Book Title: Tattvarthadhigam Sutra Abhinav Tika Adhyaya 03
Author(s): Dipratnasagar, Deepratnasagar
Publisher: Shrutnidhi Ahmedabad

View full book text
Previous | Next

Page 132
________________ અધ્યાયઃ ૩ સૂત્રઃ ૧૬ ૧૩૧ -તેમ છતાં સૂત્રકાર મહર્ષિએ સ્વોપજ્ઞ ભાષ્યમાં આ વિશેષણો મુફયા- વૃત્તિકારે તેની વૃતિ-વ્યાખ્યા કરી તે સહેતુક છે. આ શાસ્ત્ર-મોક્ષમાર્ગથી આરંભાય છે. તેના પ્રત્યેક સૂત્રો પણ પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ રૂપે દર્શન-જ્ઞાન-ચરિત્ર રૂપ મોક્ષમાર્ગ સાથે જ સંકડાયેલા છે. તદુપરાંત કર્મભૂમિ ને આર્યક્ષેત્ર પણ કહી છે. આવા-આવા કારણોસર મોક્ષમાર્ગ તથા કર્મનિર્જરા ને આશ્રીનેતીર્થંકર પરમાત્મા સાથે ઉકત વિશેષણો ગોઠવેલા છે. જેના પરિણામે આ કર્મભૂમિનું સમગ્ર માહાભ્ય તથા સ્વરૂપ વિશેષ સ્પષ્ટ બને છે તેમજ અરિહંત પરમાત્માની પ્રપ્તિ, સન્માર્ગ ઉપદેશક ગુરુ ભગવંતો, કર્મક્ષય થકી મોક્ષને પામવા માટેનોઉપદેશાદિ ધર્મએ સર્વસામગ્રી જેભૂમિમાં સુલભ છે તે જ કર્મભૂમિ એમ સ્પષ્ટ થાય છે [૨] સકલકર્મોનું નિર્વાણ-મોક્ષઃ-તીર્થંકર પરમાત્મા આ ભૂમિમાંથી જ મોક્ષે જાય છે. એટલું જ નહિં કોઈપણ મનુષ્ય પોતાના સઘળા કર્મોનો ક્ષય કરી નિર્વાણને પ્રાપ્ત કરી શકે અર્થાત સિધ્ધિપદને પ્રાપ્ત કરી શકે તેવી ભૂમિ પણ આ કર્મભૂમિઓ જ છે. [3] સિધ્ધિ-મોક્ષ માટેનું ઉત્તમોઉત્તમ આચરણ- અર્થાપ ધર્મનું દ્રઢ આરાધન, અને સર્વાર્થ સિધ્ધ વિમાનની ગતિ પર્યન્તના આયુષ્ય જેવા શુભ કર્મોના બંધ, દર્શનજ્ઞાનાદિ વિશુધ્ધ આરાધના. સર્વે આ ભૂમિમાંજ થઈ શકે છે. સમગ્ર ભાષ્યનો સંકલિત અર્થ – સંસાર રૂપી ભંયકર દુર્ગનો પાર પાડવા માટે, સમ્યગ્દર્શન-સમ્યગુજ્ઞાન-સમ્યક્યારિત્રરૂપ મોક્ષમાર્ગને જાણનારા, આચરણ કરનારા, ઉપદેશ કરનારા – પરમઋષિ ભગવાન શ્રી તીર્થંકર પરમાત્મા ઓ, એ કર્મભૂમિમાં ઉત્પન્ન થાય છે. જન્મ લે છે, આ ભૂમિમાં જ મોક્ષે જાય છે. – અન્ય સ્થળે પરમાત્માનો જન્મ પણ ન થાય, મોક્ષ પણ ન પામે. નિર્વાણ-મોક્ષ માટેનાં કર્મો એટલે ઉત્તમઆચારો માટેની ભૂમિતે કર્મભૂમિ. અથવા મોક્ષ માટેના ઉત્તમ આચારોના સફળ પરિણામની ભૂમિને કર્મભૂમિ. મર્મભૂમિ: સૂત્રકાર મહર્ષિ એ પૂમિ ની ઓળખ આપતા આ સૂત્રના ભાષ્યમાં અપૂમિ ની વ્યાખ્યા પણ કરેલી છે. – જે કર્મભૂમિ નથી તે અકર્મભૂમિ. -કુલ ૧૦૧ મનુષ્ય ક્ષેત્ર છે. તેમાં ૧૫ કર્મભૂમિ બાદ કરતા બાકીની બધી ભૂમિને કર્મભૂમિ કહી છે. - પ હૈમવત, પરિવર્ષ, પરમક, પપૈરણ્યવંત = કુલ ૨૦ – ૫ ઉત્તર કુર, ૫ દેવકુર કુલ – ૧૦ આ ત્રીસે યુગલિક ક્ષેત્રો એ સર્વે અકર્મભૂમિ કહેલી છે. Jain Education International For Private & Personal Use Only www.jainelibrary.org

Loading...

Page Navigation
1 ... 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170