________________
૫૯૦ : સાધર્મિક ભક્તિના સાચા આદશ:
"
કરવા જોઇએ કે, અમે સંપત્તિ પામ્યા એ વાસ્તવિક રીતે અમારી આવડત વગેરેના પ્રભાવ નથી, પરન્તુ પૂર્વકાળમાં- અમે જે પુણ્ય આયયુ હશે તે પુણ્ય ઉદયમાં આવ્યું તેને આ પ્રતાપ છે. અને એથી, જ્યાં સુધી પુણ્યની યારી છે, ત્યાં સુધીમાં અમારે પુણ્યથી મળેલી આ સંપત્તિના વધુમાં વધુ સદ્વ્યય કરી લેવા જોઇએ.’
આ વાત સાંભળીને કુષ્ટદેવી પણ ચિન્તામાં પડી ગઇ. ચિન્તા કરતે, કરતે તેણીને પણ લાગ્યું કે, ખરેખર, ચારી કર્યાં વિના આરે। નથી.' કેમકે, કાઇ પાસે માંગવાને હાથ લંબાવી શકવા જોગી તા તેમની સ્થિતિ નહેતી. માંગવા કરતાં તે મરવું સારૂં, એવું એમનું દિલ હતુ. જે રીતે એ ઉછરેલાં હતાં, તેના વિચાર કરતાં તેા ઝેર ધાળી પીએ પણ માંગ
`સતતુ એના જોરદાર પાપાધ્યના પ્રતાપે સંપત્તિ-વાતે હાથ ધરે નહિ, એવી એમની મનેાત્તિ હતી. હીન તેા બની ગયા, પણ ધીરે ધીરે એ એવી અને ચેરી કરવા પાછળ તે એ વિચાર હતા કે, કનાઅવસ્થાને પામ્યા કે, ખાવુ શું અને પહેરવું શું? ' તાંની સાથેજ પાછું પહોંચાડી શું ! એ સમજતી એની પણ એને મોટી ચિન્તા થઇ પડી, જેમ જેમ હતી કે, મારા સ્વામીને વ્યાપાર સિવાય કાંઇ એ પ્રયત્ન કરતા ગયા, તેમ તેમ એ પાછા પડતા આવતુ નથી અને વ્યાપાર માટે તેા ધન જોઇએ. ગયા. અને તેની મુસીબતમાં વધારા થતા ગયા. તે ધન હવે ચેરી સિવાય મેળવી શકાય તેમ નથી.’
તેણે નવેસરથી વ્યાપાર કરવાના વિચાર કર્યાં, પણ વ્યાપાર શરૂ કરવા માટે ય ધન જોઈએ અને અલ્પ પણુ ધન તેની પાસે રહેવા પામ્યું નહતું
આથી તે ખૂબ જ વ્યગ્ર ચિત્તવાળા બની ગયા. તેને લાગ્યુ કે, ‘હવે જો જીવવું હોય તો ચારીને જ આશ્રય લેવા પડશે, ચારી કરવા સિવાય બીજો કોઇ એવેા ઉપાય મને જણાતા નથી કે જે ઉપાયને આદરીને હું અમે બન્નેનાં પેટ ભરાય અને અંગ ઢંકાય એટલું પણ ધન પ્રમાણિકપણે ઉપાશકું! '
આમ કુષ્ટદેવીએ પણ પતિના ચારી કરવાના
નિયતે સમ્મતિ આપી; પણ પાછા વિચાર થા કે, ‘ચોરી કરવી કાની ! અને ચોરી કરવી શી રીતે’ બહુ વિચારને અન્તે કુંદેવીએ સાંતનુને કહ્યું કે, ચારી કરે. તે આપણા કોઇ સારા સાધર્મિકતી જ વસ્તુ ચારજો !'
આ વિચાર પાછળ શું તત્ત્વ છે, એ સમજો હા ? એક તે ચોરી કરવી અને તેય પાછી સાધુમિકની વસ્તુની જ ચારી કરવી? સાધર્મિક પ્રત્યે તા કેવા ભાવ હોવા જોઇએ ? સાધકનુ તા વાત્સલ્ય
ધરની આવી સ્થિતિ સાંતનુની ધર્મપત્ની સુશ્રા-કરવાનું જ મન હોવુ જોઇએ ને? સાધર્મિ`કને તા
વિકા કુષ્ટદેવીને પણ મૂંઝવી રહી હતી. બાઈ સમજી હતી, શાણી હતી, ગમે તેવા દુઃખમાંય પતિને આશ્વાસન આપે એવી હતી અને થાડામાં થેડું મળે તેાય ચલાવી લે એવી હતી; કેમ કે, એ ધર્માંનિષ્ઠ હતી! પરન્તુ ઘેાડુંક મળે નહિ ત્યારે કરવું શું? એની અને મન પણ પાકી મૂઝવણ હતી.
આમ સુશ્રાવક-સુશ્રાવિકા પતિ-પત્ની મૂંઝવણુમાં દિવસેા પસાર કરતાં હતાં. એવામાં પ્રસંગ પામીને સાંતનુએ કુછંદેવીને કહ્યું કે, હવે તે ચોરી કરીને દ્રવ્ય મેળવવા સિવાય કાઈ આરે। નથી. ચેારી કરવાથી પણુ જો થાડુ કેય દ્રવ્ય મળી જાય તેા વ્યાપાર થઇ શકે અને વ્યાપારમાંથી જો વ્યાપાર્જન થાય તે જ આપણાયા નભી શકાય.'
દેવાનું જ હોય ને ? એનુ ચારાય તેા નહિ પણ કોઈ જો એવું ચારતા હોય તેા ચેરનારને ચોરી કરતાં અટકાવવા એ સામિકનું કામ છે ને? એને બદલે, સાધર્ણાિંકની જ વસ્તુ ચેારવાના વિચાર અને નિણૅય, એ શું કહેવાય ? પણ અહીં તમારે એ જોવુ જોઇએ કે, કેવળ વખાના માર્યાં આ લોકોને ચારી કરવાને નિર્ણય કરવા પડયા છે અને ચેરી જેવુ પાપ કરવા છતાં પણ પેાતાનુ ઉત્તમ કુળ નિન્દાય નહિ, ધમ નિન્દાય નહિ, સાધર્મિકા નિન્દાય નહિ, એની ચિન્તા મનમાં રહેલી છે. પારકુ લેવું પણ પડે તેય સાધકિન્તુ લેવું, એવે! પણ મનેાભાવ હોઈ શકે. દુનિ યામાં કહેવાય છે કે– જેવુ અન્ન, તા ઓડકાર.' ગમે તેનુ દ્રવ્ય ધરમાં આવે અંગ કે મનના ભાવેને
