Pind Niryukti

Author(s): Manekyashekharsuri, Kanchanvijay
Publisher: Devchand Lalbhai Pustakoddhar Fund

Page 364

क्षमा
रत्नीया वचूर्युपेता
श्री
पिण्डनिर्युक्तिः ।
॥ १६२॥
Jain Education Inter
समयकृतः नामपिण्डः, नामनामवतोर मेदोपचारादेवं निर्देशः, उपचाराभावे तु तद्वस्तुनि तत्पिण्ड नाम समयजं, एतद्दर्शयति यद् आचारस्य सूत्रे पिण्डेति पिण्डपातः, "पडियाई” शब्देन प्रतिज्ञाऽहं भिक्षां लप्स्य इति विचारणा- " पिण्डवायपडियाए अणुपविट्ठे " इत्यादि प्रागुक्तं, अयं भावः - अत्र सूत्रे खरद्रव्यश्लेषाभावेऽपि नीरे पिण्डाख्याऽन्वर्थहीना समये प्रयुक्ता इदं समयजं ॥ भा० २ ॥ अथोमयजंजस्स पुण पिंडवाडया० || मा० ३ || यस्य साधोः पुनः पिण्डपातार्थतया पिण्डपात- आहारलाभस्तदर्थं गृहिगृहं प्रविष्टस्य गुडदन Xxx
गोण्णसमयाइरितंo || मा० || ५ || इदं पिण्ड इति नाम, अन्यद्वा गौण समय जभिन्नमपिशब्दसूचितमस्ति, यथा कस्यापि मनुष्यस्य पिण्ड इति नाम क्रियते, तद्धि न गौणं बहुद्रव्याश्लेषात् देहावयवौघस्याधीनश्वात् न च समयजं, अत उभयातिरिक्तं ननु समयजोभयातिरिक्तयोर्न विशेषः, उभयत्रान्वर्थस्याशयोत्थताभावात् तरिक द्वे उक्के ! सांकेतिकमेवोच्यतां, एवं द्वयोर्महणं स्यात् । इति चेन्न आशयाज्ञानात् यतो यल्लौकिकं नाम सांकेतिकं तज्जनाः सामयिका आद्रियन्ते, यत्पुनः साङ्केतिकं तत्सामयिका एव न त्वन्ये ॥ भा० ५ ॥
x x इहाभिप्राये इतिपदैकदेशे पदसमुदायोपचारादभिप्रायकृतत्वे तुल्येऽपि समयप्रसिद्धं लोको न गृह्णाति, न कापि समुद्देशशब्देन समयसिद्धेन जनो भोजनं व्यवहरति, यत्पुनर्लोके प्रसिद्धं तत्सामयिका उपचरन्ति एवं समयजोमयातिरिक्तयोर्भेदोऽर्थवान् पृथगात्तः, एवं गौण समय जोरपि स्वभावमेदोक्त्या पृथक्त्वं सार्थकं यतो यदपि गौणोभयजयोः सान्वर्थता त्वर्थत्त्वेनाविशेषं परं जनाः सामयिका गौणं व्यवहरन्ति, उभयजं तु सामयिका एव नान्ये, तेनैषां हेत्व x x x
x (अक्खे वराड० ॥ ७ ॥ ) आकारः साक्षादृश्यते सा सद्भावस्थापना पिण्डस्य, यदाऽक्षांदेरेकस्य पिण्डस्वेन स्थापना एष
परि० १० माणिक्य
शेखरीय
दीपिकाया
आद्य भागः।
॥१६२॥