Page #1
--------------------------------------------------------------------------
________________ mahopAdhyAya zrIyazovijayajIgaNikRta 101 bolasaMgraha : bhUmikA -saM. vijayazIlacandrasUri mahopAdhyAya zrIyazovijayajI gaNi vidjjagatamAM dArzanika ane samartha tArkika tarIke prakhyAta che, to dharmanA ane jainAcAra-vicAranA kSetramA teo saiddhAntika puruSa tarIke sarvamAnya che. saiddhAntika vicAro ane tenI prarUpaNA// pratipAdanamAM temano bola akATya ane temaNe kareluM arthaghaTana nirvivAdapaNe sarvagrAhya gaNAya che. teoo jaina siddhantonuM yathArtha arthaghaTana karatAM aneka grantho racyA che. te granthomAM, vividha siddhAnto paratve anya jaina vidvAno sAdhuoe karela prarUpaNAomA jyAM paNa visaMgati ke vaiparItya hoya lene te oe atyaMta sUkSmekSikAthI, siddhAntanuM zuddha hArda pakaDIne, madhyasthabhAve, te te visaMgatio ane vaiparItyo pratye aMgulinirdeza karIne tenuM nirasana karyu che, ane zuddha mata/artha- pratipAdana kayuM che. "prastuta 101 bolasaMgraha" paNa temanI A ja prakAranI eka racanA che. A grantha, keTalAMka varSo agAu, AcArya zrI yazodevasUrijInA prayatnathI chapAyela upAdhyAya yazovijayajInI anya cAreka racanAonI sAthe, eka pustaka rUpe pAlItANA jaina sAhitya mandirethI prakAzita thayela che, jemAM tenuM nAma "zrImada yazovijayajI gaNivarya dvArA saMgrahIta 108 bolasaMgraha" evaM ApavAmAM AvyuM che. e prakAzanamAM prathamanA cAra bola nathI, ane te vize tenA prAraMbhe je sUcanA mUkavAmAM AvI che. temAM jaNAvyuM che ke . "prastuta saMgrahakI pANDulipi kA pahalA pRSTha kho jAne athavA naSTa ho jAne ke kAraNa kramAMka 1 se 4 taka ke prazna nahIM diye gaye hai| yahI kAraNa hai ki isa granthakA Arambha pA~cave bolase ho rahA hai / " / ahIM A sUcanA vize eTaluM ja kahevArnu prApta che ke eka ja prati nA AdhAre tenuM prakAzana karI devAno moha jato karIne anyAnya jJAnabhaMDAromAM upalabdha thaI zakatI A graMthanI vividha pratio meLavI hota to uparyukata sUcanA ApavI
Page #2
--------------------------------------------------------------------------
________________ [m] paDI na hota, ane pUrA bola ApI zakAyA hota. vaLI, e prakAzanamAM, A graMthanI samApti pachI evI TippaNI mUkI che ke ___ "yaha grantha 101 bola para hI samApta ho jAtA hai| sabhbhavataH zeSa bolaprArabhbha ke 5 boloMke samAna hI mUla pratimeM naSTa ho gaye haiM / " A TippaNI sAva nirarthaka eTalA mATe che ke e prakAzanamAM graMthano aMta paNa che ane te pachI kartAnI temaja lekhakanI puSpikA paNa che, jethI spaSTa che ke graMtha adhUro nathI ke teno aMtima aMza naSTa paNa nathI. vastutaH A graMtha'' 108 bolasaMgraha" che ja nahi; A to 101 bolasaMgraha" ja che. A muddo, ahIM, kartAnA svahaste lakhAelI pratinA AdhAre niHsaMdeha siddha thaI zake che. ane prasaMgopAtta e paNa spaSTa tharbu ghaTe ke A graMtha e zrIyazovijayajI mahArAjanI potAnI racanA che, paNa temanA dvArA thayelu saMkalana ke saMgrahamAtra nathI. arthAt saMgRhIta nahi, paNa viracita che. A graMtharnu prakAzana, ekavAra, upara kayuM che, tema thaI gayuM che chatAM ahIM tenuM punaH prakAzana karavAnAM kAraNo e che ke - 1. pUrva-prakAzanamA je aMza nathI chapAyo, te aMza ahIM prApta che. 2. je pratinA AdhAre A vAcanA taiyAra thaI che te prati graMthakAra zrIyazovijayajIe svahaste lakhela-graMthanA kharaDArUpa- che, jene kAraNe vAcanA ekadama zuddha ane pUrNa maLe che. 3. pUrva-prakAzanamA AkhI kRti ane tamAma (5 thI 100) bolo azuddhaprAya temaja ghaNA aMzo-vAkyAMzo vagere vinA ja chapAyela che. prastuta vAcanAmAM te badhuM sahajapaNe ja zuddha-pUrNa jovA maLaze. 4. pUrva-prakAzanano AdhAra banelI prati saM. 1744mAM koI lekhake lakhelI prati hoI tenI bhASA ghaNI badalAyelI che. jyAre prastuta prati kartAnI svahasta hoI tenI bhASA temaja joDaNI-badhuM asala rupamA ja che, ane te ja rIte atre prastuta paNa thAya che. 12mA bolamAM zrIyazovijayajI mahArAje vividha graMthonA nAmo TokyA
Page #3
--------------------------------------------------------------------------
________________ [23] che, temAM "samayasArasUtravRtti" nuM paNa nAma che. te upara TippaNI karatAM pUrvaprakAzananA saMpAdake "isa prakArakA gantha kauna sA hai ? yaha jJAta nahIM hai| yahAM jo sAkSI grantha hai ve zvetAmbarIya haiM / ata: 'samayasAra' kI kalpanA nahIM kI jA sakatI hai|" AvI noMdha mUkI che, je barAbara nathI, ane saMpAdakanI ochI sajjatAnuM sUcana Ape che. "samayasAra" nAme eka prAkRta-gAthAbaddha racanA zvetambarAcAryatI paNa che, ane sambhavataH yazovijayajI tene ja TAMkatA hoya tema jaNAya che. samagrapaNe granthAvalokana karatAM jaNAya che ke upAdhyAya zrI dharmasAgarajI mahArAje potAnA granthomAM je keTalIka prarUpaNAo karI hatI, tene kAraNe temaNe guruo tathA gacchanAyako vagereno roSa vahoravo paDelo, mAphIpatro ApavAM paDelA ane potAnA amuka granthone jalazaraNa paNa karavA paDelA. chatAM te graMthono pracAra temanA parivAra dvArA zaru ja rahyo hovAthI te graMthonI amAnya karavI par3e tevI vAtomAM samAja anAbhoge paNa na kheMcAya, te hetuthI saiddhAntika spaSTatA karato A bolasaMgraha zrIyazovijayajI mahArAje racyo che, je temanA jevI atisamartha pratibhA mATe ja zakya ane nyAyya che. A granthanI kartAnA svahastAkSaranI prati mArA pUjya gurujI zrI vijayasUryodayasUrijInA saMgrahamAMthI prApta thaI che. tenA 8 patro che. doDatI kalame lakhAyelA kharaDA jevI o prati che, chatAM zuddha che. A pratinA aMtamA "samyaktvanI daDhatA karavI sahI" ema lakhANa pUrUM thAya che te sAthe ja kartAe svahaste 108 evo aMka lakhyo che, je 100-- Ama paNa vaMcAya che, ane 108 ema paNa vAMcI zakAya che. saMbhava che ke AnI nakala karanArAoe 108 vAMcyaM hoya ane te parathI 108 bolasaMgraha evaM nAma pravatryu hoya. granthAnte koI varSa, sthala vagereno ullekha nathI. pratinA AThamA pAnAnI bIjI puMThI para upAdhyAyajIe svahaste karelI vividha DhUMkAkSarI ke sAMketika zAstrIya noMdho che. potAne koI ThekANe upayogamAM levAnA pATho ke padArtho jaDyA ke sUjhyA hoya tenI A noMdha karI rAkhI hoya tema lAge che. avasare A noMdha ukelIne vidvAno samakSa mUkavAnuM mana che ja.
