુંબઇ શહેરમાં આવી પડયા.
બાળપણુ અને રમતીયા વ એટલે જેટલુ કહે એટલું કરતે. પણુ કયારેક ગલીમાં કરા રમતા હાય ત્યારે ઘરાકાને ત્યાં માલસામાન મૂકવા જતા અને આવતાં છેકરાઓ જોડે રમવા લાગી જતા; ત્યાં ટપુસેના ઘાંટે સાંભળાતા અને રમત મૂકીને ઊભી બજારે ધૈડતો દુકાનમાં ભરાઈ જતા. ખેચાર અડમેટ પડતી અને શતા રાતે પાછા કામે લાગી જતે. આમ કરતાં
વર્ષો વિત્યા દુકાનના કામથી પરવારતે અને ઘરે જતે ત્યાં પણ ઊજમકાકી કઈક ને કષ્ટક કામ કાઢતી, કાંઈ નહિં તો છેકરા રમાડવાના તો હોયજ. છતાં દુકાન કરતા ઘરનું કામ કરવામાં મઝ
મઝ
અંક

Page #69

તા. ૧૦-૧૦-૧૯૬૩) બુદ્ધિપ્રભા પડતી કારણ ઘરના છોકરા જોડે ઘેટું નથી. તમે તમારે કહે જાવ. મહેશે રમવા તો મળતું જ અને ખોટું શું મોરારીને પ્રોત્સાહન આપ્યું. કામ કહું હજમ કાકી મને એમના
હાં...તે આમ દિવસો ખૂટતા છોકરા જેમ જ મને રાખતી. વખતસર
હતા. જીવન નભતું હતું. ત્યાં લડાઈ બાવા મિતું. કયારેક ટપુરોહ અકળાતા તે કાકી મારો બચાવ કરતી–કે આટલા
ફાટી નીકળી વસ્તુઓ મળતી નહતી.
ત્યાં ટપુની લીલાએ રંગ બદલ્યા. નાના જીવ પાસે શું કામ આટલું વૈતરું
સંગ્રહબારી-નફાખોરી કાલવા લાગી કરાવતા હશે ! ભગવાન રાજી ના થાય
ત્યાં ટયુશેઠની વિસાત કયાં હતી તે પણ છે. અને ટપુરશેઠ ગરમ થતાં દુકાન
એમાં લપેટાયા ઘઉં, ચોખા, ખાંડ ભેગા થઈ જતાં અને એટલે જ કયારેક
વિગેરેનો એક થવા લાગ્યો. છૂપાટપુશેઠનું કોઈ નુકસાન થયું છે, ત્યારે
ગદા ઉભા થયા. રેશનીંગ આવ્યું કાકી પાસે સીધે દેડી જતો અને
અને વસ્તુઓ પગ કરી કાળા ભોયરામાં બધી હકીકત કહી દે એટલે જાણે
જઈ પડી ત્યારે આપણે આ ટપુશેઠે અભય બની જ. આમ ઘરને ગામ
પણ હાથ મારવા માંડ્યા. જેને ધંધે તે ભૂલાય ગયા હતા .....
ન હતા એ ધ પણ શરૂ થઈ ગયા. કિશોરવય વીતી અને જ્યારે પહેલી અને જુદા જુદા નામે પરમીટ-લાયસન્સ વખત દાઢીની હજામત બનાવી ત્યારે નીકળવા માંડયા અરે જેની હસ્તી નહોતી પણ હું તે હજુ નાને જ હતા. કારણ એવા નામોએ પરમીટ મળવા લાગી દુકાન અને ઘર એ સિવાય મારી કોઈ અને આમ કરતાં ટપુશેઠ લાખ પતિ દુનિયા નહેતી હા, જ્યારે સીનેમા જેવા બની ગયા. એ ભલે બન્યા મારા જેવા મળતી પણ એ તો કોઈ તહેવાર કેટલાયની હાય એમાં ભળી છે. આવે ...દુકાન બંધ હોય અને ઉજમ
એક વખતની વાત છે. ખાંડના કાકી કેછી દેવપૂજાનું પિકચર હોય ત્યારે
ગોદામ ઉપર પોલીસને પંજે પડયો. જોવા જાય અને ભાઈને નંબર લાગી
૧૦ હજાર ગુણું ખાંડની પકડાઈ. લાયજતો ત્યારે જ બનતું.
સન્સ ૨૦૦ ગુણીને હતું અને આટલે હા.....હું તે આડી વાતે ઉતરી સ્ટોક આ કયાંથી? પિોલીસની તપાગયો. આપને બહાર જવું હશે ખરુંને? સમાં મારા નામે ખાંડની ગુણીનું લાયમોરારી આપવીતી સંભાળતા હતા ત્યાં સન્સ હતું એમ જણાવી દીધું. મને યાદ આવ્યું.
કયારેક પણ ખબર ન હતી કે ટપુશેઠ ના, ના. આમ તે ખાસ કંઈ કામ આટલા ઊંડા પાણીમાં ઉતર્યા હશે.
– દીપેસવી અંક –

Page #70

૬૮]
બુદ્ધિપ્રભા [તા ૧૦-૧૦-૬૩ કેટમાં કેસ ચાલ્યો. મારો બચાવ કેટે મહીનાઓ વીત્યા. અને ટપુશેઠથી પણ માન્યો નહિ અને મને ૨ વરસની સજા જાણે સવાર થઈને ગલીમાં ફરવા લાગ્યા અને રૂપિયા બે હજાર દંડના થયા.
પછી તે ટપુઠ પણ હંમેશા મારાથી ડરવા
લાગ્યા. ખુલી છરીએ કેટલીયવાર એમની કેટલીય કાકલુદી પછી શેઠ દંડના
પાસેથી પૈસા કઢાવી જતે. એમની રૂપિયા ભરવા તૈયાર થયા. અને બે
જુવાન દીકરીને ચાર ચાર રાત મેં વરસ જેલમાં રહ્યો.
એક જુગારના અડ્ડામાં રાખી એના જેલમાંથી છૂટતાં જ હું પાછો ઉપર બળાકાર પણ કર્યો હતે. છતાં ટપુટને મળ્યો. 1 મહાન સિતારે.
ટપુશેઠ મનમાં સમનોકરીએ રાખવા | બુદ્ધ અને મહાવીર ભાર !
શમી બેસી રહ્યા હતા. કહ્યું પણ એમ તીય આતશના બે ઉજજવળ
પણ આજે આ ટપુશેઠ માને તેવા
બધું યાદ કરું છું. નક્ષત્રે છે. ગુરૂ-શુક્રના જેવાં નહેતા. ઉજમકાકીને
ત્યારે કાળા ઉપર તેજસ્વી અને મંગલ દશન ઘરે આવ્યા તે તેઓ
જાણે કરવત ફરતી સમાં છે. બુદ્ધના પ્રકાશ પશુ માં ફેરવી ગયા. દુનિયામાં વ્યાપક રીતે
હેય એમ લાગે છે. અને ઉપરથી છણકે
ભાઈ આ હાથે ફેલાઈ ગયે. મહાન્સરને કે મુઆ આટલો
હવે એવા કામ ના પ્રકાશ ભારતના હૃદયનાં મોટો કર્યો, તે
થાય એ રસ્તે ઉંડાણમાં તરી ગયો. બુદ્ધ હવે બીજે કયાંય
શોધવાજ આપની મધ્યમ માગ શીખવ્યું. મહાલા ગી જા કામ
પાસે આવ્યો છું. વીરે મધ્યસ્થ દષ્ટિ દીધી. બંને ઉપર.
જુવાની વેડફી છે દયાળુ અને અહિંસા ધામ |
હવે પછીની જિંદગી કયાં જવું એની હતા બુદ્ધ બોધ પ્રધાન હતા.
સુખમાં વીતે એની મથામણમાં હ તે { મહાવીર વીર્યવાન તપસ્વી |
જખના સાથે જ ત્યાં મને એક મારો
આપની પાસે આવ્યા ' –વિનોબા ભાવે. છું. નિરાશ ના જેલ સાથી મળી ગયા. અને પછી તે શું કહું માણસ- કરશે નહિ તે પાછે એવાજ કે માંથી રાક્ષસ બની ગયો. ન કરવાના ગોઝારા કાર્યોમાં લાગી જઈશ. મેરારીની અનેક કામ કર્યા. અનેક બેન-દીકરીની આંખો સજળ બની ગઈ. લાજે લુંટી ચોરીઓ કરી, દારૂની ભઠ્ઠીઓ ચલાવી, જુગારના અડ્ડાઓમાં મહેશ મેરારીની વાત એક ચીજો
દીપેન્સવી અંક –
' હતા,

