________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
પવવી પડે છે અને એ ગોપનને પરિણામે એ શક્તિઓનો વિકાસ અને પમરાટ અટકે છે. આત્મારામજી મહારાજને પણ એમ જ થયેલું; નહિ તે તેઓ ઔર ઝળકી ઊડત.
છતાં જેટલી સંગેને વશ કરવાની તેમનામાં ત્રેવડ દેખાય છે તેટલી તેમને પલટાવીને જુદું જ સ્વરૂપ આપવાની પ્રતિભા ઝળતી નથી. સંગોને અનુકૂળ બનાવી, પાત્ર પ્રમાણે દાન દેવ ઝરમર ઝરમર વરસવાની જેટલી તેમનામાં ઝાલક જણાય છે તેટલી મુશળધાર વરસી, જે આવે તેને ઉથલાવિ-ઘસડી-ઢસડી–નાણી જવાની પ્રચંડતા માલૂમ પડતી નથી.
અને તે પણ એમનું વ્યક્તિત્વ નીરખનારનાં મનમાં “તો” ઠીકઠીક ખડો થઈ જાય છે.
જે તેઓ ખંડન-મનમાં ન પડ્યા હોત તો?” “જે તેઓ વાણીયા, વેપારીઓના પૂજ્ય ન બન્યા હતા તે ?' “જે તેઓ આજેના ગાંધી યુગમાં જન્મ્યા હોત તો ?'
પણ એ “તે' ની ઉત્તર આપવાની માનવીની શક્તિ ન હોય, અને એવા તેની કલ્પનામાં રાચવાની તેને જરૂર થ ન હોય.
વ્યક્તિ જે કાળે અવતરી, ઊગીને ઊભી થઈ તે કાળ પ્રમાણે તેનું વ્યક્તિત્વ કેટલું વિકહ્યું તે જોવાને જ આપણને અધિકાર છે. એ વ્યક્તિત્વ આપણે આજે પરોક્ષ રીતે જાણીને જોઈએ છીએ તેવું છે. એની ઝાંખી આપણ અધિકાર પ્રમાણે આપણે કરી શકીએ તેવી છે.
એમના વ્યક્તિત્વમાં ભડ-ભડ બળતા અને લાવાથી બાળી દેતા જવાળામુખીની પ્રલય-પ્રચંડતા નથી, પણ ફાટફાટ થતા ભૂકંપની વિનાશક્તા છે, એમાં જે આવે તેને બાળીને ખાખ કરી નાંખે એ ઉનાળાના મધ્યાહુ સૂર્યને ધમ-ધખારો નથી, પણ ઠંડીને દૂર કરી, વાદળાંને ધીમે ધીમે વખેરી, ઝાકળ ને ધૂમસને શોષી લેવાની બાલ-રવિની ધીમે વધતી મક્કમ ગરમી છે એમાં બરફની શિલાને ઘસડતા, પથ્થર પહાડ ને ખડકને વિદારતા, ઉપરથી નીચે પાતાળ ફેડવા ધોધ છોડતા, મોટા મેદાનની રેતીને ઘસડી જતા અને તેની પથરાળી ભૂમિને લીલીછમ બનાવવા તેના પર વિશાળકાંપના થર થર પાથરી દેતા અને અનેક હસ્તે સાગરને ભેટતા મહાનદની પ્રખર વિશાળતા નથી. પણ કાંટાને ઘસડતી, ઝાંખરાને ઢસડતી, ખડક વચ્ચે થઈને ધીમે માગ કાપતી, કેકના મેલ હરતી, પાસેનાં ખેતરોને નહેરો જેવા નાના હાથવડે પાણી પાતી અને જરૂર પડે કઈ કઈ વાર તફાનથી ગાજતી અને સાગરને-ધ્યેયને, એલીનતાથી શાંતિપૂર્વક ભેટતી નદીની મીઠી પ્રબળતા છે એમાં એમાં એક તડાકે કે એક તીરે હરિફને હરાવવાની સતા નથી, પણ એક પછી એક તીર છોડી વાદીને હંફાવવાની સાચી શૂરવીરતા છે.
આપણે એ પરમ દર્શનથી ધન્ય ત્યારે જ બનીએ કે જ્યારે એમનું કર્યું. કાંઈક કરીએ, આપણે એમની શતાબ્દિ ત્યારે જ ઉજવી કહી શકીએ કે જ્યારે એમની સુધારક્તા, ઉદારતા અને સંગઠન-ઝંખનાને પાર પાડી શકીએ.
એપ્રીલ-એ-૯૩]
For Private And Personal Use Only