Page #4
--------------------------------------------------------------------------
________________ [24] "101 bolasaMgraha' nI vAcanA aiM namaH / / sarvajJazatakAdikagraMtha mAhilA viruddha bola je dharmaparIkSA graMthamAMhi dekhADyA chai te mAhilA ketalAeka matabheda jANavAna adhiM likhii chai / / "utsUtrabhASIniM anaMto ja saMsAra hoi" ehavU likhU chai te na ghaTai, je mahAnizIthAdika graMthaniM viSai adhyavasAyavizeSanI apekSAiM tIrthaMkaranI mahAAzAtanA karaNahArani saMkhyAtAdika 3 bheda saMsAra kahio chai, tathA marIcipramukha utsUtrabhASIniM asaMkhyAtAdika saMsAra paNi zAstriM chai // 1 // "nihanava tIrthocchedanI buddhiM utsUtra bhASai te mATiM tehani anaMto ja saMsAra hoi, yathAchaMda te rIti utsUtra na bhASai te mATi tehani anaMta saMsArano niyama nahIM," ehavU likhyUM chai te na ghaTai, je mArTi yathAchaMdani paNi sUtrocchedano pariNAma hoi ani tIrthocchedanI pari sUtroccheda paNi bhAre kahio chai yogavIsI pramukha graMthamAM // 2 // "niyata utsUtra bhASai teha nihnava, aniyata utsUtra bolai te yathAchaMda" ehavU likhyUM chai tihAM utsUtrakaMdakuddAla vinA bIjA koI granthanI sAkhi nathI // 3 // "yathAchaMdani utsUtra bolyAno nirdhAra nathI " ehavU likhyUM chai te na milai, je mArTi AvazyakavyavahArabhASyAdika graMthamAM yathAchaMda utsUtracArIni utsUtrabhASI ja kahio chai // 4 // "niyata utsUtrathI aniyata utsUtra haluuM ja hoi" ehavU kahai chai te na ghaTai, je mArTi eka jAtini pApi hiMsAdika AzravanI pari niyatAniyatabhedi phera kahio nathI / / 5 / / "kIdhAM pApanUM prAyazcitta tehaja bhaviM Avai paNi bhavAMtariM nAvai," ehavU likhyUM chai te na ghaTai, je mArTi paMcasUtracatuHzaraNAdika graMthani anusAra bhavAMtaranAM pApanUM paNi prAyazcitta jANai chai // 6 // "abhavyani anAbhogarUpa ekaja avyaktamithyAtva hoi guNaThANuM na kahii",
Page #5
--------------------------------------------------------------------------
________________ [25] ehavaM vyAravyAnavidhi mAM likhyUM chai te ayukta, je mArTi guNasthAnakramArohAdika graMthai abhavyaniM vyaktAvyakta 2 prakAri mithyAtva kahiuM chai // 7 // valI tihAM ehavUM likhyUM chai, je "eka pudagalaparAvartta saMsAra zeSa jehani hoi tehani ja vyakta mithyAtva kahii" te sarvathA na ghaTai, je mArTi tehathI adhika saMsArI paNi pAkhaMDi vyakta mithyAtvI ja kahiA chai aneM vyakta mithyAtva te guNaThANuM chai // 8 // "anAbhogamithyAtvi varttatA jIva na mArgagAmI na vA unmArgagAmI kahii", ehavI kalpanA kari chai te koi graMthi nathI ani ima kahatAM saghalaI 3 rAzi kalpAi // 9 // "abhavya avyavahAriyA mAM" kahiyA chai te upadezapadAdika graMtha sAthi tathA lokavyavahAra sAthi paNi na milai // 10 // vyavahAriyA tathA avyavahAriyA (?) jIva sarva, AvalikA asaMkhyeya bhAgasamayapramANa pudagalaparAvartta pachI avazya mokSi jAi, ehavUM likhyUM chaI, tihAM koi graMthanI sAkhi nathI / sAham bhuvanabhAnukevalicaritra, yogabindu pramukha graMthanI meli vyavahAriyA thayA pachI anaMtA pulaparAvarta paNi dIsai chai ||11|| "sUkSma pRthivyAdika 4 tathA nigoda 2, e cha bheda avyavahAriyA kahii", ehavUM likhyU~ chai te na ghaTai, je mArTi upamitibhavaprapaMcA, samayasArasUtravRtti, bhavabhAvanAvRtti, zrAddhadinakRtyavRtti, pupphamAlAvRtti, dharmaratnaprakaraNavRtti, saMskRtanavatattvasUtrAdika graMthanI meli prakaTa ja bAdaranigodAdika vyavahAriyA jANai chai, eka sUkSmanigoda ja avyavahAriyA kahiyA chai // 12 // "e upamitibhavaprapaMcAdikanAM vacana, patravaNA sAthi viruddha anAbhogapUrvaka ehavUM likhyUM chai," te pUrvAcAryanI AzAtanAnUM vacana jinazAsananI prakriyA jANai te kima bolai ? // 13 // 1. " tathA avyavahAriyA" ATalo pATha hAMsiyAmAM x AvuM cihna karIne kartAe mUkyo che paNa te kyAM umerako tenuM sUcana/cihna jovA maLatuM nathI; tethI (2) sAthe ahIM umerela che.