Page #71

“બુદ્ધિ પ્ર ભા” નું
લવાજમ નીચેના સ્થળે ભરે – (૧) મેઘરાજ પુસ્તક ભંડાર,
- ગોડીજી ચાલ, મુંબઈ-૨. ( ૨ ) જયકુમાર શાંતિલાલ દંતારા, ૧૩/૧૬ ત્રીજો ભે. યવ, ૧લે માળે,
મુંબઈ-૩. (૩) શાંતિલાલ જગાભાઈ,
C/o શાંતિચન્દ્ર સેવા સમાજ,
હાજા પટેલની પળ અમદાવાદ. ( ૪) અરવિંદકુમાર ચીમનલાલ, ૧૫ર૩/૪, નાની વાવણુ શેરી, પંચશીલ હાઈ સ્કુલ સામે,
સરસપુર, અમદાવાદ, (૫) કનુભાઈ ઇન્દુલાલ, C/o થા. નગીનદાસ છોટાલાલ,
મહાત્માગાંધી રોડ, વડોદરા. ( ૬ ) અમૃતલાલ વાડીલાલ,
જીરાળાપાડે, ખંભાત. તેમજ બુદ્ધિપ્રભાના તમામ કાર્ય અંગે લવાજમ લેખસમાચાર વગેરે) માટે નીચેના સરનામે જ
સંપર્ક સાધે,
બુદ્ધિ પ્રભા C/o ધનેશ એન્ડ કુ. ૧૯ / ૨૧, પીકેટ કેસ લેન,
મુંબઈ ૨.

Page #72

૭૦]
બુદ્ધિપ્રભા (તા. ૧૦ ૧૬૩ સાંભળતું હતું તે એકદમ જાણે બૂમો મારતેજ હતો કે મને મરવા દો સફાળો થયે.
મારે હવે જીવવું નથી. પણ આમ ભાઈ આમ હિંમત હારે કેમ ડેકટરે પિતાની ફરજ ચૂકે ખરા ! અને ચાલશે. અને તે દિવસ યાદ આવી ડેકટરોની સારવાર અને મહેશની ગયે. જ્યારે મેરારી એક ફૂટપાથ ઉપર
પાથ ઉપર વખતસરની હાજરી એજ મોરારી આજે લેહી લૂહાણ હાલતમાં પડ હતા. એક મોટર લેરી નીચે એ આવી ગયો.
જીવી ગયો હતો અને નવી જિ દગી મેટરનું ચાક એના પેટ ઉપરથા કરી નવેસરથી શરૂ કરવા મહેશને વિનવી ગયું હતું. મેટર લેરી હંકારી જવામાં રહ્યો હતે. આવી હતી. જોકેાના ટોળા ભેગા મળ્યા
ક્યાં ટપુશેઠની દયા દાન વૃત્તિ-અને હતા. અનેક વાત થતી હતી. મહેશ ત્યાં પહોંચી ગયો અને પોલીસ કયાં આ બદમાશને સાચા હૃદયને આવે તે પહેલાં એને હેરપીટલ ભેગે વન પલટા ! મહેશ વિચારતે ક્વો. કર્યો હતે.
ટપુશેઠની વભવશાળી જિંદગી અને એને ખ્યાલ ન હતી કે એ માણસ કયાં મોરારીની મુફલીસગીરી-છતાં બંનેમાં કેણ છે. ફકત માનવ સહજ સેવા- ફરક જણાત હતે. ટપુશેઠની ખંધાઈ કાર્યથી પ્રેરાઈ એણે એને હેપ્પીટલમાં અને મોરારીની સરળતા. હૈયાના ઓથાર સારી સારવાર મળે અને એ બચી બતમાં હતા પણ એકમાં હળવાશ જાય એટલી ઈચ્છા એની હતી.
હતી જ્યારે બીજામાં અતિભાર! અને એની મહેનતે જ મોરારી છવી ગયો અને ત્રણ મહિના હોસ્પીટલમાં
મોરારીને આશ્વાસન આપી વિદાય રહી પાછો આવ્યો ત્યારે એ મહાકાય
કર્યા પછી મહેશ વિચારો રહ્યો કયાં મોરારી સાવ સુકલકડી જેવો બની
કયારે આતમ જાગે છે તે કળાતું નથી? ગયો હતે. ખુદ મહેશ પણ એને ઓળખી મોરારી પણ જે સરળતાથી આવ્યો શકય નહે.
હતે એજ સરળતા સાથે, એક જુસ્સા ઓપરેશન થીયેટરમાં ડેકટરે જ્યારે સાથે, નિખાલસ હૈયે ત્યાંથી ઝપટાભેર એની સારવાર કરતાં હતા ત્યારે મેરારી નીકળી ગયો.
– દીપોત્સવી અંક –------

Page #73

કાચંડાના રંગ.
પંડયા [ કાચી ઋતુ પ્રમાણે રંગ બદલે છે. ઘણા માનવીને સ્વભાવ પણ કાચીડા જેવા છે. રંગ બદલાતા માનવીના કાચીડા સ્વભાવને રજુ કરી જતી સાદી પણ વેધક વાર્તા -સં]
પ્રથમ મિત્રોથી ઘેરાયેલું રહે તો હવે એને મળીને જ જાઉં.’ મદન છેલ્લા કેટલાક દિવસથી એકાકી એમ વિચારીને તે વરંડામાં દાખલ અને અટૂલો બની ગયો હતો. થો હતે.
હમણાં એક કલાક પહેલાં જ તે એ વખતે પેલા મિત્રે ડેકું હલાપિતાના જુના દેસ્તને ત્યાં ગયા હતા. વીને ઠંડે આવકાર આયો હતે. દેત બહાર ખુલ્લા વરંડામાં ખુરશી એને તેની સાથે બેઠેલા બીજા ભાદનાખીને બેઠે હતે. અને સાથે બીજા બંધએ પણ મોં પર ભાવ વગરનું બેચાર મિત્રોની ટાળી પણ બેઠી હતી. મેળું મિત કર્યું હતું.
" સામાન્ય રીતે તે એ દોસ્ત મદ- એ જ પળે મદનને થયું હતું: નને દૂરથી જોતાં વેંત હાથના ઈશારા “અરર ! અહીં હું કયાં આવી ચઢયા ? વડે આવકાર આપતે હતો. પરંતુ આ પરંતુ થાય શું ? આવ્યા તેવા થોડા જ વખતે મદનને જોવા છતાં તેણે ન તે કંઈ પાછા જવાય છે!” કઈ એવો ઇશારે કર્યો હતો ત્યાં ન
અને પિલા મિત્રોએ “આવે, તે પિતાના મુખ ઉપર આવકારનો
બેસે' એ સામાન્ય શિષ્ટાચાર ન કઈ ભાવ દર્શાવ્યો હતે. મિત્રના
દર્શાવવા છતાં તે જાણે પિતાની જાતને વર્તનમાં દેખાયેલા આ તફાવતને સમ
પરાણે તેમના પર લાદતે હોય એવો જતાં મદનને વાર ન લાગી, એ વખતે જ
ભાવ અનુભવતાં પૈતાની મેળે ખુરશી તેને થયું હતું. “લાવ પાછો ચાલ્યો જાઉં.” અને તેણે પોતાની સાયકલ
ખેંચીને બેસી પડયો હતો. પણ ધીમી પાડી હતી. પરંતુ “ના, આમ ને આમ દસેક મિનીટ વીતી જ્યારે અર્થી સુધી આવ્યો છું ત્યારે ગયા પછી છેવટે પિતાના પેલા જૂના
--- દીપોત્સવી અંક --

