________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
निःशल्यो व्रती
લેર મનસુખલાલ તારાચંદ મહેતા
ન દર્શનમાં વતીના બે વિભાગ દર્શાવ્યા છે. પ્રકૃતિની કઈ પણ ગતિમાં જેને મેહ તો નથી (૧) અમારી (૨) અનગાર. અગાર અર્થાત્ ઘર- તેને વિરાગી કહેવામાં આવે છે. આ માણસ વતી એટલે કે જેને ઘર સાથે સંબંધ હોય તે અમારી. બનવાની લાયકાત ધરાવે છે, કારણ કે તેને જૂની અગારી એટલે ગૃહસ્ય. અગાર અર્થાત જેને ધર ગતિ, જુના સંસ્કારો પ્રત્યે અણગમો-અભાવ ઉત્પન્ન સાથે સંબંધ ન હોય તે-એટલે કે ત્યાગી–મુનિ થાય છે. જુની રીતરસમો અને વૈભવ વિલ સના જેનામાં વિક્ય તૃષ્ણા છે તે અમારી, અને જે વિષય સાધનમાંથી તેનો રસ ઊડી જાય છે. પરંતુ આવો તષ્ણાથી મુક્ત થયે હેય ને અનાર એટલે વિરાળી પણ જે શક્ય રહીત ન થયો હોય તે વલના આ બે ભેદોમાં જે સાધક વિયેતૃણાથી પ્રાચીન સંસ્કાર અને જુનાં સ્મરણો વખતોવખત મુક્ત થયો હોય તે અગાર, અને જે વિકતૃષ્ણાથી તેની પર પ્રબળપણે હુલે કરે છે, અને ઉર્ધ્વગામી મુક્ત ન થયું હોય તે અમારી. અમારી-અનગારી જીન માર્ગમાં કંટકનું કાર્ય કરે છે. આ સંબંધમાં પણાની સાચી કસોટી મૂડેલા ભરતક કે વેબના મા સાધ્વીજીની કથા જાણીતી છે. આવા પ્રત્યાઆધારે નથી, પણ વિથતૃખ્યાના આધારે છે. ઘાત અને સંઘર્ષો જીવનમાં દરેક સાવકે અનુભવવા
પડે છે, અને ધર્મશાસ્ત્રોમાં તેને ઉપસી તરીકે તત્વાર્થ સૂત્રમાં શ્રી. ઉમાસ્વાતિ મહારાજે સાચા એળખાવ્યા છે. ઉપસર્ગોથી ભય પામવાનું કોઈ અર્થમાં વતી બનવાની ભૂમિકા સમજાવતાં કહ્યું છે કે કારણ નથી, કારણકે આત્માની ઉર્ધ્વગતિમાં ઉપસર્ગો નિશા ગ્રતી અર્થાત જે શલ્ય વિનાનો હોય તે પણ રસાયણનું કામ કરે છે. પરંતુ આવા ઉપસર્ગો વતી સંભવે. અહિંસા, સત્ય, અસ્તેય, બ્રહ્મચર્ય અને
શા માટે થાય છે, અને ઉપસર્ગો આત્માને ઉધ્ધ. અપરિગ્રહના વ્રત લેવા માત્રથી વતી બની શકાતું ગતિમાં છે જવાને બદલે અધોગતિમાં કઈ રીતે નથી, પણ આવા વ્રતની સાથોસાથ શહેનો પણ
ઘસડી જાય છે તેનું રહસ્ય સમજી લેવું જોઈએ. ત્યાગ થવો જોઈએ. શલ્યના મુખ્ય ત્રણ પ્રકારે છેઃ
આ રહસ્ય સમજવામાં આવે તે જ ઉપસર્ગોનો વિવેક(૧) દંભ, ડોળ કે ઠગવાની વૃત્તિ (૨) ભાગાની પૂર્વક સામનો કરી શકાય છે. આ સંબંધમાં ભગલાલસા (૩) સત્ય ઉપર શ્રદ્ધા ન ચોટલી અથવા
વાન મહાવીરના સેળમાં ભવની વાત બહુ સમજવા અસત્યને આગ્રહ..
જેવી છે. શલ્યવાળે આ મા કેઈ કારણસર વ્રત લે તે મરિચીના ભવ પછીના કેટલાક ભ પછી પણ તેનામાં શલ્ય બેઠેલું હોવાથી તપાલનમાં તે સેળમાં ભવે મરિચીને જીવે રાજગૃહ નગરમાં વિશ્વએકાગ્ર બની શકતું નથી. પગમાં કાંટો વાગે હેય નંદી રાજાના ભાઈ વિશાખાભૂતિની પત્ની ધારિણીને ત્યારે આપણું મન જેમ કાંટામાં પરોવાયેલું રહે છે, પરે પુત્ર તરીકે જન્મ લીધો, અને ત્યાં તેનું નામ તેમ શલ્યયુક્ત વ્રતધારીનું મન પણ અસ્થિર અને વિશ્વભૂતિ પાડવામાં આવ્યું. યુવાન અવસ્થા પ્રાપ્ત અસ્વસ્થ રહે છે.
થતાં બત્રીસ રાજકન્યાઓ સાથે તેનાં લગ્ન કરવામાં
નિશ વૃત્તિ
For Private And Personal Use Only