Page #6
--------------------------------------------------------------------------
________________ "abhavya vyavahAriyAthI tathA avyavahAriyAthI bAhya chai, ehavU paNi vyAkhyAnavidhizatakamAM likhyUM chai", te paNi kalpanAmAtra ja je mATai avyavahAra nigodamAM abhavyanI vivakSA nathI, ApAtamAtrai saMbhava ho to ho, paNi behuthI bAhya kalpanA nathI // 14 // "anAbhigrahika mithyAtva Abhigrahika sari AkarUM' ehavU tatra ja likhyUM chai te paNi na ghaTai, je mArTi yogabindu pramukha graMthi anAbhigrahika Adi dharmabhUmikA guNarUpa dIsai chai // 15 // "mithyAtvIniM devArAdhana adhyavasAya jIvahiMsAdika adhyavasAyathI paNi ghaNuM duSTa" ehavU sarvajJazataka mAM likhyUM chai e ekAMta grahavo te khoTo, je mATi Adi dhArmikani sAdhAraNadevabhakti yogabindu pramukha graMthamAM saMsAra-taraNanUM hetu kahI chai // 16 // "mithyAtvInA guNa te sarvathA ja guNamAM na gaNii" ehavU kahai chai te paNi na ghaTai, je mArTi mithyAdRSTinA guNa Avi ja, sU* pahilUM guNaThANu hoi, ehavU yogadRSTisamuccaya graMthamAM kahiuM chai // 17 // / "para samayamAM nahI ni svasamayamAM kahI, ehavI ja kriyA supAtradAna jinapUjA, sAmAika pramukha mArgAnusAripaNAnuM kAraNa", ehavU kahiuM chai, te paNI ekAMta na ghaTai, [je mATaI ubhayasaMmata dayAdAnAdika kriyAiM paNi mArgAnusAripaNuM yogabindu pramukha graMthaI kahiuM chaI] // 18 // "utkarSathI apArdhapudagalaparAvartta saMsAra zeSa ho tehamAM mArgAnusArI" ehavU likhyUM chai te paNi vicAravU, je mArTi upadezapadamAM vacanauSadhaprayogakAla caramapudgalaparAvarta ja kahio chai tathA yogabiMdu vIsavisI pramukha graMthAnusAri paNi eka caramapudagalaparAvarta mArgAnusArIno kAla jANai chai // 19 // ___"samyaktvathI ghaNUM DhUkaDo mArgAnusArI hoi, te saMgama-nayasArAdika sarikho ja paNi bIjo na kahii", eha, kahai chai te na ghaTai, je mArTi apunarbaMdhaka 1, samyagdRSTI 2, cAritrI 3 e 3 zAstri dharmAdhikArI kahiA chai, te to Apa ApaNai lakSaNi jANii paNi eka ekathI dUkaDApaNAno taMta nathI
Page #7
--------------------------------------------------------------------------
________________ m te mArTi jima samyagdRSTI cAritrathI vegalo paNi pAmii tima mArgAnusArI samyaktvathI vegalo paNi hoi te vAtanI nA nahIM // 20 // "mithyAtvInI kriyA vyAdhAdikanA manuSyapaNAni sarikhI" ehavU likhyUM chai te mahAdveSa, vacana, je mArTi apunarbaMdhakanA dayAdika guNa upadezapadAdika graMthamAM vItarAganI sAmAnyadezanAnA viSaya kahiyA chai // 21 // "jainanI kriyAiM apunarbadhaka hoi paNi anyadarzananI kriyAI na hoi ja". ehavU je kahai chaD te na mAnavU, je mArTi samayagdRSTI svazAstranI ja kriyAI hoi ani apunarbaMdha aneka bauddhAdika zAstranI kriyAiM aneka prakArano hoi ehavU yogabiMdu pramukha graMthi kahiuM chai / / 22 // "asadgrahaparityAgenaiva tattvapratipattirmArgAnusAritA' ehavaM vaMdAruvRtti kahauM chai te mArTi jainazAstranA tattva jANyA vinA mArgAnusArI na hoi ja" ehavo ekAMta paNi na ghaTai, je mArTi e taMta grahatAM meghakumAra hastijIvani paNi mArgAnusAripaNu nAvai yogyatA lehai to koi doSa nathI // 23 // "bhagavatI mAM jJAnarahita kriyAvaMta dezArAdhaka kahio chai te bhAMgAno svAmI khArIni TIkAmAM bAlatapasvI vakhANyo chai, te mArgAnusArI ja mithyAtvI hoi e artha uvekhIni e bhAMgAno svAmI dravyakriyAvaMta abhavya je kahai chai ApachaMdai te na ghaTai," je mArTi abhavyAdikani dezathIi ArAdhakapaNUM nathI vyavahAriM ArAdhakapaNUM tehani chai" te paNi na ghaTai je mArTi e mugdhavyavahAra lekhAmAM nahIM liMgavyavahAranI pari kriyAvyavahAra paNi apunarbadhakAdi pariNAma vinA paMcAzakAdika graMthaI nirarthaka kahio chai // 24 // "nihnavai kriyAjJA nathI bhAgI ani samyaktvAjJA bhAgI chai te mArTi te dezArAdhaka tathA dezavirAdhaka kahii" ehavU likhyUM chai te sarvaviruddha, je mArTi te sarvathA AjJAbAhya ja kahiyA chai // 25 // "jehani jJAna chatai pAmyA cAritrano aMga hoi athavA cAritranI aprApti hoi te dezavirAdhaka ehavU bhagavatI vRttiM likhyUM chai tehamAM cAritranI aprApti deza virAdhaka na ghaTada" ehavU likhyUM chai te prakaTa pUrvAcAryanI AzAtanAnUM vacana, je mArTi paribhASA letAM koI doSa nathI // 26 //
Page #8
--------------------------------------------------------------------------
________________ [28] savvappavAyamUlaM, duvAlasaMgaM jao jiNakkhAyaM / rayaNAgaratullaM khalu, to savvaM suMdaraM tamhi / / (u. 694) e upadezapada gAthAmAM anyadarzanamA paNi jIvadayAdika suMdara vacana ch| te dRSTivAdanAM, te mArTi tehanI AzAtanAI dRSTivAdanI AzAtanA thAi, ehavA artha chai te UthApyo chai // 27 // tehanI vRttimAM - 'udadhAvive' tyAdi kAvyanI sAkhi likhI chaiM te ayuktI, ehavU kahiuM chai // 28 // te kAvyano artha pherakhyo chai / / 29 / / ___ "mithyAtvInI kriyA - AMbAnA phalanA arthIniM vaTavRkSasarikhI; cAritrarahita jJAna posamAsi AMbAsarikhaM" ehavU likhyU chai tihAM e ochU je apunabaMdhakAdi kriyA AMbAnA bIjAMkurAdika sarikhI gaNI nathI / zrIharibhadrasUrinA ghaNA graMthamAM e artha pragaTa chai / / 30 / / / "laukika mithyAtvathI lokottara mithyAtva bhArI" eha likhyUM chai eha paNi ekAMta nathI; je mATiM baMdhanI apekSAI laukika paNi bhAre dIsai chai / yogabiMdumAM bhinnagraMthirnu mithyAtva haluGa kahiuM chai abhinnagraMtha- bhAre kahiuM chai // 31 // "anumodanA tathA prazaMsA e 2 bhinna kahii" ehavU likhyUM chai te na ghaTai, je mATiM paMcAzakavRtti pramukha graMthi pramodaprazaMsAdilakSaNa anumodanA kahI chai // 32 // . "mithyAdRSTInA dayAdika guNa paNi na anumodavA " ehavU kahai te na ghaTai, je mArTi parasaMbaMdhiyA paNi dAnarucipaNA pramukha sAmAnya dharmanA guNa anumodavA yogya kahiyA chai, ArAdhanApatAkAdika graMthiM tathA sAdhAraNaguNa prazaMsA e dharmabiMdu sUtramA paNi loka lokottara sAdhAraNa guNanI prazaMsA karavI kahI chai // 33 // "mithyAtvInA dayAdika guNa prazaMsii paNi anumodii nahi" ehavU kahai chai te mAyAnuM vacana, je mArTi kharI prazaMsAI anumodanA ja Avai, ani
Page #9
--------------------------------------------------------------------------
