Jain Dharm Prakash 1911 Pustak 027 Ank 08

Author(s): Jain Dharm Prasarak Sabha
Publisher: Jain Dharm Prasarak Sabha

Page 2

જન્મ તા કાયા.
ઉપર કાબુ મેળવતા જાય છે એટલે નિર્લેપ બનતા જાય છે, ત્યારે પરધૃદ્ધા માત્રને ત્યાગ કરી સપૂર્ણ નિઃસ્પૃહુ બને છે ત્યારે આત્મા રાગાદિક દેષ માત્રને જય કરી સર્વથા નિર્લેપ થાય છે.એટલા માટે પરધૃદ્ધાતજીનિઃસ્પૃહતા ધારણ કરવા શાસ્ત્રનીતિ મુજબ ગ્રંથકાર ફરમાવે છે.
स्वावलाजात् किमपि प्राप्तव्धं नावशिष्यते ॥ યાસૌપથમપત્રો, નિઃચ્છુટો નાથસે મુનિઃ || ? ।।
ભાવાર્થ સહુજ આત્મ સપત્તિની પ્રાપ્તિ થયા બાદ બીજી કંઇ પણ પ્રાપ્ત કરવુ ખાકી રહેતુ જ નથી એવા આત્મ અય સપન્ન મુનિ પરસ્પૃહારહિત નિ:સ્પૃહ બની જાય છે, સર્વ ઋદ્ધિ અને સમૃદ્ધિ ઘટમાંજ રહેલી છે,તેવી સહુજ સાહેબી જો પ્રગટ થવા પામે તા બીજી માહ્ય-તુચ્છ બાબતેામાં મુંઝવાનુ રહેતું નથીજ, સહજ એશ્વર્ય વાત્ મુનિ પરની પરવા રહિત હેાવાથી અને ઉત્તમ સદ્ગુણાથી ભરપૂર હાવાથી નિ:સ્પૃહ થઈ ન્તય છે. ૧
વિવેચન---સ્વભાવ લાભ એટલે આત્મ લાભ-આત્માના સદા સહુચારી સદ્દગુણુના લાભ,સાગત રહેલા દર્શન જ્ઞાન ચારિત્રાદિકની પ્રગટ પ્રાપ્તિ,અથવા રવરૂપ સાક્ષાત્કાર તેમાં આત્મદર્શન એટલે સ્વરૂપ રૂચિ અથવા આત્મ શ્રદ્ધા (આત્મપ્રતીતિ ). આત્મ જ્ઞાન એટલે સ્વ સ્વરૂપનુ યધાર્થ ભાન.પોતે કેણુ છે ? કેવા શકિત સ ંપન્ન છે ? તે વિગેરેની સારી રીતે સમજ. ચારિત્ર એટલે આત્મ રમણતા-સ્વરૂપ સ્થિરતા (ખાટા સ’કલ્પ વિકલ્પ પેદા કરનાર પર પુગલિક પ્રવૃત્તિના ત્યાગ પૂર્વક નિવૃત્તિના માર્ગમાં જ પ્રયાણુ). ઉકત સદ્ગુની યથાર્થ પ્રાપ્તિ થવી તે કેવળ પ્રવૃત્તિ પરાયણું પામર પ્રાણીઓને અત્યંત દુર્લભ છે, જે જીવાને શુભ નિમિત્ત ચગે સદ્દગુરૂ કૃપાથી સ્વ સ્વરૂપનું ભાન થાય છે તે અંધ પ્રવૃત્તિમાં રાચતા નથી, તેનું સાધ્ય સુધરે છે એટલે તે અંધ પ્રવૃત્તિ કરવા ખુશી હાય નહિં પણ જે પ્રવૃત્તિ કરતાં પરિણામે નિવૃત્તિ મળે એવી પ્રવૃત્તિ પસંદ કરેછે. એવી રીતે સાધ્ય દ્રષ્ટિ રાખી પ્રવૃત્તિ કરતાં જે જે અંશે નિવૃત્તિ પ્રાપ્ત થતી જાય છે, તે તે શે આત્મશ્રદ્ધા પણ સુધરતી જાય છે અને શુભ પ્રયત્નમાં પણ વધારેા થતાં નિવૃત્તિ રૂપ ચારિત્ર માર્ગમાં સહેજે લાભદાયી પ્રયાણ થાય છે. આવી રીતે અનુક્રમે વિવેક પૂર્વક પ્રવૃત્તિ કરતાં નિવૃ. નિના સુખદાયી માર્ગમાં જઈ ઠરવાનું બને છે. તે સુખ કૃત્રિમ નથી પશુ સ્વાભાવિક છે. ક્ષણિક (નાશવંત) નથી પણ સ્થાયી છે, તેવુ' અકૃત્રિમ સ્વાભાવિક સ્થાયી સુખ સ્વરૂપ સાક્ષાત્કારથી પ્રાપ્ત થાય છે. તેથીજ શાશ્વત સુખના અર્ધાં તે સ્વરૂપ પ્રાસિનેજ શ્રેષ્ટ કર્તવ્ય રૂપ લેખે છે. તેવી સ્વરૂપ પ્રાપ્તિ થઇ તેા પછી પ્રાપ્ત કરવા ચેાગ્ય બીજું શું છે ? મતલખ કે સ્વરૂપ પ્રાપ્તિ કરી તેણે સર્વ પ્રાપ્ત કર્ય, સ્વરૂપ પ્રાપ્તિવ
M