Page #74

બુદ્ધિપ્રભા
૭૨ ]
સ્તે પૂછ્યું હતુ: ઉંમ મદન ! શા નવીન છે??
મધ્ય
એ સાથે જ ખીજા મિત્રોએ મદન સામે જોયું હુતુ', 'અને જાણે કાઈ એક ગરીબ અને ગરજી વ્યક્તિ પેાતાની પાસે લાચાર ખૈનીને ખેડી હૈય અને તેના ઉદ્ગારેાનુ` પેાતાને માટે કઇ જ મહત્ત્વ ન હોય એવા હાવભાવ સાથે તેઓ મદનને નખશીખ નીરખી રહ્યા હતા. એ બધાની સામે બહાવરી નજર ફેરવી . મદન ખેાયે ખાસ
નવીન કઈ નથી.'
અને સાચે જ
મદનની
આંખના
ખૂણા સહેજ ભીના બની ગયા હતા. લમણા પર ટેકવેલા હાથની આંગળી વડે તેણે આંખના ખૂણા લૂછી નાખ્યા હતા. પરંતુ પેલા બધા મિત્રોમાંના
“કષ્ટ નાકરીનું ઠેકાણુ પડયું ? કેનુ ધ્યાન તે તરફ ખેંચાયું ન હતું.
એક મિત્રે પૂછ્યું હતુ.
શુ જવાખ આપવેશ તે શું જવામ ન આપવા તેની જગડમથલમાં તે હતા ત્યાં તે વળી ખીન્ન એક મિત્ર પૂછ્યું હતું: 'અલ્યા મદન ! પહેલાં તે! ‘કલીન શેવ' માં અને અપ-ટુ-ડેટ રહેતા હતા. અને . હવે આ દાઢીમૂછ
કેમ વધારવા માંડી ?
હજી પેલા પ્રશ્નની પેાતાના ચિત્ત પર પડેલી ચેટની અસરમાંથી મદન મુક્ત થયા ન હતા ત્યાં તે તેથી પણુ અધિક ચેટદાર આ બીને પ્રશ્ન કાને પડયા. જાણે કાઇએ માથા પર હથોડા ઝીંકચા ન હૈય !
તા. ૧૭-૧૦-૧૯૬૩
મેલી તે શક્રયે! ન હતા. માત્ર તેણે માથું હલાવ્યું હતું અને એ દ્વારા જાણે તે સૂચવી રહ્યો હતેાઃ હા, હવે દાઢી-મૃદ્ધ વધારવાને મારે વખત આવ્યે છે. તે માટેનું કારણ તમે જાણો છે, છતાં મારી . આમ હાંસી ઉડાવે છે ??
શા માટે
ચમી જઇને એ પ્રશ્ન પૂછનાર મિત્ર સામે જોઈ રહ્યો હતા. તે કઈ
તે તે તેના પેશાકને ઝીણી આંખે અવલેકી રહ્યા હતા. અને એક-બે જણ તે તેના પાટલુનની ફાટી ગયેલી કિનારી તરફ આંગળીએ અને આંખના ઈશારા કરી રહ્યા હતા.
ત્યાં જ એક ત્રીજા મિત્રે તેના કાટના ફાટી ગયેલા કાલર તરફ અગૂલિ કરી પૂછ્યું. આ શું”
અને આવું ફાટેલું પાટલૂન !' મદને આ મિત્રાના પ્રશ્નોના જવાખે આપવાને બદલે એ પ્રશ્નો માટેની કારણુભૂત પેાતાની ક'ગાલ સ્થિતિને વિચાર કર્યાં હતા. કુદરતી રીતે જ તેના હાય પુ`દર દિવસથી ઊગેલી દાઢીમૂ તરફ ગયેા હતેા અને તેની નજર ફ્રાટના દીપાત્સવી અંક

Page #75

તા. ૧૦-૧૦-૧૯૬૩). બુદ્ધિપ્રભા
| [ ૩ ફાટી ગયેલા કેલર અને પાટલૂનની પરંતુ બીજી પળે આ મિત્રો સાથેના કિનાર તરફ ગઈ હતી.
પિોલાના પ્રથમના જીવનનું ચિત્ર સ્મૃતિતે સાથે જ સામે બેઠેલા મિત્રો પટ પર આલેખાઈ જતાં તેની ગરદન તરફ તેની આંખો મંડાઈ ગઈ હતી. ટટાર બની ગઈ હતી. અને આંખમાં
પહેલી દષ્ટિએ તો તેને થયું હતું. પુણ્યપ્રકોપ પ્રજવલી ઉઠયો હતો. આ લેકે શું ખોટું કહે છે? કયાં “આજે મારી આ હાલત પર તમે ભલે અપ-ટુ-ડેટ કપડાંમાં સજ્જ થયેલા હ. અને પછી નાટકી ઢબે પંક્તિ તેઓ અને કયાં કંગાલ હાલતવાળો હું? ઉચ્ચારી હતીઃ “એક સરખા દિવસ સાચે એમની સાથે બેસવાને લાયક
સુખના કેઈના જાતા નથી...” નથી...... અને તે નાનમ અનુભવી રહ્યો હતે.
અને તેની આ પંક્તિ સાંભળીને
શ્રી જીર્ણોદ્ધારમાં સહકાર આપો !
મહેસાણું નજીક અમારું ગામ બેટી દાઉ આવેલું છે. અને જેનેનાં ફક્ત ચૌદ ઘર છે. -: નીચે પ્રમાણે સહકાર મળવાથી અને બહુ જ આનંદ થાય છે :-- ૧૨૫) સુધારા ખાતાની પેઢી મહેસાણુ ૧૩૫૦) અમદાવાદ તથા મુંબઈ ૧૨૦૦ શ્રી ગોડી પાર્શ્વનાથ, મુંબઇ ૬૦૦) સાબરમતી, જામનગર, ચાબુમાં ૪૦૦) શ્રી ચિન્તામણી પાર્શ્વનાથજી તથા ૬૦૦) નાડા તીર્થ અને સાણંદ
શ્રી અનંતનાથજી મુંબઈ. ૫૦૦) મુનિરાજ શ્રી વિનયવિજયજીના ૩૫૦) શ્રી શ્રેયસ્કર મંડળ મહેસાણુ સદુપદેશથી. ૩૦૦ કરોડ અને વડાળી.
૫૦૦) ઉપાધ્યાય શ્રી કૈલાસસાગરજી ૩૦૦) સીહપુર, ખંભાત, ઊંઝા, પુના ગણિવર્યના સદુપદેથી કલકત્તા અને પોરબંદર
અને મુંબઈ. ૧૦) આચાર્ય શ્રી શાન્તિસૂરિજીના ૪૫૦) પન્યાસ ભદ્રકવિજયજીના સ૬
સદુપદેશથી ભાભર અને ઉંદરા પદેશથી કૈયલ અને ધીણેજ, શ્રીશંખેશ્વર પાર્શ્વનાથજી તથા શ્રી ભોયણ મહીનાથજીની પેઢી તરફથી
- આરસ પત્થર ફર ૫૦૦ હજી જીર્ણોદ્ધારમાં બેથી ત્રણ હજારની જરૂર છે તે ચતુર્વિધ સંઘ તથા ટ્રસ્ટીઓ ધ્યાન આપી સહકાર આપે ! એજ અભ્યર્થના
શ્રી તારાચંદ રાખવચંદ મુમેટી લાઉ ( ઉ. ગુ) જી. મહેસાણું
-~- દીપોત્સવી અંક ——–

