Page #1
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org. 2852-1 zrI jana satya taMtrI cImanalAla geAkaLadAsa zAha tA. 15-4-52 : mahAvAha varSa 17:27] KAILASSAGARSURI GYANHANDI VIR JAIN ANABHANA KENDRA bandhinagar 382007. 23276252, 23276204-05 x:1979) 23276249 [ bhAMDa : 188 84 (Ta For Private And Personal Use Only Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir 1385 prakAza
Page #2
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir viSaya-darzana lekhaka aSTaka 121 124 S viSayaH 1. bhagavAna mahAvIraH 2. jaina dArzanika sAhitya ane pramANuvinizcaya : 3. hIrasaubhAgyanuM rekhAdarzanaH 4. vaibhAragiri ane zreNika mahArAjAH 5. pacIsa-kusumAMjali mahAkAvya: 6. saMpAdakIyu: che. prAcIna saMtavANIH 8. sAbhAra-svIkAra pU. mu jaMbUvijayajI: , zrI. hIrAlAla 2. kApaDiyAH 132 zrIyuta mohanalAla dI. cokasI: 137 pU. 5. zrI. dhuraMdharavijayajI: 140 143 TAITala peja trIjuM TAITala peja bIju" ACHAR SFERALASSAGARSURI GYANMANDIR SHREE XAHAVIR JAIN ARADHANA KENDRA koba, Gandhinagar - 382 007. Ph.: 079) 232 5252, 23 278 20 ka -| f : (079) 2323 24 sAbhAra-svIkAra 25) pU. A. bha. zrIvijayalabdhisUrIzvara jI ma. nA upadezathI - zrI IDara jaina saMdha, iDara. (8) pU. mu. zrIgautamasAgarajI ma. nA upadezathI jaina bAla maMDaLa, kalyANa. ka 1) pU. A. bha. zrIvijayalAvaNyasUrIzvarajI ma. nA upadezathI--zrI sIsodarA jaina saMdha, sIsedarA. 1. zrIsImadhara zAbhAtaraMga saMpA. munirAja zrIabhayasAgara jI, prakA, zrI jaina vetAMbara saMdhanI peDhI, pIpaLI bajAra, IMdara sITI mUlya-e rUpiyA noMdhaH zrI. umAkAMta zAhe ApelI kahAvalI vize vadhu khulAsA' sthAnAbhAve A aMkamAM pragaTa thaI zakayo nathI. sapATa For Private And Personal use only
Page #3
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir 1 & 2 che. akhila bhAratavarSI jaina zvetAmbara mUrtipUjaka munisammelana saMsthApita zrI jainadharma satyaprakAzaka samitinuM mAsika mukhapatra jeziMgabhAInI vADI : ghIkAMTA roDa : amadAvAda (gujarAta) varSa : 27 || vikrama saM. ra008: vIrani, saM 2478: I. sa. 1952 caM : 7 || caitra vada 5 maMgaLavAra : 15 eprila kramAMka 198 karI ''a* 4 FILE -.. . :- = -: sana : rakama bhagavAna mahAvIra [ jagatanAM rASTro Aje zastrIkaraNanI ghoDadoDamAM hariphAI karatAM hoya ema dina-pratidinane samAna cArathI jaNAya che. paraMtu A hariphAIno aMta kayAre ane kevI rIte thaze e kaI jANatuM nathI. hA. prasiddha aMgrejI lekhaka eca. jI. vese evI bhaviSyavANI karI che ke AvanArI keTalIka dezAbdIAmAM mAnavajAti svaya nimita zAstrathI ja pitAno saMpUrNa saMhAra karI nAkhaze ... tyAre nobala puraskAra vijetA prasiddha dArzanika lekhaka baTenDa rasela A saMhAramAMthI mAnavajAtane ugArI levA kahe che ke te vizvane ane tenI sAthe vejJAnika samAjane jIvita rahevuM hoya te manuSya yuddhalipsAne sadA mATe samApta karI devI joIze. A mArgadarzana vAMcatAM aDhI hajAra varSa pahelAM thaI gayelA eka mahApuruSanuM jIvana ane temanI sAdhanAmAMthI pragaTa thayeluM udabodhana yAda Ave che. jANe e purANuM vANInuM A navuM rUpAntara ne hoya ! tyAre e mULa vANI ane tenuM uddabodhana karanAra mahApuruSanA jIvananI mahattAnuM svarUpa ApaNI AgaLa virATa rUpe pragaTa thAya che. - cetrI zuklA 13 ne divasa e mahApuruSanA janma kalyANakano pavitra parva divasa che. e divase emanuM jIvana ane bedha sau koIne preraNA rUpa thAo evI AzA sAthe "dharmayuga' sAptAhikanA tA. 13-4-paranA aMkamAM e mahApuNya bhagavAna mahAvIranA lekipaNI jIvanano khyAla Apate lekha piMgaTa thayuM che, tene gujarAtI anuvAda "dharmayuga" nA saujanyathI ahIM ApavAmAM Ave che. -saMpAva) For Private And Personal Use Only
Page #4
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org 122 ] zrI. jaina satya prakAza [ varSa : 17 tapaHpradhAna vizvamAM samaye samaye mAnavatAnA kalyANa mATe mahAna vibhUtio janma letI rahe che. bhagavAna mahAvIra paNa evI ja eka alaukika virbhUta hatA. je saMskRtinA ujjavala pratIka banIne A pRthvI para avataryA hata! kAyAsa ane zarIranA sukhaduHkheAnI apekSA rAkhyA vagara temaNe potAnA jIvananI prayegazALA dvArA je atyaMta AdarzapU ane pratyakSa udAharaNa prastuta karyuM te vizva itihAsamAM advitIya raheze, temanu jIvana satyAtmaka paridhinA kaeNndramAM eka prakAzapuMja samAna dedIpyamAna rUpe yuga yuga sudhI vartamAna raheze. Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir jo ke agavAna mahAvIranA jIvana ane jIvanathI saMbadhita ghaTanAo karyuM ane za'khalAbaddha rUpamAM prApta thatI nathI; tema chatAM jaina anuzruti ane dhArmika sAhityaprathAmAM je sAmagrI upalabdha che tenA AdhAre e niH zayarUpe kahI zakAya ke bhagavAna mahAvIra yugapravartaka mahApuruSa hatA, jemaNe sarrajJa ane samadarzI banIne vizvane satya ane ahiMsAnA kalyANaprada mArga patAvyA hatA. bhagavAnanuM zubhAgamana khudevanA janmathI kaMIka varSo pahelAM ( AjathI lagabhaga aDhI hajAra varSa pahelAM ) magadha dezamAM jJAtRkSatriya kulanI eka zAkhAmAM jainAnA aMtima tIrthaMkara zrI. mahAvarA janma caitra zukalA 13 nA divase thayA hatA. temanA pitA siddhA kSatriyakuMDa nAmaka gAmanA rAjA hatA. tathA temanI mAtAnuM nAma trizalA hatuM. bhagavAna mahAvIranA nirvANu-phathI jainadharmanA anuyAyIemAM vIr savanI gaNanA thAya che. vIra saMvat vikrama savathI 470 varSa purANA mAnavAmAM Ave che. evI mAnyatA che ke, nirvANunA samaye bhagavAna mahAvIranI uMmara 72 varSInI hatI. AthI emanA janma vikrama savaMtathI 42 varSa pahelAM mAnI zakAya ema che. AjIvana gavAna mahAvIranuM janma nAma vardhamAna hatuM. bAlyakALathI ja emanI ruci vairAgya ane tapa tarapha hatI. te zubha sakalpa ane samyak zraddhAne lai te jIvanapatha para agresara thayA hata!. temanu dAna traNa bhAgAmAM vaheMcAyeluM maLe che temanA jIvananI paDelA bhAga ApaNane temanA gRhasthajIvananuM darzana karAve che. bIjo bhAga jJAnI--dhyAnI ane sAdhanA kanu rUpa vyakta kare che. aMtima bhAgamAM te trilAkI pUjya saCna sa`datI kara smRtIte camake che. e jJAtRkuLana danathI trileAkavaMdanIya mahApuruSa bane che. vamAna jyAre 30 varSanA thayA tyAcce ja te sanyAsa jIvananA mATe tenuM citta vyAkula banelu hatu, tenA svIkAra karavAnA temaNe nizcaya karyAM. kezalu'cana karIne rAjya cheDI daI kevaLa eka vabhera teo tapa karavA nIkaLI paDayA. tapazcaryAnuM rUpa gRhatyAga karyA pachI mahAvIranuM 12 vaSa~tu jIvana e vAtanu' uttama udAharaNu che ke, tapazcaryAnuM svarUpa keTaluM ugnamAM ugra thai zake; satyanI zodhane mATe mumukSunI vyAkulatA keTalI For Private And Personal Use Only
Page #5
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir aMka 7 ] bhagavAna mahAvIra [ 123 tIvra hovI joIe; satya, ahiMsA, kSamA, dayA, jJAna ane beganI uccatA; apagraha, za ti, dayA ItyAdi daivI guNone utkarSa kyAM sudhI sAdhI zakAya che tathA cittanI zuddhi kaI rAte thaI zake che ? pitAnA sAdhanA kALamAM bhagavAna mahAvIre sAvaraNa saMbaMdhI keTalAka mo banAvyA hatA. jemake, bIjAnI sahAyatAnI apekSA na rAkhavI, je upasarga ane pariSaha upasthita thAya tenAthI bacavAnI ceSTA na karavo, duHkha mAtra pApakarmanuM phaLa che ane te jyAre AvI paDe tyAre tene dUra karavA prayatna bAje thanAra du:khane bhaviSyanI tarapha ThelavA jevA mAnavo. keLA nI prApti : bAra varSanA kaThora tapI aMte vazI kha suda 10 nA divase bhagavAna mahAvIrane kevaLajJAna nA darzanAdhinI prApti thaI. temanAM hRdaya kapATa khulI gayAM; saMzaya badhA maTI gayA, jJAnano srota UmaTI paDayo ane jANavAne mATe kaMi ja bAkI na rahyuM. e pachI bhagavAne upadeza devAne prAraMbha karyo. temane upadeza keI vyakti vizeSa mATe nahi, paraMtu leka kalyANanI bhAvanAthI otaprota tha hatA. temano sarva prathama upadeza hato, ahiMsA. temaNe kahyuM ke- "so kaI jIvavAne Icche che, badhAne jIvana priya che, sau koI sukhI banavA Icche che, duHkhathI dUra rahevAne cAhe che. AthI kAI prANIne kaSTa ApavuM ThIka nathI, AcArAMga) temanA kahevAnuM tAtparya e hatuM ke -te paLa kALA kALa je re viaaN kALajuM je ekane jANe che te badhAne jANe che, je badhAne jANe che te ekane jANe che. temaNe saMyama ane tapane utkRSTa dharma batAvyo. kalyANuM pada upadeza : bhagavAna mahAvIranuM kathana hatuM ke AtmavikAsanI sarvocca avasthAnuM nAma Izvara che. jyAre manuSya rAgadveSathI vimukta banI jAya che -- arthAta manuSya Izvara bane che--te pachI tene saMsAranI sRSTinA prapaMcamAM paDavAthI zuM lAbha? temaNe ghoSaNA karI hatI kehe manu ! tame je cAho te karI zake che, je I che te banI zake che, tamArA bhAgyanA vidhAtA tame ja che, puruSArthapUrvaka aMdhazraddhAne tajI daI AgaLa vaSe jAo, iSTa siddhi avazya varo ja. mahAvIra syAdvAda' tattvaciMtanamAM bahu ja moTuM avadAna manAya che. mahAnirvANa bAra varSa sudhI kaThaNa tapa karyA pachI bhagavAne mahAdhare trIza varSa upadezaka avasthAmAM vyatIta karyA. temaNe dUra dUra sudhI paribhramaNa karyuM ane lokone ahiMsA ane satyano upadeza daIne lokahitanuM pradarzana karyuM. tyArathI kArtika amAvAsyAnA prAtaHkALamAM temaNe pitAne aMtima samaya vANI pu-pApa viSayaka aneka upadeza saMbhaLAvyA ane nivaNane prApta karyuM. saMsAranI eka divya vibhUti cAlI gaI saMsAra zobhAvihIna banI gaye. For Private And Personal Use Only
