Book Title: Atmanand Prakash Pustak 064 Ank 02
Author(s): Jain Atmanand Sabha Bhavnagar
Publisher: Jain Atmanand Sabha Bhavnagar

View full book text
Previous | Next

Page 18
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir જે પદ્ધતિ શારોએ શીખવી છે એ “નય” કહેવાય જગodવની દષ્ટિએ એ કોઈ ઇશ્વર નથી. છે અને વિચાર માન્યતાને સમન્વય કરવાની જે સારિસ શાહિત અમુક અપેક્ષાએ, પદ્ધતિ કહેવામાં આવી છે, એ સપ્તભંગી કહેવાય વસ્તુ છે પણ ખરી, નથી પણ ખરી. આમ ઈશ્વર છે. આમ શાસ્ત્રકાર તત્ત્વમાન્યતા અને વિચાર છે પણ ખરે, અને નથી પણ ખરે. માન્યતાઓ વચ્ચે સુમેળ સાધવા અનેકાંતવાદને જે વિકાસ કર્યો છે એમાંથી ઉપરની પદ્ધતિઓ નિર્માણ ૪. સ્થrઠવ્યઃ અમુક અપેક્ષાએ, અવક્તવ્ય છે. ઈશ્વર છે અને ઈશ્વર નથી એમ બંને વર્ણને થઈ આવી છે. સાથે બોલી શકાતું નથી માટે “અવક્તવ્ય” છે. નય” વસ્તુઓના એકાદ અંશને જ સ્પર્શે છે. એવા છે નયે યોજવામાં આવ્યા છે. ૫. ચારિત થાત્ શ્વાવ્ય : અમુક અપેક્ષાએ, ' ૧. નગમનયા-જે વિચાર કટિ. લૌકિક છે છતાં એ વક્તવ્ય છે. અમુક અપેક્ષાએ ઈશ્વર છે સંસ્કારને પ્રાધાન્ય આપે છે. પણ એનું સ્વરૂપ કહી શકાય એવું નથી જેથી અવક્તવ્ય છે. ૨. સંગ્રહનઃ જે સમુહગત ભાવના-ધર્મને ૬. રાન્નાહિત સ્થાપતગ્ય ઃ અમુક અપેપ્રાધાન્ય આપે છે. ક્ષાએ નથી, જેથી અવક્તવ્ય છે. અમુક અપેક્ષાએ ૩. વ્યવહાર નથજે વ્યવહાર દષ્ટિએ વિચારવા ઈશ્વર નથી પણ એનું સ્વરૂપ ન વર્ણવી શકાય તેમ માં આવે છે. હોઈ અવક્તવ્ય છે. ૪. જુત્ર નય -જે કેવળ વર્તમાનનો જ છે. સ્થાત્તિ જ પાન્નાહિત ૨ અમુક અપેવિચાર કરે તે. ક્ષાએ, છે ખરો, નથી પણ ખરો. જેથી અમુક ૫. શબ્દ નય–જે કેવળ પાબ્દાર્થને જ વળગી અપેક્ષાએ ઈશ્વર છે પણ ખરો, નથી પણ ખરે રહે તે.. છતાં એનું વર્ણન ન થઈ શકવા યોગ્ય હોઈ ૬. સમભીરૂઢ નય-જે શબ્દાર્થને નહી પણ અવક્તવ્ય છે. ભાવાર્થને સ્વીકારે છે. અંદરોઅંદર ઝઘડતા ભિન્ન ભિન્ન વાદે-મતેને છે. એવંભૂત નય --જે વિચાર, શબ્દથી ફલિત સાંધવાને અને એ રીતે બધા વચ્ચે સુમેળ સ્થાપી અર્થ ઘટતે હેાય ત્યારે જ તે વસ્તુને તે રૂપે સ્વીકારે, એની કલ્યાણકારી પ્રવૃત્તિને વેગ આપવાને સ્વાદબીજે વખતે નહીં, તે. પાદન આ અલૌકિક-ભવ્ય સિદ્ધાંત જગત ઉપર આ નયનું બીજું નામ નિશ્ચય નય પણ કહેવાય ભારે ઉપકાર કર્યો છે. એમ છતાં એના પર પ્રહારો છે, જે વ્યવહાર દષ્ટિએ નહીં પણ આત્મદૃષ્ટિએ- પણ કાંઈ એાછા નથી થયા. અંતિમ સત્યની દૃષ્ટિએ વિચારે તે. વેદવ્યાસ-શંકરથી માંડી દયાનંદ સુધીના સર્વે સંગીગા એટલે અપેક્ષાભેદે વિચાર-જે પણ ધર્માચાર્યોએ એને અભેદ્ય સિદ્ધાંત પર “જો સાત છે. તે જુદી જુદી રીતે વિચાર કરવાની રીતોવા જેમ પાણીમાં શીત અને ઉષ્ણ પદ્ધતિ છે. જેમ કે બન્ને ભાવ સાથે રહી શકતા નથી તેમ રિસર ૧. ચારિત્તિ અમુક અપેક્ષાએ, છે. સંપૂર્ણ તૈવ સંમવાર એક વસ્તુમાં બે વિરોધી ધર્મો એકી કર્મ—માયા યા અજ્ઞાનથી જે મુક્ત છે-તે ઈશ્વર છે. સાથે ન રહી શકે શબ્દો દ્વારા પ્રહાર કરી એનું ૨. ચારિત અમુક અપેક્ષાએ, નથી. પણ ખંડન કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે. આત્માનંદ પ્રકાશ For Private And Personal Use Only

Loading...

Page Navigation
1 ... 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32