________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
" એમને સ્વભાવ વિનોદી અને તાન્તવિક પણ હતું, તે એમની વાતો પરથી અને ચર્ચા પસ્થી દેખાઈ આવે છે. નિર્દોષ વિનોદ આ સાચા આત્મારામનું લક્ષણ છે. ગાંધીજી વિનેદને ઘણીએ વાર બહેલાવતા, એમ આત્મારામજી પણ પિતાની સાધુતમંડળીમાં વિનેદ કરતા.
એમના વ્યક્તિત્વમાં થેય-પ્રાપ્તિને તનમનાટ એટેલે જ દેખાય છે. એમનામાં કાંતિકાર જેવી શક્તિ બીજરૂપે હતી. ચાલતે ચીલે ચાલે તે સામાન્ય માનવી, સુધારક કે ક્રાંતિકાર બની શકે નહિ. સાત્વિક અસંતેષ, આત્મિક ઉણપને એટેક, એ હરકેઈ સાચા ક્રાંતિકારમાં જન્મથી જ હોય છે. એટલે જ દત્તાની બાળજિજ્ઞાસા રમતગમતમાંથી જ્ઞાનની આતુરતામાં પરિણમી અમરસિંઘજીના પ્રયતને શિખ પંથ માટે, એ કાંતિના બીજને વિકસાવવા માટે જ હતા, જીવણમલજીના પણ એ બીજનાં દર્શન કરીને જ દત્તાને આત્મારામ બનાવ્યું હતું, પણ જેના ભાગ્યમાં શીખથના મુખી થવાનું સરજાયું નહોતું, લગ્ન, સંસાર-સુખ કે જેધમલની મિક્ત જેને જીતી શકયાં નહિ, પાલક માતા-પિતાને સ્નેહ જેને પલાળીખાળી શકે નહિ, એ નેહને તરછોડીને દીક્ષા લેવા જેટલી પામરતા જેણે બતાવી નહિ અને છતાં એ જ સનેહને બતાવીને દીક્ષા લેવાની
નદંપ્રદ અનુમતિ મેળવવામાં જે શક્તિશાળી થઈ શક્યા–એ આત્મારામને ન સંતોષી શક્યા ઇવણમલજી, ન આપી શક્યા અમરસિંઘ કે ન જીતી શકેયા ચંદનલાલજી. એમનો આત્મા સ્વતંત્રતાને ચાહક અને શોધક હતા, એટલે એને પોતે જ્યાં હતો ત્યાં મજા ન પડી.
આત્મારામ જ્યારે મુંઝાય છે ત્યારે સ્વતંત્રતા માટે તલસે છે અને એનું દ્વાર જોવા મળે છે. એની એ સ્વતંત્રતાને બાધક કેઈપણ તત્ત્વને એ ગણકારતા નથી તેમજ એનાથી ડરતા કે અચકાતા નથી.
આત્મારામજીએ એ દશા અનુભવી આઠ, દશ વર્ષ સુધી, અને એમાંથી છૂટવાની તમન્નાને સંતોષવા શાંત પ્રભને આદર્યો. એમનામાં ફાટી નીકળતા પ્રલયના ધામ જેવી જ્વાલામુખીની દશા નહોતી, પણ ધરતી કંપની ગરમ થથરાટી અને એ થથરાટીમાંથી ઉત્પન્ન થતી મગ કાઢવાની તીવ્રતા ભારોભાર ભરી હતી. એ તીવ્રતાએ એમને વ્યવહારું બનાવ્યા.
પરી તૈયારી વિના સ્વતંત્રતા માટે ફાંફાં મારનાર પાછો પડે છે અને તેની બેડીઓ વધારે મજબૂત બને છે. ઉતાવળ કૂદકે આપઘાત કરાવે છે, એ સત્ય આત્મારામજી સમજતા હતા તેથી તેમણે વડવાલભર્યા સમુદ્રની શાંત ગભીરતા સેવીને પોતાનું કર્તાવ્ય ચાલુ રાખ્યું. છતાં જેમ એ સાગર પણ ટાણે-ટાણે તોફાની થઈ તરંગ ઉછાળે છે, પવનને સુસવાવે છે અને એમ કે છે વાર વડવાનલને ગુપ્ત રાખીને પણ પોતાની ગંભીરતા છોડે છે અને પોતાનું ઉગ્ર સ્વરૂપ દેખાડે છે. તેમ આત્મારામજી પણ વ્યાકરણ ભણવામાં પોતાના સાધ્ય તરફ કૂચ કરવામાં કઈ કોઈ વાર અડગ અને ઉગ્ર બની જાય છે.
એટલે જ એ પ્રતિજ્ઞા કરે છે કે –
* अपनी शक्ति अनुसार भव्य जीवा के आगे सत्य सत्य बात प्रगट करूंगा, નાના ના હોદ ન કર જના, ન જ કરી ત્યારે જar TryT જ ના.”
[આત્માનંદ પ્રકાશ
For Private And Personal Use Only