Page #6
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir jaina dArzanika sAhitya ana pramANavinizcaya lekhakaH pUjya munirAja zrojabUvijayajI jaina dArzanika sAhityanA abhyAsIo A hakIkatathI suparicita che ke dArzanika sAhityanA graMthamAM anya graMthamAMthI puSkaLa avataraNa uddata karelAM hoya che, kAraNa ke dArzanika sAhityane uddeza sva-paramatanuM khaMDana khaMDana-karavAne hovAthI temAM anyAnya matAno khUba ja moTA pramANamAM ullekha karavAmAM Ave che. AthI te te mata-matAMtaronAM mULa sthAne zodhI kADhavAmAM Ave kadina lAgatuM dArzanika sAhitya ghaNA aMze sugama vizada ane zuddha thaI jAya che. AthI khaMtIlA saMpAdaka ane vAcake te te matAnAM ane avataraNu vAkayonAM mUkhya sthAne zodhI kADhavA mATe atizaya jahemata uThAve che. kAraNa ke mUlasthAne zodhI kADhavAthI je navIna prakAza paDe che e prakAzanA baLathI gaMgsa bahu ja vizada banI jAya che. paraMtu dudeve kAlanA mahAgyathI keTalAka mahattvanAM prAcIna avaoNcIna graMtha nAza pAmI gayelA athavA anu palabdha hoya che. AvA graMthamAMthI uddhata karelI cacoonAM mUla jANavA mATe saMzodhake atizaya tapAsa karatA hoya che. kAraNa ke mULa sthAnanA abhAve ghaNI bAbato upara aMdhakAra chavAyelA rahe che. Ama chatAM kadAcita devayoge, te nAza pAmelA manAtA graMtha keI apragaTa prAcIna graMthasaMgrahomAMthI maLI Ave che tyAre te vizvanA saMzodhakone je AnaMda thAya che te varNanAtIta hoya che. dArzanika sAhityanA abhyAsIo sArI rIte jANe che ke bauddhAcArya dhamakItinAM seMkaDo vAkyo dArzanika graMthomAM uddhata karelAM che. bhAgye ja e koI prAcIna bhAratIya darzana sAhityanA graMtha haze ke jemAM dharma kArtinuM ekAda vAkaye uddhata kareluM nahIM hoya. dharmakIrtinA nAza pAmelA mananA keTalAka graMtho hamaNAM ja pragaTa thayA che. chatAM haju paNuM evAM keTalAMka vacane che ke je temAMya maLatAM nathI. mane jaNAvatAM bahu AnaMda thAya che ke dArzanika graMthomAM ThAma ThAma uddhata karelAM ane jenAM mULa sthAnano haju sudhI patto lAgato. nathI tevI dhamakIrtinAM keTalAMka suprasiddha vAkyonAM mULa sthAna dharma kAtiracita "pramANavinizcaya' graMthanA TibeTana bhASAMtaramAMthI zodhI kADhavAmAM huM saphaLa thaye chuM. e jaNAvatAM pahelAM dharmakIrti, tenA graMtho tathA tenA TibeTana bhASAMtarane thoDe paricaya Apa asthAne nahIM gaNAya. bauddhAcArya dharmakIrtinuM bauddha denAra parAmAM ghaNuM ja mahattvanuM sthAna che. dilmIga bAMdradarzanane pitA (Father of the Buddhist Logic ) kahevAya che. A didbhAganA siddhAMtane palavita karavAnuM ane vega ApavAnuM kAma je kAI e kayu hoya to dharmakIrtie karyuM che. ema kahI zakAya ke diggAge bIja ropyuM ane dharmakati e temAMthI vaTavRkSa banAvyuM. cInI yAtrI IsiMge bhAratavarSamAM paryaTana karyA pachI tenAM saMsmaraNonI nedha rUpe eka graMtha cInI bhASAmAM lagabhaga IsvIsana 691 mAM lakhyo che. temAM temaNe dharmakIrtAinuM khUba varNana karyuM che ane jaNAvyuM che ke "dinAga pachI dharmakIrtie hetu For Private And Personal Use Only
Page #7
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org aMka : 7 ] jaina dAnika sAhitya ane pramANavinizcaya [ 125 vidyAne vadhAre vikasita karI che--zuddha karI che' itsiMge dhAtinA keTalAka ziSyAnuM paNu varSoMna karyuM... che. tethI sana 650 thI 685 sudhI dhamakIrtinA udaya kAla mAnA ThIka lAge che. dhamakIrtinA nyAya graMthA A dharmAMkAtie sAta nyAya graMtheAnI racanA karelI che. 1 pramANavArtika, 2 pramANavinizcaya, 3 nyAyabindu, 4 hetubindu, 5 sambandhaparIkSA, 6 santAnAntarasiddhi, 7 vAdanyAya. " A sAta prathAmAM atyAra sudhI nyAyazrintu ' ja saMskRtamAM maLatA hatA. ane te paNa bhAratavarSomAM mAtra jaina graMthabhaMDArAmAMthI ja maLI Avyo hateA bAkInA badhA graMthA saMskRtamAM naSTa thaI gayelA ja mAnavAmAM AvatA hatA. paraMtu hamaNAM thADAM varSo pUrve bauddha 50 rAhula sAMkRtyAyane TimeTanA jUnA saMgrahasthAnomAM dhULa khAtA 'pramANavArtika ' tA vAdanyAya' A e graMthA ane tenI keTalIka TIkAo zodhI kADhaLyA pachI tenu saMskRtamAM astitva pragaTa thayuM che. bAkInA graMtheAnu hajI TimeTana bhASAMtara ja maLe che. A graMthAnA sakSipta paricaya nIce pramANe che ' Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir ' 2. pramALavAtija--A graMtha dharmakIrtinA sAta graMthAmAM sauthI vadhAre mahattvanA gaNAya che. Akho graMtha kArikAtmaka che. AnA ja pariccheda che--1 svArthAnumAna, 2 pramANu, 3 pratyakSa, 4 parArthonumAna. AmAM 1lA pariccheda upara dhamakIrtinI svApannatti, tenA uparanI kaNa kAminI TIkA sAthe kitAbamahala, ( alAhAbAda )thI dazeka varSa pUrve prakAzita thaI che. bAkInA traNa paricchedo upara prajJAkaragupte racelI vAti kAlakAra nAmanI TIkAnA thADA aMza paTaNAnI dhI bihAra enDa erisA risarca seAsAyaTI 'nA jarnalamAM temaja mahAkheAdhi sAsAyaTI ( sAranAtha ) taraphathI pragaTa thayA che. bAkIne badhA bhAga amArI pAse hastalikhita che, A cAre pariae mULa mAtra, temaja * manerathanandinI 'TIkA sAthe bihAra enDa erisA risarca sAsAyaTInA jarnalamAM dazeka varSa pUrve pragaTa thayA che. A sivAya devendramati nAmanA dharma'kArtinA ziSya temaja bIjA dhaNue AnA upara vRtti racelI che. paraMtu te saMskRtamAM atyAre maLatI nathI, tenu TimeTana bhASAMtara ja mAtra maLe che. < ' 2. pramAiinazcaya--JA graMtha pramANavAtika jevA ja mahattvane ane meTA che, saskRtamAM A graMtha maLato nathI. mAtra TibeTana bhASAMtara maLe che. A graMtha upara dharmAMttaranI ghaNI meoTI TIkA maLe che ke je bRhaddharmAMttara 'nA nAmathI eALakhAya che. AnA upara jJAnazrIbhadranI paNa nAnI vRtti maLe che. 3. nyAyabindu- ----A graMtha ane tenA uparanI dharmAMttaranI vRtti ke je 'laghudharmottara'nA nAmathI oLakhAya che te jaina graMthabhaMDArAmAM saMskRtamAM maLatAM hovAthI dhaNA ja vakhatathI 1 pekIMga eDIzanamAM taMbUra, muddo, ne CIX = 109 nabaranI nabaranI pethInAM 209 B SAnAM pachI 209 B thI 355 pAnAM temaja taMdUra jo, ve CX = 110 temaja 12463 zlokapramANa che. A vRtta che. 2 For Private And Personal Use Only pethInAM 347 pAnAM sudhI A graMtha che, sudhI jJAnazrIbhadranI
Page #8
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir 126 ] zrI. jaina satya prakAza [varSa : 17 prasiddhi mAM AvelAM che. A dharmottaranI vRtti upara malavAdI ke je "nayacakAra zrImalavAdI kSamAzramaNari (vikramanA pAMcamA saikAnA) thI nizcaye bhinna che, temaNe raceluM eka TippaNa tathA eka bIjuM TippaNa paNa jesalamera tathA pATaNanA jaina graMthabhaMDAromAM maLe che, je haju chapAyela nathI. A sivAya vinItadeve racelI eka vRtti paNa che paNa te saMskRtamAM nathI maLatI, TibeTana bhASAMtara maLe che. che. deviTu-AnI acakRta TIkA pATaNanA jaina graMthabhaMDAramAM ja maLe che. A TIkA vaDedarAnI gAyakavADa orienTala sIrIjamAM chapAI gaI che. tenI sAthe hetubindu mULa paNa chApavAmAM AvyuM che ke je "utpAdAdisiddhi' nAmanA jaina graMthamAM AvatAM hatubindunA khUba lAMbAM avataraNono saMgraha karIne tema ja khUTatA bhAganuM TibeTana bhASAntara uparathI saMskRtamAM bhASAMtara ( Retranslation) karIne taiyAra karavAmAM AvyuM che. "hetubandu' TibeTana bhASAMtara nara-pha eDIzanamAM taMbUra mo XCV (=15) pR. 353 -376 mAM che 6. saMvaMcaparIkSAra-A graMtha mAtra rapa kArikAne che. A saMskRtamAM nAza pAmI gayo manAya che. TibeTana bhASAMtara ja mAtra maLe che. paraMtu svAdAdaratnAkara, prameyakamalamArtaDa, nyAyamudacaMdra vigere jena mAM AnI 22 kArikAo uddhata karelI che eTale lagabhaga Akho A graMtha ja jaina graMthamAM samAI gayele hevAthI tAre karI zakAya tema che. huM tenA TibeTana bhASAMtara sAthe TUMka mudatamAM ja Akho graMtha pragaTa karavAno chuM. chevaTanI traNa kArikAo je koI graMthamAMthI maLI Ave te saMpUrNa taiyAra thaI jaze. e zodhavAnuM kAma bAkI