________________
મારી મુસાફરી
લેખક --- - પ્રકરણ ૧ લુ હું કયાંના રહેવાસી છું ? કયારથી મેં મુસાફરી શરુ કરી છે? કયાંનો હું પ્રવાસી? વગેરે પ્રશ્નો પ્રથમથી જ તમે મને પૂછશો તે તેના સંતોષકારક ઉત્તરો હું નહિ આપી શકું, કારણ કે મારું રહેઠાણ નિયત નથી. થોડો વખત વિતતો નથી ને મારું સ્થાન બદલાઈ જાય છે. એક રીતે કહું તે તમે બધા જ્યાં રહે છે ત્યાં જ હું રહું છું. મારા પ્રવાસનો પ્રારંભ સંવત્ –૦-શૂન્યથી થયેલો છે. અથોત તમે જે પૂછયું કે કયારથી મેં મુસાફરી શરુ કરી છે ? તેના પ્રત્યુત્તર શૂન્યમાં જ પરિણમે છે. મારી મુસાફરીની શરૂઆત જ નથી.
હું કયાંને પ્રવાસી છું? એનો વિચાર અત્યાર સુધી મને પણ આવ્યો ન હતા. જેના ભાગ્યમાં જ્યાં સુધી હંમેશને માટે પરિભ્રમણ જ લખાયું હોય તેને એવા વિચારો કયાંથી સૂઝે ?
પણ જ્યારે પૂછો છો ત્યારે કહ્યું કે જ્યારથી હું સમજણે થયો છું ત્યારથી મેં એક એવું નગર સાંભળ્યું છે કે જ્યાં રોગ નથી, શક નથી, દુ ખ નથી, આધિ નથી, ઉપાધિ નથી, એ નગર, અહિંથી દૂર કહો તો દૂર ને નજીક કહો તે નજીક છે. - ત્યાં જવાને માર્ગ ઘણે જ સીધો ને સરલ છે પણ તે હાથમાં આવે બહુ મુશ્કેલ છે.
* તે નંગરને-“શિવપુર” કહે છે. ત્યાં જવાનો મેં દઢ નિશ્ચય કર્યો છે, માટે મને શિવપુરના પ્રવાસી તરીકે ઓળખશે તો હરકત નથી. હવે મૂળ વિષય ઉપર આવતા મને જ્યાં સુધીની જાણ છે ત્યાંસુધીની મારી મુસાફરીના રોમાંચક પ્રસંગે હું તમને કહી સંભળાવું. અવ્યવહારુ વતનમાં
શરુઆતનો મારો ઘણું જ લાંબો કાળ અવ્યવહારુ વતનમાં વીત્યા. તે વતનમાં અહિં જે રીતે લેવડદેવડ–ખાનપાન-એશઆરામ-સુખદુ:ખ વગેરે અનુભવાય તેવું કાંઈ પણ નથી.
અમને ત્યાં બે જાતનાં સુખ હતાં. એક તો હરવાફરવા માટે જગ્યા અતિ વિશાળ હતી. જે તમે જાણતા હે તો-જે લોક કહેવાય છે ને એવા ચોદ રાજલકની ઊંચાઈ અને લંબાઇ-પહોળાઈ તો વધારેમાં વધારે સાત રાજલક ને ઓછામાં ઓછી એક રાજલકની તે વતનની હતી—છે. એવા વિસ્તૃત ક્ષેત્રમાં કઈ પણ સ્થળે જવા, આવવા, રહેવાની અમને છૂટ હતી. જો કે એક સ્થળેથી બીજે સ્થળે જતાં પહેલાં અમારે “ ટીકીટ ” તો લેવી જ પડતી. એ “ટીકીટ” લેવા માટે અમારી પાસે બીજી કોઈ મૂડી કે મિલકત ન હતાં કે જે અમે આપીએ. કિમત વગર કાંઈ મફત “ટીકીટ” થોડી જ મળે છે, એટલે આખર મૂલ્ય તરીકે અમે અમારા પ્રાણ સમર્પણ કરતા ને “ટીકીટ ફડાવી બીજે સ્થળે જતા. આવું
