________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
૧૧૨
શ્રી જૈન ધર્મ પ્રકા.
[ ચિત્ર
દર્શનોમાં પણ પાછલા તાર્કિક સમયમાં આ જ તર્કવાદ ઊભો થયેલો જોવામાં આવે છે. જેમાં દલીલો અને દાખલાઓને સ્થાન અપાય છે. એક બીજા દશનનું તર્કથી ખંડનમંડન થાય છે, સર્જન કરવાની અને વિકાસ સાધવાની આમિક શક્તિનો હાસ થાય છે.
આદશમાં ભારત દેશમાં તત્વજ્ઞાનના વિષય માં સમગ્ર રીતે વિચાર કરવામાં આવે છે, ફક્ત તર્કવાદને મહત્વ આપી આત્માની જ્ઞાન આપવાની અંતર્ગત શક્તિની ઉપેક્ષા કરવામાં આવતી નથી. પરમતત્વે પ્રત્યક્ષ કે અનુમાન માત્રથી સંપૂર્ણ રીતે ગ્રાહ્ય થતું નથી. પરમતત્વની સીમા આપણા ઇદ્રિય અને બુદ્ધિના વ્યવહારિક જગત્ પૂરતી નથી, ઇંદ્રિય અને બુદ્ધિનો વિષય ન બની શકે તેવું પારમાર્થિક જગત્ છે, જે બુદ્ધિગમ્ય નથી, પણ અંતરાત્માની સહજ આત્મિક શક્તિ ગમ્ય છે. આવી આત્મિક શક્તિનો વિકાસ જ્ઞાનયાનથી થઈ શકે છે. તે પ્રક્રિયાને શાસ્ત્રમાં યોગ કહે છે. મુમુક્ષે આ શકિત ગદ્વાર પ્રાપ્ત કરે છે. ધીમે ધીમે અજ્ઞાનના પડલ-જ્ઞાનાવરણીય કર્મો મદ થતા જાય છે, અને તે કર્મોને સંપૂર્ણ ક્ષય થતાં આત્માની અનંત જ્ઞાનશકિત-કેવળજ્ઞાનશકિતનો આવિર્ભાવ થાય છે. કેવળજ્ઞાનમાં વસ્તુ( Reality) વસ્તુના સાચા સ્વરૂપમાં પ્રકાશિત થાય છે. આવા કેવળજ્ઞાન પામેલા મહાત્માઓ-તીર્થકરે પોતાના અનુભવમાં આવેલ વસ્તુના સ્વરૂપને બતાવે છે, તેમના શિષ્યો-ગણધરો શબ્દોમાં તે જ્ઞાનને ગુથ છે, આગમો રચાય છે અને ભવિષ્યના મુમુક્ષે માટે આગમો માર્ગદર્શક બને છે.
એક એવો આક્ષેપ કરવામાં આવે છે કે-આગમોમાં બતાવેલ કેટલાક વિષ જેવા કે પરાક, કર્મ, આત્મા, પૂણ્ય પાપ વિગેરે પ્રત્યક્ષ થતા નથી. વિજ્ઞાનના વિષયની જેમ પ્રાગદ્વારા કે બીજા સાધનો દ્વારા તેનું અસ્તિત્વ સાબિત થતું નથી, જૂદા જૂદા ધર્મના શાસ્ત્રોમાં આવા વિષયો પર મતમતાંતર છે, માટે તે વિષયોનું જ્ઞાન ચક્કસ નથી, નિર્ણયાત્મક નથી, સંશયાત્મક છે, માટે તે જ્ઞાન પ્રમાણજ્ઞાન નથી. આ આક્ષેપ શાસ્ત્રની દષ્ટિએ વિચારતાં વ્યાજબી નથી. ગ અને ધ્યાન દ્વારા જે મુમુક્ષુઓએ આધ્યાત્મિક જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરવા સાધના કરેલ છે, તેઓ એક અવાજે આવા અલૌકિક જ્ઞાનનું અસ્તિત્વ બતાવે છે. આવા જ્ઞાનનો પિતાનો અનુભવ બતાવે છે. એટલે આવું જ્ઞાન તેઓને બુદ્ધિગમ્ય ઉપરાંત અનુભવગમ્ય છે. જ્ઞાની પુરુષના વચન ઉપર શ્રદ્ધા રાખી સત્યજ્ઞાન પ્રાપ્ત કરવાને જે માગે તેઓએ બતાવ્યું છે, તે માર્ગ ઉપર ચાલતાં મુમુક્ષુઓ વસ્તુનું સત્ય જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરે છે, એટલે વસ્તુનું સાચું જ્ઞાન-તત્ત્વજ્ઞાન ફક્ત શ્રદ્ધા ઉપર નિર્ભર છે અને જ્ઞાનગમ્ય નથી એ દલીલ વ્યાજબી નથી. તેવું જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરવાનો તે પુરુષાર્થ કરવાની જરૂર છે, ટૂંકામાં આર્યદર્શને પ્રત્યક્ષ અને અનુમાન ઉપરાંત આત્મ-અનુભવજ્ઞાનને જ્ઞાનના સાધન તરીકે મુખ્ય માને છે. અમારા
For Private And Personal Use Only