che. "saMbaMdha parIkSA' upara dharmakIrtinI sthApattavRtti paNa che. AnuM paNa TibeTana bhASAMtara ja maLe che. TibeTana bhASAMtara uparathI tema ja jaina sAhityane AdhAre A AvRtti paNa ghaNe aMze saMskRtamAM taiyAra karI zakAya tema che. 6. saratAnA taraddhiA mULa graMtha mAtra eka ja kArikAno che. tenA upara TibeTana bhASAMtaramAM (pR. 417-42 1 ranatha eDIzana) dharmakIrtinI pattavRtti vistArathI che. mULa je eka kArikA che te kAzamIra rAjya taraphathI prasiddha thayelA narezvaraparIkSA nAmanA graMthamAM uddhata karelI maLI Ave che ke je nIce pramANe che: buddhipUrvo kriyAM dRSTvA svadehe'nyatra tadgrahAt / jJAyate yadi dhIzcittamAtre'pyeSa nayaH samaH // " 1 AnA upara vinItadeve racelI vRtti TibeTana bhASAMtaramAM maLe che. juo pija ga eDIzana taMjUra kUvo, ze CXI (=111) pR. 123 B-223 B 2 AnA upara vinItadeva tathA zaMkarAnaMde racelI vRttio pekIMga eDIzananI taMbUra, mo. XII (112) naMbaranI pratimAM maLe che pR. 1-26 tathA 27-44 A u yaduktam buddhipUrvAM kriyAM dRSTvA svadehe'nyatra tadgrahAt / jJAyate yadi dhIzcittamAtre'pyeSa nayaH samaH / / -narevaraparIkSA pR. 6ra kAzmIra sIrIja na. 45) 4 AnuM TibeTana bhASAMtara nIce pramANe che hu-juhU ko-sTona-so- vi -va-kUtho naphpha -4 ! For Private And Personal Use Only
Page #9
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir aMka H 7 ] jaina dArzanika sAhitya ane pramANuvinizcaya | 127 7. vAntyAya--A graMtha ane tenA uparanI zAntarakSita ( ' tattvasaMgraha'kAra ) racita vipazcitArthAM 'nAmanI vRtti bauddha paM. rAhula sAMkRtyAyane TimeTamAM kAi maThamAMthI zeodhI kADhayA pachI bihAra enDa orisA risarca sosAyaTI (paTaNA)nA jarnalamAM (22mA velyumamAM) temaja mahAkhAdhi sAkSAyaTI ( sAranAtha ) taraphathI seALa varSa pUrve pragaTa karelAM che. AnA upara vinotadevanI paNa prAcIna TIkA TibeTana bhASAMtaramAM Tangar Mdo CX11 ( =112) P. 11a 71a (Peking edition )mAM maLe che. 'jina - phira gala-te blo zes 'gyur sems- cam-la yaG chul 'di mchuGas // --taMrR, mULe. XCV (=61) rR. 418 A (nar--thaka ) 5. A jaNAvavA badala zro. puruSAttamadAsabhAI tArakasa( ArkAlAvALA)te abhinadana Apu chuM. 6. TibeTana bhASAMtarAnA paricayaH-- sarakRta graMthAnAM TibeTana bhASAMtarA AjathI lagabhaga hajAra varSa pUrve thayelAM che. bhAratamAMthI gayelA paMDita ane TimeTanA pa MData ema be bhegA maLIne saMskRta prathAne anuvAda karatA, evI paddhati hatI. tethI anyonya bhASAnAnamAM je apUtA hoya te dUra karavAnA prayatna karavAmAM AvatA hatA. A badhA graMthaiAnu pAchalanA eka bauddha lAmAe be vibhAgamAM vI"karaNa karyuM hatuM--1 kastUra, 2 tAra. sUtronAM bhASAMtarA kannUramAM che. nyAya, vyAkaraNa, kAvya, kAza, vigere vividha viSayAnAM bhASAMtarA tarjAmAM che, badhA graMtheAnI moTI meATI pothImA banAvelI hoya che. eka eka pothImAM aneka graMthA hoya che. keTalAMka varSoM gayA pachI A hastalikhita prati uparathI lAkaDAM upara kAtarakAma karIne eka prakAranA bleka jevAM lAkaDAMnAM pATiyAM banAvavAmAM AvyAM. A pATiyAMne zAhImAM meLAne A prathA kAgaLa upara chApavAnI zarUAta thai. AvAM pATiyAM pAMca jagyAe banA vavAmAM AvyAM hatAM --1 che.nI, 2 paikIga, 3 deje, sta-tha, 5. hRhuAsA. AthI te te sthAne chapAyelA grathA te te eDIzananA nAmathI eLakhAya che. jemake cheAnI eDIzana, pekIga eDIzana vigere. AmAM chetI(cInanA pradeza )nAM lAkaDAnAM pATiyAM pAMcase varSoM pUrve luTArue bALI nAkhyAM hovAthI e eDIzananI have navI noA maLatI nathI. amerikAnA veAzijhinamAM Library of Congress (Washington 25, D. C.) mAM AnI game tyAMthI maLavelI eka nakala che. A bahu spaSTa chapAyela che. pekIga eDIzananA lAkaDAMnAM pATiyAM paNa baLavAkhArAe sane 1900mAM bALI nAkhya hAvAthI have AnI nakala maLI zakatI nathI. perIsanA (phrAMsa) La Bibliotheque Nationale nAmanI lAyabrerImAM e graMthA che. jApAnamAM paNa che. A lAla zAhIthI chApeluM eDIzana che ane tenA akSarA spaSTa che. deje eDIzana paNu spaSTa che. paraMtu deje cInanI sarahada pAse bheTamAM bahu dUra Avelu che. eTale tyAMthI te eDIzana meLavavuM bahu muzkela che. For Private And Personal Use Only .. lhAsA eDIzana spaSTa che paNa temAM ta Ara ' vibhAga che ja nahIM, sna-caD eDIzana ja jagatamAM vyApaka che. pazu tenAM lAkaDAMnA pATiyAM dhasAI gayAM
Page #10
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir 128 ] zrI. jaina satya prakAza [ varSa : 17 dhakatinA graMthAnA ATalA paricaya ApyA pachI keTalAMka suprasiddha avataraNAnAM mULa sthaLeA jaNAvuM te pahelAM eka vAta jaNAi dauM ke TimeTana bhASAMtara karanArA paDitAe keTalIkavAra saMskRtane artha barAbara na samajavAthI bhASAMtara karatI vakhate bhUla karI nAMkhI che. vaLI, je saMskRta prati uparathI temaNe bhASAMtara kareluM' te pratimAM je pADo azuddha hAya te pAThonAM bhASAMtaro paNa azuddha ja thayelAM che. je lAkaDAMnA blekeAthI TibeTana graMthA chApavAmAM Ave che te bleke kAtaranArane hAthe paNa ghaNIvAra bhUla thaI jAya. eTale TimeTana graMthAnAM judAM judAM eDIzanAmAM pATha bhedo jovAmAM Ave che. astu. huM je ' pramANavinizcaya mAMthI mULa sthAne ApavAnA chuM. te snar tha+ eDIzananAM che ane te taMdna nAmanA mULe vibhAganI ce (95) naMbaranI pratimAM pR. 2591 thI 348 A sudhI che. A graMtha ane bIjA aneka graMthai! mane Daisura rAjyanI erienTala risarca insTITyuTanA suprinTenDanTa zrImAna rgAsvAmI rAmAnuja AyaMgara ( H. R. P Iyengar ) ke je mArA vidvAna mitra che ane TimeTana bhASAnA vidvAna che temanA saujanyathI hamaNA prApta thayA che te badala temane dhanyavAda ApuM chu. A TibeTana pAnAMonI laMbAI-pahALAi 2285'' iMca heAya che. baMne bAjue chApeluM hoya che. pAnAnI pratyeka bAjumAM sAta sAta lITI hoya che. TibeTana lipi alaga prakAranI hoya che. ahIM tenu devanAgarImAM parivartana karIne ApavAmAM Avaze, pahelAM TimeTana ane pachI tenu' sa MskRta ApavAmAM Avaze. TibeTana --- phan - pa daG mi-phan-pa thobU-pa daG spoG-ba-ni Des par ya-dag-paDi zespa-raGon-du-pro-ba can yin-pas na de mi- mUkhas-pa nams-la bastan paDi- don-du di kham pa meM / ra yaG-dag-paDi zes-pa de-ni nam-pa jisa te / muGon-sum daG ni jaisa-su-dapag cesU byo / dig gam dona yoGs-su- dvyad-nas 'jug-pa-ni dona-vya-ba la baslubU - med - pdd'ipiyar -ro .. .. chadma rnam Jim kho na ste bela-va-nigAn lam muGonU - sum-ma-yin-pa / Dara-vaDe vhA tu to-biyara -ro / --pramALavini. rR. 211 A-B saMskRta--hitAhitaprAptiparihArayorniyamena samyagjJAnapUrvakatvAd tadapaTUnAM vyutpAdanArtha midamArabhyate / [ pratyakSamanumAnaM ca pramANe sadRzAtmanaH / apratyakSasya sambandhAdanyataH pratipattitaH // ] tat samyagjJAnaM dvividham- pratyakSamanumAnaM ceti / na hyAbhyAmarthaM paricchiya pravartamAno'thakriyAyAM visaMvAdyate / / pramANe dve eva sadRzAtmanaH apratyakSasya sambandhAdanyataH pratipattitaH / ' hAvAthI yA anya kAI kAraNe sAruM chApakAma thatuM nathI. tethI aneka jagyAe akSare tUTI jAya che, dhAbAM paDI jAya che, ane kharAbara vAMcI zakAtu nathI, For Private And Personal Use Only
Page #11
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir aMka : 7 ] jaina dArzanika sAhitya ane pramANuvinizcaya [ 129 TibeTana--gzana dag mGon-sum-ma-thin-paDi chad-ma ni med-do zes jhera-ba de ni rigs-pa-ma-yinte / gaG-gi-phyichad-daG-cig-zos sthi-zag daG / gzan-blo togs paravthed-piyara daGga'-zigU 'gogU-para-vyed-mithar / chad-ma-gzan ni sid-pa-jid / saMskRta-anye ' apratyakSaM pramANaM nAsti' ityAhuH tanna yujyate, yasmAt pramANetarasAmAnyasthiteranyadhiyogateH / pramANAntarasadbhAvaH pratiSedhAca kasyacit // 24 752 ["de zes-baDi gasal-ba 'ga'-zigU-sa hi kAzcijjJAnavyaktI: "] vigere zabdomAM dharmakIrtinuM vistRta vivecana che. TiveTana-'diltar-- mGon sum yaG ni don-med-na / mi-'byuG-ba-las chad-ma-jid / 'brel-ba-yi ni raGbzina deti / yu-yin pas-na jis-ka machuGas / -pramANavini0 pR. 261 A saMskRta-tathA hi arthasyAsambhave'bhAvAt pratyakSe'pi prmaanntaa| pratibaddhasvabhAvasya taddhetutve samaM dvayam / / TibeTana-gUzan yaG don ni je-ba-khyor-ba-na'Ga / gAn yA spa-scyora dran-pa la gal-te baG-po'i-blo ltom / don-de chod-para 'gyur -ba thin / -pramANavini. pR. pR. 261 A saMskRta-anyacca arthopayoge'pi punaH smAta zabdAnuyojanam / akSadhIyadyapekSeta so'rtho vyavahito bhavet // TibeTana--de-iphyir gaGa sTon blo-yi skyed vyed min / mer byor khyad-para meda-paDi-phyir / de ni phyim kyaGgyu r deva na / don-med-na yA miz-blora 'gyur / --pramANAvani pR. 261 A saMskRta-tasmAt yaH prAgajanako buddharupayogAvizeSataH / sa pazcAdapi tena syAdapAye'pi netradhIH / / 2 For Private And Personal Use Only