Page #76

૭૪]
બુદ્ધિપ્રભા [ તા. ૧૯-૧૦-૧૯૬૩ પેલા બધા મિત્રો ખડખડાટ હસી પડ્યા પિસા નથી અને હું નોકરીધંધા વગર હતા. તે સાથે જ મદન ઊભો થઈ ગયો બેકાર બની ગયો છું; ત્યારે તેઓ મારી હતું અને પેલા મિત્રો કંઈ કહે તે શા માટે પરવા કરે? હવે થોડે જ હું પહેલાં તે તે ત્યાંથી સડસડાટ ચાલ્યો કે તેમને મોજશોખ કરાવી શકું ગયો હતે.
તેમ છું?” આખા રસ્તે તેના મગજમાં એ * તે સાથે જ પિતે એ મિત્રમંડળીને મિત્રોના જ વિચાર આવ્યા કર્યા હતા. કરાવેલાં અમનચમનના દિવસે તેને પ્રથમ જ્યારે તે
યાદ આવતા હતા. નોકરીમાં હતા ત્યારે |
| મહાવીર એક મહાન ! શિક્ષણ શાસ્ત્રી !
અઠવાડિયા માં એ મિત્રોનું ટોળું
ઓછામાં ઓછા બે મધપૂડાની આજુ- ભગવાન મહાવીર એક |
દિવસ સિનેમાના બાજુ ઘુમતી મધ- | મહાન આત્મા હતા, જે માખીઓની જેમ
તે થઈ જ ચૂકયા. | કેવલ જિનેને માટે જ નહિ સ દા ય. પિતા ની પણ સમસ્ત સંસારને માટે
અને તે પણ બાસઠ આજુબાજુ વિટળા
ન. પૈસા કે દે પૂજય હતા. આજHલના એલું રહેતું હતું.
રૂપિયાની ટિકિટમાં ભયાનક સમયમાં ભગવાન પરંતુ અત્યારે એજ
નહિ. “અરે દોસ્ત મહાવીરની શીક્ષા ઘણી મિત્રો પિતાને દૂર જરૂરી છે. આપણું ક્તવ્ય
મદન! તારા જેવા રાખવા મથતા હતા. છે. કે એમની યાદ તાજી
મહિને ત્રણસો રૂપિયા અરે ! એટલું જ નહિ કરવા માટે એમણે બતાવેલા
કમાતા ઓફિસરને પરંતુ જ્યારે પોતે | માર્ગ પર ચાલીએ,
માટે તે ઓછામાં તેમની પાસે જવા
ઓછી અઢી રૂપિ| –ગણેશ વાસુદેવ માવલંકર માટે પ્રયાસ કરતે
યાની ટિકિટ જ ત્યારે તેઓ હિંમત યા દિલાસે આપ- જોઈએ.” એમ કહીને મિત્રો તેની વાને બદલે ઊલટું હાંસી ઉડાવીને અનિચ્છા અને આનાકાની છતાં તેને પિતાના દુઃખમાં વધારો કરતા હતા છબીઘરના ઉપલા વર્ગમાં ખેંચી જતા અને દિલને દૂભાવતા હતા.
હતા અને ચાલું “શે માં ભારે મેંઘાં એની પાછળનું કારણ તે સમજી નાસ્તાપાણી પાછળ થતો ખર્ચ તે શકતે હતે. “આજે મારી પાસે જ્યારે જુદો જ. અને આ બધાનું બિલ તે
– દીપત્સવી અંક –

Page #77

-
-
-
- -
- -
પારેખ એસ. આર. જેન એન્ડ કાં.
છે મા હી મ હ ત વા વા લા કે હિંદુસ્થાનભરમાં મશહુર તથા ઈંગ્લેન્ડ અમેરિકા દુર પુર્વના દેશમાં પ્રખ્યાત સ્વાદિષ્ટ અને ઉત્તમ બનાવટને અસલ દેશી ઘીને માહીમ બરફને હલ. સુરતની બરફી તથા દરેક જાતની મિઠાઈઓ
બનાવનાર અને વેચનાર ( સુરતી સ્વાદિષ્ટ ફરસાણ મળશે. )
પારેખ એસ. આર. જૈન એન્ડ કુ. * PARERA S. R. JAIN AND CO.*
જી મા હી મ હ લ વા વા લા જી Branch:-STATION ROAD, VIKHROLI BOMBAY No. 79 આપને ત્યાંના દરેક અવસરે અમને યાદ કરો અને મનગમતી
ખાત્રી લાયક મિઠાઇઓ વ્યાજબી ભાવે મળ. બહારગામના ઓર્ડર ઉપર પુરતું ધ્યાન આપવામાં આવે છે
સ્ટેશન રોડ, વિક્રોલી, મુંબઈ ૯.
-
- -
હેડ ઓફીસ – શા, અચલદાસ રાજમલજી જૈન મહાત્મા ગાંધી રેડ, મુલુંડ,
સુબઇ ૮૦. છે, તે વ્યા જ બી ભાવ સભ્ય વર્તાવ ૪ ઝડપી સવસ

Page #78

૭]
બુદ્ધિપ્રભા [ તા. ૧૦-૧૦-૧૯૬ મદનને જ ચૂકવવાનું હેય ને ! કારણ કે રૂપિયા ન આપે ? આવતે અઠવાડિયે મિત્રોમાં સૌથી વધારે પગાર એને જ તે જરૂરી આપી દઈશ.” યા “દોસ્ત ! મળતા હતા ને! "
તું જાણે છે ને કે જેની પાસે તે હું હાથ અને એક મિત્ર તે મદનની રૂબ. ધરૂં તેવો નથી. આ તો તું મારી ખાસ રૂમાં કહેતે હતો. “દસ્ત મદન ! તારે જીગરજાન દોસ્ત રહ્યો, એટલે આટલી થોડી જ કંઈ ફેમીલી–બેમીલીની ચિંતા માંગણી કરું છું. માત્ર સે રૂપિયા જ હો...' છે? આખે પગાર વપરાઈ જાય તોય એમ કહીને તેની પાસેથી કેટલીય વખત વાંધો નહિ.”
ઉધાર પૈસા લઈ જતા હતા. અને ત્યારે મદન કહેઃ “એવું નથી
અઠવાડિયાને કે પંદર દિવસનો આપે યાર ! ભલે અહીં હું એક છું, પરંતુ
વાય તે શું પણ મહિનાઓ ઉપર ધિર માબાપને પિસા મોકલવા પડે છે કે મહિનાઓ વિતી જતા છતાં એ પાછા બીજે મિત્ર: " પણ તે કેટલા?
મળતા ન હતા. પાંચ-પચાસ. તેથી વધારે તો નહિને?”
પરંતુ કંઈ નહિ, મિત્રોના ધસા ત્યાં જ ત્રીજે મિત્ર ટાપસી પરતે. થોડાજ કંઇ ખાટા થવાના છે? આજે “હા, હા, ઘરડાં માણસને એથી વઘારે સવડ નહિ હોય તો ભવિષ્યમાં પણ ખર્ચ પણ શે હેય ?'
કોઈ દિવસ આપ્યા સિવાય ઘેડાજ અને મિત્ર મદનના ગજવામાં રહેવાના છે ? અને જે કદાચ નહિ હાથ નાખી સિગારેટનું પાકીટ તથા
આપી શકે તે પણ શું થઈ ગયું ? લાઈટર કાઢતે તેને પાણી ચઢાવો.
આખરે તે મારા મિત્રો છે ને? થી “અરે યાર! તું તે જેટલો ખર્ચ કરે તેટલો એછે છે.”
ઢળશે તેય તે ખીચડીમાં છે... એવી
ઉદાર ભાવનાથી મદન મિત્રોને આપ્તજન - તે સાથે જ બધા મિત્રો એકી સાથે
સમાન લેખાતે હતો. બોલી ઊઠતાઃ જરૂર, મહિને ત્રણ રૂપિયા એ શું ઓછી રકમ છે?”
પરંતુ એક દિવસ ઓફિસમાં અને મદનને ઈછા-અનિચ્છાએ
કાપકૂપને કુહાડે પડયો અને તેની ખર્ચ કર્યા સિવાય ટકે જ તે નોકરી ગઈ છે તે સાથે ધીમે ધીમે મિત્રો નહોતા.
પણ ગયા. એટલું જ નહિ પરંતુ કેટલાક તેને માટે આ બેવડે આઘાત હતે. મિત્રો તે “યાર મદન ! એક પચાસ નોકરી ગયાને આઘાત તે હોજ.
------દીપોત્સવી અંક - - -

