Jain Dharm Prakash 1911 Pustak 027 Ank 08

Author(s): Jain Dharm Prasarak Sabha
Publisher: Jain Dharm Prasarak Sabha

Page 7

જ્ઞાનસાર સર ાિરણ. વિકલ્પ નહિ કરતાં સ્વતંત્રજ બજાવ્યા કરે છે તે જ ખરા નિસ્પૃહી છે. ખરા નિઃપૃહી રવનમાં પણ પરોપકારનો બદલે ઇછતા નથી, ૬
વિવેચન-પરસ્પૃહા રહીત થઈ નિજ કર્તવ્ય પરાયણ બને તે જ ખરા નિર પૃહી કહેવાય છે. તેઓ જે કંઈ સ્વ ઉચિત કર્તવ્ય કરે છે તે કેવળ સ્વાત્મ રંજન અર્થે જ કરે છે પણું પર રંજન-જનમન રંજન અર્થે કરતા નથી. તેવા નિઃસહી મહાત્માને આખી દુનિઆ માને પૂજે, કે ઉચિત સત્કાર સન્માન કરે તેમાં તે નિસ્પૃહી મહાત્માને કશું લેવું દેવું નથી કેમકે દુનીઆમાં મનાવા પૂજાવા અર્થે પોતે કશું કરતા જ નથી. તેઓ તે કેવળ આમ કલ્યાણ અર્થે જ પવિત્ર શાસ્ત્રનીતિથી પ્રવર્તે છે. ઉત્તમ શાજનીતિ મુજબ વર્તતાં આખી દુનીઆમાં તેમને યશવાદ બોલાય તેથી કંઈ તેઓ કુલાઈ જતા નથી, કેમ યશવાદને અર્થે તેમનું પ્રવર્તન જ નથી. નિંદા કે સ્તુતિ ઉભયમાં નિઃસ્પૃહીને સમભાવ હોય છે. માન કે અપમાન ઉભયમાં તેમની પવિત્ર વૃત્તિ ખંડાની નથી. કોઈ ગમે તેમ કરી તેની તેમને પરવા નથી, તેઓ તે સ્વકર્તવ્ય કર્મમાંજ સાવધાન રહે છે. તેઓ ગમે તેવા કુળવાન હોય તે પણ તે કુળ-જાતિ પ્રકાશી પિતાની પ્રખ્યાતિ કરવા માગતા નથી. તેમ કરવાની તેમને કશી જરૂર રહેતી પણ નથી. ચકેર માણસે તેમનાં ઉત્તમ આચરણથી તેમનાં કુળ વિગેરે પિછાની લે છે. નિઃસ્પૃહી મહાત્માએ તે ઉકત સર્વ કંથી અલગાજ રહે છે અને જે સદાય તેથી અલગ રહે છે તેમજ તેવા કુવિકલ્પ કિને પણ મનમાં પેસવા દેતા નથી તેવા નિવૃહી મહાત્મા જગત માત્રને પજવામાનવા-સત્કાર સન્માન કરવા યોગ્ય થાય તેમાં કંઈ નવાઈ નથી. તેવા મહાત્મા જ ઉત્તમ પુરૂની ગણત્રીમાં ગણવા યોગ્ય છે અને તેઓ જ ખરેખર ઉત્તમ કુળના અલંકાર રૂપ છે. તેમને અમારો ત્રિકાળ નમસ્કાર હો ! તેવા નિસ્પૃહી મહાત્મા અમારૂં સદાય રક્ષણ કરે છે અને અમને પણ એવીજ ઉત્તમ મતિ જાગૃત થાઓ! એવા મહાપુરૂષના અંતરંગ સુખની બરોબરી કરી શકે એવું દુનીઆમાં કઈ જણાતું નથી એમ શાસ્ત્રકાર જણાવે છે.
जूशय्या जैवमशन, जीर्ण वासो वनं गृहम् ॥
तथापि निःस्पृहस्याहो, चक्रिणाऽप्यधिकं सुखम् ।। ७॥ ભાવાર્થભૂમિ એજ એની શયા છે, મધુકરી વૃત્તિથી જેને ભજન કરવાનું છે, પહેરવાને જેને છર્ણપ્રાય વસ્ત્ર છે, અને વનમાં જેને વસવાનું છે, એવા નિ:સ્પૃહી પુરૂષને ઉત્તમ પ્રકારના સંતોષ પગથી ચક્રવર્તી કરતાં પણ અધિક સુખ છે. જેણે સંસારનો ખેટા વૈિભવ તજીને સહજ આત્મએશ્વર્ય પામવા ઉત્તમ સંયમનું સેવન આદયું છે. એવા આત્મસંયમી મહાપુરૂષ ચાદવર્તીથી ઓછા સુખી નથી. મોટો