Pind Niryukti

Author(s): Manekyashekharsuri, Kanchanvijay
Publisher: Devchand Lalbhai Pustakoddhar Fund

Page 356

RS
रत्नीया
0
परि०९ वीरगणि
कृतटीकाया अन्त्यभागः।
धमा
दृश्य इति गाथार्थः ॥ ६६६ ॥ एनामेव गाथां गाथाद्वयेन व्याख्यानयन्नाह
आयंको जरमाई०॥ ६६७॥ तवहेउ चउत्थाई० ॥ ६६८ ॥ व्याख्या-आतङ्कः पूर्ववत्, जरमाई इति जरादि, वर्यपेता अजीर्णप्रभृति, मकारः पूर्ववत् भण्यत इति, तत्रेति च शेषः, भवत्यनाहारः साधुरिति सर्वत्र शेषः, उपवासः कुर्वतो हि प्रायो
श्री- ा ज्वरादयः (याति), तथा राजा केनाऽपि कारणेन कुपितो नृपतिरनेन प्रतिकूल उक्तः सन्नायकाः प्रत्रज्यामो च नाट्यर्थं अवस्थिताः स्वजना पिण्ड- अनेन त्वनुकूल उक्तः, वा विकरुपे, किमित्याह-उवसग्गोत्ति उपसर्ग-स्खलीकरणं प्रथमा द्वितीयार्थे कुर्वन्तीति शेषः, तत्रेत्यनुवृत्ति, नियुक्तिः। स ह्युपवासाः कुर्वन्तं प्रायस्ते मुञ्चन्ति, तथा ब्रह्मत्रतपालनार्थ उपवासा हि कुर्वतः कामोऽपक्रामति, तथा पाणिदया इति सूचनात्पाणि
दयार्थ-सत्त्वरक्षणायेत्यर्थः, वासमहियाई इति विभक्तिव्यत्ययावर्षमहिकादौ-जलवृष्टौ निश्चयतः सचित्तवृष्टिविशेष च, आदिशब्दात् ॥१५॥
सचित्तरजःपातप्रभृतिप्रहः, मेघवृष्ट्याऽऽदौ झुपवासं करोति, येन भिक्षाटनादिजाता कायादिविराधना न स्यादिति, तथा तपोहेतुस्तपोथ, कथंभूतं तप इत्याह-चतुर्थाद्यकाद्युपवासप्रभृति यावद्-कालावधिनिर्देशे, चः पूरणे, षड्भिर्मासैनिष्पन्नं षण्मासिकं, तपः पूर्वोक्तं भवति-जायते, षण्मासिकत्वमणने कारणं-निमित्तं सत्वंति भाणिऊणमित्यादि (!) गाथोक्तं ज्ञेयमिति पञ्चाभोजनकरणानि, तथा षष्ठं प्रतीतं अभोजनकारणं भवतीत्यनुवृत्ति, यत्किमित्याह-शरीरव्यवच्छेदनार्थ-संलेखनाक्रमेण वृद्धभावे मरणाय भवति-जायते अनाहारोनिर्भोजनः साधुरिति गाथाद्वयार्थः ।। ६६७-६६८ ॥ तत् षट्कं निगमयन्नाह
*एएहि छहिं ठाणेहि, अणाहारो उ जो भवे । धम्म नाइक्कमे भिक्ख , धम्मज्झाणरओ भवे ॥ ॥ * एषा गाथा श्रीमलय गिरिसूरिप्रणीतवृत्त्यादर्शषु तु बहुषु न दृश्यते श्रीक्षमारत्नसूत्रितावचूरौ(प० ११९) च दृश्यते, अत्र मलयगिरिवृत्त्यानुगताका अतोऽको नोद्धृतः।
IS कानावृतः ।
॥१५८॥
Jain Education in
For Private & Personel Use Only