Page #12
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir 130] zrI jaina satya prakAza [ varSa : 17 TibeTana--dabaG-poti vy-b-med-p-l| sna-yis don ni mthoGa-ba zin blo-la snA-ba med-paDi-phyir / de ni bod-med rtogasU-byed-yin -pramANavini. pR. 265 A saMskRta-zabdenAvyApRtAkSasya buddhAvapratibhAsanAt / arthasya dRSTAviva tadanirdezasya vedakam // TibeTana-Don-de ni mGoMn-sum ma-Des-paDi-bdag-jid-lasa ji-ltar thasjad-du 'yur / 'diDo zema vya-bar Tes na ni bade dad sdug bGal-gyi sgub-para-vyed-pa-dag thob-pa daG spoG-bA' dona du 'jug-paDi phyir-ro ze-na / skyon 'di med do| gaG-giphyir 'don mathoG-ba 'di mathoG-nams-la / myoG baDi mathu-las byuGba yi / dran-las maGon par 'dod-pa-yis / tha-smad rab tu- juga pa yin te| -pramANavini. pR 265 B saMskRta-nanu pratyakSasya anizcayAtmakatvAt kathaM vyavahAraH, 'idam' iti nizcaye hi sukha-duHkhasAdhana-prAptiparihArArthaM pravRtteriti cet , nAyaM doSaH, yataH taidRSTAveva dRSTeSu saMvitsAmarthya bhAvinaH / smaraNAdabhilASeNa vyavahAraH pravartate // TibeTana--gazanyaG lhan-cig migs-pa Des paDimiyar / sGo-daG de-blo gzan-ma yin / - pramANavini. pR. 274 A saMskRta-anyacca-sahopalambhaniyamAdabhedo nIlataddhiyoH / TibeTana-migas-pa mngon-sum-m-yinnaiN| de mthoG rab-tu- gub-para-'gyur / -pramANavini0 pR. 274 B 1. mI don mathor3a-ba 'di' pAI pATA cha. mAnA 52nI dhAtinA mAM 'de-mathoD-ba-jid-na' 54 che te / sAyo che, 2. A kArika naMdisUtra-malayagirivRtti Adi aneka graMthomAM uddhata karelI che. 3. viva24prabheyasaMgrahamA mAnI sAthe " anyaccet saMvido nIla na tad bhAsena saMvido" vigere doDha kArikA uddhata che, paNa te pramANuvinizcayamAM nathI. 4. bhaDI 'de mthoGa raba -tu-'ba-para 'gyur' 54 moTI cha. TI tathA mIna pramAne sAdhAre viyA2 42tA 'don mthoG raba-mi-'guba-para gyur' 56 sAnyo For Private And Personal Use Only
Page #13
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir aMka : 7 ] jaina darzanika sAhitya ane pramANuvinizcaya [131 saMskRta-apratyakSopalambhasya nArthadRSTiH prasidhyati / TibeTana-gala-te jisU kati chad-maDi yul-dos-po yin na de ni ji-stara rtagasUlasU smyi togsuu la / gazan-las ni raG-gi-machan-jid' yin ze-na / bzad-pa 'de-zin (de-min ) raG-zin lA s]ldog-paDi / dDos-po cam-zig rab-sgub-phyir spyiti yul-can-du bzad de| khyad-par gnas-pa med-phyir-ro| -pramANavini0 pR. 277 A. saMskRta -yadi dvividhaH pramANasya viSayaH kathaM liGgAt sAmAnya pratIyate, anyasmAta svalakSaNamiti cet / ucyate atadrUpaparAvRttavastumAtraprasAdhanAt / sAmAnyaviSayaM proktaM liGga bhedApratiSThiteH // AmAM je zloko che tenA upara dharmakIrtinuM patta vivecana paNa pramANuvinizcayamAM ja che paraMtu te badhuM A saMkSipta lekhamAM ApavuM zakya nathI. pramANuvinizcaya gadya-padyAtmaka che. arthAt te kArikAo ane tenA upara dharmakIrtinA paNa vivecanathI banelA graMtha che. upara jaNAvyAM che. te sivAya bIjA paNa aneka avataraNAnAM mUla sthAne A graMthamAM tapAsa karavAmAM Ave to maLI zake tema che. te mATe avataraNa vAkyone saMgraha karIne A graMthanuM vyApaka parizIlana karavuM joIe. jainasAhityamAM AvAM puSkaLa avataraNa vAkayo bharelAM che. jainasAhitya e kharekhara bhAratIya saMskRtinAM prAcIna vijJAna, kalA, purAtattva vigere aneka dRSTae amUlya khajAno che. bIje sthaLe durlabha evI aneka mahAmUlyavAna sAmagrI ane mAhitI saMzAdhakAne jainasAhityarUpI mahAsAgaramAMthI maLI zake tema che. mATe tenuM sarvAgI adhyayana jena tema ja jainetara tamAma zodhakane atyaMta lAbhadAyaka che. saM. 2008, phAgaNa vada ekAdazI | munirAja zrIbhuvanavijyAntavAsI mu. mAlegAma (jillA nAsika) I | muni javijaya. 1. ahIM " vRzina' pAThane badale " mina' pATha ja sAcI lAge che, For Private And Personal Use Only
Page #14
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org hIrasaubhAgyanuM rekhAdarzana 7 lekhaka-prA. hIrAlAla 2. kApaDiyA ema. e. Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir '' jaina sAhitya enI vividhatA ane vipulatA mATe suvikhyAta che. emAM kevaLa dhArmika kRtie ja che ema nahi; kAvyA, mahAkAvyone nurRpa sAmagrI paNa emAM pirasAyelI che. prastutamAM huM " mahAkAvya " tarIke oLakhAvAtA hIrasobhAgyanI AchI rUparekhA AlekhuM chuM. nAma-pratiSThAsAme vi. sa. 154mAM sAmasaubhAgya nAmanuM kAvya saMskRtamAM cyuM che. emAM emaNe prabhAvazALI sAmasu Mdararanu jIvanavRttAMtara rajU karyuM che. vaLI trIjA samAM paTTaparaparA Apela che. ema lAge che ke A racanA aiine dekhavamalagaNue peAtAnI kRtinA nAmanA aMtamAM 'saubhAgya' zabda yejI ane emAM hIravijayasUritu ciratra gUthI ene 'hIrasaubhAgya ' nAma Apyu che, ane guruparaparA paNa ApI che. A che kRti sivAyanI kAI jaina kRtinA aMtamAM 'saubhAgya' zabda hoya to te jAvuM bAkI rahe che. vi. sa. 124 pahelAMnI kAI ajaina kRtinA aMtamAM AvI rIte ' saubhAgya ' zabda che kharA ? svapajJa vRttithI vibhUSita A kAvyane svApanna vRttinA prAraMbhamAM trInna padyamAM hIrasolAgyakAvya' e nAme eLakhAvAyuM che. vaLI pratyeka sanA aMtanI vRttinI prazastimAM paNa ema ja ullekha che. vaLI prAyaH pratyeka sarvAMnA aMtima padyamAM 'hIyuksobhAgya ' evA ullekhapUrvaka A kAvyanuM nAma hIrasaubhAgya darzAvAyuM che. vibhAga-hIrasaubhAgya kAvyane sattara vibhAgamAM vibhakta karAyu che ane raghuva'zardinI peThe e pratyeka vibhAgane saga ' kahyo che. sattara saumAM anukrame nIce pramANe zlAka sakhyA cheH138, 142, 131, 149, 214, 195, 95, 171, 116, 131, 158, 130, 227, 306, 82, 142, ane 214, Ama 2789 padmavALA saga sauthI moTA che ane pada A kAvyamAM echAvattAM padyovALA sago che, temAM caudamA sauthI nAnA che. pAThAMtara--chaThThA sanuM 26muM padya 25mA padyanA pAThAMtara rUpe rajU karAyuM che. truTi ane azuddhi i. sa. 19 0mAM "niyasAgara mudraNAlaya taraphathI svApanna vRtti sahita chapAyelA A kAvyamAM kAI kAi sthaLe padya ke pathAMza khUTe che, dA. ta. jue sa 14nA zve. 194, sa. 2. zlA. 137 te sa` 13nA zleA. 32. vaLI kAI kAI sthaLA azuddha che. udAharaNArtha sa. 6, zlA. 64nI vRtti (pR. 26)mAM aupapAtika' te badale 'apAtikA' chapAyu che. evI rIte sa. 14, zve. 87-88mAM keTalAka AgamAnAM nAma azuddha chapAyAM che. ahI kAI viviSTa prastAvanA nathI eTale A badhI bAbatA lakSyamAM letAM A kAvya vRtti sahita pharIthI chapAvavuM ghaTe. 6 .. For Private And Personal Use Only dw 1. A kAvya gujarAtI bhASAMtara sahita chapAvAyu che. A kAvyamAMthI ApaNane aneka aitihAsika sthaLo ane vyakti viSe mAhitI maLe che. 2. vAcaka evijaye vi. sa. 1927mAM zizupAlavadhanI pApUrtirUpe devAna mahAkAvya racI emAM vijayadevasUri ane vijayaprabhasUrinAM jIvana vRttAMta ApyAM che, emaNe racelA meTAmAM meATA kAvyamAM divijaya-mahAkAvyamAM paNa vijayaprabhasUrinuM vanattAMta che. vaLI meghadUta samasyA lekha nAmanA patra paNa vijayaprabhasUrine uddezIne che,
Page #15
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir aMka: 7 ]. hIrasaubhAgyanuM rekhAdarzana [ 133 bhASA-mULa temaja patta vRtti e baMnenI bhASA saMskRta che. emAM keTalAka zabdone saMskRtine svAMga sajAvAya che jemake mogala mATe muddagala, mogalomAM mahatva jaNavanAra yuvana jati nAma tarIke " gAjI' (sa. 14, zlo, 42,) khAnakhAna (sa. 14, zlo. 94) arthAt miyAMkhAna, pAdazAha mATe pAtisAhi (sa. 14, glo. 8nI vRtti), mahammada mATe mahamunda (sa. 1, slo 129), zekha mATe zeSa (sa. 17, blo. 191), tyArI (eka jAtanuM nANuM) e mATe kyArI ane lyArikA (sa. 17, lo. 171 ne 172 anukrame, kathI eka jAtanA vastra mATe kathIpaka (sa. 17 lo 171), pharamAna mATe skuramAna (sa. 11. lo. 18), payagaMbara mATe paigaMbara sa. 13, zlo. 137), kurAne mATe kurAna (sa. 13 lo. 141) ane khudA mATe khudA (sa. 13 lA. 138) chaMda-A kAvyamAM jAtajAtanA chaMdone upayoga karAya che. dA. ta. prathama sarga mukhyatayA upajata chaMdamAM ane chellAM traNa padyo zArdUlavikrIDitamAM che. bIjo sarga prAyaH vaMzasthamAM, enuM 13 muM padya maMdAkrAntAmAM, 14 muM harimAM ane 141muM tathA uparamuM zArdUlamAM che. trIjo sarga moTe bhAge vasaMtatilakAmAM ane enuM 134muM padya zikhariNImAM che. evI rIte anya sago viSe ullekha thaI zake, A to rekhAdarzana che. eTale huM ahIM vizeSa adhika hakIkate nadhito nathI. lI--zailI sugama ane rocaka che. emAM vadhu paDatA samAso nathI. rasapravAha ekasarakho vahe che. viSaya -A kAvyane mukhya viSaya "jagaddagura' 'hIravijayasUrinI