Page #79

તા. ૧૦-૧૦-૧૯૬૩ બુદ્ધિપ્રભા
[ ૭૭ પરંતુ આથી વિશેષ આધાત તે પોતે તરફથી પણ કંઇ મદદ યા માર્ગદર્શન જેઓને સગા ભાઈ કરતાં પણ અધિક મળી રહે તે આશાથી તે દરરોજ એકાદ માન્યા હતા. તે મિત્રોએ પોતાને આમ
વખત પોતાના મિત્રોને મળતે ખરોજ;
એફસમાં યા ઘેર. એકાએક ત્યજી દેતાં થયો હતે. મિત્રો આ પ્રમાણે પિતાને છોડી દેશે તેની
પરંતુ ઘેડા જ દિવસોમાં તે જોઈ
ચેડાજ દિવસમાં તે જોઈ શકે હતા તે તેણે કલ્પના પણ કરી ન હતી. કે પિતે મિત્રોને મળવા માટે જ્યારે
અને શરૂ શરૂમાં તે “આહા દોસ્ત એફીસમાં તે ત્યારે–ભાર ! અત્યારે નેકરી ગઈ એમાં ગભરાવાની શી તે કામ બહુ છે. કાલે ન આવે એમ જરૂર છે ? એક ગઈ તો બીજી. એમ કહીને તેને હિંમત આપી હતી.
કહીને તેને ટાળવા પ્રયત્ન કરતા હતા
અને ત્યારે લાવ એમના ઘેરજ મળું. અને “મારા મિત્રો મારા માટે જરૂર કંઈ કરશે.” એ શ્રદ્ધાથી મદન પણ
ત્યાં નિરાંતે વાતચીત થઈ શકશે.” એમ નાહિંમત બન્યો ન હતો. બીજી માનીને જ્યારે તે તેમના ઘેર જ હતો નેકરીની શોધ પોતે તો કરી જ રહો ત્યારે બહુધા તેઓ મળતા નહતા. અને હતો. પરંતુ કદાચ પોતાના મિત્રો જ્યારે જ્યારે મળતા ત્યારે ત્યારે– ટેલીમામ : કેસુવર્કસ
ટેલીફેન : ૨૫૩૦૧
કે ધી કેશર સુગર વર્કસ લી.
હેડ ઓફીસ : ૪૫-૪૭, એપેલે સ્ટ્રીટ મુંબઈ, નં. ૧
ખાંડનું કારખાનું બહરી (ઉત્તર પ્રદેશ) ઉત્તમ દાણાદાર ખાંડ, પાવર આહકોહેલ, રેકટીફાઈડ અને મેથિલેટેડ રિસ્પરિટ
ગેરેગાંવ, મુંબઈ 0 ફેટોગ્રાફી અને ટ્રેનીંગ માટે હાઇ વે ફોટોગ્રાફી માટે સેડા, સફાઈટ ટેકરટ છેલ તથા ટેરીઝ માટે સોડિયમ જ કોમીક એસીડ, નીકલ ફેટ વગેરે બાઈસફાઈટ
ઇલેકટો બેટીંગ કેમીકસ છે હાદો કવીન છે સોડીયમ અને પિટાશિયમ ડાબાઈ સાઈટ વ્યાપાર સાથે સંબંધ ધરાવતી પુછપરછ પર પુરતું ધ્યાન આપવામાં આવશે
---
- દીપોત્સવી અંક -----

Page #80

iા
કાકા
૭૮], .
બુદ્ધિપ્રભા તા. ૧૦-૧૦-૧૯૬ર.. જેને દોસ્ત ! તારે માટે તપાસ તે જ્યારે અહીંથી જાય!' એ અણગમો બધે કરું છું, પરંતુ કંઈ પત્તો ખાતો બતાવતા. નથી. આજકાલ નોકરી ધંધાની એટલી
એક-બે વખત તે વળી વિચિત્ર બધી હાડમારી છે કે ન પૂછો વાત.
અનુભવ થયેલે, જે મિત્રને ઘેર તે કહીને બેકારી અને બેરોજગારી પર
ગયેલ તે ઘરમાં હોવા છતાં અને એક નાનકડું ભાષણ સંભળાવતા.
તેને કાચની બારી પરના ૫-દાની એટલે આ ભાષણ આપી રહેલા આડેથી જોયા છતાં, અંદરથી તેની મિત્રને અધવચ અટ
નાની પુત્રીએ આવીને કાવતાં જ તે કહેતાઃ
શ્રદ્ધા
કહ્યું હતું: “પપ્પા એ બધું તે હું છે જાણું છું. હું જે ભગવાન મહાવીરની
બહાર ગયા છે.
ધરમાં નથી.' ત્યારે પેલે મિત્ર- સુંદર અને પ્રભાવશાળી “તો પછી શું કામ શિક્ષાઓનું પાલન કરવામાં . અને આ બધા મારા ઘરના પગથિયાં આવે તે રૂશવત, બેઈમાની, અનુભવોની પરાઘસી નાખે છે? –
અત્યાચાર વગેરે જરૂર નષ્ટ કાણા સમા એક એવું કહેવા માગતા થાય.
કલાક પહેલાંના છેલ્લા હોય તેવા કંટાળા સાથે એક મોટું –-લાલબહાદુર શાસ્ત્રી
અનુભવ પછી તે બગાસું ખાતા.
છે તેણે મનમાં ગાંઠ અને તેને પોતાને વિદાય થવા વાળી હતીભૂખે ભલે મરું, પણ હવે માટેનું ચિહ્ન સમજીને મદન ત્યાંથી એ લોકોનાં ડાચાં તે નહિ જ જોઉં.' રવાના થઈ જતે હતે.
અત્યારે તે તેની હેલના ઝરૂ
ખામાં ઊભો હતો. પિતે અપરિણિત પ્રથમ તે કેટલાક મિત્રો એસ બેસ
અને એકલે હતા. એટલે સ્વતંત્ર મદન! હા પીને જ.” એ જે મકાન રાખવાને બદલે ખાન-પાન અને સામાન્ય વિવેક દર્શાવતા હતા તે પણ ઇતર સગવડ પૂરી પાડતી આ હેટહવે બતાવતા ન હતા. ઊલટું “આ લ૫ લમાં જ તે રહેતા હતા. હેટલની સામે
-પાસવી અંક ------

Page #81

છે
એક સુંદર પ્રકાશન છે આત્મતત્વ વિચાર
ભાગ ૧-૨
ગુજરાતી ભાષામાં ગમે તેવા નાસ્તિક અને દુરાગ્રહીન ગળે ઉતરી જાય તેવી યુક્ત, તર્ક અને મનોહર દ્રષ્ટાંતથી પ્રચુર, આમાનું અતિવ, સવરૂપ, આમાની મહાન શકિત, કર્મનું બળ અને ધર્મની મહત્તા સમજાવતે અપૂર્વ અધ્યાત્મ તત્વજ્ઞાનને
ગ્રંથ રત્ન
-: પ્રવકતા :દક્ષિણ દેશદ્ધારક પૂ. આચાર્યદેવ વિજયલક્ષ્મણ સૂરીશ્વરજી
મ. સાહેબ કિંમત બને ભાગના ફકત ૭ રૂ. દરેક જૈનના ધરમાં આ ગ્રંથ અવશ્ય હે જઈએ.
– હિનરીમાં – આત્મ તત્વ વિચાર હિન્દી ભાષામાં પણ બહાર પડી ચૂકયો છે. બન્ને ભાગ એકજ પુસ્તકમાં સમાવિષ્ટ કરવામાં આવ્યા છે. પાકુ બાઈન્ડીંગ ૧૬ પછ ૭૨૦ પેજને દળદાર ગ્રન્થ છતાં કિંમત ફકત પાંચ રૂપીઆ
– અંગ્રેજીમાં – આત્મ તત્વ વિચારને અંગ્રેજી અનુવાદ સુંદર શૈલીથી કરવામાં આવ્યો છે. અત્યંત આકર્ષક ગેટ-અપ બાઈન્ડીંગ અને છપાઈ. પૃષ્ઠ ૫૫૦ લગભગ
કિંમત ફક્ત દસ રૂપીયા
મળવાનું સ્થળદ શ્રી આત્મકમલલબ્ધિસૂરીશ્વરજી જન છે
જ્ઞાનમંદિર, ૬, એસન,
કાદર, બી. બી. મુંબઇ ૨૮,

Page #82

૮૦ ]
બુદ્ધિપ્રભા [ તા. ૧-૧૦-૧૯૬૩ મેંટ, ઘોડાગાડીઓ, સાયકલે અને કારી-અભિમાની કહેતા તે અચાનક માનવીઓની વણઝાર ચાલી રહી હતી. અહીં કયાંથી ? અને ઓફીસમાં મિત્ર પરંતુ એ કશા તરફ અત્યારે તેનું
જ્યારે ઉપરી અમલદાની ખુશામત
કરતાં થાકતા ન હતા ત્યારે આ ધ્યાન ન હતું. તેના મનમાં એક જ
હરિભાઈ પિતાના સ્વમાનને પ્રાણથીય સવાલ સળવળી રહ્યો હતોઃ “શું માનવી અધિક લેખી, કેવળ પોતાના કાર્યમાં જ કાચંડાની પેઠે આમ રંગ બદલી મશગૂલ રહેતા હતા અને કોઈની શેહ શકે છે?
કે શરમમાં ખેંચાયા સિવાય કડવી છતાં
સાચી વાત કહેતાં જરાય અચકાતા ન ત્યાં તે કેકને પગરવ સંભળાયો હતો. તે અત્યારે અહીં ? અને મારી અને તે પાછું વળી જુએ તે પહેલાં જ પાસે ? મારે તે એની સાથે નહિ “કેમ મદનભાઈ !” કહે છે કે એક યુવક જે સંબંધ હતે....' ઝરૂખામાં આવીને ઊભો.
“મદનભાઈ! એક વીમા કંપનીમાં “ઓહ, હરિભાઈ ! આવો આવે. મારા મિત્ર નેકરી કરે છે. મેં તેને તમે કયાંથી? મદનને સામે દોડી જઈ તમારા વિષે વાત કરી રાખેલી આજે એ આગંતુક વ્યક્તિને આવકારી. તેના તરફથી સમાચાર મળ્યા છે કે, આગંતુક વ્યક્તિ કંઈ બોલે તે
એક કારકુનની જગ્યા ખાલી પડી છે. પહેલાં તે મદનના મગજમાં વિશે જે તમારી ઈચ્છા હોય તો...” આવી ગયાઃ “આ હરિભાઇ! એક અને જરૂર જરૂ” એ બે શબ્દો વખતને મારી ઓફીસને સાથીદાર સાથે મદનના બે હાથ જોડાઈ ગયા. એાછા બેલે અને સૌથી અતડો રહેતા તેનું અંતર બેલી ઊઠયું: “આનું નામ અને મારા પેલા મિત્રો જેને અહં. સાચો મિત્ર.”
દીપોત્સવી અંક – –

