Atmanand Prakash Pustak 037 Ank 10

Author(s): Jain Atmanand Sabha Bhavnagar
Publisher: Jain Atmanand Sabha Bhavnagar

Page 7

સ્નેહ એ દુઃખનું મૂળ છે?
| [ ૨૬૭ ]
આ પ્રમાણે મનુષ્ય જાતિને પરસ્પર સ્નેહ, તીય સહાયક છે માટે ગ્રાહા જ છે. અને તે પછી એકપક્ષી હોય કે ઉભયપક્ષી હોય, પરોપકાર, સજજનતા આદિ ગુણેને અનુસાચો હોય કે બનાવટી હોય, એકનિષ્ઠ હોય રંગ પણ કાંઈક સ્વાર્થગર્ભિત તથા દુઃખદ હોવા કે અનેકનિષ્ટ હોય, એકંદરે બધા ય પ્રકારને છતાં પણ માણમાં અવગુણોને પ્રવેશ કરતાં સ્નેહ દુઃખદાયી જ છે માટે સુખ મેળવવાની અટકાવે છે, માટે તે પણ કેટલેક અંશે ગ્રાહ્ય છે. ઈરછાવાળા મનુષ્યએ તે નેહ કરતાં પહેલાં પરિણામને સારી રીતે વિચારી લેવું જોઈએ.
- ધન, હાટ, હવેલી, વસ્ત્ર, ઘરેણાં આદિ
અચેતન વસ્તુઓને મેહ માણસોને નિરંતર સંસારમાં માણસ, માતા, પિતા, સ્ત્રી, દુઃખદાયી નિવડે છે, કારણ કે જડ વસ્તુઓ પુત્ર, ભાઈ, બેન આદિના સંબંધથી જોડા- ક્ષણિક હોય છે અને તે ક્ષણે ક્ષણે બદલાતી એલા હોવાથી અમુક પ્રકારના વ્યવહારના રહે છે. માટે આવી વસ્તુઓને મેહ તે દરેક અંગે તેમની સેવા કરવી, સહાનુભૂતિ બતા- ક્ષણે દુઃખ ઉત્પન્ન કરે છે. માણસ સુખના વવી, તેમના સુખદુઃખમાં ભાગ લેવો ઈત્યાદિ હેતુથી જડ વસ્તુઓ ઉપર મમતા રાખે છે બાબતમાં પિતાની ફરજ બજાવતાં પ્રેમ કે પરંતુ તે જડ વસ્તુઓ સડી જવું, પડી જવું, રાગને સ્થાન આપવું પડે છે. અને તે પણ બદલાઈ જવું આદિ પિતાના સ્વભાવ પ્રમાણે પરિણામે દુઃખદાયી નિવડે છે; છતાં સંસા- વતી હોવાથી સુખના બદલે દુઃખ જ આપે રના બંધનમાંથી ન છૂટનારને ફરજીઆત- છે, માટે જડ વસ્તુઓ ઉપરને મેહ દુઃખદાયી પણે તે ભોગવવું પડે છે. જેમને આ દુઃખ હોવાથી સર્વથા ત્યાજ્ય છે. અસહ્ય થઈ પડે છે તેઓ તે સંસારના બંધનો- આ પણ વિચાર કરતાં ચેતન હો માંથી મુક્ત થઈ જાય છે.
કે અચેતન હે, સંસારમાં કોઈ પણ વસ્તુ ગુણાનુરાગ પણ એક પ્રકારનો રાગ છે ઉપર કરેલે રાગ, મેહ, પ્રેમ કે સ્નેહ અને તે પણ દુઃખના પરિણામવાળો છે, છતાં એકંદરે દુઃખદાયી હોવાથી આત્માથી વિકાસ કાંઈક આત્મકલ્યાણ કરવાવાળો હોવાથી તે પુરુષોએ ત્યાગવો જોઈએ. જે પુરુષએ નેગ્રાહ્ય છે. વિકાસી મહાપુરુષોના આત્મિક હને છોડ્યો છે તે જ સાચા સુખના ગુણનો અનુરાગ તે પરિણામે દુઃખદ હોવા ભાગી બન્યા છે; બાકી તે આખું ય જગત છતાં પણ આત્મિક ગુણે પ્રકટ કરવામાં અદ્વિ- સ્નેહને લઈને દુઃખી થઈ રહ્યું છે.