________________ [29] khoTI prazaMsAno to vidhi na hoi / / 34 // "samyagdRSTI ja kriyAvAdI hoi" ehavU kahai chaD te na ghaTai, je mATiM eka pudgalaparAvartta zeSa saMsAra kriyAruci kriyAvAdI kahio chaI dazAcUrNiNa pramukha graMthiM // 35 // .. "mithyAtvIni dayAdika guNi kari paNi sakAmanirjarA na hoi" ehavRM likhyUM chai te na ghaTai, je mArTi meghakumAra jIva hastipramukhani dayAdika guNi saMsAra pAtalo thayo te sUtriM ja kahiuM chai te sakAmanirjarA vinA kima ghaTai ? tathA mokSani athiM nirjarA te sakAmanirjarA kahI chai // 36|| "kavilA itthaMpi ahayaMpi" e vacana marIcInI apekSAI utsUtra nahi, ani kapilanI apekSAI utsUtra, te mATi utsUtramizra kahii "eha, likhyUM chai te na ghaTai, je mArTi ima karatAM siddhAntavacana paNi samyagdRSTI mithyAdRSTInI apekSAI utsUtramizra thaI jAi tathA zruta bhAvabhASA mizra hoi ja nahIM ehavU dazavaikAlikaniyuktimA kahiuM chai / / 37) "marIcinUM vacana durbhASita kahii paNi utsUtra na kahii" ehavU kahai chai te na milai, je mArTi paMcAzakavRttiM durbhASitapadano artha utsUtra kahio chai // 38 // "utsUtraleza marIcinUM vacana kahiuM chai te mArTi utsUtramizra kahii" ehavU kahai chai te na ghaTai, je mArTi 'dravyastavamAM - bhAvaleza' paMcAzakAdika graMthi kahio chaD te paNi bhAvamizra hoi jAi // 39 // ___ "iyamayuktatarAdurantAnantasaMsArakAraNam" ehavU zrAddhapratikramaNacUrNi kahiuM chai, tehano artha eha-'' e viparIta prarUpaNA ghaNUM ayukta durantAnantasaMsAranUM kAraNa, ihAM ehaq likhyUM chai je durantAnanta zabdano artha na milai 'duranta'-te jehano duHkhi aMta Avai, 'anaMta' te jehano aMta nAvai e pUrvAcAryanA graMtha khaMDiyAnI khoTI kalpanA, je mArTi 'durantAnanta' kahatAM mahAnaMta kahii "kAlamaNaMtaduraMta" e uttarAdhyayanavacananI sAkhiM, ihAM koI doSa nathI // 40 // ___ "jinavacanano dUSanAra jamAlinI pariM nAza pAmaiM araghaTTa ghaTIyaMtra nyAI saMsAracakravAla bhamai ehavU sUyagaDAMganiyuktivRtti kahiuM chai, te mArTi jamAliniM
Page #10
--------------------------------------------------------------------------
________________ [30] anaMto ja saMsAra" ehavI kalpanA karai chai te na ghaTai, je mATiM dRSTAMtamAtriM sAdhyasiddhi no hi, narhi to utsUtra prarUpaNA anaMtasaMsArahetu kahI chai, tihAM zrAddha-pratikramaNacUrNi zrAddhavidhyAdika graMthamAM marIci dRSTAMta kahio chai teha bhaNI marici paNi anantasaMsArI hui jAi / tathA sUtravirAdhanAI anaMtA jIva caturaMta saMsAra bhamyA jamAlini pari ehavU naMdIvRttimA kahiuM chai te bhaNi jamAlini cyArai gati hui joIi // 41 // "jamAlI NaM bhaMte ! deve tAo devalogAo kahiM gacchihi kahiM uvavajjihi / go0 / cattAri paMca tirikkhajoNiya maNua devabhavagmahaNAI saMsAraM aNupariaTTittA tao pacchA sijjhihiti" (za09.3.33) e bhagavatI sUtramA 'cattAri paMca' kahatAM 9 bheda tiryaMcanA leIi ima - anaMtA bhava jamAlini thAi ehavU likhyUM chai te na milaI / je mArTi ehavo viSama artha pUrvi kaiNi vivario nathI tathA 9 bheda tiryaMcamAM paNi niyama anaMtA bhava Avai nahIM // 42 // koika tiryaMcanI kAyasthiti leI jamAlini anaMtA bhava kahai chai te paNi kalpanA mAtra, je mArTi sUtriM bhavagrahaNa ja kahiyAM chai // 43 // "cyutvA tataH paJcakRtvo, bhAntvA tiryagnRnAkiSu / avAptabodhinirvANaM, jamAliH samavApsyati // 1 // " e haimavIracaritrazlokamAM ehavU kahiuM chai je jamAlI tihAMthI cavI 5 vAra tiryaMcamanuSyadevatAmA bhamI mokSa jAsyai / ehathI anaMtA bhava nathI jaNAtA, tihAM koi kahai chai je 5 vAra tiryaMcamAM bhamatAM anaMtA bhava thAi te na milai, je mArTi bhavagrahaNi bhamatAM anaMta bhava na ghaTai // 44 // "deva-kibbisiyA NaM bhaMte ! tAo devalogAo AukkhaeNaM bhavakkhaeNaM ThiikkhaeNaM aNaMtaraM caI caitA kahiM gacchita kahiM uvavajjiti ? go0 jAva cattAri paMca NezyatirikkhajoNiyamaNussadevabhavaggahaNAI saMsAraM aNupariaTTittA tao pacchA sijhaMti bujhaMti jAva aMtaM karaMti / / (za0 9. u, 33) e sAmAnya sUtri sAmAnyathI deva kilbiSiyAni 'cattAri paMca' zabda thI For Private &Personal Use Only .
Page #11
--------------------------------------------------------------------------
________________ [31] athavA 'jAva' zabdathI jima anaMto saMsAra lIjai tima jamAlini sUtriM paNi 'jAva' zabda 'tAva' zabda bAhiraMthI lei anaMto saMsAra kahavo ehavU likhyUM chai, te ghaNUM ja tANyuM pratibhAsai chai / tathA e sAmAnya sUtraja ehavU paNi saMbhavatUM nathI, je mArTi- "atthegaiyA aNAdIyaM aNavadAgaM dIhamaddhaM cAuraMtasaMsArakaMtAraM aNupariaTuMti" (za0 9. u. 33) e sUtra anaMta saMsAranuM Agali kahiuM chai te mArTi pahiluM sUtra jamAli sarikhA deva kilbiSiyAnUM ja saMbhavai / / 45 / / "atthegaiyA' e sUtra abhavya vizeSanI apekSAiM, je mArTi ehamAM chehaDai nirvANa nathI kahiuM" ehavU likhyUM chai te paNi na ghaTai , je mArTi asaMvuDani sUtraiM paNi chehaDaI nirvANa kahiuM nathI tathA bhavyaviSaya paNi ehavAM sUtra ghaNAM chai / / 46 // "tiryagmanuSyadeveSu, bhrAntvA sa katicid bhavAn / bhUtvA mahAvideheSu, dUrAnnivRtimeSyati // " e upadezamAlAnI karNikA zlokamAM tiryaMcamanuSyadevatAmAM ketalAeka bhava karI jamAli mokSa jAsyai ehavU kahiuM. chai teNi karI anaMtA bhava nAvai, tihAM koi kahai chai je e bhava lokaniMdita ketalAeka lIdhAM bIjAM sUkSma ekendriyAdikamAM anaMtA jANavA",eha paNi ghaNuMja tANDe jaNAi chai / je mATi nAma leI vyakti bhava kahiyA te thUla kima kahii, ani thAkatA anaMtA bhava paNi syA thakI jANyA ? || 47 // "karNikAmAM dUri mokSiM jAsyai ehavU kahiuM te mArTi ketalAeka bhavaM kahiyA to paNi thAkatA anaMtA levA" ehavU likhyUM chai te paNi potAnI ja icchAI, je mArTi " tiryakSu kAnapi bhavAnativAhya kAMzcid .deveSu copacitasaJcitakarmavazyaH / labdhvA tataH sukRtajanma gRhe videhe, janmAyameSyati sukhaikakhanirvimuktim / / e sarvAnandasUri-viracitopadezamAlAvRttimA 'dUra' pada vinApi ketalAeka ja bhava kahiyA chai // 48 / /
Page #12
--------------------------------------------------------------------------