Page #83

આપની સેવા જ્યોત સદાય જલતી રહે.
*.* *,
:
કર, * * *
*
*
*
* :
* *
જી
::.:
:: - ::
. . . ::
* * : '
-
- અ
&:
હજીક
છે
કે
*
* * * * * * *
. . . . .
"
::
શ્રી વાડીલાલ ચત્રભુજ ગાંધી. એમ. એલ. એ. (મુંબઈ)

Page #84

બુદ્ધિપ્રભા તા. ૧૦-૧૦-૧૯૬૩ શ્રી વાડીલાલ ચત્રભુજ ગાંધી જેને સમાજના સક્રીય કાર્યકર છે ને ઉદાર શ્રેણી છે. તાજેતરમાં જ મુંબઇની સેંકડો સંસ્થાઓએ અને અનેક સ્નેહીસંબંધીઓ તેમજ મિત્રોએ તેમને આછી પૂર્તિ જન્મ મહેસવ ઉજવી તેમનું દીર્ધાયુ વછયું છે.
શ્રી ગાંધી મહારાષ્ટ્ર વિધાન સભામાં બહુમતીથી ચુંટાઈને આવેલા એક રાજકીય લાડીલા નેતા પણ છે. મુંબઈ શ્રી જીવદયા મંડળીના ઉપપ્રમુખ પણ છે. તેમજ અનેક નાની મોટી જેન–જેનેતર સંસ્થાઓના પ્રેરક છે. કયાંક ટ્રસ્ટી છે તે કયાંક મંત્રી. પણું કઈ કઈ સંસ્થાના સંસ્થાપક પણ છે. સામાજિક અને શૈક્ષણિક પ્રગતિના તેઓ સૂત્રધાર છે.
સ્વઅધ્યાત્મજ્ઞાન દીવાકર શ્રીમદ્ બુદ્ધિસાગર સુરીશ્વરજી પ્રત્યે તેમને અનન્ય ભક્તિભાવ છે. તેમના જીવનના પ્રતીક સમા “બુદ્ધિપ્રભા ” ના તેઓ હિતેષુ છે,
સાઠ વરસ જેવી મોટી ઉંમરે પણ તેઓ જે ધગશથી અને ઉત્સાહથી, પિતાના ધીકતા વ્યવસાયમાંથી સમય ફાજલ પાડીને ધર્મ સમાજ ને રાષ્ટ્રની સેવા કરી રહ્યા છે તેવી સેવા અખંડ ચાલુ રહે અને પ્રભો તેમને તંદુરરતી ને દીઘાયુ બસે એ જ અમારી મંગલ ભાવના.
–ઈરીશ શાહ - ગુણવંત શાહ
બુદ્ધિપ્રભા' સંબંધી સમસ્ત પત્રવ્યવહાર નીચે પ્રમાણે કરે. “બુદ્ધિપ્રભા' કાર્યાલય
ધનેશ એન્ડ કંપની, ૧૯૨૧, પીકેટ ક્રોસ લેન, મુંબઈ ર.
ત્સવી અંક -

Page #85

અને
વહેંચાવે
વાયા.. સ્નેહીઓ, શુભેચ્છા તથા માનવતા કદરદાન ગ્રાહકેને પ્રેમ સહ- આમત્રણ
ભારતીય નારીના સૌદર્યને દૈદિપ્યમાન કરતી ભરતકામની અવનવી ડિઝાઈનની ભરાવા તથા ખાવાનું એક માત્ર અજોડ સ્થુળ....
લેટેસ્ટમાં લેટેસ્ટ હિંસાનાની સાડી ઉપર કેનવાસ-મસ્ટીચ * એમ્બ્રોડરી * હાથકામ જરીકામ વ્યાજબી ભાવે સતાષપૂર્વક કરી આપવામાં આવે છે.... વેપારીભાઈ એ માટે પણ અમૂલ્ય તકે.... અમારે ત્યાં હેાલસેલનું પત્તુ કામકાજ થાય છે અને બહારગામનાં ઓર્ડર ઉપર ખાસ ધ્યાન આપવામાં આવે છે. આજે જ અમારી મુલાકાત લ્યે .~~
શ્રી સ્વામીનારાયણૢ સ્ટા
૪૪, અર્તંડ, કામા ખાગ સામે, મુંબઈ ન. ૪. ~~~~~>j[
આપ અસલી બુઢિયાના સાચા મેતીના સુરમા કયાંથી ખરીદશે ?
ગ્રામ :
ફોન : ૧૩૫૬૬ બુદ્ધિમા! સ્થાપિત
રજીસ્ટર્ડ ટ્રેડમાર્ક જગપ્રાસદ્ધ મુઠીયાના સુરમા દંતુ મનજી પદમશી સુરમાવાલાના
સાચા મેતીના ઉંચી જાતના ગુણકારક સુરમાએ આંખોની રેરાની માટે ઉપયેગી સાબીત થયા છે.
અમારૂં એજ ઠેકાણુ યાદ રાખા :
સંપૂર્ણ વિગત સાથેનુ સુચીપત્ર મગાત્રવાથી ક્રી મેઢલવામાં આવશે
જગપ્રસિદ્ધ: દાતુ મનજી પદમશી સુરમાવાલા
ગૃહી સુરમા ? મુંબઈ ૯.
૧૦૦ વર્ષની જુની પેઢી
ડુંગરી, પાગલી, ૭૮, સેમ્યુઅલ સ્ટ્રીટ, મુંબઇ ૯.
ૉકટરને મલવાનો સમય સેમવારે પુશ્ને માટે ટાઇમ સવારના ૧૦ થી ૧૧) ગુરૂવારે સ્ત્રીઓ માટે
19
"
"
13

Page #86

૪]
બુદ્ધિમતા
[તા. ૧૦-૧૦-૧૯૬૩
‘બુદ્ધિપ્રભા' ના હાર્દિક હિતચિંતક
આપના જન્મ ખંભાતમાં થયેા હતે. માત્ર દસ જ વરસની માની ઉંમરે પિતાજીના સ્વર્ગવાસથી કુટુંબની જવાબદારી માથે આવી પડેલી. આ આદતના સમયે માના પુત્ર પ્રકાી સ્વ. શ્રી મહ. માં નલાલ વખતચર આપને સભાળી વીધા, અને તેષની છત્રછાયા નીચે આપેલ શિક્ષણૢ લીધુ' અને જીવન ઘડતર કર્યુ.
કાકાથી મેાહનલાલ વખતના ધર્મ સરકાર આષનામાં સારા ઉતર્યાં છે. તેએમાના જેવા જ આપ માનવતાવાદી અને ઉદાર છે.
આપની જ્ઞાતિ ભૌ વીશા પેકરવાડને તા આપની સખાવને અવરનવર મળતી જ રહે છે. પરંતુ આપ જ્ઞાતિ પૂરતાં જ મર્યાદિત નથી છત્યાં. ખીજી અનેક સામાજિક તેમજ ધાર્મિક અને કેળવણી વિષયક સસ્થાઓને ઉદાર સખાવત કરી સદર બનાવી છે.
ચીમનલાલ વાડીલાલ શાહે
?
ખંભાત, છરાળાપાડામાં આવેલું આપના નામ સાથે સંકળાયેલુ’ ચીમનલાલ વાડીલાલ ી બાયો-કેમકે દવાખાનું ” તેમજ લાલબાગ (ખ ભ્રાત) પુર આવેલ મેટરનીટી હારપીટલમાંનુ આરામગૃહ' એ આપની માનવતાના અત્યંત પ્રતીક છે.
'
.
હાલમાં જ એજ શહેરયા આપે આપના પૂન્ય કાકાશ્રીની પુક્તિ યાદમાં માંડળની પેાળના મેનેાના જૈન ઉપાશ્રયના જિર્ણોદ્ધાર કરાવી શ્રી મેહનલાલ વખતથા જ્ઞાન મંદિર ' ઊભું કર્યુ છે.
માદરે વતન સિવાય મુંબઈ તેમજ ઇતર ગામેમાં પણ જ્યાં જરૂર પડી હાં આપે યથાયગ્ન કાળેા આપ્યા જ છે.
શ્રીમદ્ યુદ્ધિભાગરસૂરીશ્વરજીના વન અને વનથી પરીચિત નાં આપે ’શ્રુતિપ્રભા ” ને પણ સહકાર આપ્યા. અને આપ વહીવટના
અમારા નવીન
પ્રથમ અકના પ્રથય પેન બન્યાં.
આપના સહકાર ને સાથ માટે અમે આપના આભારી છીએ.
દીપાત્સવી અ

