Jain Dharm Prakash 1911 Pustak 027 Ank 08

Author(s): Jain Dharm Prasarak Sabha
Publisher: Jain Dharm Prasarak Sabha

Page 5

ફક્ત રાગ સમાન સમર્જા સાથે જનાજ તે। તરી પાર પામે છે. તેવા નિઃસ્પૃહી સાધુ જનાજ નિવૃત્તિનું અખંડ સુખ અનુભવે છે. અધ પ્રવૃત્તિના પ્રવાહમાંજ અંહન કરનાર પૃહાવતને તે સ્વમામાં પણ એવા શમસુખના અનુભવ કયાંથી હાય ? નજ હાય. તેથીજ જ્ઞાની-વિવેકી પુરૂષા સ્પૃદ્ધાને સ્વાત્મ પ્રદેશથી સદંતર દૂર કરે છે અને અન્યને દૂર કરવા ઉપદિશે છે.
निष्कासनीया विदुषा, स्पृहा चित्तगृहाद्वहिः || अनात्मरति चांडाली-संगमंगी करोति या ॥ ४ ॥
ભાવાર્થ-ડાહ્યા માણસે સ્પૃહાને કુમતિ ચાંડાલણીની સ ́ગત કરનારી જાણીને ચિત્ત મ`દિરમાંથી દૂર કરવી જોઇએ કુમતિને પાપનારી સ્પૃહાને સદ્ભિવેકી જતેા સેવતાજ નથી, પણ ભૂતના ઉતારની જેવી સમજીને તેને ઘરથી બાર કાઢે છે; આવા નિ:સ્પૃ હ્રી પુરૂષો સદા સુખમાં મગ્ન રહી શકે છે. ૪
વિવેચન-બુદ્ધિશાળી જનાએ પરપૃદ્ધાના અવશ્ય પરિહાર કરવા જોઇએ. એકતા પરપૃદ્ધા ( પુગલિક વસ્તુની તૃષ્ણા ) કરવી એ આત્મધર્મથી પણુ વિરૂદ્ધ છે. અને બીજી' પરસ્પૃહાથી અનેક અપવાદ-દૂષણા પ્રગટે છે. પરસ્પૃહા વડે આત્મધર્મના અનાદર કરી, સહજ સ્વભાવિક સુખના તિરસ્કાર કરી, કેવળ કલ્પિત ક્ષણિક સુખ માટે પામર પ્રયત્ન કરવામાં આવે છે, તેથી સ્વામ ધર્મ લગભગ હોપાઇ જાય છે અને વિરૂદ્ધ સ`સ્કાર-વિષય વાસનાર્દિક દુષ્ટ વિકાર દૃઢ થાય છે. ચાર ગતિ રૂપ સંસારચક્રમાં વારવાર જન્મ મરણનાં અસહ્ય દુઃખ પામવાનુ' એજ મુખ્ય કારણુ છે. નિઃસ્પૃહી આત્માને એવાં અસહ્ય દુઃખ સહેવાનુ કશું પ્રયેાજન રહેતુ નથી તેથીજ સુજ્ઞ જના પરસ્પૃહાના અવશ્ય પરિહાર કરે છે. લાકિક નીતિથી જોતાં પણ સમજી શકાય છે કે જે નીચ-નાદાનના સંગ કરે છે તેને સુશીલ જનેા પેાતાના ઘરમાં સંઘરતા નથી, પણ દૂર કરે છે. તે અન’ત ભવ ભ્રમ સ‘મ’ધી અનત દુઃખદાયી દોષાના સંગ કરનારી તેમજ પાષણુ કરનારી પરસ્પૃહાના પરિચય શાણા માણુસેએ કેમજ કરવા ઘટે ? તેમ છતાં જે જને સુખની ભ્રાંતિથી દુ:ખદાયી સ્પૃહાને સ`ગ કરે છે તેએ જ્ઞાનીની નજરમાં તે શું પરંતુ દુનીઓના દેખાવમાં પણ હસવા ચેાગ્ય થાય છે એમ શાસ્ત્રકાર જણાવે છે.
स्पृहावन्तो विलोक्यते लघवस्तृणवत् ॥ महाश्रयै तथाप्येते, मज्जन्ति भववारिधौ ॥ ५ ॥
ભાવાર્થ-સ્પૃહાવ ́ત લેાકેા અત્યંત તુચ્છ અને હુલકા જણાતાંછતાં ભવસાગરમાં ડુબી જાય છે, તે મહા આશ્ચર્યકારક છે. કેમકે હલકી વસ્તુ તા તવીજ જોએ અને ભારે વસ્તુજ ાખવી જોઇએ એવા કુદરતી નિયમ છે, તેનુ આમાં ઉભું ધન ઋતુ -