________________ [2] siddharSIya heyopAdeya upadezamAlAvRtti ketalIeka parati anaMtA bhava dIsai chai te mATi te paratinI apekSA tima kahavI, paNi bIjA graMthanI apekSAI parimita bhava ja jamAlini kahavA ehavU paramagurunUM vacana uvekhI anyathA ekAMta anaMtA bhava jamAlini kahai chai te na ghaTai / / 49 // - "tiryagyonika' zabda ja siddhAntanI zIlIiM anaMta bhavano vAcaka chai, ehavU likhyUM chai tihAM 'tiryagyonInAM ca' e tattvArthasUtranI sAkhi dIdhI chai te na ghaTai, je mArTi tattvArthasUtramA kAyasthitini adhikAriM tiryacani anaMtakAla sthiti likhI chai paNi tiryagyonika zabda zIlIiM anaMtA bhava AvaiM ehavU kihAMi kahiuM nathI / / 50 // "azakyaparihAra jIvavirAdhanAiM kevalIniM jIvadayAno kAyayatra ni:phala thAi" ehavU likhyUM chai te na ghaTai, je mArTi dezanA detAM abhavyAdikani viSaI jima kevalIno vacanayatna ni:phala na hoi tima vihArAdika karatAM kAyayatna paNi jANavo // 51 // "tasya asaMceya(ya)u, saMceyayao a jAiM sattAI / jogaM pappa viNassaMti, NAtthi hiMsAphalaM tassa // " e oghaniyukti gAthAno ehavo bhAva chai je jJAnI karmakSayani athiM ujamAla thayo tehaniM yatanA karatAM paNi jIvaniM aNajANavai tathA jANatAM paNi yatna karatAM na rAkhI sakAI teNiM karI tehanA yoga pAmI je jIva viNasai ch| tehanUM hiMsAphala sAMparAyika karmabaMdharUpa nathI kevala IryApratyaya karma baMdhAi ihAM jJAnI 11 guNaThANAno ja je lii chai to na milai, je mATi samAnyathI ja jJAnI ihAM kahio chai ani azakya parihAra to yogadvArAMI kevalini paNi saMbhavai // 52 // "jIvarakSopAyanA anAbhogathI ja yatIniM jIvaghAta hui teTalyai te kevalIni na hoi" ehavU kahai chai te na ghaTai, je mArTi e rIti sahaji ja kevalIni jIvarakSA hoi to pannavaNAmA 36 padi jIvakula bhUmi dekhI kevalIniM ullaMghana pralaMghana kriyA kahI chaI te na milai te AlAvAno e pATha "kAyajogaM juMjamANe Agacchejja vA macchejja vA ciTThajja vA NisIejja
Page #13
--------------------------------------------------------------------------
________________ [33] vA tuaTTiejja vA ullaMghejja vA palaMghejja vA pADihAriyaM pIThaphalagasejjAsaMthAraM paccappiNatti" || 53 // vajanAbhiprAya chatai anAbhogi jIvaghAta tathA tatkRtakarmabaMdhAbhAva yatIniM hoi ani varjanAbhiprAya to potAni durgatihetu karmabaMdha thAto jANI hoi te bhaya kevalIniM nathI te mArTi varjanAbhiprAya nathI anAbhogi jIvaghAta nathI e kalpanA karI chai te khoTI, je mATi azuddhAhAranI pari jIvahiMsAI paNi kevaloniM svarUpiM varjanAbhiprAya hoi tathA avazyabhAvI jIvaghAta paNi saMbhavai jima yatIni nadI UtaratAM // 54 // "vItarAga garhaNIya pApa hiMsAdika kisyUMi na karai, ehavU upadezapadamAM kahiuM chai, te mArTi dravyahiMsA kevalIni na hoi, je mATi te lokadekhIti garhaNIya chai" e vAta kahI chai te na milai, je mATi pratijJAbhaMgiM ja gardA hoi paNi lokagarhAiM taMta nathI ani akaraNaniyamaI adhikAri upadezapada padanUM vacana chai te bhaNI bhAvahiMsAno akaraNaniyama ja kevalIniM dekhADyo chai // 55 / / "upazAMtamohaniM mohanIyakarma chai te mATiM garhaNIya hiMsA pratisevA hoi to paNi mohanIyanA udaya vinA utsUtrapravRtti na hoi" ehavU likhyUM chai te na milai, je mATi pratisevIniM utsUtrapravRtti ja hoi tethI avazyabhAvi-dravya hiMsAni doSa na kahii to ja 11 guNaThANai apratisevIpaNUM tathA sUtracArIpaNUM ghaTai // 56 / / garhaNIya pApa mohanIyamUla te upazAMtamohatAI ja hAi, ani agahaNIya pApa anAbhogamUla AzravacchAyArUpa kSINamohani paNi hoI" ehavU likhyUM chai te koi graMthasyUM na milai / AzravacchAyA kahatAM Azrava ja Avai, te to agarhaNIya tumhAri mati bhAvapApa chai, tehanI sattA kSINamohani kahatAM ghaNUMja viruddha dIsai // 57 // "mohanIyakarmanA udayathI bhAvAzrava pariNAma hoi tehanI sattAthI dravyAzrava parimANa hoi," ehavU kahai chai te na ghaTai je mArTi ima kahatAM dravyaparigraha paNi dharmopakaraNarUpa kevalIni na joIi // 58 // ___ eNi ja karI udita cAritramohanIya asaMyatIniM bhAvAzravakAraNa pramattasaMyatarni paNi sattAvati cAritramohanIya dravyAzravanUM kAraNa tehamAM ayatanA sahita rAgadveSa ja
Page #14
--------------------------------------------------------------------------
________________ [34] pramAda gaNiMi tehathI pramattasaMbata lagai dravyAzrava hoi ani apramattani mohanIyaanAbhoga 2 thI te hoii, ityAdika kalpanA paNi niSedhI jANavI / je mArTi apramattani dravyaparigrahani ThAmi e yukti na milai tathA cAritramohanIya sarvani udayathI bhAvava kahii to 4 guNaThANAdikiM na ghtti| ketalAekano udaya lIjai to te yatInaI paNi chai 3 kaSAyanI udayasattAnI meliM bhAvava dravyAzravano pariNAma kahii to tehani kSaI chadmasthani paNi dravyAzrava na huo joIi, tathA pramAdi bhAvAzrava kahio chai ityAdika na ghaTai / / 59 // . "ayatanayA caran pramAdAnAbhogAbhyAM prANibhUtAni hinasti" ehavU dazavaikAlikavRttimA kahiu chai te mATiM pramAda anAbhoga vinA kevalIniM dravyahiMsA na hui'' ehavI mUlayukti kahai chai tehaja khoTI, je mATiM avazyabhAvihiMsAnAM e kAraNa na kahiyAM / kevalA ayatanAni uddezi e kAraNa kahiyAM saghalai e hetu lIjaiM to AkuTTikAdika bheda na milai / / 60 / / "kevalIni dravyahiMsA hoi te sarva prakAra jANatAM hiMsAnubaMdhI raudradhyAna hui'' ehavU kahai chai te khoTuM, je mArTi iha kahatAM dravyaparigraha chai tehanA sarvaprakAra jANatAM saMrakSaNAnubaMdhI raudradhyAna paNi na vAriuM jAi // 61 // pramattasaMyata zubhayoganI apekSAiM anAraMbhI, azubhayoganI apekSAI AraMbhI bhagavatIsUtramA kahiyA chai. tihAM 'zubhayoga te upayogi kriyA, azubhayoga te anupayogi' ehavaM vRttiM kahiuM chai te UveSI azubhayoga apavAdi kahai chai te prakaTa viruddha, je mArTi jANI mRSAghAda mAyAvattiyA kriyA bhaNI apramattani paNi prakaTa jANaI chai tathA apavAdi paNi zAstrarIti bRhatkalpAdikiM zuddhatA ja kahI chai to azubhayoga kima kahii / / 62 / / "AraMbhikI kriyA cha guNaThANai sadA hoi,' eha likhyUM chai te na ghaTai, je mArTi anyatarapramattani kAyaduHprayogabhAvi ja AraMbhikI kriyA panavaNAsUtravRttimAM kahI chai / / 63 / / "kevalIni apavAda nohi ja' ehavU kahai chai te na ghaTai, je mArTi rAtriM hiMDana, zrutavyavahAra pramANa rAkhavA nimitta aneSaNIya AhAragrahaNAdika apavAda kevalIni paNi kahiyA chai / / 64 // .
