Jain Dharm Prakash 1911 Pustak 027 Ank 08

Author(s): Jain Dharm Prasarak Sabha
Publisher: Jain Dharm Prasarak Sabha

Page 4

અનુભવ કરે છે તો ભવાંતરનું શું ? પરમ નિઃસ્પૃહી પુર્ ' વિ રત્નત્રયીના પ્રભાવે સમસ્ત કર્મ 'ધનના સર્વથા અત કરી તેજ ભવમાં શુદ્ધ-યુદ્ધ મુકત થઇ જાય છે,ત્યારે કઇક નિઃસ્પૃહી મહુાત્માએ એકાદ ભવના 'તરે સર્વ સૌંસાર ખ'ધનને છેદી પરમ પદને પ્રાપ્ત થાય છે. એટલા માટે જ જ્ઞાની પુરૂષ પરસ્પૃહાને સ્વય' છેદે છે અને અન્યને છેદવા ઉપઢિશે છે.
बिंदन्ति ज्ञानदात्रेण, स्पृहा विपन्नतां बुधाः ॥
मुखशोषं च मूर्च्छा च, दैन्यं यच्छति यत्फलम् || ३ ||
ભાવાર્થ--તવવેદી પુરૂષા જ્ઞાનરૂપી દાતરડાથી સ્પૃહારૂપી વિધ વેલડીને છેદી નાંખે છે, કેમકે પરસ્પાથી મુખશેષ, મૂર્છા અને દીનતાદિક ઢાપાને સેવવા પડે છે, જ્ઞાની-વિવેકી પુરૂષ તેવી સ્પૃહાને દાખનું મૂળ જાણીને સમૂલગી છેદવા તત્પર રહે છે. ૩
વિવેચન—જેમ દીર્ઘદર્શી ડાહ્યા માણુસ વિષવૃક્ષને વધવા દેતા નથી, તેને શીઘ્ર અંત આણે છે. અન્યથા તે વિષવૃક્ષ વધ્યાં છતાં માઢા પરિણામ લાવે છે, તેમ સુનિપુછુ તત્ત્વજ્ઞાની મહાપુરૂષ, આત્મનિરીક્ષણ કરવામાં ઉજમાળ છતા, સ્વાત્મ પ્રદેશમાં પ્રગટેલી પરસ્પૃહા રૂપી વિષવેલીને તીક્ષ્ણ તત્ત્વજ્ઞાન રૂપ દાતરડા વડે શીઘ્ર એન્રી નાંખે છે, તેને વધવા દેતા નથી; એમ સમજીને કે તે વિષવેલી વધી છતી મહા કષ્ટદાયી કટુક ફળ આપી આત્માને અત્ર પણ વિવિધ રીતે વિડંબિત કરી પરત્ર પણ બહુ પેર દુઃખી કરશે. તેનાં કટુક ફળ પૈકી પ્રથમ કુળ મુખશાષ રૂપ કહ્યું છે. પૃહાવશ વર્તી જીવને પરને સમજાવી પેાતાના કલ્પિત ક્ષુદ્ર સ્વાર્થ સાધવા હુ કઠશેષ કરવા પડે છે. તેમ છતાં ઇચ્છિત સ્વાર્થ સધાય કે ન પશુ સંધાય, જો સ્વાર્થ ન સધાય તે। પ્રગટ બાહ્ય મર્થ્યજન્ય દુર્દશા થાય છે અને કદાચ સ્વાર્થ સધાય તે પણ તેમાં રાચવા માચવાથી તીવ્ર રાગાર્દિક વડે આત્મ ગુણે! અત્યંત મૂર્છિત થાય છે. તે રૂપ બીજી ફળ સમજવું. ત્રીજું ફળ દીનતા રૂપ છે. પૃદ્ધાવ’તને પરની પ્રગટ રીતે દ્રવ્ય ભાવથી દીનતા કરતાં દેખીએ છીએ. જેમ વિષ વૃક્ષનાં ઝેરી ફળ ખાવાથી મુખશેષ, મૂર્છા અને લાચારી રૂપ માઠાં પરિણામ આવે છે તેમ રૃડા રૂપી વિષવેલીનાં ઉગ્ર પરિણામ વાળાં ત્રણ કટુક ફળ ઉપરશાસ્ત્રકારે વળ્યાં છે. ખરૂ શ્વેતાં તે પરસ્પૃહાવંત પ્રાણીઓની તેથી અન ત ગણી વિડ’બના થાય છે. તેમ છતાં અનાદિ માહ-અજ્ઞાનને લીધે પામર પ્રાણીએ પરસ્પૃહાના પ્રવાડુમાંજ તણાય છે. તે પરપ્રુßા રૂપી દુસ્તર નદી તરવા લગારે પ્રયત્ન કરતા નથી, કુકત જે શ્રેષ્ઠ ચારિત્ર તરડતા દૃઢ આશ્રય લે છે તે નિગ્રંથ મડ઼ાત્માજ તેને તરી જાય છે. પ્રાય: દુનીઓના બધા લેકે પરસ્પૃહાનાજ પ્રબળ પ્રવાહમાં વહ્યા જાય છે ત્યારે