Page #87

With Best Compliments
From :--
M/s. BIPIN INDUSTRIES
STAINLESS STEEL MERCHANT
13
.
)
Bad Mandir. Gaushala 3rd Bhoiwada, BOMBAY - 3.
With Best Copliments
From :-- _Phone : 26666768
Grums : "Khetimasia"
THE GENERAL MACHINERY STORS
24, Bd. Hamam Street,
Fort, BOMBAY.
આપણા જન દેરાસરે અને સંસ્થાઓ માટે !
અતિ ઉપયોગી એવા શખસ પીત્તળના પાઇપોમાંથી વજદંડે, ટો તથા જરમત સીવરનું ટિસ. રેલીંગ તયાં મીલ વગેરે તમારા પ્લાન મુજબ બનાવનાર તેમજ ચમાર ત્યાંથી અશલ જમન સીદવાના પતરાં તથા અમારી બનાવની જરમન સી પરના ખીસ્થીએ પ તૈયાર ટેંકમાંથી મળી શકશે
મળો યા લખે – જયંત મેટલ મેન્યુફેકચરીંગ કાં,
૧૯, સલાની રાય, મુંબઈ ૨૮. એસ અને ફાટરી : 2 નં ૦૪.
શકમ ટે. નં. ૨૩જાલ - . 11.:JAYANTBABU: DADAR-BOMBAY.

Page #88

सफलताके मार्ग पर महाभारतमें द्रोणाचार्यका स्थान अद्वितीय है। उन्होंने पांडपोंको शस्त्रविद्या सिखायी और औरयोंको भी। ऐसे महान गुरुका एक मात्र अदिर जहां हैं वहां धनकोरमें सन् १९१० में श्री गडरमलजीके घरमें आपका अन्म हुआ श्रा। मथुरा नगरी जैसी ऐतिहासिक नगरी पामें होने की सुविधासे पचपनसे ही राममामण-कृष्ण बादिकी तस्वीरें और उन महान् पिमूतियोंकी जीवनी मापके दिल पर लगी हुई है। और साधु सन्तोंका आकर्षण-वयावृस्य और भक्ति भी शैशवकालसे ही आज पर्यत रही है। श्री रामचंद : .
शामत अभ्यास सो बापने अधिक नहि किया है। मगर अपनी स्वयं सहज बुद्धि और संस्कारसे आप जवानीको सम्रले ही व्यापार में लगे हुए है। अपने छापखाना भी पलवाया था। मगर कई कारणोखे उसे छोड़कर भाष कोयले के व्यापारमें बग गये। आज आप इस व्यापारमें राजा रहे हैं। सम्बईको कोयले की सारी बाजार आपको इज्जत करती है।
आपको ज्यादा गुप्तगो पसंद है। जाहिरमें आनेके लिये आपका दिल पसंद नहीं करता। लेकिन जिन्होंने अपने गुप्त मदद की है-हम जानते हैं कि आपने कई बेसहाय, निराधार, बेकार और बेत्राओं को अच्छी खासी सहायता की है। वे सब आपको दुआएँ देते हैं और मनोमन पूजा भी करते हैं।
रामके रागी होते हुए भी आप धर्ममें पड़े दिळचश्प रहे हैं। और जब हमने श्रीमद योगनिष्ठ बुद्धिसागरजीको जीस्ती कही बर माप झम उठे थे। भक्तिसे आपका सिर उन महात्माको चरणमें एक चुका था।
आप तो अपनी आदतसे आपकी जीवनी जाहिर करनेको नहीं चाहते थे लेकिन हमारी जीदसे ही आपने हमें मुहब्बतके मजबूनि अनुमति दे दी। ____आपकी धर्मपत्नी सुभद्रादेवी भी वही सशील है और धर्मरागी भी। आपके जीवन कार्यमें उनकी प्रेरणा खूब है।
___ जब कि बाप कमी सदास और खुशी श्री दुमदादेवी भी होते है वो “पट घंटमैं भगवान मन मंदिर-घट घटमें भगवान " यह रटकर सांत्वना लेते हैं।

Page #89

નૂતન વર્ષાભિનંદન . હિંદુસ્તાનની પ્રખ્યાત મીલના
કાપડના વેપારી.
# જે. છગનલાલની કુ. ર૩૪. શબ મેમન સ્ટ્રીટ,
મુંબઈ ૨.
એ સમચદ દુવારકાદાસની કાં ૬ ર૪૮, શેખ મેમન ટી, }
મુંબઈ ર.
- આ
સુબહ ર.
II
,
ગ્રાહકોને સંતોષ એ જ અમારા ન.
તમારા પુસ્તકાલયને તેમજ તમારા
જીવનને સમૃદ્ધ બનાવે. હેરેસ માન નામના આંગલ વિઘાને સાચું જ કહ્યું છે:-“પુસ્તકે વિનાનું ઘર એ બારીઓ વિનાના ઓરડા જેવું છે.”
માટે આજે જ વાંચે વંચા , ને વસાવા અધ્યાત્મજ્ઞાન દિવાકર શ્રીમદ્ બુદ્ધિસાગર સૂરીશ્વરજીના સંસ્કૃત ગ્રંથ પર, તેમના જ પટ્ટધર આ. ભ. શ્રી અદ્ધિસાગર સૂરિશ્વરજીની સિદ્ધ હસ્ત કલમે લખાયેલ ગુજરાતી વિવેચન પ્ર થ –
પ્રેમ ગીતા રે ૪-૦૦ યોગબિંદુ પ્રકરણ ૨ -૦૦ સપ્તતિ શત થાનક પ્રકરણ યોગાનુભવ સુખસાગર અને યોગ વિશિકા
મળે યા લખે -- ૧ વિજાપુર બુદ્ધસાગર જે જ્ઞાન મંદિર, વિજાપુર ૨ પેથાપુર જૈન બુદ્ધિસાગર સમાજ, . રાંધેજા. ૩. પં. મફતલાલ ઝવેરચંદ, ખેતરપાળની પોળ, અમદાવાદ,
સરસ્વતી પુસ્તક ભંડાર, રતનપોળ, હાથીખાના, અમદાવાદ 1 ૫. માતર નગીનદાસ નેમચંદ, ડોશીવાડાની પળ, અમદાવાદ,
છે

Page #90

બુદ્ધિપ્રભા (તા. ૧૦-૧૦-૧૯૬૩
જીવન ઝરમર પેથાપુર સાબરગચ્છના પાત્રની જ્ઞાન ખાતાની ઉપજમાંથી રૂા. ૭૫૧) સ્વ. અમલાલ નગીનદાસના શ્રેયાર્થે તેમના ધર્મપત્ની બબેન તરાથી રૂા. ૨૫૧) કવાડા નિવાસી શ્રી રીખવદાસ કાળીદાસ તરફથી રૂપિયા ૨૫૧) જે ઉદાર સહકાર “બુદ્ધિપ્રભા' ને મળેલ છે તે અંગે એક સ્પષ્ટતા કરવી જરૂરી સમજી અમારા વાંચકેને જીવવાનું કે –
બુપ્રિભા'ને તમામ વહીવટ હવે અમને અમારી જવાબદારી પર પવામાં આવ્યું છે. આ વહીવટ અમે કંઈપણ રકમ બાપીને ને લઇને લીધે નથી. માત્ર એક અમારી ગુરુ ભક્તિથી તેમજ માસિકનો અમે સુંદર વિકાસ કરી શકીશું એવા એક હેતુથી અમને તે સોંપવામાં આવેલ છે. આ જે સહકાર મળ્યા છે તે અમારા હાથમાં વહીવટ આવતાં પ્રથમ મળેલ છે. જે રકમ બુદ્ધિપ્રભાના અગાઉના અંકોના પ્રકાશન ખર્ચના ઉપયોગમાં પશુ લેવાઈ ગઈ છે.
તંત્રી,
With Best Complimentsi
From
SHAPARIA
w
– રીપોત્સવી અંક -
----