Page #15
--------------------------------------------------------------------------
________________ [35] "te aneSaNIya AhAragrahaNa kevalIniM sAbadha nathI te mArTi tehathI apavAda na hoi, ani jo chadmastha aneSaNIya jANaI to kevalI bhojana na karai. kevalInI apekSAI vyavahArazuddhi ima na hoi te bhaNI ata eva revatI azuddha jANai chai te bhaNI tehano karyo kolApAka mahAvIriM na lIdho" ehavI kalpanA kara chai paNi nirarthaka, je mArTi rAtrihiMDanAdika chadmastha duSTa jANai chai to paNi bhagavaMti apavAdi AdariuM chai, tathA niSiddha vastulAbha jANI uttamapurarSi AdarI te aduSTa kahI apavAda na kahii to apavAda kihA~i na hoi / / 65 / / "jANIniM jIvaghAta karai tehaja AraMbhaka kahii" ehavU kahai chai te na milai, je mArTi ima kahatAM ekendriyAdika sUtri AraMbhi kahiyA chai te na ghaTai // 66 // "Abhogi jIvahiMsA avazyabhAvIpaNai paNi yatIni hoi ja. nadI UtaratA jalajIva virAdhanA hoi chai te paNi sacittatA nizcaya nathI te bhaNI anAbhoga-janyAzakyaparihAraiM" ehavaM kahai chai te na ghaTai, je mArTi vyavahAra sacittatA na Adarii to saghalai zaMkA na miTai, tathA nadImAM anaMtakAya nizcaI sacittapaNi chai. AgamathI nizcaya thaI paNi dekhyA vinA anAbhoga kahIi to vizvAsI puruSi kahiyA je vastrAdiki aMtarita trasajIva tehanI virAdhanAiM paNi anAbhoga thAi // 67 // "yatIni anAbhogamUla ja hiMsA hoi tehamAM sthAvara sUkSma trasano anAbhoga kevalajJAna vinA na Talai ani kuMthupramukha sthUla sano anAbhoga ghaNI yatanAI Talai. ata eva nadI UtaratAM jala saMyama durArAdhana kahio paNi kuMthunI utpatti kahio te mArTi nadI UtaratAM jalajIvani anAbhogi saMyama na bhAjaI" ehavI kalpanA karai chai te khoTI, je mATiM trasanI pari thAvarano Abhoga paNi yatIniM karavo kahio chai. ata eva 8 .sUkSmAdika jovAnI yatanA dazavaikAlikagraMthiM prasiddha chai // 68 // ejanAdikriyAyuktasyArambhAdyavazyambhAvAd yadAgamaH "jAva NaM esa jIve eyai veyai calai phaMdaItyA. yAvadAraMbhe vaTTaI" tyAdi. ehavU pravacanaparIkSAI luMpakAdhikAriM kahiuM chai ani sarvajJazatakamAM
Page #16
--------------------------------------------------------------------------
________________ kevalIni avazyaMbhAvIpaNi AraMbha niSedhyo chai e paraspara viruddha chai // 69 / / "vinApavAda jANI jIvaghAta karai te asaMyata hui" ehavU kahai chai te khoTaM, je mArTi apavAdi Abhogi hiMsAiM paNi jima AzayazuddhatAthI doSa nahIM tima apavAda vinA azakyaparihAra jIvavirAdhanAiM paNi AzayazuddhatAI ja doSa na hoi. nahI to vihArAdika kriyA sarva duSTa thAi. siddhAntathI virAdhanAno nizcaya thaI potAni adarzanamAtri jo vihArAdika kriyAmAM je virAdhanA chai te anAbhogi ja kahIi to niraMtara jIvAkulabhUmikA nirdhArI tihAM rAtri vihAra karatAM virAdhanAno anAbhoga kahavAi // 70 // "nadI UtaratAM abhogi jalajIvavirAdhanA yatIni hui to jalajIvaghAti viratipariNAma khaMDita hoi te bhaNi dezavirati thAi jANIni ekavratabhaMgi sarvavirati rahai to samyagdRSTI sarvaniM cAritra letAM bAdhaka na hoi'' eha kahai chai te na ghaTai, je mArTi nadI UtaratAM dravyahiMsAi AjJAzuddhapaNai ja doSa nathI. tathA samyagdRSTI yogya jANIni ja cAritra Adarai jima vyApArI vyApAra prati prichI thor3I khoTi hoi ani saMbhAlI lii to bAdhA nahIM paNi pahilA khoTija jANI koI sabalo vyApAra Adarai nahIM te prIchavU / / 71 // "apavAdiM jinano upadeza hoi paNi vidhimukhi Adeza na hoi" ehavU kahai chai te khoTuM, je mArTi chedagraMthi apavAdi ghaNAM vidhivacana dIsai chai // 72 / / ___ "vastriM galiuM ja pANI pIvra ihAM pIvAno sAvadhapaNA mATi vidhi nahi paNi galavAno ja vidhi" ehavU kahai chai te na milai, je mATi gAlana paNi zastra kahiuM chai. yata : "ussicagAlaNadhoaNe ya uvagaraNakosabhaMDe ya / bAyara AukkAe, eyaM tu samAsao satthaM // AcArAMgasUtraniryuktau / / (a.1.ni.gA.113) / / 73 / / "dravyahiMsAI dravyathI hiMsA- paccakkhANa bhAjai'' ehavU kahai chai te na ghaTai, je mATi dharmopakaraNa rAkhatAM dravyathI parigrahanu paccakkhANa bhAjai ehavU digaMbari kahiuM chai. tihAM vizeSAvazyaki dravya-kSetra-kAlathI bhAvanaM ja paccavakhANa
Page #17
--------------------------------------------------------------------------
________________ [37] hoi paNi kevala dravyathI bhaMga na hoi e rIti samAdhAna kariuM chai / / 74 / / "zrAvakapratikramaNasUtravRttimA hiMsAnI cobhaMgImAM 'dravyathI tathA bhAvI na hiMsA manovAkkAyazuddha sAdhuni' e bhAMgo kahio chai tehano svAmI teramA guNaThANAno dhaNI ja je phalAvai chai ani caudamA guNaThANano dhaNI niSedhai ch| manavacanakAyayoga vinA tehathI zuddha na kahavAi jima vastra vinA vastri zuddha na kahiu te bhaNI" te khoTuM, jima jalanAni jalasaMsarga TalyA pachI paNi jaliM zuddha kahii tima ayogIni yoga gayA pachI paNi yogi zuddha kahii te mArTi sAdhu sarvani jivAraM dravyahiMsA guptidvArAI na hui tivAriM cotho bhAMgo ghaTai / / 75 / / "dravyahiMsA paNi hiMsAdoSasvarUpa'' ehavU kahai chai te na ghaTai, "samitasya-IryAsamitAvupayuktasya yA 'Ahatya' kadAcidapi hiMsA bhavetsA dravyato hiMsA, iyaM ca pramAdayogAbhAvAttattvato'hiMsaiva mantacyA, 'pramattayogAt prANavyaparopaNaM hiMsA' iti vacanAt (gA. 3932 vRttiH) e bRhatkalpavRtti vacani apramattani dravyathI hiMsA te ahiMsA ja jANai chai || 76 / / bRhatkalpanI bhASyavRttimAM vastracchedanAdi vyApAra karatAM jIvahiMsA hoi, je mArTi 'jihAM tAi jIva cAlai hAlai tihAM tAi AraMbha hoi' eha bhagavatImAM kahiuM chai ehavU prerakiM kahiuM te upari samAdhAna karatAM AcAryi te bhagavatI sUtranA AlAvAno artha bhinna na kahio kevala