Atmanand Prakash Pustak 090 Ank 06 07

Author(s): Pramodkant K Shah
Publisher: Jain Atmanand Sabha Bhavnagar

Page 9

એટલામાં એને અનુકૂળ સન ૧૮૯૧ શ્રી વિકટેરીઆને શાંતિયુગ બેઠો. તે દરમ્યાન આત્મારામે અભ્યાસ કરી લીધો હતો અને ધમ–જાગ્રતિનાં સાચા વનની ઝાંખી તેને થઈ ચૂકી હતી.
બળવાનાં પરિણામની અને અંતિયુગની અસર તેનામાં સંગઠનના વિચારરૂપે, શરીરને ધમ અર્થે સબળ બનાવવાના આચાર ઉપદેશરૂપે અને ધાર્મિક્તાના સાત્વિક ઝનૂનરૂપે પરિણમી. દયાનંદસ્વામીને બળવાને પરિણામે નિઃશસ્ત્ર, નિરાધારી, કુસંપ અને સ્વાભિમાનને લેપ દેખાય એટલે એમને આપવન ઉગ્ર અભિમાન, સંગઠન, શુદ્ધિ અને બળશાલિત્ય માટે શસ્ત્ર શિક્ષણ-એટલાં તત્ત્વ પ્રજા ધાર માટે આવશ્યક લાગ્યાં.
આત્મારામજી મહારાજ ઉપર પાછી ગુજરાતના શાંત વાતાવરણની અસર પણ થઈ અને એથી એમણે જૈનશાસનની સેવા સ્વીકારી.
તે કાળે જેનાસન છિન્નભિન્ન હતું : એક તરફ તિવર્ગ, બીજી તરફ સગી સાધુ વગ અને ત્રીજી તરફ સ્થાનકવાસી સંપ્રદાય એ ત્રણે વેતાંબર જૈન શાખાને વીંખી પીંખી રહેલ હતા. કુસંગ, શિથિલાચાર અને શાના અવળા વિચાર ને આચારનાં ગેથામાં જેની જનતા ગબડ્યા કરતી હતી. આ બધું જોઈને આત્મારામજીને આત્મા કકળી ઊઠયો અને તેમણે, પિતાને જે સત્ય જણાવ્યું હતું. પોતે જે શાસ્ત્ર-શાસનને સંપૂર્ણ માન્યું હતું. તેને ઉધ્ધાર કરવા કમર કસી, અને એ ઉધારની યોજનામાં એમનું જીવન બચી ગયું અને ઘણેક અંશે તે કાળે તો તેમને ઉદ્દેશ સફળ પણ થઈ ચૂક્યા.
આવી રીતે તેમના ઉપર યુગબળની અસર થઈ અને તેમનું વ્યક્તિત્વ તે પ્રમાણે ઘડાયું. આત્મારામજી આમ પ્રખર અને પ્રચંડ કાંતિકાર નડે. પણ સુવ્યવસ્થારૂઢ સંક્રાંતિના બીજવાળા સુધારક બન્યા.
તે યુગે હજી વિલાસના દર્શન કર્યા ન હતાં, સટોડીયો વેપાર, ઝીણાં અને હિંસક વચ્ચે તેમ જ ખાનપાનને કવર હતુ તે ટાણે પ્રવેશાં ન હતાં. વળી શ્રમ, શસ્ત્રબળ અને સંતોષી જીવનથી સ્વાભાવિક રીતે જ શરીર ટકાવી રાખવાની કળાને પણ તે વેળાએ હજુ લાપ થયો ન હતો. એટલે શીખ-ક્ષત્રિય પુત્ર દત્તાનું શરીર ખૂબ જ વિકસ્યું હતું. દિક્ષિત આત્મારામજીને પછી વિહારનો શ્રમ, અપરિગ્રહ સાધુજીવન અને કડક સંયમ સાંપડયાં, એટલે એ શરીર સુદઢ રહ્યું.
આચાથી વિજયવલ્લભસૂરિજીને એમને અંગત જીવન પરિચય હતો. તેઓશ્રી
ઇવી પ્રા ત ત્રાટ વિશ્વ તેન મરે શાંત હય, ફી નાજ, શરીર ૪ પ ા ાય. વ નવ r મમઈ જાનેવારી સર્ષ મા હૈ.
વિશાળ કપાળ, પ્રતિભાવંતુ મુખ, માંસલ ગાત્ર અને તેજભર્યા જ્ઞાનાતુર નયન-એ એમની દેડ વિભૂતિ, એ વિભૂ તિમાં એમનું પંજાબી અસ્તિત્વ ટાંક્યું રહી શકે તેમ ન હતું. એક ભારથી ચગદાઈ ગયેલા–દુર્બળ પ્રાણીનો બોજ ઉપાડીને તેને બચાવવામાં કે સમશેરધારી ભીલનું કાંડ હચમચાવીને તેને વગડામાંથી ગામમાં ઢસડી જવાનાં અહિંસક શૌર્યમાં એ વ્યક્તિત્વને કાંઈ અને આ જ પ્રભાવ દેખાઈ આવે છે. એપ્રીલ-મે-૯૭
[૪૭