Atmanand Prakash Pustak 090 Ank 06 07

Author(s): Pramodkant K Shah
Publisher: Jain Atmanand Sabha Bhavnagar

Page 6

પછી અધઃપતનના ખાડામાં પડયા રહેવું પડ્યું હોય છતાં હિમ્મતપૂર્વક, આત્મશ્રદ્ધાપૂર્વક, પુરુષાર્થપૂર્વક અડગપણે કેઈની પણ દયાની ભિક્ષા માગ્યા વગર, દેવ કે ઈંદ્રની સહાયની અપેક્ષા વગર, આ ધ્યાન કે રૌદ્રધ્યાન કર્યા વગર, ઉપસર્ગ કરનાર પાપી વ્યક્તિઓ ઉપર પણ અનુકંપા ચિંતવીને પિતે કરેલાં પૂર્વ કર્મોના ફળ સમજી, તેને બહાદૂરીથી ભાગવી, ઉન્નત અને દિવ્ય આધ્યાત્મિક જીવન જીવી, સંસારના અનેક પ્રાણુઓનું કલ્યાણ કરી મુક્તિસ્થાનમાં પધાર્યા છે. આવું મહાન અને પ્રભાવશાળી વ્યાપક જીવન વીર પરમાત્માનું છે, આ રીતે પિતાના આત્માનો સંપૂર્ણ વિકાસ સાધી ઉન્નતિના શિખરે ચડનાર આત્માઓ જ મહાપુરુષ અને વિશ્વવંદ્ય બને છે.
પરમાત્મા મહાવીરે કહ્યું છે કે મારી પાસે મુક્તિ કેમોક્ષ નામની કઈ ચીજ નથી કે હું તમને આપી શકું; પણ તમો સમ્યગૂ દર્શન-જ્ઞાન અને ચારિત્રના માર્ગે ચાલવા પ્રયત્ન કરશે. જિનપ્રતિમા અને જિનાગમનું આલંબન લેશો. ગુણદષ્ટિ રાખી સમભાવની વૃદ્ધિ કરશે. જ્ઞાન અને ક્રિયા ઉભયની સાધના કરશે. સાત નેને સાપેક્ષ રાખી, ખંડનાત્મક પ્રવૃત્તિથી દૂર રહી અનેકાંતવાદ રવીકારશો. અહિંસા, તપ, ત્યાગ અને સંયમમાં પુરુષાર્થ કરશે. શ્રદ્ધાબળ, જ્ઞાનબળ, ચારિત્રબળ, અને ધ્યાનબળને આત્મામાં વિકાસ કરતા રહેશે અને ભવાંતર માટે પણ શુભસંસ્કાર લેતા જશે તો અવશ્ય આ અનાઘનત સંસારને તમારે માટે છે આવશે તેમ જ આત્માના અનંત ગુણને વિકાસ થતાં કમથી સ્વતંત્ર રીતે પિતે જ પિતાને મુક્ત કરી શકશે. પરમાત્મા મહાવીરે કમને સૂક્રમ સિદ્ધાંત કેવલજ્ઞાનથી તપાસી જે રીતે રજૂ કર્યો છે તે સર્વજ્ઞાણાની સાબિતી છે. આત્મા પોતાથી પર-જડભાવ-વિભાવ પરિણતિમાં પડે ત્યાર પછી રાગ, દ્વેષ, ચાર કષાયે વગેરે વડે શરીર, પુત્ર, પરિવાર, હાટ, હવેલી વગેરેમાં મમત્વો વધતા જાય એ રીતે વિષચકમાં આત્માં ગૂંચવાઈ કર્મ બાંધી રહ્યો છે. જ્ઞાનચેતનાની જાગૃતિ વગર કમચેતના અને કર્મફળચેતના અનુભવી રહ્યો છે. આ કર્મોનું બંધ, ઉદય, ઉદીરણ, સત્તા, સંક્રમણ વગેરેનું સૂક્ષ્મ સ્વરૂપ જેના દર્શન સિવાય અન્ય સ્થળે નથી; અહિંસા, સત્ય, અસ્તેય, બ્રહ્મચર્ય અને અપરિગ્રહ, ચાર અનુગે, માર્ગાનુસારીપણું, જિનપૂજા, જીવદયા, ગુણસ્થાને, ગૃહસ્થનાં બાર વતે ઓછામાં ઓછા ગૃહસ્થની સવા વસા દયા, સાધુધર્મની વીસ વસા દયા, દાન, શીલ, તપ અને ભાવ, દ્રવ્યગુણપય, નવત વગેરે તત્ત્વજ્ઞાન અને ક્રિયામાર્ગનું ઉચ્ચ બંધારણ–વીર પ્રભુએ વ્યાપક દષ્ટિએ આપણી સમક્ષ મૂકેલું છે; એ બંધારણ પ્રમાણે જે મનુષ્ય વતે તો ઓછામાં ઓછા ભે પુણ્યાનુબંધી પુણ્ય ઉપાર્જન કરી પ્રાંતે નિજરા થતાં સર્વ કર્મોને ક્ષય મુક્તિપદ પ્રાપ્ત કરી શકે.
પરમાત્મા મહાવીરે જે સિદ્ધાંત આપણી સમક્ષ મૂક્યા છે તે કરજ જેવાં ચક્કસ છે. એમણે નવા મૂક્યા નથી. પૂર્વના તીર્થકર સર્વજ્ઞોના પણ એ જ સિધ્ધાંતે શાશ્વત છે; સત્ય એક જ હોઈ શકે છે.
કાલ, સ્વભાવ, ભવિતવ્યતા, ઉદ્યમ અને કમરૂપ પાંચ સમવાથી જગત્-સંસાર ચાલ્યા કરે છે. તેમાં વચ્ચે કેઈ બીજી વ્યક્તિની જરૂર રહેતી નથી, કર્મ અને આત્માના પુરુષાર્થ બાબતમાં એમણે કર્મનું સ્વરૂપ આત્માને અધઃપતન કરાવ તારું બતાવીને છેવટે પુરુષાર્થ ઉપર મુખ્યતા મૂકી છે; પુરુષાર્થ કર્યા વગર કમને વિનાશ ન થઈ શકે. આપણું આત્મામાં ભૂતપૂર્વ કર્મોના સામ્રાજ્યને લઈને નિબળતાઓ ભરી પડી છે જેથી આપણને કાળનો પરિપાક થયે નથી. કમનું
૪૪]
[આત્માનંદ પ્રકાશ