imahaja kahiuM je AjJAzuddhani dravyathI hiMsA te hiMsAmA ja na gaNii / yata :-- "yadevaM 'yogavantaM' cchedanAdivyApAravantaM jIvaM hiMsakaM tvaM bhASase tannizcIyate samyaksiddhAntamajAnata evaM pralApaH / siddhAnte yogamAtrapratyayAdeva na hiMsopavarNyate, apramattasaMyatAdInAM sayogikevaliparyantAnAM yogavatAmapi tadabhAvAdityAdi" (gA. 3992 vRttiH) tathA'tra cAdyabhaMge hiMsAyAM vyApriyamANakAyayoge'pi bhAvata upayuktatayA bhagavadbhirahiMsaka evokta ityAdi" (gA. 3934 vRttiH) / eNi karI je ima kahai chai kevalInA yogathI dravyahiMsA na hoi tehani martii apramattanA yogathI ja dravyahiMsA na huI joIi. je mATi pahilai cothai bhaMgi karI apramattAdika sayogikevalI tAMI sarikhA ja gaNyA chai. tathA apramattani ja dravyahiMsA kahIM teNiM karI pramattasaMyatani paNi je dravyahiMsA kahai chaD te
Page #18
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1381 siddhAntaviruddha ityAdika ghaNUM vicAravU |77|| "jAvaM ca NaM esa jIve sayA samieyai veyai calai phaMdai jAva taM taM bhAvaM pariNamai tAvaM ca NaM esa jIve Arabhai sArabhai samArabhai" ityAdika bhagavatI maMDiyaputranA AlAvAmAM . "iha jIvagrahaNeDapi sayoga evAsau grAhyo'yogasyajanAderasabhbhavAt" e vRttivacana ullaMghIni sayogi jIva kevalivyatirikta levo ehavU likhyUM chai teM pragaTa haTha jaNAi chai // 78 // "jihAM tAi ejanAdi kriyA tihAM tAMI AraMbhAdika 3no niyama na ghaTai, te mATi AraMbhAdika zabdi yogaja kahii, yoga hui tihAM tAiM aMtakriyA na hui ehavo e sUtrano abhiprAya" ehavU kahai chai te apUrvaja paMDita, je mArTi e artha vRtti nathI. tathA AraMbhAdika anyatara niyamani abhiprAI sUtri virodha paNi nathI e rItinAM sUtra bIjAI dIsai chai. tathA hi "jAva NaM esa jIve sayA samiyaM eyai jAva taM taM bhAvaM pariNamai tAva NaM aTThavihabaMdhae vA sattavihabaMdhae vA chavvihabaMdhae vA egavihabaMdhae vA no eM abaMdhae" ityAdika tathA AraMbhAdika 3 zabdi eka yogano artha e paNi na saMbhavai ityAdi vicAravU 79 // "tatsAkSAjjIvaghAtalakSaNa Arambho nAntakriyApratibandhakaH, tadabhAve'ntakriyAyA abhaNanAt, pratyutA'nikAputrAcArya-gajasukumArAdidRSTAntena satyAmapi jIvavirAdhanAyAM kevalajJAnAntakriyayorjAyamAnatvAt kutasta-tpratibandhakatvazaGkA'pi" (gA. 29 vRttiH ) ___ ehavU sarvajJazatakamAM likhyUM chaI te prakaTa svamataviruddha // 80 // zailezyavasthAyAM mazakAdInAM kAyasaMsparzena prANatyAge'pi paJcadhopAdAnakAraNayogAbhAvAnAsti bandhaH, upazAntakSINamohasayogikevalinAM sthitinimittakaSAyAbhAvAt sAmAyika'' ityAdika AcArAMgavRttiM kahilaM chai. tathA "selesiM paDivanassa je sattA pharisaM pappa uddAyaMti masagAdI / tantha kampabaMdho patthi / sajogissa kammabaMdho do samayA" /
Page #19
--------------------------------------------------------------------------
________________ [39] ehavUM AcArAMgacUrNimAM kahiuM chai tihAM caudamiM guNaThANai yoga nathI te mArTi tihAM kevalikartRka mazakAdivadha na hoi paNi mazakAdikartRka ja hoi, tadgatApAdAnakarmabandhakAryakAraNabhAvaprapaMcaniM arthi e graMtha chai ehavI kalpanA karai chai te khoTI, je mArTi sAmAnyathI sAdhuniM avazyabhAvijIvaghAtani adhikAriM ja e graMtha cAlyo chai. tathA caudamiM guNaThANai mazakAdikartRka ja mazakAdighAta kahii to pahilA paNi tehavo te hoi yukti sarikhI chai te mATiM mohanIyakarma hoi tihAM tAMiM jIvaghAtakartA kahii eha vacana paNi pramANika nahi, je mArTi pramAdi ja prANAtipAtakartA kahio char3a ityAdika ihAM ghaNUM vicArakhUM // 81 // "prAI asaMbhavI kadAcit saMbhavai te avazyabhAvI kahii ehavo jIvaghAta anAbhogi chadmasthasaMyatani hoi paNi kevalIniM na hoi " ehavUM kahai chai te na ghaTai, je mATiM anabhimatapaNai paNi avarjanIya te avazyabhAvI kahii tehavo dravyavadha anAbhoga viNA paNi saMbhavai jina yatIni nadI utaratAM // 82 // "kevalInA yoga ja jIvarakSAnuM kAraNa" ehavUM kahai chai tehani mati caudamai guNaThANai jIvarakSAkAraNayoga gayA te mATi hInapaNUM thayUM joIi // 83 // "kevalIniM bAdaravAyukAya lAgai tivAriM tathA nadI utaratAM avazyabhAvinI jIvavirAdhanA thAi tihAM je ehavUM kalpai chaD bAdaravAyukAya acittaja kevalIniM lAgai tathA nadI UtaratAM kevalIniM jala acittapaNai ja pariNamai" tihAM koi pramANa nathI, kevala yogano ja ehavo atizaya kahii to ullaMghana - pralaMghanapratilekhanAdi vyApArasUM nirarthakapaNuM thAi // 84 // eNi ja karI e kalpanA niSedhi je kevalI gamanAdipariNata hoi tivAriM Api ja kIDI pramukha jIva osarai athavA osariyA hoi paNi kevalInI kriyAI prerI kriyA na karai, je mArTi ima kahatAM jIvAkula bhUmi dekhI kevalIniM ullaMghanAdi vyApAra patravaNAmAMhi kahio chai te na milai tathA vastrapratilekhanA paNi na milai // 85 // " abhayadayANaM e sUtranI meli bhagavaMtanA zarIrathI jIvaniM sarvathA bhaya na upajai" ehavUM kahai chai te na milai, je mArTi bhagavaMta vastrAdikathI jIva alagA mUkai tehani bhaya vinA apasaraNa na saMbhavai tathA 'abhayadayANaM' e vacani
Page #20
--------------------------------------------------------------------------
