________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
ભાગવતા એજ હિતકર છે.' અને પછી તો આમ વિચારતાં વિચારતાં તેણે તરત જ સંભૂતિ નામના મુનિ પાસે જઈ સ’સારના ત્યાગ કરી દીક્ષા લઇ લીધી
વિભૂતિ આદર્શ સાધુ ખન્યાં. ધર્મેશાઓના
દ્વારા શરીરને
સારી રીતે અભ્યાસ કર્યો, અને તપ દાડપિંજર જેવું બનાવી દીધુ. એક મુક્કીવી ઢાડી પરના તમામ કાટાં ખેરવી પાડનાર વિશ્વભૂતિ સ્મ્રુતિ
હવે તો પ્રાણીમાત્રને જરાપણ ઇજા ન કરવાના વ્રતવાળા અન્યાં.
પાણીમાં પડેલા કચરા તળીએ જામી જતાં ઉપરથી પાણી સ્વચ્છ અને નિર્મળ દેખાય છે, પણ એજ પાણીને આમતેમ ફેરવતાં નીચે પડેલે કચરા જેમ પાણી સાથે મળી જઈ પાણીને ડહોળુ બનાવી દે છે, તેમ માનવીમાં પણ કામ ક્રોધ તાત્કાલિક ગમે તેટલા ખાઈ ગયેલા હોય તો પશુ તેના સૂક્ષ્મ સંસ્કારને નિર્મૂળ કરવા એ કાર્ય ભારે દુષ્કર છે, કઠિન તપશ્ચર્યાં દ્વારા શરીર ગમે તેટલું તવાય પશુ ચિત્તના સમા રસો ક્રમેય સુકાતા નથી, મધુર સ્વર, સુંદર રૂપ, સુગંધી પુષ્પ, મિષ્ટ પદા અને સુકામળ ખ્રી-આ પાંચ વિષયા છે, તે ઇંદ્રિયને મળે નહિ, અર્થાત્ કાનને સુસ્વર મળે નહિ, આંખતે સુરૂપ મળે નહિ, રસનાને અનુકૂળ પદાર્થ મળે નહિ, ત્યારે તો વૃદ્ધા નારી પતિવ્રતા જેવું થાય છે, પશુ આનુ નામ આત્મસંયમ કહેવાય નહિ. ઇન્દ્રિયના સારા વિષય પર રાગ ન થાય અને ખરાબ વિષયો પર દ્વેષ ન થાય એજ સાચે આત્મ સમ છે.
મહાવ્રતધારી વિશ્વભૂતિના જીવનમાં એક પ્રસંગ એવા બન્યો અને તેના તપ સયમને ભૂક્કો થઇ ગયા. મુનિરાજ વિશ્વભૂતિ એક વખતે મથુરામાં વિચરતા હતા, અને તે દિવસોમાં તેમના પૂના હરિફ દીકુમાર (વિશ્વનદી રાજાના પુત્ર જેના માટે વિશ્વભૂતિને પુષ્પકર’ડક ઉદ્યાન મરજીયાત નહિ પણ ફરજીયાત છેાડી દેવું પડેલુ') મથુરા નરેશની રાજપુત્રી સાથે લગ્ન કરવા
નિમાયા વતી
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
જાનૈષા સાથે ત્યાં માન્યેા હતો. માસખમણુના પારણા અર્થે ભિક્ષા લેવા મુનિરાજ વિશ્વભૂતિ રાજ માર્ગ પરથી જઈ રહ્યા હતા. નદીકુમારનઃ અનુચરે એ વિશ્વભૂતિને તરત ઓળખી લીધા અને નદીકુમારને ખેલાવી વિશ્વતિને પાદવિદ્વાર કરતા બતાવ્યા. વિશ્વભૂતિને જોતાં નંદીકુમારને તેની અગાઉની દાગીરી
યાદ આવી ગઇ. એટલામાં ક્રાઇ ગાયની અડફેટમાં
વિશ્વભૂતિ આવી જતાં, તે ઉછળીને દૂર ગબડી પડ્યાં. નદીકુમાર્ આ દશ્ય જોઈ માટેથી હસી પડ્યા અને ટાણા મારતાં ખેલ્યા: “ કેમ ભાઇ કાઠાં તોડ ! તારી મૂડીનું જોર ક્યાં ગયુ, જે આવી નમાલી ગાયની અડકટથી આમ રસ્તા પર ગુલાય ખાવી પડે છે !”
નદીકુમારની આવી કર્કશ અને કટાક્ષમરી વાણી સાંભળતાં વિશ્વભૂતિના તમામ પ્રાચીન સંસ્કારો ઉદ્દીપન થયા. મહા તપસ્વી અને સધની હોવા છતાં શક્ય રહિત ન થયા હોવાના કારણે વિશ્વભૂતિએ પોતાના મગજની સમતુલા ગુમાવી અને ગુ સામાં આવી જઇ બધાના દેખતાં પેલી ગાયને ચીંગડાં વડે ઉપાડી તેને માયા ઉપર વીંઝીને આકાશમાં ઊંચે ઉછાળી. તીવ્ર ક્રોધના આવેશમાં વશ થઇને એ ક્રિયા કરતી વખતે મનમાં ને મનમાં તેણે દૃઢ સંકલ્પ કર્યો કૅઃ ! મેં આજ સુધી આચરેલા ઠે.ર તથા મહાન તપનું કાંઈ ફળ હાય, તો આવતા જન્મમાં આ નંદીકુમરનુ મારા હાથે મૃત્યુ થાઓ.' મહાન તપસ્વીઓનાં સ ંકલ્પે સિદ્ધ થયા વિના રહેતા નથી. અને ભગવાન મહાવીરના અઢારમા ભરમાં તેના હાથે જ નંદીકુમારના જીવનું સિંહસ્વરૂપે મૃત્યુ થયું.
આ ઉપરથી સમજી શકાશે કે કામ ક્રોધ તાત્કાલિક ગમે તેટલા ખાઇ જાય, પરન્તુ તેમના સૂક્ષ્મ સરકારનેા જડમૂળથી નાશ કરવા એ ભારે મુશ્કેલ છે, મહા તપસ્વી, સયની અને ત્યાગી જીવોને પણુ કામ, ક્રોધ, માહ માયારૂપી શલ્યાએ ઉંચેથી નીચે પછામાં છે. જાતિમદ, લાભમદ, કુળમદ, ઐશ્વર્ય મદ, બળમ, રૂપમદ, તપમ, અને શ્રુતમ પશુ એક પ્રકારનાં શહ્યા છે,
For Private And Personal Use Only
૮૧