Page #91

તા. ૧૦–૧–૧૯૬૩]
બુદ્ધિપ્રણા
[૯
સ્વ॰ માલા એ નગીનદાસ રાયચંદ ભાંખરીયાના : પહેલા માળાના પુત્ર. સરીયાજી દાદાના એ ઇશ્વરી ચમત્કારનું પરીણામ. પૂજા કરતાં વ॰ નગીનદાસ સમચંદના ખેાળામાં છ કુલ પડેલા. તેમાંનુ એ પ્રથમ દૈવી કુલ, આથી પિતાશ્રીએ આઠ વરસની ઉંમરના અમથાલાલની કૅસર તુલા કરી હતી. પૂજ્ય રવિસાગરજી તેમજ પૂજ્ય સાહિત્ય સમ્રાટ્, સત, શ્રી ત્રુદ્ધિસાગર સુરીશ્વરજી
મા. સા. ના તે અનન્ય ભકત હતા. મહેસાણામાં જેટલું ભાંખરીયા કુટુંબ પ્રખ્યાત છે. એટલું જ ભૂતો વધુ પ્રખ્યાત તે મુંબઇમાં છે. ચાના તેએ મેટા વેપારી હતા. આજે પણ તેમન પાંચ ભાટ્ટએ એ ધીકતો ધંધો ચલાવે છે. દ્રવ્યને મેગ્ય સદ્વ્યય કરવા તેમણે ટ્રસ્ટ બનાવ્યું છે. ઉપરાંત જૈન દેરાસરના તેમજ જૈન પદ્મશાળાના વરસ સુધી ટ્રસ્ટી ચા હતા.
મુંબઇ ટ
સ્વ. અમથાલાલ નગીનદાસ ભાંખરીયા
ગુરુદેવના અનન્ય શિષ્ય ઉપાધ્યાયજી, મહારાજ કૈલાસસાગરજી સાહેબને ખાસ વિનંતી કરી મહેસાા ચામાસું કરાવ્યું. પાંચે ભાષઓ તેમના કુટુંબના તમામ સભ્યો સાથે ત્યાં. ગયા હતા. અને. સિદ્ધચક્ર પૂજનને! મહાત્સવ ઉજવ્યેા હતેા. તે પ્રસંગે તેમના ટ્રસ્ટમાંથી તેમના ધર્મ પત્ની ગં. સ્વ. ખ઼ુબેન ‘ મુદ્ધિપ્રભા ’ ની ન્યાત સદાય જયંતી રહે તે માટે રૂ।. ૩૫૧) ની સખાવત કરી હતી. અમે તેમને આ પ્રસંગે આભાર
માનીએ છીએ.
દીપાવી અક

Page #92

બુઢિપ્રભા આ ખાત્મ જ્ઞાન દીવાકર શ્રીમદ્ બુદ્ધિસાગરસૂરીશ્વરજીના ઘણા અનન્ય ભક્તો છે. આપ પણ સત્રાંના એક છે. ગુરુદેવ પ્રત્યે આપને અત્યંત ભકિત છે તેમને જીવન અમે કવનને જનતા સમક્ષ મુકતા “બુદ્ધિમભા ” ને આપે રૂ. ૨૫૧) આપી સાચી જ ગુરુ ભકિત કરેલ છે.
- આપ સ્વભાવે મિલનસાર, હૈયાના ઉદાર અને સરકારી, ચારિત્ર્ય નિષ્ઠ
આપના સહકારનું અમો શ્રી શીખવદાસ મળીદાસ કેલવાડા અ. ભાર અભિવાદન કરીએ છીએ. - પિઝાંપુ સાગરગચ્છના ઉપાશ્રયની જ્ઞાનખાતાની ઉપજમાંથી, સર્વશ્રી માણેકલાલ તિચંદ, ચુનીલાલ નિહાલચંદ, માધવલાલ મણીલાલ, મેહનલાલ ભીખાભાઈ પરીખ, કેશવલાલ કચરાભાઈ શાહ, લાલભાઈ મોતીલાલ પટણી જેઓ ટ્રસ્ટીઓ છે, ૩. ૭૫૨) “બુદ્ધિપ્રજા ના પ્રકાશન અર્થે સહકાર આપવામાં આવેલ છે. સ ટ્રસ્ટીઓને અમે આભાર માનીએ છીએ.
ગુદ્રક અને પ્રકાશક: ઇન્દિરા ગુણુવંતલાલ શાહ
મુદ્રણાલય : “જૈન વિજય” પ્રિન્ટિંગ પ્રેસ, ગાંધીચક–સુરત,

Page #93

(Continued from cover page 2) any desire and do every work with your body mind and wealth for the good of the people of the whole World. Try to remove the evil-figure, profligacy and such other bad habits from the World. Take the advice of learned and wise persons. Bharat is a land of well renowued religions. you have got the golden opportunity of giving benefit to the whole World. Be man and give up idleness. Oh Bharat, do not depend upon others.
All the people of India should first live in unity and peace, should protect the dumb animals, should give up desire for foreign articles. Try to settle the cases in court amicably. In India three crores of persons are living hungry. Many people died in Plague and other dieseases. Save them from starvation.
Indians are becoming weak in body and therefore they are losing their mental strength. India should acquire strength in the administration should be carried on with the high thoughts of learned men and India should be ruled according to the public voice.
When the king is merchant, the people would become beggars. Therefore if you want peace and prosperity in Swarajya their should not be authority in the hands of one class. Make every one fit by giving him higher education. There is Independence in England, France and America, but there is no real happiness or peace of mind because there is no real knowledge and distinction between materialism and spiritualism According to the philosophy of India, Europe is like a child. I had met Mahatma Gandhi on the bank of Sabarmati in Ahmedabad and we had a long discussion about non-violence. He wished that the Jain Shashtras should be propagated in Europe.
English translation by Manilal H. Udani
M.AL.LB.Adyocate

Page #94
October 1963 Regd. No. G. 472 તો છે જ હજા કયાં સુધી રાહ જોશો? ‘બુદિ પ્રભા'ના તમે આ જે જ સભ્ય બ ના કારણ. | એ તમને આધ્યાત્મજ્ઞાન દીવાકર શ્રીમદ્ બુદ્ધિસાર સૂરીશ્વરજીની સિદ્ધ હેત કલમે લખાયેલ અધ્યાત્મને વેધક સામાજિક-ધામિક લેખો . આ પે છે. સરળ સચેટને અભિનવ શૈલીમાં લખાયેલી ચિંતન કણિકા આપે છે. - જગતની જુદી જુદી ભાષાઓના ખ્યાતનામ અને સિદ્ધહસ્ત લેખ કેાની મૌલિક તેમજ અનુદિત વાતોએ આપે છે, - પૂર્વાચાર્યો તેમજ વિદ્યમાન આચાર્ય ભગવતે અને મૂકસેવકોના જીવન ચરિત્ર આપે છે. ' રોચક શૈલીમાં લખાયેલ તમારા તેમજ અન્ય ગામેના શાસન સમાચાર આપે છે. વરસમાં ત્રણ ત્રણ સમૃદ્ધ વિશેષાંક આપે છે. ' વાર્ષિક લવાજમ રૂપિયા પાંચ પુરા લખે યા મળે: 'ત્રી: ઇદીરા શાહ સ'પાદક : ગુણવંત શાહ . C/o ધનેશ એન્ડ ફાં., 19/21, પીકેટ કેસ લેન, મુંબઇ ર. ને . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ધો. 60 કિ છે. જો ગરો, ઈ . છે ! ( ချိန်တွင် ပါရှိ ver prired at Kishore Printery-Crescent Chambers, Tamarind Lane, Fort, Bombay-1.