Pind Niryukti

Author(s): Manekyashekharsuri, Kanchanvijay
Publisher: Devchand Lalbhai Pustakoddhar Fund

Page 343

Jain Education
घासेसणा उभावे० ।। ६३५ || व्याख्या - प्रासैषणा पूर्वोका, उ भावेति पदध्यत्ययाद्भावे त्वध्यवसाये पुनः भवति जायते प्रशस्ताऽऽद्या, तथैवेति समुच्चये, तथा अप्रशस्ता तद्विपरिता, तत्र प्रशस्तेतरमाह - अप्रशस्ता पूर्वोक्ता पंचविधा - संयोजनाप्रमाणाङ्गारधूमकारणरूपा, तद्विपरीता - अप्रशस्ताया विपक्षभूता प्रशस्याख्याः, पुनरिति गाथार्थः || ६३५ || संयोजनाया निक्षेपमाह
दवे भावे संयोजणा उ० || ६३६ ॥ व्याख्या - द्रव्ये द्रव्यविषया, तथा भावे - भावविषया समुच्चयार्थस्तुशब्दोऽत्र योज्यः, संयोजना-कूरादे रसमुत्पादनाय दध्यादिष्वन्मिश्रणं, स्यादिति सर्वत्रशेषः, तुर्व्याख्यात एव, तत्र द्रव्ये द्रव्यविषया द्विधा - द्विभेदा, बहि अंतोत्ति चः समुच्चयार्थः, तुशब्दः व्यत्यययोगाद्वहिरंतश्च- बाचा अभ्यंतरा च तत्र भिक्षां समुदानां चियत्ति - अवधारणे, तच बा - वेत्याद्यां हिंडमान-पर्यटन्, संजोएति संयोजनं-मीलनमुपचाराचत्कारणमपि संयोजयेत् कूरादीनां लाभे दध्याद्यर्थं पर्यटेद्वा लभ्यमाने भिन्नपात्रेषु स्थापयेत्साधु - तिरिति शेषः, तत्र - तस्मिन्साधो बाह्य बाह्यसंशेति गाथार्थः ॥ ६३६ ॥ एनं स्पष्टयन्नभ्यंतरां तु प्रतिपादयन्नाह -
खीरदधिसून कट्टर० ।। ६३७ ॥ व्याख्या - कश्चित्साधुर्भिक्षामटन् क्षीरदधिरूपकट्टरला मे दुग्धस्य - गोरसस्य मुद्रादिदाले स्तीमनोन्मिश्रघृतवटिकानां च प्राप्तौ तथा गुडसपिर्वढकवालुके गौरयोपेतद्रव्यविशेषस्य घोलवटकानां चोपलक्षणत्वान्मंड कादिग्रहलो मे सतीत्यनुवृत्तिः, रसगृध्या संयोजना स्यादिति शेषः, भिक्षार्थं घटता साधुना क्षीरं लब्धं ततो रसवृद्धिनिमित्तं गुडगवेषयतीत्यादि, यद्वाऽधुना मीलितानि भाजनवेलायां यावद्धृतानि सरसानि भविष्यन्तीति भोजनं कुर्वन् मीलयिष्यामीति विचित्य क्षीरादीनि लब्धानि बहिरेव पृथक् पृथग् भाजनेषु गृह्णाति, अतस्त्वभ्यंतरा पुनः त्रिवा-त्रिमेदा स्यादित्यत्रोत्तरत्र च शेषो यथा पात्रे भिक्षाटने वसतौ वा भाजनविषया, तथा लवणति समुच्चयार्थस्तुशब्दयोजनाल्लवणदाने च कवलविषया च तत्र विभाषा - विविधं भणनं स्याद्यथा सुकुमारिकादि येन खंडतामुह
परि० ९ वीराचार्यकृत टीका
या अन्त्यभागः ।