Pind Niryukti

Author(s): Manekyashekharsuri, Kanchanvijay
Publisher: Devchand Lalbhai Pustakoddhar Fund

Page 351

Jain Education
एते प्रतीता एव, चः समुच्चये, अवस्थिताः - सदावस्थायिनः भागाः षष्टांशाः स्युरितिशेषः, तत्र पंचमः पानविषयः, षष्टो वायुविषयः प्रथमद्वितीयौ भक्तविषयौ तृतीयचतुर्थो भक्तपानविषयौ, इह हि "अद्धमसणस्से "त्यादि गाथानु ( गा० ६५० ) सारतः शीते प्रथमद्वितीयतृतीयचतुर्था भागा भक्तस्य पंचमस्तु पानस्य स्यात्ततः साधारणे प्रथमद्वितीयतृतीयभक्तस्य चतुर्थपञ्चमे तु पानस्य इत्यानंतरोक्तं कालाऽपेक्षया, अत्र काले चतुर्थभागस्य भक्तः निष्काशात्त्यागे प्रवेशाच्चानवस्थितेनैवमुष्णे सा तृतीयस्य तु साधारणे पानानि कोशाद्भके • प्रवेशाच्च सत्वे तृतीयस्यैवेत्थं शीते चतुर्थस्याशेषाणां चतुर्णामपि सर्वकालेषु विद्यमानत्वादवस्थितैव, इह भक्त भागानां वृद्धि बुभुक्षाया वृद्ध्यापि सा यास्तु हान्यित्यादि भावनीयेति गाथायार्थः ॥ ६५३-५६४ ॥
इति वीरगणिविरचितायां पिंडनियुक्तिवृतौ प्रमाणाख्यं पञ्चमं द्वारं समाप्तं ॥ थ ||
उक्तं प्रमाणद्वारमथाङ्गारधूमाख्यद्वारद्वयाव सरस्तत्राङ्गारधूमौ नामादि मेदाच्चतुर्द्धा तत्र नामस्थापने पूर्ववत्, द्रव्याङ्गारस्तु काष्ठमग्निदयं निर्धूमं ज्वलदग्निरूपं, भावाङ्गारस्तु रागपरिणामः, द्रव्यधूमस्यः काष्ठादेर्दद्यमानस्य सक्तः प्रतीतः, भावधूमस्तु द्वेषपरिणामः, इह तु भाव्याङ्गारभावधूमस्वरूपदोषाभ्यामधिकारस्तथा चाह
तं होइ सगालं० ॥ ६५५ ।। व्याख्या - तत्किमप्यशनादिकं भवति जायते अंगारः पूर्वोक्तशब्दार्थश्चारित्रेधनदहनसमर्थो रागपरिणामः, इह यदाश्रित्य साधुस्तेनाङ्गारेण सह वर्तते उपचारात्तदशनादिकमपि तथेति सहाङ्गारेण सागारं यत्किमपि आहारयत्यभ्यवहरति मूर्च्छितो सुष्ठु ममेतदित्यादिरागवान् संभवन्, तदशनादिकं पुनः भवति-जायते, पुनः पूर्वोक्तः शब्दार्थश्चारित्रेन्धनस्य धूमायमानताकरणसमर्थो द्वेषपरिणामः, ततश्च पूर्ववत्सहधूमेन सधूमां यत्किमपि आहारयत्यभ्यवहरति निंदन् क्रूरमेतदित्यादि दोषाद्
परि० ९
वीराचार्य
कृतटीका
या अन्त्य
मागः ।