Jain Dharm Prakash 1911 Pustak 027 Ank 08

Author(s): Jain Dharm Prasarak Sabha
Publisher: Jain Dharm Prasarak Sabha

Page 6

કામ પ્રકાશ. ખાય છે, તેનું સમાધાન એવું છે કે તેઓ સ્વભાવે તુરછ છતાં મમતા ષથી એવા તો ભારે થયેલા હોય છે કે બેહદ ભારથી ભરેલા વહાણની જેમ તેઓ અધોગતિજ પ્રાપ્ત કરે છે. ૫
વિવેચન-પારકી સ્પૃહા વડે પરના એશીઆળા લેકે દીન મુખથી દુનીઆનું દાસપણુંજ કરતા દેખાય છે તેમ કરતાં તેમને જે કઈ દ્રવ્ય પ્રાપ્ત થાય છે તે વડે તેમને સંતોષ વળતું નથી પણ ઉલટે લેભ વધે છે, એટલે અધિક સહિ થાય છે. પિતાને કલ્પિત સ્વાર્થ સાધવા ગમે તેવા પાસે ગમે તેવી રીતે પ્રયત્ન કરતાં મારા પિતાની મેળેજ હલકા પડે છે. તેથી શાસકાર ડીકજ કહે છે કે પૃહાવંત અને દુનીઆમાં તૃણખલાની જેવા હલકા પડેલાં દેખાય છે. કેમકે તેઓ નૃગુખલાની જેમાં ત્યાં પિતાને કપિત સ્વાર્થ સાધવાને ભટક્તા ફરે છે. આવાં અજ્ઞાની જનનું વતન કેવળ હસવા યોગ્ય બને છે. અહિં એક અદ્દભુત આશ્ચર્ય એવું જણાય છે કે જે હલકી વસ્તુ હોય તે જળની સપાટી ઉપર તરતી રહે છે છતાં તૃગુખલાથી પણ હલકા લાગતા પૃહાવંત જને ભવસમુદ્રમાં ડૂબી જાય છે. આ દેખાતા અદ્ભુત વિરોધનું સમાધાન એ છે કે પહાવંત જને તેમના નિંય દોષ વડે છે કે દુનિઆ, ની નજરમાં હસવા યોગ્ય હલકા પડેલા જણાય છે પરંતુ જ્ઞાની પુરૂષોની નજરમાં તે તેઓ રાગદ્વેષાદિક ગાઢ બંધનથી સતું બંધાવાથી એટલા બધા ભારે થયેલા હોય છે કે તેઓ સંસાર સમુદ્રમાં ડૂબી જાય તેમાં કશું આશ્ચર્ય જેવું જJતું જ નથી. કેમકે દેખાવમાં ગમે તેવી નાની છતાં વજનમાં ભારે વરતુ જળમાં બી જતી જોવામાં આવે છે જ. તેમ આત્મધર્મને અનાદર કરી હરાયાં ઢોરની પેરે પરસ્પૃહા વડે જ્યાં ત્યાં ભટકી હલકા પડેલાં છતાં રાગદ્વેષાદિક કિલષ્ટ કર્મથી ભારે થયેલા તેમને જરૂર સંસાર સમુદ્રમાં પ્રવાનું જ બને છે એ સ્વાભાવિક જ છે. પૃડાવંતની આવી સ્થિતિ છે ત્યારે નિઃસ્પૃહ મહાત્માઓ પરમ સંતવૃત્તિનું સેવન કરી કર્મ બંધનને છેદી તુંબડાની પેરે આ સંસાર સમુદ્રમાં નહિં બતાં તરીને ઉપર આવે છે અને પરમ નિવૃત્તિ સુખ પામે છે. નિઃસ્પૃહી મહાત્માને રૂડાવંતની રે લેક દેખાવ કરી માન મહત્વ મેળવવાની કશી દરકાર હોતી નથી તેજ વાત ગ્રંથકાર જણાવે છે.
गौरवं परिवंधत्वात्, प्रकृष्टत्वं प्रतिष्ठया ॥
ख्यातिं जातिगुणात्स्वस्य, माकूर्यान्न निःस्पृहः ॥ ६ ॥ ભાવાર્થ-નિ:સ્પૃહી પુરૂષ વંદનીતાથી પિતાની વડીલતા, પ્રતિષ્ઠાથી શ્રેષતા અને જાતિગુણથી ખ્યાતિને પ્રગટ કરતાજ નથી. જે લોકપુજા, પ્રતિ કે ખ્યાતિને