________________
પર : સાધર્મિક ભક્તિને સાચે આદર્શ
શ્રી જિનદાસ શેઠ વિચારે છે કે, “આ સાંતનુની એટલા ખાતર પણ, કેઈ દુઃખીમાં દુ:ખી બની આટલી બધી અવદશા થઈ ગઈ ? એના બાપદ દા ગયેલા પણ સુશ્રાવક, સાંતનુએ જેવું કર્યું તેવું મહા ધનવાન હોવા સાથે શ્રી સંઘના અગ્રણી પણ કરવાની ભૂલ કરવા જેવી નથી. એ વાત પણ સમહતા. દાનથી અને પરોપકારથી તેમણે શ્રીસંઘની આગે- જવી જોઇએ કે, “ આવા પ્રસંગે સાંભળીને કદી પણ વાનીને સારી રીતે દીપાવી હતી. આવા બાપ-દાદાના સાંતનુએ કર્યું તેવું કરવાનો વિચાર નહિ આવો સંતાન સાંતનને આવી રીતે ચોરી કરવાનો અવસર જોઈએ, પણ શ્રી જિનદાસે જે કર્યું તેવું કરવાનો આવી લાગે ? મહા મુસીબતમાં મૂકાઈ ગયા વિના જ વિચાર થવો જોઈએ.' સુશ્રાવક પોતે દુઃખમાં સાંતન ચેરી કરે એ બને નહિ, એટલે અત્યારે તે આવી પડે ત્યારે શું કરે–એ સમજાવવાને માટે આ ખૂબ જ વિષમ સ્થિતિને પામેલો હોવો જોઈએ. પ્રસંગ વર્ણ વાત નથી, પણ પિતાના સાધર્મિક ભાઈને એનાં માતા-પિતા મરી ગયા પછી ભારે જ એની દુ:ખી બનેલો જોઈને, દુઃખને માર્યો અનાવરણ સારસંભાળ રાખવી જોઈતી હતી અને એને સારી રીતે આચરતે જોઈને, સુશ્રાવકે શું કરવું જોઈએ, એ સહાય કરવી જોઈતી હતી. પણ હું મારાં એ કર્તવ્યને સમજાવવાને માટે આ પ્રસંગ વર્ણવાય છે. આ વાત ચૂક્યો અને એનું જ આ પરિણામ છે. સાંતનુએ દરેક ધ્યાનમાં રાખવી જોઈએ અને નકકી કરવું ચોરી કરી એ ખરેખર તો મારી જ ભૂલ છે, કેમ જોઈએ કે, “હું ગમે તેટલો દુ:ખો થઈ જાઉં તેય છે. મેં મારું કર્તવ્ય અદા કર્યું હોત, તો એને મારે સાંતનની જેમ ચેરી કરવાનો વિચાર કરવો એ ચોરી કરવાનો વખત આવત નહિ?
મારાં જૈનપણાને શોભે નહિ! પોતાનો કીંમતી હાર ચોરાયો છે એ જાણ્યા પછી, અહિં તો એક સુશ્રાવકની ભૂલ બીજા સુશ્રાવકે આવો વિચાર આવે? આ બાબત દરેકે પોતે પોતાનાં કેવી રીતિ સુધારી લીધી એ પૂરતી આ વાત છે અન્ત:કરણને પૂછવાની છે. “હાર કેટલો બધો કીમતી ? અને તે પણ તમને તમારા સાધર્મિક પ્રત્યેના એની ચોરી પણુ ધર્મસ્થાનમાંથીજ ? અને તેય ધર્મ, તમારા કર્તવ્યને ખ્યાલ આવે એ માટે જ અત્રે ક્રિયા કરવાના બહાને! ધર્મસ્થાનમાં ધર્મક્રિયા કરવાને વર્ણવાય છે.
* બહાને આવેલ ચોરી કરે, એનામાં વળી શ્રાવકપણું શ્રી જિનદાસ શેઠને તે, બીજો કોઈ જ વિચાર શાનં? એવા નામના શ્રાવકોની તે બરાબર ખબર આવવાને બદલે, પિતાનાં કર્તવ્યને અને પોતાની | લઈ નાંખવી જ જોઈએ !” આવા આવા વિચાર ભૂલને વિચાર આવ્યો. અને એટલે જ એમણે આવવા એ સહેલું ? કે, શ્રી જિનદાસને જે વિચાર પોતાના ગૂમ થયેલા હાર વિષે કોઈને કાંઈ કહ્યું નહિ. આવ્યો એવો વિચાર આવવો એ સહેલું ? કેટલી એમના મનમાં તો હવે એ બાબતની ગડમથલ ચાલતી ધીરજ હોય. કર્તવ્ય પ્રત્યે કેટલી નિષ્ઠા હોય અને હતી કે, “સાંતનુને એની મુસીબતમાંથી કેમ ઉગારી સાધર્મિકની થઈ જવા પામેલી અવસ્થાનો કેટલો લે!” ડ ખ લાગે એવું હૈયું હોય ત્યારે શ્રી જિનદાસને જે વિચાર આવ્યો તે વિચાર આવે ?
સાંતનુ પણ હાર ઉઠાવી લઇને સીધે પિતાનાં આજે ખબર લઇ નાંખવી જોઈએ. એવી ઘેર ગયો હતો, અને તે હાર તેણે પોતાની ધર્મપત્ની ત્તિ વધતી જાય છે અને તે સાથે અનિચ્છનીય કુદેવીને સેવ્યો હતો. સાંતનના કહેવાથી કુંજીદેવીએ બનાવો પણ વધતા જાય છે. હવે તો, જે કોઈ મહા જાણ્યું હતું કે, આ હાર ધર્માત્મા શ્રી જિનદાસ શેઠને ધમ પણ સાંતનુએ જેવું કર્યું તેવું કરવા જાય તે છે; એટલે બીજે દિવસે જ તેણીએ પોતાના પતિને
માર ખાય, એનું કુટુંબ વગોવાય અને સાથે કહ્યું કે, “ આપ આ હાર લઈને એ જ ધમાત્મા સાથે ધમ તથા ધર્મસ્થાનોની પણ ભારે અપભ્રાજના શેઠની પાસે જાઓ. તેમનો આ હાર અપજે અને થવા પામે ! .
હાર એમના હાથમાં મૂકતાં કહેજે, “આ હારના
(૩)