jIvanarekhA-dharmapravartana AlekhavAne che. pArzvanAthane, vAvIne ane pitAnA gurune praNAma karI temaja saMtane pitAne anukULa rahevA vinavI devavimalagaNie kAvyane prAraMbha karyo che. hIravijayasUrinAM saMsArI-pakSe pitA kaMrA ane mAtA nAthInuM varNana apAyuM che. sa. 3. vhe. 2628mAM lagna samayanA graho ane e divasane ullekha che. vRttimAM vi saM. 1583 nAM mAsa tithi ItyAdine janma AzrIne nirdeza che. hIravijayasUrinI bAlakrIDA, ane emane vidyAbhyAsa, emanI dIkSA, devagiri (dolatAbAda)mAM dvija pAse paThana, emane apAyelI vAcaka ane sUrinI padavI, emaNe kareluM rimaMtranuM dhyAna, samrATa akabara sAthene emane paricaya, emanA vividha sthaLomAM vihAra ane cAturmAsa, akabara dvArA "amAri' nuM pravartana, sUrinI saMkhanA ane aMtima ArAdhanA, emaNe AdareluM anazana, emanuM vi saM. 165mAM nirvANa, emane aMge racAyelI mAMDavI emanA mRta dehane caMdanAdi vaDe agnisaMskAra, ane stUpanI racanA ema mukhya mukhya bAbate manohara padyo dvArA nirUpAI che. A pramANenA mukhya viSayanI sAthe sAthe AnuSaMgika viSayo tarIke keTalAMka nagaranAM varNana che. cothA sargamAM mahAvIrasvAmIthI mAMDIne tenI vijayadAnasUri sudhInI paTTaparaMparA varNavAI che. vividha RtuonAM sUryodaya, sUryAsta vagerenAM varNana che. AThamA sargamAM zAsanadevatAnAM 1 emane janma vi. saM. 16583mAM ane svargavAsa 15ramAM thayela che. 2. zizupAla vadhu ( sa. 11 ) mAM mAlinI' idamAM prabhAtanuM bhavya varNana che, For Private And Personal Use Only
Page #16
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra 134 ] zrI. jaina satya prakAza { varSa : 17 samasta aMgepAMgAnu tAdaza varNana karAyu che, humAyu ane akabarane paricaya dezamA samAM karAvAyA che. Abu, zatrujaya vagere girirAja viSe vistArathI kathana karAyuM che. www.kobatirth.org caudamA samAM deva, guru ane dharmAM e traNa tattvonuM svarUpa nirUpAyu che. vizeSamAM emAM cha vratAnI samajaNa apAi che. ' 12 * ' rasaprada sAmagrI:-sAmAnya vAcakane rasa upajAvanAra vastu zI che te AnaMdazakara dhruve " gujarAtanuM saMskRta sAhitya ' e nAmanA lekhamAM nIce mujaba darzAvI che:-- hIravijayajIe akabara bAdazAhatI sabhAmAM meLavelu' mAna, emanA upadezathI gujarAtamAM javA verAnI karavAmAM AvelI mAphI, tathA emanI musApharImAM emaNe joyelAM zaherA -- nadIo - DuMgarAnAM vA tathA te te sthaLAnA saskRta nAma vagere che. A jaina AcArya uttare dilhI ane kaMdahAra sudhI, dakSiNe khAnadeza ane varADa sudhI ane kArDiyAvADamAM dIva ane UnA sudhI pharyA hatA. gujarAtanA varNanamAM ........emAM huM Anandapura ' bRhannagara '=vaDanagara, tAraMgAnA DuMgara, AdithI mAMDIne varNana cAle che. eka sthaLe jhUjhavADA 'nA sUryadevanI pratimAne ullekha Ave che. sAbhramatI ane eNnA kAMThAnI bhUminA DuMgarA, DAMgaranA kAraDA, ane emAM bhatAM pakSIe sArasA--gAye| vagerenAM bahu sundara vana che. gurjara dezanuM ahamadAbAda ' te mukha ane hATu pATaNa ane khaMbhAta (' ta bhatI' ') te kuMDala ema upamA kalpI che. ' rAjanagara '( amadAvAda )thI arNAhalapura pATaNu jatAM rastAnI 'kuMjabhUmi ' vividha chandonAM nAma dvArA varSoMdhI che.2 * ', rastAnAM jhADa upara UDatAM peTanAM TAe paNa kavinA lakSa bahAra gayAM nathI. millapallI 'mAM kirAtAnu` madya( kAdambarI )pAna bhIlarAjA arjunajIne karelu jIvadayAnu niyamadAna vagerenA vana pachI Akhu ane enAM daherAM Ave che....... " prAcIna ' takSazilA ' jene ApaNe pezAvara pAse hatuM dhAre che !-- bAda karatAM ApaNA vi makA kavinAM 29 Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir gujarAtImAM kahuM te-- barAbara jaNAya che. sukhAvAdha vRtti -A vRtti (pR. 681)mAM nIce mujabanuM sukta che :~ "vitA nitA nIti: svayaMmevAtA varam / balAdAkRSyamANA'pi sarasA virasA bhavet // " // ema jANIe chIe, tene saMskRta nAmAnI yojanA kavitA vanitA gIti, ruDI Ave svayaM yadi, khecI ANI baLe jo e, sarasA virasA thatI. 2. unnatanagara ( unA ), khAna (khAnadeza), gopAlazaila (gvAliyara ) dvIpapura (dIvaba dara ), pAdaliptapura ( pAlItANu), medinIpura (meDatA) vikramanagara (bIkAnera ), zrIrAhiNI ( zirohI ), k 1. 'kutracid vANinI sragviNI zAlinI yatra lokapUNA kApi vAto makA | For Private And Personal Use Only haMsamAlA kvacit kvApi kanyA mRgI kutracinmAlatI puSpitA yA punaH // kvApi zArdUlavikrIDitaM dazyate kvApi dapyad bhujaGgaprayAta punaH / sUrizItayuteH sarpataH paddhatau chandasAM jAtivat kujabhUmiH sma bhUt // "
Page #17
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir [ 135 aMka : 7 ] hIrasaubhAgyanuM rekhAdarzana A vRtti kaI bahu vistAravALI nathI. ane evI racavAnI te vRttikAra devavimalagaNanI IcchA paNa nathI e vAta nimnalikhita padyamAM pratijJArUpe jovAya che : ___" svopajJahIrasaubhAgyakAvyasyAvyAsazAlinIm / / kurve vRtti vidagdhAnAM jhagityarthavibodhikAm // " vRttinI prazasti (. 20 mAM sUcavAyA mujaba A vRttinuM nAma sukhAvabodhA che. A vRttimAM samAsa ane chaMda viSe nirUpaNuM nathI. alaMkAra viSe kavacit ullekha che. mULa kRtine artha samajAya evI rIte zabdArtha ane bhAvArtha rajU karAyA che. zabdonA artha karatI veLA hema koza vagerenI sAkSI apAI che. A temaja bhAvArtha mATe radhuvaMza, naiSadhacarita vageremAMthI avataraNo apAyAM che. koI koI vAra vyAkaraNa viSayaka carcA paNa che. kviAkalApane paNa upayoga karAyo che. sa. 14, le. 73mAM vAii prayoga siddha karavA mATe prakiyAmudIne Azraya levAya che. koI koI kartAnA samayamAM pracalita gujarAtI zabda paNa najare paDe che, jemake samIraNa mATe sUravAya sa. 9, zlo. 92, hindu (pR. 618), kathIpi (pR. 902), mAMDavo pR. 9 2 , ghAMTa (pR. 902), gaMgeriu ("khaMjana" pakSI) (pR. 268), aNAvyuM (pR. 175) ItyAdi, pR. 68 1mAM nIce mujabanuM gujarAtImAM avataraNuM che - jarA yauvanasyu prANa na heI, jAtaI prANuI prANa na haI. prANanAtharyuM prANana heI kIti prItiSNu prANana hoI" praNetA-hIrasobhAgyanA kartAe pitAnA paricayarUpe pratyeka sarganA aMtima padyamAM Doka ullekha karyo che. e dvArA ApaNe e jANI zakIe chIe ke zivA sAdhu yAne zivAsAha e emanA pitAnuM nAma che, ane saubhAgyadevI e emanI mAtAnuM nAma che. hIrasaubhAgya e nAmanI kRtimAM emaNe emanI mAtAnuM nAma yojI ene amara banAvI mAtRbhakti dAkhavI che. pratyeka sarSanI vRttinI puSpikamAM emaNe potAnuM nAma devavimalagaNi ApavA uparAMta pitAne, paMDita sIhavimalagaNinA ziSya tarIke ullekha karyo che. vRttinA aMtamAM bAvIsa paghonI prazasti che. emAM kahyuM che ke zrIpatine ATha ziSyo hatA. teo uttama paMDita hatA. temAMnA ekanuM nAma jagarSi hatuM. e vibudhano paricaya ApatAM kahyuM che ke eo cha vikRtinA tyAgI hatA ane gautamasvAmInI paDe eo cha cha vaDe pAraNuM karatA hatA. huM pAko vaDe jemanuM samyakatvarUpa dhana lUMTAyuM hatuM e saurASTranA lokone emaNe pratibodha pamADyo hato. emaNe vAcaka pAzacandrane vAdamAM parAsta karyo, tethI e vAcaka mAladeva rAjAnuM zaraNuM laI jodhapuramAM ghaNe samaya rahyo hato. emanA A jagaSinA ziSya te vibudha sIvimala. 1. sa. 14 zlo; 18mAM arthAntarajAsa" alaMkAranuM sUcana che; 2. sAdhune artha "sAha karatI veLA emaNe sumatisAdhusUrikRta "semasaubhAgyakAvyano ullekha karyo che, juo pR. 44 3. emanA eka ziSya nAme harSAnaMdane vivekaharSagaNi ane pa. paramAnaMda nAmanA be ziSyo hatA, A baMnene akabare sanmAnita karyA hatA. * For Private And Personal Use Only
Page #18
