________________
કલ્યાણઃ ઓક્ટોમ્બર, ૧૯૯૧ : ૫૭૭ -
દેહના માળખામાં પૂરાયેલા આત્મત્વના આવિ દૂત ઝડપથી અયોધ્યા આવી પહેઓ. સીધો જ Hવને આ જ એક પરમ ઉપાય છે...' સહસ્ર રાજમહેલમાં પહોંચી ગયો. કિરણને નિર્ણય અધિક સ્પષ્ટ થતો ગયો.
અનરણ્ય રાજાને પ્રણામ કરી ઉભે રહ્યો. રાવણની આંખમાંથી આંસુ સરવા લાગ્યાં...
કયાંથી અને શા માટે આવવાનું થયું છે?' આંસુઓથી ધરતી ભીંજાવા લાગી. નતમસ્તકે મૂંગા અનરણ્ય રાજાએ પ્રશ્ન કર્યો. મોઢે રાવણુ સહસ્ત્રકિરણને અતિ ભવ્ય ત્યાગને “હું રેવાના તટ પરથી આવું છું અને માહિસમજવા મથી રહ્યો.
મૂડીના રાજા સહસ્ત્રકિરણનો સંદેશો આપવા માટે સહસ્ત્રકિરણ આ શું કરી રહ્યો છે ? એને આ આવ્યો છું.’ નિર્ણય જ્યારે એની એક હજાર પ્રિયતમાઓ .. સહસ્ત્રકિરણનું નામ સાંભળતાં જ અનરણ્ય રાજા માહિષ્મતીના લાખે પ્રજાજને જાણશે ત્યારે કેવું સિંહાસન પરથી ઉભા થે
રાગ યારે દેવ સિંહાસન પરથી ઉભો થઈ ગયો. દૂતનો હાથ પકડી કરુણ આક્રંદન કરશે? કેવા ઉંડા શાકના સમુદ્રમાં ખૂબ પ્રેમથી અને આતુરતાથી પૂછે છે: ડૂબી જશે ...” રાવણનું મનોમંથન લાંબુ ચાલે ત્યાં “કહે, મારા એ પ્રિય મિત્રને કુશળતા છે ને?' તે સહસ્ત્રકિરણે રાવણના ખભે હાથ મૂક; બનેની દૂતની આંખમાં ઝળઝળીયાં આવી ગયાં. દષ્ટિ મળી.. રાવણે સહસ્ત્રકિરણને બાથમાં લઇ અનરણ્ય રાજાની આતુરતા વધી ગઈ.. દૂતનો ચહેરો, લીધે અને ગરમ ગરમ આંસુથી અભિષેક કર્યો. જોતાં કંઈ અમંગળની આશંકાઓ થવા લાગી ત્યાં - સહસ્ત્રકિરણે પોતાનો નાનો પુત્ર રાવણને સોંપ્યો. દૂત તતડાતા જમીને કહ્યું :
અને ત્યાં જ એ ચરમદેવી નરેશ્વરે મુનિ પિતાના “મહારાજા સહસ્ત્રકિરણે સંસાર ત્યાગ કર્યો. ચરણોમાં જીવન સમર્પણ કર્યું. સંસારવાસને ત્યજી આજે..” સંયમનાં દુષ્કર બતોને ધારણ કર્યા,
“એમ?” ખૂબ જ ગંભીર બની અનરણ્ય રાજા
ઉંડા ચિંતનમાં ડૂબી ગયા. રેવાનો તટ ત્યારે માહિષ્મતીનાં લાખો પ્રજા
તેમની સામે ભૂતકાળ તરવરવા માંડે. જનોના ચોધાર આંસુઓથી ભી જાઈ રહ્યો હતે. હજારો
એ સમી સાંજને સમય સહસ્ત્રકિરણની સાથે રાણીઓના હૃદયફાટ આક્રંદથી દ્રવી ઉઠયો હતો...
થયેલી જીવનના મૂલ્ય અંગેની માર્મિક અને રસ- ત્યાં અચાનક સહસ્ત્રકિરણ રાજર્ષિને એક ભરપૂર વિચારણું.... બંનેને નિર્ણય કરે કે બંનેએ સ્મરણ થયું.
સાથે સંસારત્યાગ કરવો.” એક દૂતને બેલા, અને કહ્યું:
પિતાની પ્રતિજ્ઞાનું અનરણ્યને ભાન થયું. - “તમે અયોધ્યા જાઓ અને અધ્યાપતિ સસ્ત્રકિરણની ધમૈત્રીએ તેને પ્રતિજ્ઞાના પાલન *અનરણ્યને સમાચાર આપો કે તમારા મિત્ર સહસ માટે ઉભે કરી દીધું. કિરણે આજે સંયમ સ્વીકાર્યું છે.”
અનરણે પિતાના પુત્ર દશરથને રાજય સેનું જવાત એમ હતી :
અને ચારિત્રના મહામાર્ગે ચાલી નીકળ્યો. - અયોધ્યાપતિ અનરણ્ય અને સહસ્ત્રકિરણને પરમ આ બાજુ રાવણે થતબાહુ મહષિ અને સહમિત્રી હતી. બંને મિત્રોએ નિર્ણય કર્યો હતો કે કિરણ મહર્ષિને ભાવપૂર્વક વંધા. બંનેએ સાથે સંયમ સ્વીકારવું! જ્યાં એક દીક્ષા લે માહિષ્મતિના રાજ્યસિંહાસને રાવણે પોતે ધ્યારે બીજાને સમાચાર આપવા અને બીજાએ પણ સહસ્ત્રકિરણના પુત્રનો રાજ્યાભિષેક કર્યો અને આકાશ રીક્ષા લેવી.”
માર્ગે પ્રયાણું આગળ લંબાવ્યું.