________________ kevalizarIrathI koiniM bhaya na Upajai ehavU kalpi to 'maMtA matimaM abhayaM vidittA' ityAdika sUtranI meli yatImAtranA zarIrathI jIvaniM bhaya upajavo na ghaTai // 86 // zrIvardhamAnani dekhIni hAlI nATho tihAM koi ima kalpanA karai chaD je "tihAM hAlInA yoga kAraNa, pANi bhagavaMtanA yoga kAraNa nahi'' te ati khoTuM, je mArTi 'bhagavaMtaM daLUNa dhamadhamei' eha vyavahAracUNi kahiiM chai tehani anusAri bhagavaMtanA yoga ja tihAM kAraNa jANai chai tathA anyakartRka bhaya teramiM guNaThANiM hoi to caudamA guNaThANAnI pari anyakartRka hiMsA paNi huI jAIi te to svamata viruddha 187|| 'savvajiyANamahiMsaM' ityAdika sUtranI meliM je kevalIni avazyabhAvinI hiMsA UthApai chai tehani matiM hiMsAidosasunnA ityAdika sUtranI meliM sAmAnya sAdhuniM paNi te UthApI joIi / / 88 // "jalacAraNAdika labdhimaMta yatIniM jalAdikamAM cAlatAM jalAdika jIvano ghAta ja na hoi to sarvalabdhisaMpanna kevalIniM te kima hui'' ehabUM kahai chai te na ghaTai, je mATi labdhiphala sarva kevalIni chai to hi paNi labdhiprayoga nathI // 89 // "ghAtikarmakSayathI UpanI jIvarakSAhetu labdhi prayujyA vinA ja kevalIniM hui' ehavU mAnai chai tehani matiM caudami guNaThANai mazakAdikartRka mazakAdivadha mAnyo chai teha paNi na milai, nahIM to temi guNaThANai paNi tehavo te mAnyo joIi // 90| "dravyahiMsAI kevalIniM 18 doSarahitapaNUM na ghaTai'" ehavU kahai chai tehani matiM dravyaparigraha chatAM paNi 18 doSarahitapaNUM na milai // 91 // "prANAtipAta mRSAvAdAdi chadmasthaliMga mohanIya anAbhogamA ekai vinA na hui te mArTi bArami guNaThANai mRSA bhASA karmagraMthAdikamAM kahI chaI sa saMbhAvanArUDha jANavI,' ehayUM kahai chai tehani pUchavU je dravyabhAva vinA saMbhAvanArUDha trIjo kihAM kahio chai kAlazUkarikani kalpita hiMsAnI pari e saMbhAvanArUDha mRSAvAda levo ehavU likhyUM chai tehani anusAriM to aMtaraMga bhAvabhRSAvAda ja bAramai guNaThANai Avai / / 12 / /
Page #21
--------------------------------------------------------------------------
________________ "pratilekhanA pramArjanAdika kriyA kSudrajaMtu bhayotpAdakapaNai apavAdakalpa kahii te chadmasthanUM liMga kevalIniM na hoi,' ehavU kahai chai te na ghaTai, te (je) mArTi utsarga apavAda TAlI trIjo apavAdakalpa kihAMi kahio nathI. icchAMi 3 bheda kalpi utsargakalpanAmi cotho bheda kalpatAM paNi kuNa nA kahai ? tathA kevalivyavahArAnusAra pratilekhanAdika kriyA paNi kevalIni chai te prIchavU / / 93 // "bilavAsI manuSya paNi jAtismaraNAdikiM mAMsabhakSaNa atiniMdita jANI pariharai chai, te mArTi mAMsabhakSaNathI samyaktvano nAza ja hoi' ehavU likhyUM chai te na ghaTai, je mATiM mAMsabhakSaNanI pari paradArAgamana paNi mahAniMdita chai tehathI satyakividyAdhara pramukhani jo samyaktva na gayuM to mAMsabhakSaNathI kRSNAdikanuM samyaktva na jAi tihAM bAdhaka nathI / / 94 / / "mAMsAhAra narakAyurbandhasthAnaka chai te mATi tehanI anivRttiM samyaktva na hoI" ehavU likhyUM chai te na ghaTai, je mATiM mahAraMbha-parigrahAdika paNi narakAyubaMdhasthAnaka chai tehanI anivRttiM prati jima kRSNAdikani samyaktva chai tima mAMsabhakSaNanI anivRtti paNi samyaktva hoi tihAM bAdhaka nathI / / 95 / / "tae NaM se duvae rAyA kaMpillapuraM NagaraM aNuppavisai aNuppavisittA vipulaM asaNaM 4 uvakkhaDAvei uvakkhaDAvittA koDaMbiya purise sadAvei saddAvettA evaM vayAsI-gacchaha NaM tubbhe devApuppiyA ! vipulaM asaNaM 4 suraM majjaM maMsaM pasannaM ca subahupupphaphalavatthagaMdhamallAlaMkAraM ca vAsudevapAmokkhArNa rAyasahassANaM AvAsesu sAharaha te vi sAharati tae NaM te vAsudevappAmokkhA vipulaM asaNaM 4 jAva pasannaM asAemANA vihara(raM)ti" (jJA.sU.198) e SaSThAMgasUtravarNanamAtra ja ehavU likhyUM chai'' ima saddahatAM nAstikapaNUM thAi, je mATi svargAdi sUtra paNi varNanamAtra kahatAM kuNa nA kahai ? // 96 / / "e sUtramA vAsudevani mAMsaparibhoga te AjJA dvArAMiM jANavo. AjJA paNi te te adhikArInI dvArAI, paNi sAkSAt nahi' ehavI kalpanA karI chai te na ghaTai. je mArTi AsvAdakriyAno anvaya vAsudevapramukhani kahio chai tehamAMthI vAsudevani AjJAdvArAI AsvAdanakriyAno anvaya kahii to vAkyabheda thAi ehavI kalpanA
Page #22
--------------------------------------------------------------------------
________________ [2] zAstrajJa na karai // 97|| "vidhipratiSThita ja pratimA juhAravI te tapAgacchanI ja paNi gacchataranI nahIM" ehavU kahai chai ta na ghaTai, je mArTi pratiSThAdikanI sarva vidhi jotAM havaNAM pratimA vaMdananUM durlabhapaNUM hoi. tathA zrAddhavidhimAM AkAramAtri sarva pratimA vAMdavAnA akSara paNi chai avidhicaitya vAMdatAM paNi vidhibahumAnAdika hoi to avidhidoSa niranubaMdha hui ityAdika zrIharibhadrasUrinA graMthani anusAriM jANavU // 98 // "gacchAMtarano veSadhArI jima vAMdavA yogya nahi tima gacchAMtaranI pratimA vAMdavA yogya nahIM" ehavU kahai chai te na ghaTai, je mArTi liMgamAM guNadoSavicAraNA kahI chai paNi pratimA sarvazuddharUpa ja kahI. yataH "jaiviya paDimAu jahA muNiguNasaMkappakAraNaM liMgaM / ubhayamavi asthi liMge Na ya paDimAsUbhayaM atthi 11 // " -vaMdanakaniyuktau // 99 // jA jayamANassa bhave virAhaNA suttavihisamaggassa / sA hoi NijjaraphalA ajjhatthavisohijuttassa / / 1 // e gAthAmAM apavAdapadapratyaya virAdhanA nirjarAhetu hoi, ehavU piMDaniyuktavRtti vivariuM chai te UveSIniM je ima kalpai chai je ihAM virAdhanA nirjarApratibaMdhaka nathI jIvaghAtapariNAmajanyapaNAni abhAvi varjanAbhiprAyopAdhinI apekSAI durbala chai te vatI, te khoTuM, je mArTi e kalpanAMI kadAci anAbhogahiMsA aduSTa Avai paNi apavAdanI hiMsA aduSTa nAvai tivAriM malayagiri AcAryanA sAthi virodha thAi te vicAra || 100 // "dRSTamaMDalani viSai je sAdhu dIsai chai tapagacchanA te yalI bIjai kSetri sAdhu nathI" ehavU kahai chai te na milai. je mArTi mahAnizIthaduHkhamAstotrAdikani anusAri kSetrAMtari sAdhusattA saMbhavai ehavU paramagurunUM vacana chai // 101 // ityAdika ghaNA bola vicAravAnA chai te suvihita gItArthanA vacanathI nirdhArIniM samyaktvanI dRDhatA karavI sahI // 101 //