________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
ક્ષત્રિય, વૈશ્ય અને શુદ્ધ-હતી, જેમાં ક્ષત્રિનું પ્રાધાન્ય તે હતો જ, પરંતુ પુનર્જન્મ-સિદ્ધાંતનું પણ ખંડન હતું. ક્ષત્રિયો અને બ્રાહ્મણ-ગુરુઓમાં મોટે ભાગે કરનાર હતે. વળી જીવ અને શરીરને એક માનીને સંઘર્ષ ચાલ્યા કરે. આ સંધર્ષથી ધાર્મિકતા અરા- હિંસામાં શ્રદ્ધા રાખનાર હતા. પ્રફુધ કાત્યાયનને જકતામાં પરિણમી હતી. ભિન્નભિન્ન મત-મતાંતરે સિદ્ધાંત હતો કે અસત સત ન હોઈ શકે અને સત પ્રચલિત હતા. અજ્ઞાનને અંધાર ચારે તરફ ક્વાયેલે નાશ નથી થત; એટલે કોઈ વ્યક્તિને બીજી કોઈ દ્વારા હતો અને લેકે જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરવા માટે ઉત્સુક હતા. નુકશાન પહોંચી શકે નહીં. શાક્યપુત્ર ગંતમ બુદ્ધ એ વખતે મુખ્યત્વે બે પરંપરાઓનું પ્રચલન હતું. વિશ્વવિખ્યાત અહિંસાવાદી હતા. તે પણ તેઓ માંસશ્રમણ પરંપરા અને બ્રાહ્મણ પરં પરા. શ્રમણ પરંપરાને ભક્ષણને સંપૂર્ણ બહિષ્કાર કરવામાં સમર્થ ન થયા. રાજ્યાશ્રય મળેલો હતો. ક્ષત્રિય લેકે આ શ્રમણોને મૂત્રકૃતાંગ પ્રમાણે એવા માંસભક્ષી તાપસ પણ તે મોટે ભાગે અપનાવી લેતા. આજીવિક, અલક, વખતે હતા કે જેઓ આખા વર્ષ માટે એક હાથીને બો વગેર સંપ્રદાય આમાં મુખ્ય હતા.
મારીને રાખી મૂકતા હતા.
બુદ્દે સામાન્યતઃ ઉકત સંપ્રદાયને ઉલ્લેખ આ તે બમણુપરંપરાની વાત થઈ. બીજી તરફ તીર્થિક' ( તિત્યિય) નામથી કર્યો છે, જેમાં બ્રાહ્મણપરંપરા વૈદિક માન્યતાઓના રક્ષણ કાજે (૧) પૂર્ણ કાશ્યપ, (૨) મંલિપુત્ર ગોશાલ (૩) સંજય પ્રયત્નશીલ હતી. પ્રશ્રોપનિષદ્દના અધિષ્ઠાતા પિપ્લાદ, વેલદિપુત્ર, (૪) અજિત કેશકમ્બલિ, (૫) પ્રમુધ મુકેપનિષદના રચયિતા ભારદ્વાજ, કઠોપનિષદના કયાયન આદિ ઉકત તીર્થિકતાના મુખ્ય પ્રવર્તકે હતા. પ્રચારક નચિકેતા વગેરે ઋષિઓએ વૈદિક ક્રિયાકાંડમાં સ્પષ્ટ છે કે આ પ્રવર્તકના સિદ્ધાંત પણ વિચિત્ર જ્ઞાનયજ્ઞ, અહિંસા અને સૈદ્ધાંતિક મંદતાને પપનારા હતા, પરંતુ એ સમયે જે કોઈ વ્યક્તિ બ્રાહ્મણવાદથી સુધારાઓ કર્યા હતા, પરંતુ પ્રાચીન બ્રાહ્મણપરંપરા વિરુદ્ધ જતી તેને જનતા તરત અપનાવી લેતી. હિંસાપૂર્ણ યજ્ઞયાગ વગેરેમાં જ મગ્ન હતી. શુદ્ધ
અને સ્ત્રીઓને હેય ગણવામાં આવતા. જેન અને પૂર્ણ કાશ્યપ અક્રિયાવાદી નગ્ન સાધુ હતા. દેવ- બૌદ્ધ ગ્રંથમાં જાતિ વિષયક અભિમાનના ઘાતક સેનાચાર્યના મત અનુસાર મંખલિગશાલ પાધનાની પ્રસંગો મળી આવે છે. ચિત્તસંભૂતિ જાતકથી સ્પષ્ટ શિવ્યપરંપરાના મુનિ હતા જેઓ કષ્ટ થઇ ગયા થાય છે કે ચાંડાલે માટે રસ્તા પરથી નીકળવું હતા. તાંબરીય સિદ્ધાંત અનુસાર ગોશાલ ભગવાન મહેલ હતું. એક વાર બ્રાહ્મણ અને વૈશ્ય સ્ત્રીઓને મહાવીરને છાસ્થ અવસ્થાને શિષ્ય હતે. ગોશાલની રીતે ચાલતા બે ચાંડાલે નજરે પડ્યા. એ સ્ત્રીઓએ માન્યતા હતી કે જ્ઞાન એ મેક્ષનું કારણ નથી. દેવ એને અપશુકન ગયું. તેમણે પિતાની આંખો પાણીથી અથવા ઈશ્વર નામની વસ્તુઓની અસ્મિતા કેવળ ઘરને શુદ્ધ કરી અને એ ચાંડાલેના હાડકાં ખાખરા ભ્રમ છે. એથી સ્વેચ્છાથી એક માત્ર શુન્યનું ધ્યાન કરી નાખ્યા. જેને પ્રથમ જાતિ વિષેના મિથ્યાધરવું જોઈએ. ગોશાલના આ પ્રકારના આજીવિક ભિમાનનાં ઉદાહરણો ભયંકરતાની પરાકાષ્ટાએ પહોંચેલાં મતની ગણના અજ્ઞાનમતમાં કરવામાં આવી.
જોવા મળે છે. એ વખતે સ્ત્રીઓ કેવળ ભોગ્ય
મનાતી, આજીવિક સાધુએ વ્યભિચારને દુષ્કૃત્ય ન સંય વલદિપુત્ર પ્રસિદ્ધ બૌદ્ધ ગુરુ તારિપુત્ર
ગણતા. બ્રાહ્મણ ઋષિઓ વાસનાપૂર્તિ માટે એકથી અને મગલ્યાયનને ગુરુ હતા. તે સ્યાદવાદસિદ્ધાંતને
વધારે પત્નીએ રાખતા. વિકૃત કરી નાખનાર તરીકે પણ બદનામ થયો છે. અજિત કેશકબલિ વેદિક ક્રિયાકાંડને પ્રખર વિરોધી પશુય પણુ જિવાતપ્તિનું સાધન બની
આત્માનંદ પ્રકાશ
For Private And Personal Use Only
