________________
અને વિધિની વક્તા ીશું કે સમાજવ્યવસ્થાની, જેમાં કયારેક માસ અતિ યેાગ્ય હાવાને કારણે જ નાકરી માટે અયેાગ્ય ઠરે છે !
દાઝયા પર દામ! પ્રવીણ રૂપારેલ
કેવું એ વાતાવરણ હતું! ચાવીસે
કલાક હન-અને જાગ્રત રાખતું. ઊંચવાયે ન દે! જ દે !
૧૯૪૯ ના એલમ વાત છે.
*
હોસ્પિટલમાં માની હાલત અત્યંત ગબીર હતી. એન ફૅલિટિસ ' માંથી તે અચે છે પણ કેટલાં? બાપુજીને ને આંખે માતિયા, ને ઘેાડાં અઠેવાડિયાં પહેલાં થચલા લકવાના હુમલા મોટી બહેન સાસરેથી માની સારવાર કરવા આવી હતી. એકવાર, હાસ્પિટલમાંથી ઘેર આવતાં ડાઈના ધકકાથી રસ્તામાં પડી ગ, પૃષ્ઠ વાગ્યું; ચાલવાનું યે મુસ્કેલ થઇ પડયું. બીજી બહેનને દોઢેક માસમાં બાળક આવવાનું હતું. ત્રીજી બહેન સતત માંદી ને મઝેર; આઠ-નવ વર્ષથી ખેારાક અધ હતા—ખવાતુ જ નહેાતું. દાંતમાં સા ને ક્યારેક તાવ પણ આવી જતા. ઈશ્વરકૃપાથી હું ને સૌથી નાની મહેન હળુ હાલી, ચાલી, ફરી શકીએ એવાં હતાં.
ને આ સૌની ઉપર, આ બધાને આંટી જાય એવી હતી અસહ્વ આર્થિક ભીંસ આવક નહિ જેવી, તે આ
માંદગી, દવાદારૂ, ફૅસ્પિટલ વગેરેતા ખર્ચ ! લટકતી તલવારની જેમ સતત હરાવ્યા કરે !
આ સ્થિતિમાં, નાનાંમોટાં જે ક કામ મળતાં તે સાભાર સ્વીકારાઇ જતાં. આ આના, રૂપિયા આપતા, નાની જાહેરાત વગેરેના અનુવાદે પણું કબૂલ !
એવા એ દિવસે હતા !
દરમિયાન દર છ મહિતે લેવાતી
હિંદુસ્તાની પરીક્ષાએ આવી. હંમેશની
જેમ એક કેન્દ્ર સભાળવાની જવાબદારી મારે માથે આવી. પણ તે દિવસે એક ખીચ્છ ચિંતા ઊભી થઇ હતી. ત્રીજી, ખાતી નહતી તે બહેનને દાંતમાં ફોલ્લી થઇ હતી, તાવ પણ હતા. તાવ ઊતર્યા પછી દાંત કઢાવી નાખવાની ડેાકટરે સલાહ આપી.
સમયસર પરીક્ષા કેન્દ્ર પર પહેચ ગયા તે બધું રાખેતા મુજબ ચાલવા માંડયુ. બપારે ખબર ળ્યા કે જા એક કેન્દ્રના વ્યવસ્થાપફની અચાનક તયિત બગડી હતી તે મારે એ કેન્દ્ર સમાવી લેવાનું હતું. સાથીએને
