________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
www.kobatirth.org
૨૧૮
શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ.
૫૯૭-૯૮ સુધી રાજ્ય કર્યું. તેણે કલિંગના રાજાને હરાવ્યો. તેજ વંશના બીજા પુલકેશી અને કીતિવર્માના પુત્રે ઈ. સ. સાતમા સૈકામાં તે જીત્યા અને તે વખતે કાજમાં હર્ષવર્ધન રાજ્ય કરતે હતા.
ઈ. સ. ૮ મા સૈકાની મધ્યમાં રાષ્ટ્રકૂટના રાજા દક્તિદૂ કલિંગદેશ છે, પુન: ઈ. સ. ૯ મા સૈકામાં જૈન ધર્મના પોષક અકાલવષે તે છે. જ્યારે જ્યારે વખત મળે ત્યારે પૂર્વના ચાલુકે તે દેશ ઉપર હુમલો કરતા. ઈ. સ. ના ૧૧ મા સૈકામાં પૂર્વ ચાલુકાના રાજા રાજરાજદેવે તેના ઉપર સ્વારી કરી.
મહાન સંસ્કૃત કવિ કાલિદાસ ઈ. સ. ના ૭ મા સૈકામાં થયે, તેથી નૈસર્ગિક રીતે તેણે રઘુની જીતને એક દેખાવ કલિંગમાં મૂક્યો હશે. ઇ. સ. ના ૧૨ મા સૈકામાં લખાયેલા રાજતરંગિણીમાં કલ્હણ પંડિતે લલિતાદિત્યની કલિંગની જીત વિષે ઘણું રસમય વર્ણન આપ્યું છે.'
કલિંગદેશ જીત એ માત્ર ઉપચાર થઈ પડશે અને “કલિંગાધિપતિ” એ ઈલ્કાબ ઘણે માનવતે થયે; કારણ કે કોસલ તથા ચાલુક્યોના રાજાઓની પાછળ “ત્રિકલિંગાધિપતિ’નો ઈલ્કાબ જોડેલો આપણે જોઈએ છીએ. - ઈ. સ. ના ૯મા સૈકામાં આરંભ સુધીને ઓરિસ્સાને ઈતિહાસ અસ્તવ્યસ્ત સ્થિતિમાં છે. ત્યાં એક જોરાવર વંશ રાજ્ય કરતા હતા, એ ના કહી શકાય તેમ નથી, પરંતુ એક પછી એક રાજાઓ તેની ગાદી ઉપર આવ્યા એ નક્કી કરવું સરલ નથી, કારણ કે તેની સત્તાવાર વિગત નથી.
પ્રકરણ ૩ જુ.
| ગુહામંદિરે. ઓરિસ્સામાં “દંતાવશેષ” (Tooth-reli ) દાખલ થયા પછી શિલ્પ કળાની પ્રગતિના ત્રણ વિભાગ થઈ શકે –
(૧) બુદ્ધ તથા જૈન સમય. ( ૨ ) શૈવ સમય.
(૩) વૈશ્નવ અને સૈર્ય સમય. ૨ ડા. ઈ. હુઝને “દક્ષિણના લેખ” પા. ૬૩
* स तीवी कपिशां सैन्यैर्बद्धद्विरदसेनुभिः । उत्कलादर्शितपथः स कलिङ्गाभिमुखं ययौ ॥
યુવરામ I 3 રૂક. ૧ “રાજતરંગિણી' ભાષાંતર કતાં ડાકટર એન પુ. ૧, ભા. ૪, ૧૪૭ મે ક પા. ૧૩૪
For Private And Personal Use Only