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir 136 ] zrI. jena satya prakAza [varSa : 17 emaNe sabhA samakSa jema vAdI devasUrio digaMbara mumudacandrane parAjita karyA hatA tema ge tama nAmanA vAdIndrane harAvyA hatA emaNe nArAyaNa, durga vagere rAjAone rojita karyA hatA, emaNe mAMDalika jevA caMdrabhANu nAmanA kAyasthane pitAne bhakta ziSya karyo hato ane arjuna sthAnasiMhane jena banAvyo hato. emaNe vRSabha jinanA samavasaraNanI racanA karAvI hatI. A sIhavimalanA vineya te vibudha devavimala emaNe sukhA badhA nAmanI vRtti racI hIrasobhAgyane vibhuSita karyuM che. kalyANuvajaya vAcakanA ziSya dhanavijaye A samasta kAvyanuM saMzodhana karyuM che. aMtamAM je kaMI sAvadha vacana hoya te vibudhee sudhArI levuM ema A prazastimAM kahyuM che. racanA samaya-mULa kAvyamAM ke enI vRttimAM kartAe racanA samayane ullekha karyo nathI, dharmasAgaragaNie guru parivADI jaINa pahaThThImAM padyamAM racI che, ane ene saMskRta vRttithI vibhUSita karI che, A saruttika kRti paTTAvelo samuccaya (bhA. 1, pR. 4 -197) zrItapAgacchapaTTAvalIsUtram " e nAmathI chapAvAI che. vRttinA aMtamAM pR Na9 mAM A kati vi. saM. 1648mAM zedhAyAne ane e pUrve enA je aneka Adarzo karAyA hatA te e pramANe sudhArI levAne nirdeza che. e hisAbe A vRttinI racanA vi sa. 1648 pahelAMnI gaNAya. vRtti (pR. 73 mAM hIravijayasUrinA caritra mATe hIrasaubhAgyakAvya vagere jovuM ema kahyuM che. A uparathI A kAvyane moTo bhAga vi. saM. 1648 pahelAM racAyo hato ema kahI zakIe, hIravijyasUrine dehotsarga vi. saM. 16 paramAM thayo hato. tene aMge hIrasaubhAgyamAM varNana che. AthI e phalita thAya che ke hIravijayasUrinA jIvanakALa daramyAna zarU karAyeluM hIrasobhAgyakAvya emanA nirvANa bAda thoDAka vakhatamAM pUrNa karAyuM haze. che. sA. sa. I. (pR. 136 )mAM dhama gurivADIne tathA gapaTTAvalI e nAmathI nideza che. ene racanA samaya vi. saM. 16 46-48 sUcavAyo che. A pRSTha mAM nIce pramANe kahyuM che - devavimalakRta hIrasaubhAgya mahAkAvya, ke jeno ullekha dharma sAgarIya padAvalImAM paNa karyo che. tethI tenI pahelAM eTale saM. 1646 pahelAM racAtuM AvatuM haze ema jaNAya che ane tenA para pa TIkA kartAe vijayadevasUrinA rAjyamAM (saM. 1601 ke te pachI) pUrI karI ..aSamadAse hIra saubhAgya parathI gUjarAtImAM moTo " hIravijayasUrine rAsa' saM 168 pamAM bIjI hakIkato sahita khaMbhAtamAM ra." padAvalI samuccaya (bhA. 1, pR. 12 -37)mAM hisaubhAgyanI mudrita AvRttimAMthI saMpUrNa ethe sarga "zrImanmahAvIra paTTaparaMparA' nA nAmathI apAyo che. ene aMge saMskRtama AnA saMpAdaka darzanavijayajIe Ti paNa racyAM che. pR 137mAM emaNe TipUNa dvArA ema kahyuM che ke vi. saM. 1639mAM zarU karI, 16 71mAM 5 devavimale pajJa hIrasaubhAgyakAvya racyuM. AnA AdhAra tarIke hIrasaubhAgya prati e ullekha karyo che, paraMtu prazastimAM to e vAta che nahi tenuM kema ? bAkI zrIpati vagerene lagatI je bAbate ahIM apAI che te to che 1. emaNe vi. saM. 1699mAM dharmopadezaleza nAmanuM AbhANu zataka racyuM che, e chapAyuM che. 2. kausagate lakhANa . sA. saM. I. mAMnuM che. For Private And Personal Use Only
Page #19
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org vaibhAragiri ane zreNika mahArAjA lekhaka : zrIcuta mAnalAla dIpaca cAkasI Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir [R] (1) The new town of Rajagriha is said to have been built by king Srenika otherwise called Bimbisara the father of Ajatsatru, the contemparary of Buddha. + + + + (2) On mount Baibhar there are five modern Jain temples, beside the ruins of an old Saiva temple, X x X X (3) The son Bhandar cave has one door and one window. This inscription, (in son Bhandar cave) which is not later than A. D. 200, and is perhaps earlier, records that a certain "Muni, named Vaira Deva, of powerful dignity, was able to obtain emancipation, having shut himself up for spiritual enjoyment in this auspicious cell" a retired abode of Arhantas, fitted for an ascetic for the attainment of liberation. X X X X (4) In the centre of the valley between the five hills and in the very midst of ten old city of Rajagriha, there is a ruined brick mound 19 feet 8 inches in height,......A deminutive Jain temple, called Maniar math, stands on the top of the mound. The second is a naked standing figure, with a seven headed snake forming a canopy over the head. + + + + (5) Due north from Rajgir, and seven miles distant lies the the village of Baragaon, which is quite surrounded by ancient tanks and ruined mounds, and which possesses finer and more numerous speciments of sculptur than any other place......... The ruins at Baragaon are so immense, that Dr. Buchanan was conveinced it must have been usual residence of the king; and he was informed by a Jain priest at Bihar that it was the residence of Raja Srenika and his ancestors......I can show beyond and all doubt that remains at Bargaon are the ruins of Nalanda. For Private And Personal Use Only
Page #20
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir 138 ] zrI. jaina satya prakAza [ varSa : 17 gayA aMkamA rAjagira aMge thoDuM joyA pachI, je TAchavAyA ullekho saMgrahelA che te tarapha najara pheravIe. uparanI aMgrejI pace noMdhAmAM je ke bahu mahatvanI mAhitI jainadharma saMbaMdhamAM nathI, paNa enA parathI eTaluM te sahaja puravAra karI zakAya tema che ke jena aMgomAM, e pachInA Agama graMthamAM ane jaina sAhityamAM je vAta kahevAmAM AvI che e koI kalpanA ke taraMga nathI paNa aitihAsika mahattva dharAvatI banelI hakIkata che. (1) "rAjagRha'nuM navuM zahera zreNika urphe biMbisAre baMdhAvyuM hatuM ane samrATa zreNika e ajAtazatrunA pitA hatA. (2) vaibhAra parvata para pAMca jaina maMdira che ane najIkamAM ziva maMdiranuM khaMDiyera che. A be ne lakhAI tyAre je sthiti pravartatI hatI e eTaluM to jaNAve che ke jaina graMthomAM mahArAjA zreNikanA custa jainadhanI tarIke-bhagavaMta zrImahAvIranA pAkA anuthAyI tarIke-je varNane upalabdha thAya che ane rAjagRhamAM--enI najIkanA pahADamAM-khAsa karI vaibhAragiri para vAraMvAra prabhu zrI mahAvIranA Agamana prasaMge temaja dIdhelI dezanAo AdinAM varNane e banelA banAnA vivaraNe che. lagabhaNe pacIsa varSa pUrvenA e prasaMga ganI AchI-pAtaLI ramRti darzAvatAM maMdira, guphA ke lekha AdinA rahyAM--sahyAM cihno e vAtanI sAkSI pUratA Aje paNa daSTigocara thAya che. (3) senabhaMDAra yAne suvarNabhaMDAra tarIke AlekhAtA sthAnamAM Isa. 200 lagabhaganA. lekhanI vAta che ane emAM muni vaideva nAmanA zaktisaMpanna ane pratibhAvAna AtmAe anazana karI, arihaMtanA sthAnamAM rahI mukti meLavyAnI noMdha che. ene saMbaMdha bauddhadharma joDe nathI paNa jaina dharma joDe hovAnuM vadhu saMbhavita che. e saMbaMdhamAM ApaNuM sAhityamAM UMDA UtarI aMkeDA meLavavA prayAsa karavAnI jarUra che. eTaluM to jaNAya che ke jenadhana saMta AtmAno sAkSAtkAra karavA guphAo jevA ekAMta sthAnano upayoga karatA hatA. guphAo kevaLa bauddhadharmanA sAdhuonI vastI sthAnarUpa hatI evuM ekadezIya maMtavya ucita nathI. vaLI "anazana saMbaMdhI vAta e jainadharma sAthe joDAyelI che. (4) pAMca TekarIomAM eka bAju traNa ane bIjI bAju be Aje mojuda che. vacamAM je khINa jevo pradeza saMbhave che tyAM pUrve jUnuM rAjagRha vaseluM hovuM joIe. khaMDiyera tarIke je I-mATI vigerene Dhagale, lagabhaga vIsa phITano najare caDe che e para eka jaina maMdira che ane e maNiyAramaTha' tarIke oLakhAya che. bIjA avazeSamAM je mUrtio che emAM eka nagna UbhI mUrti mAthe sAta sarSanI phaNAvALI che. jainadharmane abhyAsI uparanA vRtAnta parathI sahaja jANI zake ke sarpa phaNAvALI mUrti kAM te sAtamAM supArzvanAtha athavA trevIsamA zrI pArzvanAthanI ane kAyotsarga mudrAmAM hovI joIe. vaLI 'maNiyAramaTha' nA mULamAM jaina sAhityamAM naMda maNiyAre ane e uparanI vakulikAnA varNanavALo prasaMga baMdhabesate hoI zake. uparanA sAmAnya ullekho parathI eTaluM to vagara zaMkAe kahI zakAya ke Aje rAjagira yAne rAjagRhanA pAMca pahADa para je derI nA che e lagabhaga traNa hajAra varSo pUrvenAe sthAnamAM jainadharmane prabhAva darzAvanArAM etihAsika cihyo che. bhagavaMta mahAvIra pUrve For Private And Personal Use Only
Page #21
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir aMka : 7] vaibhAragiri ane zreNika mahArAjA [ 139 paNa rAjagRha-agara jUnuM je nAma hoya te-jainadharmanuM eka mahattvanuM kendra hatuM. vaLI tyAM sArA pramANamAM jainadhama upAsaka hatA. jena mUrtionI sthApanA pUjA karanArA anuyAyInI hAjarI vinA saMlAvatI nathI ja. vaLI sAthosAtha vIsamAM tIrthapati zrImunisuvratasvAmInI kalyANaka bhUmi tarIke A nagarInI noMdha jaina sAhityamAM upalabdha thAya che; tema ja prativAsudeva jarAsaMdhanI A rAjadhAnI hatI evI noMdha maLe che te paNa uparanA maMtavyane puSTi Ape che. azva zodhakonA vAMcavAmAM bauddha sAhitya vizeSa AveluM hovAthI, temaja cInI musApharoe je varNana graMtho taiyAra karelA, e ja moTA bhAge vidvAnonI najare caDhelA hovAthI, ane jainadharma temaja bauddhadharma vacce keTaluMka sAmya hovAthI, keTalIka evI khalanAo thaI che ke jethI janone anyAya thayo che. baddha graMthomAM jenuM nAma nizAna paNa prApta nathI thatuM evI bAbate zedhakAe upare raju karela kAraNone laI bauddhanA nAme caDhAvI dIdhI che ! A paNa jaina vidvAno, pitAnA abhyAsane upayoga A jAtanI zodhakhoLa pAchaLa kare ane zrImaMta emAM dravyane pUrata sAtha Ape, te jainadharmanI prAcInatA ane jena sAhityamAM AvatA prasaMge ne sthAnonI satyatA sahaja puravAra karI zakAya ane jagatanA netra sAme eka atimahattvanA darzananI sAcI zAMti pAtharI