________________
૩૨]
બુદ્ધિપ્રભા તા. ૧૦-૩-૧૯૬૪ કાશીરાજે વિશ્વજિતની દૃષ્ટિમાં વાત સાંભળીને વારાણસીના પંડિત દૃષ્ટિ પરેવીને પૂછ્યું: “કહે મહાશય, વિશ્વજિતને નખશિખ નિહાળી રહ્યા. કયાંયી પધાર્યા છે.
અને એ ધર્ચા દરમ્યાન કેઇ પણ રાજન, હું ઉજજયિનીથી આવું પ્રશ્નને ઉકેલે ન આપી શકો તો? છું. “મારું નામ વિશ્વજિત.
તે તે રાજન, આ સભાના એહેહે ! આપ વિશ્વજિત ! રન બનવાની વાત તે બાજુ પર આપ તો ઉજ્જયિની નગરીની વિદ્- રહી, પણ જે લલાટમાં આ કુમસભાના રત્ન સમા છે. આપનું નામ કુમનું તિલક એપે છે ત્યાં ધગધગતા તે ઘણીવાર સાંભળ્યું છે, પણ દર્શન સળિયાથી ડામ દેજે. આ વિશ્વજિતને તો આજે થયાં ચાલે, આજે આપની સાચા અર્થમાં વિશ્વજિત બનવું છે વિદ્વત્તાને અમનેય લાભ મળશે.” અને એટલી તૈયારી સાથે જ એ અહીં
“રાજન, આપે કહ્યું તેમ ઉજ્જ આવ્યો છે.' યિની નગરીની વિભાને હું રત્ન “તે આજથી જ તેનું મંગલસમે તો છું. હવે તે આ વારાણસી મુદ્દત કરે.' નગરીની વિદાસભાનું રન બનવાની વિશ્વજિતને પરાજિત કરવા એક ઈચ્છા કરીને આવ્યો છું.
પંડિત ઊભો થયો. મહાવિકટમાં વિકટ “અરે, એ તો મહાવિકટ કામ છે. પ્રશ્ન મૂકો. આપ એ પદવી પામી શકે છે. પણ પ્રશ્ન સાંભળતાં જ વિશ્વજિત એનો શરત આકરી છે.”
ખડખડાટ હાસ્ય અને રમતવાતમાં શું છે શરત ?”
જવાબ વાળી દીધે.
વિશ્વજિતનો વિદ્વત્તાપૂર્ણ જવાબ “શરત એ કે એક મહિના સુધી
સાંભળીને આખી વિધ૬ સભા ડોલી આપ અહીં રહીને વિદ્વાનોની સાથે
ઊઠી, તમામના મુખમાંથી વાહવાહીના જ્ઞાનચર્ચા કરે. વિદ્વાનોના જટિલમાં
ઉદ્દગારો નીકળી પડયા. જટિલ પ્રશ્નોના ઉત્તર આપે. એ
પછી તે એકએકને ટપી જાય બધામાંથી પસાર થાય તે જ અહીંની
એવા પ્રશ્નોની હારમાળા ચાલુ થઈ. સભાના રન બની શકે છે.'
વિશ્વજિત ઠંડે કલેજે શાસ્ત્રોના આધાર “ઓહોહે, એમાં તે શી મેટી ટાંકી ટાંકીને જવાબ વાળે છે. વાત છે, રાજન !”
આમ ને આમ અઠ્ઠાવીસ દિવસ વિશ્વજિતની અને કાશીરાજની વહી ગયા. હજી વિશ્વજિત તે અણનમ
