________________
શિક્ષણ અને શિક્ષણાલયા શ્રી સામચંદ શાહ
શું લખવું ? ′ એવા વિચારમાં હતા. પોસ્ટમેને ત્યાં તે ટપાલ ફેંકી. તેમાં અંગ્રેજી કેળવણી પ્રચારક સંસ્થાના એક રિપોર્ટ હતા. એ રિપેને હાથમાં લેતાંવેંત જ સદરહુ વિષય ઉપર લખવાની મનીષા જાગી.
વિષય સુંદર ચૂંટાયેા છે પણ તેની આટીટી ઉકેલવી મુશ્કેલ છે. આજ સુધીમાં ધણા સમાજનાયકાએ અને કેળવણીકારોએ વમાન શિક્ષણ ઉપર ભાષણા અને લખાણેા દ્વારા પ્રકાશ ફેંકયા છે. લગભગ ઘણાખરા કેળવણીકારો એકમત થયા છે કે, આજે અપાતુ શિક્ષણ જીવનને અસાહ અને અવ્યવહારુ છે. જેના પરિણામે જીવનમાં જડતા, સ્વચ્છંદતા અને ઉચ્છ્વ ખલતા વધે છે. છતાં ધરનુ ગાપીચંદન કરી સમાજ તેવી સંસ્થાઓને પાષવા તૈયાર રહે છે એ જ એક આશ્રય છે.
ધણી સસ્થા અંગ્રેજી કેળવણીની પોષક હોવા છતાં ધાર્મિકતાના ડાળ કરી નિકા પાસે પૈસા કઢાવવાનેા નુસ્કા અજમાવે છે. જ્યારે તેના આંતર વહિવટમાં કે આંતરિક કાર્યવાહીમાં માથુ મારી જરા ઊઁડા ઉતરવાની શ્રીમ ંતે। તકલીફ લે ત્યારે ખ્યાલ આવે તેમ છે કે સમાજના દ્રવ્યે સિંચાતી સંસ્થાએ સમાજનું કે સમાજના બાળકાનું શું ભલુ કરી રહી છે ?
જે જ્ઞાન કે શિક્ષણ જીવનમાં સંસ્કાર ન અર્પે તે જ્ઞાનને જ્ઞાન ક રીતે કહેવુ ? સડેલા શિક્ષણનુ આપરેશન ન થાય કે કાયપલ્ટા ન થાય ત્યાં સુધી તે શિક્ષણ, સડાને ઘટાડવાને બદલે વધારશે. દેશમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા નાણાને ઉપયેગ પરદેશીય જ્ઞાનમાં જ ધણા ભાગે થાય છે. આ સંસ્કૃતિ કે આ શિક્ષણ માટે નહિવત્ થાય છે.
પરદેશીય જ્ઞાન પાછળ હિંદના ૩૦ થી ૪૦ કરોડ રૂપિયાના વષે ખર્ચ થાય છે. જૈન સમાજ જ વર્ષે દહાડે ગુરુકુળ, આશ્રમેા, ખેર્ડીંગે અને વિદ્યાલયે। વગેરે ચલાવવામાં લાખા રૂપિયા ખર્ચે છે. પણ એ