zake tevA siddhAnta dharAvatA dharmanI-vijJAnanI daSTie se TacanA suvarNa sama tarI Ave evA vizvakalyANakArI upadezanI rajuAta thAya. pAMcamI noMdhamAM rAjagRhI najIkanA bAragAMva' aMgenI noMdha che. sAta mAIla dUranuM e bAragAMva' ke "bArAgAMva' athavA te kathAnakamAM AvatuM gobara gAma" ke "kuMDalapura e ja eka veLA aDatAlIza gAunA vistAravALe-jaina kathAnakamAM Avato rAjagRhIne nAlaMdApADe. nAlaMdApADo eTale muMbainI najIkamAM jema aMdherI-valepArale athavA te mATuMgA jevAM upanagaro che tevuM eka upanagara yAne paruM. alabatta, A sthAna bIjI keTalIka daSTie sAmAnya parA karatAM caDhI jAya tevuM hatuM. e saMbaMdhI vadhu vicAra AgaLa para rAkhI noMdhamAM e aMge je varNana che te joI laIe. zodhaka tyAM gayA tyAre A sthAna jUnA taLA ane khaMDyUirothI vIMTaLAyeluM hatuM, ane bIjA koI paNa sthaLa karatAM suMdara ane vipula saMkhyAmAM zilpa kArIgarInA namUnAothI bharacaka hatuM, arthAta vikharAyelI sAmagrImAM uparanI cIjanuM pramANa vizeSa hovAthI UDIne AMkhe vaLagatuM. bAragAMva nA vizALa khaMSyine joI che. bucAnane ( Buchanan) ne khAtrI thaI ke ahIM mahArAjAnuM nivAsasthAna hovuM joIe ane enA e maMtavyamAM bihAranA eka jaina sAdhue sAthe pUryo ane jaNAvyuM ke mahArAjA zreNika ane temanA pUrvajo A sthAnamAM ja vasatA hatA. eTaluM te niHzaMka kahI zakAya ke "bAragAMvanA khaMDiyero e ja eka samayanuM samRddhizALI nAlaMdA' hatuM. (cAlu) For Private And Personal Use Only
Page #22
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir pacIsa-kusumAMjali mahAkAvya lekhaka : pUjya paM. zrIragharavijayajI zrIarihaMta paramAtmAne janma thAya che tyAre temane janmAbhiSeka karavA mATe sarve surendro saparivAra Ave che ne prabhune meruzikhara para laI jAya che tyAM pUrNa bhaktithI ane apUrva utsAhathI janmAbhiSeka Ujave che. temAM zrI tIrthakarane prathama kusumAMjalithI vadhAre che. kusumAMjali eTale dalano khobo. be hAthano khobo karI temAM pupo laIne prabhune vadhAvavA te kusumAMjali kahevAya che. surendronA te bhaktikRtyanA anukaraNarUpe bhavyAtmAo paNa snAtra vagere kare che tyAre kusumAMjalithI vadhAve che ane te rIte kusumAMjalinuM vidhAna pracalita ane suparicita che. viziSTa vidhi vidhAnomAM vAraMvAra kusumAMjali karavAnA vidhAno Ave che. A sarva prasaMge je kusumAMjali karavAmAM Ave che te mUkapaNe nahi paNa suMdara ane bhAvavAhI sukatAnA uccAraNapUrvaka karavAmAM Ave che. te aMgenAM viziSTa pagho paNa te te pUjya puruSanA gUMthelAM prAkRta-saMskRta-gUjarAtI vagere bhASAmAM puSkaLa che. te te padyo vAMcavA mAtrathI paNa bhAvollAsamAM vRddhi thAya che ane AtmAmAM aneka Urmio UchaLe che. kusumAMjali agenA upalabdha sAhityamAM ane vidhAnamAM zikhara samuM virAje che 25kusumAMjalinuM vidhAna eTale sAhitya. 25-kusumAMjalinuM vidhAna sAMgopAMga ane vyavasthita "AcAra-dinakara 'graMthamAM che. te vidhAna aMjanazalAkA-prANapratiSThA prasaMge, zAntika-ahaMta-pUjana, pauSTika-a-pUjana AdimAM avazya karaNuya che. temAM prathama hAthamAM kusumAMjali laIne pAMca sUkto udAra svare besIne pachI te kusumAMjalithI jinane vadhAvavA. pachIthI pUjAne zleka bhaNIne vihita pUjA karavI. zakrastava namutyunuM uccArIne dhUpapUjAne zleka belIne dhUpa ukhevo. Ama 25 kusumAMjalio karavAnI hoya che. te darekanAM pAMca pAMca sakto eTale 125 sUto kusumAMjalinAM che. 25 sUkto judI judI pUjAnAM che. dhUpano bleka sarvatra samAna che. eTale sara maLI 151 zlokapramANa A kusumAMjali mahAkAvya che. te te pUjAne AdhAre 25 kusumAMjalinAM nAma judAM judAM nIce pramANe oLakhavAmAM upayogI thAya che. 1-calDrana - kusumAMjali. kusumAMjali 2-kesara 14-vIsadhUpa 3yakSa kardama 15-jalapUjA 16-akSatAropaNuM 5-vAsa 17-paMcAMga rakSA 6-mRgamada 18-nizuMchanakaraNa 7-kAlAguru 19-mAlApaNu 8-puSpAlaMkArAvatAraNa 20-aparAdhakSAmaNa 9-snAnapIThakSAlana 21-dIpakapUjA 10-biamArjana 22-darpaNapUjA 11-biMbazirasi puSpApaNuM, 23-stotrapATha For Private And Personal Use Only
Page #23
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir aMka : 7] pacIsa-kusumAMjali mahAkAvya | [ 141 12- phalaTIkana kusumAMjali 24-vijJapti kusumAMjali 13-aguru 25-dhyAna - dareka kusumAMjali judA judA chandamAM ane yamakabaddha che. yamakabaddha AvuM kAvya saMskRta sAhityamAM A eka ja che ema kahevAmAM leza paNa atizayokti nathI ane e satya e kAvyanA vAcakane vAMcavA mAtrathI pratIta thAya che. yamakAlaMkArane A kAvyamAM judI judI rIte evA ramADavAmAM AvyuM che ke te alaMkAra e to masta banI gayuM che ke jANe have tene bIjA koInI paDI nathI. jANe e kaheto na hoya ke jyAM sudhI A kAvya vidyamAna che tyAM sudhI mArI hastine koI TALI zake ema nathI. yamaka e zabdapradhAna alaMkAra che. yamakano artha joDaluM thAya che. yamakAlaMkAranuM svarUpa "kAvyAnuzAsananA pAMcamA adhyAyamAM A pramANe che "satyarthe'nyArthAnAM vargAnAM zrutikramaikye yamakam / -- judA arthavALA vaNanA sarakhA zravaNuM ane krame sArthaka heya te yama,alaMkAra che. te yamaka ela kAra pAdane AzrayIne bane che ane pAdanA bhAgane AzrayIne paNa bane che. pAdanI AvRttithI thatA yamakanA 11 bheda che. tenAM judAM judAM nAma A pramANe che: 1. mukhayamaka 1-2 pAda sarakhAM heya 2. saMdaMzayamaka-- 3. AvRttimaka 1-4 >> 4. garbhayamaka 2-3 ka che ? 5. saMdaSTakamaka6. puchyamaka 3-4 pAda sarakhAM hoya. che. paMktiyamaka 1-2-3-4 , 8. parittiyamaka9. yugmakayamaka - 1-2-3-4 , 10. samudrakayamaka prathamArdha samAna uttarArdha hoya. 11. mahAyamaka lokanI AvRtti hoya. pAda bhAga yamakAnA bhede to arvANuta thAya che. A kusumAMjalikAvyamAM uparokata camakanA ghaNA bheda jovA maLe che, zabda upara advitIya prabhutva jAmyuM hoya tyAre ja AvI camakabaddha racanA thaI zake che. AvA camake javAthI artha kilaSTatA thAya te svAbhAvika che; chatAM A kusumAMjalikAvyamAM evA sundara arthabhAvo guMthAyA che ke jyAre tenuM addaghATana thAya che tyAre citta nAcI UThe che. ' zabda pravAha te sumadhura niranA jalasame ekasarakhe vahe che. pUjAnAM sUkatamAM te sundara bhAvavAhI athI bharyA chejemAM zabdAlaMkAra karatAM arthAlaMkAranI mukhyatA jALavI che ane tethI te te sUkata eTalA bAsA daka banyAM che ke vyasaMnna mANasa vAMcavA mAtrathI yAda karI le ema che. te kAvyanA keTalAka namUnAo darzAvIne A paricaya pUrNa karIzaM-- nAlIkaM yanmukhasyApyupamitimala na kApi vArtAntarAle, nAlIkaM yena kiJcit pravacaH ditaM ziSyaparSatsamakSam / For Private And Personal Use Only
Page #24
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org 142 ] zrI. jaina satya prakAza [ varSa : 17 nAlIkaM cApAktyA vyaracayata na vai yasya sadrohamoha, nAlIkaM tasya pAdapragativirahitaM no'stu tatsnAtrakAle / / 5 / / ---kAI vArtAprasaMge paNa jemanAM mukhanI samAnatAne maLe prApta nathI karI, jemaNe ziSyAnI padA samakSa pravacanamAM asatya kazuM nathI, jemanI dhanuSaktithI bANe rAga dveSane nAza karyo temanA snAtrAvasare temanA caraNanamanathI rahita amAruM lalATa na heA.' A prathama kusumAMjalinA pAMcamA zloka che. 'nAlIka' zabdane suMdara zleSa karIne yamakane ajavALyuM che. bhAva paNa keTalA hRdayagama che ! AgaLa ahIM ja candanapUjAtA zloka ramya ane bhAvavAhI che. Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir x jherI sarponA satata vITaLAvA chatAM jeNe peAtAnI zItalatAne jarI paNa tyAga karyo nathI te malaya calanA mukuTasamu candana ariha MtanI pUrkhAmAM hA, ' -evA sundara ane samajAvatA bleka A che-- phaNinikara viveSTane'pi yenojjhitamatizaityamanArataM na kiMcit malayazikharizekharAyamAnaM tadidaM candanamarhato'cane'stu || 6 || jagadvandyA mUrtiH praharaNavikAraizva rahitA, vizAlAntA mukti sapadi sudadAnA vijayate / vizAlAntAM muktiM sapadi sudadAnA vijayate, dadhAnA saMsAracchiduraparamAnandakalitA // 2 // A trIjI kusumAMjalinA zloka che. e pramANe jema jema kAvya AgaLa vadhatu jAya che. tema tema yamakanI majA paNu vadhatI jAya che; e tA kAvya jovAthI ne vAMcavAthI jANI zakAya. cothI kusumAMjalinA prathama zlokamAM---- AnandAya prabhavabhagavannaGgasaGgAvasAna ! e pramANenA cAre pAda samAna che. A kusumAMjali kAvya upara puSpAMjali karatA zrIvardhamAnasUrijI mahArAja kahe che ke " evaM paJcaviMzatikusumAJjalayaH prakSipyante etAnyeva kusumAJjalikAvyAntargatavidhikAvyapaJcaviMzatirahitAni paJcaviMzatyuttarazatasaGkhyAni stuti kusumAJjalimahAkAvyaM vidvadbhiNanIyaM vyAkhyeyaM parizIlanIyaM pAThanIyaM ca // A pramANe 25 kusumAMjalI prakSepa karavA. A ja kusumAMjala kAvyamAM rahelAM 25 vidhakAvya sivAyanAM 15 zlokapramAOM stutikusumAMjali mahAkAvyane vidvAnoe bhav ane vyAkhyAthI vibhUSita karavuM; vAravAra vicAravuM ane bhaNAvavu. khyA--jhIkA vAra A kusumAMjali-sUktonA artho du`ma che, tenI upara vyAkhyA upalabdha thatI nathI, eTale vyAkhyA racavAno prayAsa cAlu che. te vyAkhyAsahita A kusumAMla mahAkAvya prakaTa thaze. tenA avalaMbanapUrNAMka A sakatAnA rasa : AsvAde ane ad-bhaktithI antaHkaraNune rge e ja. For Private And Personal Use Only
