Pind Niryukti

Author(s): Manekyashekharsuri, Kanchanvijay
Publisher: Devchand Lalbhai Pustakoddhar Fund

Page 363

परि०१० माणिक्यशेखरीयदीपिकाया आद्यभाग।
न किन्तु प्रवृत्त्यै यथा गौः गोजातिः गोशब्दो न गच्छतीत्यर्थजः किन्तु एकार्थxxx
xxx तरं च ज तेणं । स्यहरणंति पवुचह कारणकजोवयाराओ॥१॥ संजमजोगा इत्थं रओहरा तेसि कारणं जेण। रयहरणं उवयारा भन्नइ तेणं रओ कम्मं ॥२॥" अनुभयजं निरन्वर्थ समया प्रसिद्धं च, यथा कस्यापि दीनस्य तु सिंहः, यद्वा देवा एनं देयासुरिति व्युत्पत्तिहेत्वभावेऽपि देवदत्ताख्या, एवं पिण्ड इति नाम चतुर्विध, नामपिण्डः यदा बहुसजात्यहढद्रव्यपिण्डने पिण्डः स्यात् तद्गौणं, व्युत्पत्तेर्भावात् , यदा समयगिरा अपां पिण्डनामतया तदा समय. लोके दृढदव्यश्लेपे पिण्डाख्या सिद्धा, न तु द्रव्यौधे, ततः पिण्डनं पिण्ड इत्यन्वर्थाभावान्न गौणं, यथा आचारे द्वितीयश्रुतस्कन्धाद्यपिण्डेषणाध्ययनसप्तमोदेशे "से भिख्कू वा भिरूकुणी वा गाहावहकुलं पिण्डवायपडियाए अणुपविढे समाणे जं पुण पाणगं पासेज्जा, तंजहा तिलोदगं वा०" इत्यादि, अपाऽम्भोऽपि पिण्डशब्देना, एतत्समयजं, उभयचं यथा-भिक्षुः ओदनपिण्ड सत्कुपिण्डं वाऽऽप्नोति, इह पिण्डशब्द उभयजः, समयान्वार्थाभ्यां सिद्धत्वात् , यदा तु कस्यापि [न पिण्डाद्वा] (पिण्ड इति नाम) न चांगावयवौध विवक्षा. तदनुभयजें, अथ गाथार्थः-यत् पिण्ड इति नाम गौणं, यद्वा समयकृतं समयपसिद्धं, यद्वा भवेत्तदुभयकृतं-गुणः समय सान्वर्थ समयसिद्धं च, अपिशब्दादानुभयजं निरन्वर्थ समयसिद्धं च । तन्नाम [नाम]पिण्डमात्रं रुदं, यथा देवदत्तः सिंहको नरो, गोपालिका छगणेलिका इंदगोपस्याज्ञादेः मंडपादि॥ ॥ अथ पिण्ड इति नाम गौणं समयकृतश्च व्याख्याति ॥
पिण्डणवहदवाणं ॥ मा०२॥ पिण्डनं सजात्यानां दृढद्रव्याणां यदेकत्र श्लेषः तत्र पिण्ड इति नाम गौणं, तथा प्रतिपक्षणापि | बहुना खरद्रव्याणां मीलनं विना पिण्डनाम प्रवृत्त एवं काचित्तत्र न क्षतिरित्यपेरर्थः, समयपसिध्या पिण्डाख्या पिण्डनाम यत्र स
Jain Education
a
l
For Private & Personel Use Only