Page #25
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir saMpAdakIya " zro. phrena satya prakAza' varSa 17, aMka 5-6 mAM zrI bhikhue lakhelo pAThyapustakamAM jenA pavitra siddhAMtanI ThekaDI ' zIrSaka lekha pragaTa thayo hato. e pragaTa thayelA lekhanI nakale prakAzaka, saMpAdaka tathA bIje te sthaLe jANakArI mATe mokalavAmAM AvI hatI ane pachI teone temaja lAgatAvaLagatA sajajanene A kArya mATe yogya karavA apIla karavAmAM aAvI hatI. vartamAnapatromAM paNa Ane prasiddhi ApavAnuM vicAryuM che, te A AkhAye lekha jaina sA'tAhikanA tA. 4-4-5 nA aMkamAM pragaTa thayo che. ane saMpAdakazrAe ' sAmayika kuraNa mAM amArA vicArone samarthana karatI eka noMdha paNe pragaTa karI che. A uparAMta madhyabhArata purAtatva vibhAganA AsisTaMTa DepyuTI De. harihara trivedI jemAM ema. DI. lITra ane saMskRtamAM kAvyatIrthanI upAdhi dharAve che, teo amArI sAthenA patravyavahAramAM e lekha vize hiMdImAM je jaNAve che, tene anuvAda ahIM sAdara karIe chIe. "zrI jyabhikhkho lekha paNa vAM. mAvA prayatnathI adhakAra dUra thaI zakaze. Azcaya che ke, Aje paNa ucca jaina sidhdhAMtone mATe janatAnI enA che.' A aMge sthAnika keLavaNIkAra ne vidvAna mahAzayone maLatAM, teoe A pAThane sarvathA anicchanIya ne 10-11 varSanAM bALakonA magajamAM jainonI ahiMsA viSe pUrvagraha phelAvanAre che, ema kahI amArI vAtane samarthana ApyuM che. eka vRddha keLavaNIkAre to bhUtakALamAM A pustaka pragaTa thayA pachI thayelA uhApoha viSe ane mAhitI ApI che, jene kAraNe pustakane sahana karavuM paDeluM - paNa te mAhitI hajI pUratA pramANamAM maLI na hovAthI hAlamAM te pragaTa karavI IcchanIya gaNatA nathI. saMbhaLAya che, ke eka jaina saMsthAmAM A prahasana bhajavavAnI thayelI taiyArImAM chellI paLe aTakI gayelI. A lekhanI nakale ame muMbaI sarakAranA keLavaNI khAtA para paNa mokalI che, ne pAThavya pustaka silekazana kamITI tarapha paNa ravAnA karI cheH jene kaMI javAba nathI. amArA patravyavahAranA prathama pariNAma rUpe prakAzaka mahAzaya (zrI harahara pustakAlaya, TAvaroDa sUrata) taraphathI javAbamAM eka posTakArDa maLyuM che, je ame e ApelA javAba sAthe nIce rajU karIe chIe, ApaNI eka khAsiyata che, ke ApaNe bhUla batAvanAra tarapha taddane saMkucita rIte vatIe chIe, ne game tema karIne temane nIcA pADavA prayatna karIe chIe. "haMsa-mayUra' prakaraNa vakhate paNa AvA anubhava amane thaye hatA je carcAo nikhAlasa, taMdurasta ne zaikSaNika dRSTibiMduthI thatI hoya temAM Ave vyavahAra anucita che. eka vAta noMdhavI rahI jAya che, ke je bo taraphathI ekadama udAra ne nikhAlasa javAbanI AzA hatI. tevA saMpAdaka mahAzaye thI lekha maLyAnI, patra maLyAnI pahoMca suddhAM paNa nathI. -saMpAdaka] For Private And Personal Use Only
Page #26
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir 144 ] zrI. jena satya prakAza [ varSa: 17 sAhitya pAThAvali' pustakanA prakAzakane uttara zrI cImanalAla zAha harihara puratakAlaya, TAvara roDa, tarI: zrI jene satya prakAza, amadAvAda surata, tA. 2-4-para bhAI zro. | Apano a ka tA 15-3-para -6 mo. javAbamAM lakhavAnuM ke amArI icchA koI paNa dharmanA mANasanI lAgaNI kadApi dubhAya evI che, chatAM bha I zrI jabhikhunI ajJAnatA para dayA Ave che kAraNuM, sAhitya pAThAvalI bhA. 1-2-3 dhoraNa 5-6 ane che mATe che jyAre temaNe dheraNa 3 mATe lakhyuM che. bIjAM A pustaka chellA 15 varSa thayAM pragaTa thAya che. jyAre teo lakhe che ke tAjetaramAM pragaTa thayuM che. pAMca prathama AvRttinuM nivedana, je navI AvRttimAM paNa tArIkha sAthe mUkyuM che. 1937 thI 1948 sudhI A traNe bhAga tenA citro sAthe muMbaI koTaka prese bahAra pADavyA hatA, jyAre 1949thI ame chApIe chIe. ApanI A aMgenI sUcanA mATe lekhakone maLI ghaTatuM karazuM. e ja tA. ka, : vanarAja cAvaDA 'nI sakSama AvRtti bALako mATenI mArA khyAlamAM che tyAM sudhI sastu sAhitya vardhaka kAryAlaye chApI che bhAI zrI. jayabhikhkhane kema te najaramAM na AvI, te samajAtuM nathI ! li. jayaMta saMpAdaka taraphathI prakAzakane apAyelA javAba zrI jainadharma satyaprakAzaka samiti gabhAInI vADI ghIkAMTA, amadAvAda, tA. 5--para 2. ra. bhAIzrI, saMcAlaka, harihara pustakAlaya : surata, Apano tA. 2-4-52 no patra maLe. Ape lakhyuM ke, amArI icchA koI paNa dharmanA mANasanI lAgaNI kadApi na dubhAya tevI che. to A vAMcI ame khuzI thayA chIe. A pAThathI jenonI lAgaNI dubhAya tema che, te avazya ghaTatuM karaze. Ape zrI. bhikhu mATe roSapUrvaka be na chAjatA zabdo vAparyA te ThIka nathI. temanA lakSamAM AvyuM ke temaNe jaNAvyuM. eka bhUla jyAre jANI tyAre e sudhArI levI ghaTe, bhUla batAvanAra tarapha reSa prakaTa karavAmAM aucitya nathI, dheraNa 3 jAnI bhUla mudraNadoSa che, te lakSamAM leze, Ape lekhakone maLIne ghaTatuM karavAnuM jaNAvyuM paNa mane lAge che ke, Apa jANatA ja haze ke, A pAThanA lekhaka zrI, mahIpatarAma che ne teo ghaNuM varSo pahelAM gujarI gayAM che. paNa huM na bhUlato houM te Apano Azaya lekhaka eTale ke saMpAdako viSe ja haze. prastuta pustakanA baMne saMpAdake utu dala che. AzA che ke, teo ApanA matane maLatA thaze ne ghaTatuM karaze ja. For Private And Personal Use Only
Page #27
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir ame paNa temane eka patra vinaMtirUpe lakhIe chIe. Ape je bIjI vigato pUrI pADI te badala AbhAra. e aMge ame ghaTatuM karIzuM. kRpA karIne saMpAdakone maLyA pachIne Apano nirNaya jaNAvI AbhArI karaze. e li. ApanA aMbAlAla premacaMda zAha vyavasthApaka sa'pAdaka mahAzayane lakhAyelA eka vadhu patra amadAvAda tA. 5-4-52 rA. rA. bhAIzrI, saMpAdaka : sAhitya pAThAvalI, vi. vi. sAthe jaNAvavAnuM ke A sAthe zrI. harihara pustakAlayanA saMcAlaka bhAIzrInA patranI nakala bIDIe chIe. sAthe ApanI jANa mATe amArA javAbanI nakala paNa bIDIe chIe. ame namra rIte ApanA lakSamAM lAvavA mAgIe chIe ke, prakAzaka mahAzaya pote ghaTatuM karavA taiyAra che; ne have tene AdhAra ApanA para che.. to AzA che ke, Apa paNa udAra valaNa dAkhavI, jainone jarUra nyAya Apaze. ApanA javAbanI rAha joI e chIe. li. Apane aMbAlAla premacaMda zAha ACHARIA SR NAILS ARSURI GYANLANDI vyavasthApaka SHREE MAHAVIR ARADHANA KENDRA koba, Gandhyae. 782 007. . (079) 232/b 282 27 205 Fax: 079) 23276249 prAcIna saMtavANI dIdhAM kahinA navi hui, sukakha dukha saMsAri; karamii rAmati relavila, sUnA vanaha majhAri. dAnaha velAM Ujalau, viralu ke jagi hAI; jalahara jala devA samaI, muhau haI soI sukakha dukha dIdhAM heI, , 'Io mUDha ma citi; jaI kuva vAvyAM hui, ma sAli phalati. For Private And Personal use only
Page #28
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir Shri Jaina Satya Prakasha. Regd. No. B. 3801 zrI naina satya vArA dareke vasAvavA yogya zrI jaina satya prakAranA vizeSAMko (1) zrI mahAvIra nivANa vizeSAMka 'bhavAna mahAvIrasvAmInA jIvana saMbaMdhI aneka lekhAthI samRddha ak : mUlya cha AnA (TapAla kharcanA eka Ane vadhu ). (ra) kramAMka 100 8 vikrama-vizeSAMka samrATa vikramAditya saMbaMdhI aitihAsika bhinnabhinna lekhAthI samRddha 240 pAnAMne daLadAra sacitra aMka : mUlya doDha rUpiyA. zrI jena satya prakAzanA be viziSTa a kA [1] kramAMka 43-jainadarzanamAM mAMsAhAra hovAnA AkSeponA javAba ApatA lekhAthI samRddha arka : mUlya cAra AnA [2] kramAMka 4pa-ke. sa. zrI hemacaMdrAcArya mahanA jIvana saMbaMdhI aneka lekhothI samRddha aMka : mUlya traNa AnA kAcI tathA pAkI kAI lA * zrI jaina satya prakAza'nI trIja, pAMcamA, AThamA dazAmA, agiyAramA, bAramA, teramA, caudamA tathA paMdaramA varSanI pAkI phAIla taiyAra che. mU9ya darekanA aDhI rUpiyA - subA - zrI jainadharma satya prakAzaka samiti jesiMgabhAInI vADI, ghIkAMTA, amadAvAda, zrI jaina satya prakAzanuM vArSika lavAjama traNa rUpiyA mudraka : gAviMdalAla jagazIbhAI zAha, zrIdA mudraNAlaya pAnakora nAkA, amadAvAda.. prakAzaka : cImanalAla gokaLadAsa zAha vaA jenaSama satya prakAzaka samiti kAryAla che 'mabhAInI vADI, ghIkAMTA roDa-amadAvAda. nI For Private And Personal Use Only