________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
અનેક વિધ ચિત્રાવલીઓ, કમાનો, તોરણો ઘુમ્મટના આકારોથી શોભાયમાન છે. શ્રી સંભવનાથ ભગવાનનું દેરાસર દર્શનીય છે.
તારંગાજી :
કોટિ કોટિ જૈનોના ભવબંધનો કાપનાર એવા આ સ્થાનને કુમારપાળે અહીંના મંદિરમાં જૈન પ્રતિમાની સ્થાપના કરી. ઈડરના રાજા પુંજાજીના આશ્રિત અને વચ્છરાજ સંઘવીના પુત્ર ગોવિંદ સંઘવીએ પંદરમા સૈકામાં તેનો ફરીથી જીર્ણોધ્ધાર કર્યો અને હાલની જે પ્રતિમા છે તેની સ્થાપના કરી હતી તેમ મનાય છે. આ મંદિર અત્યંત સાદુ અને સરળ હોવા છતાં વિશાળ એવું પૂર્વાભિમુખ આવેલું છે. દસ અષ્ટર્કોલડીય સ્તંભો પર ટેકવેલા ગર્ભગૃહની સન્મુખે વિવિધ સ્તંભો ઉપર મંદિરનો મુખ્ય ઘુમ્મટ બાંધવામાં આવેલ છે. રંગમંડપની આગળ ઉતર-દક્ષિણ અને પૂર્વ બાજુએ સ્તંભો પર ટેકવેલી ઓશરીઓ આવેલી છે. ગર્ભગૃહને સુંદર કોતરણીવાળા જાળીઓવાળા દરવાજાઓ છે.
પાવાગઢના જૈન મંદિર નગરો :
-
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
પાવાગઢના જૈન મંદિરો વિવિધ સમૂહોમાં વહેંચાયેલા જોવા મળે છે.
બાવન જીનાલયનો સમૂહ આ મંદિર સમૂહ નવલખી મંદિર તરીકે પણ ઓળખાય છે.
- માતાજીના મંદિરે આવેલ ચંદ્રપ્રભુ અને પાર્શ્વનાથના મંદિરો.
પાર્શ્વનાથ અને તેની આજુબાજુના મંદિરો.
આ મંદિરોની રચના તથા સમય વિશેની ચોક્કસ માહિતી અંગે વિદ્વાનોમાં મતભેદ પ્રવર્તે છે. અર્થાત્ કોઈ વૈજ્ઞાનિક પ્રકારની માહિતી ઉપલબ્ધ નથી. આ બધા મંદિરો ચૌદમા-અને પંદરમા સૈકામાં બંધાયા હોવાની માન્યતા છે. બાવન દેરી, નવલખી મંદિર અહીંના મંદિર સમૂહોના મુખ્ય ત્રણ મંદિરો છે. તેમનું કદ વિશાળ છે. આ મંદિર સુંદર મૂર્તિઓ શિલ્પોથી અંકિત કરેલા જોવા મળે છે.
ચંદ્ર પ્રભુ અને પાર્શ્વનાથના બે નાના મંદિરો :
૧૩ મી ૧૪ મી સદીમાં બંધાયા હોવાની માન્યતા છે. આમાં પાર્શ્વનાથ ભગવાનનું મંદિર પ્રાચીનતમ છે.
ભારતમાં બ્રાહ્મણધર્મમાં હિંસા અને અટપટી વૈદિક વિધિવિધાનને કારણે તેની પડતી થતાં તેના પ્રત્યાઘાતરૂપે જૈન ધર્મનો ઉદ્ભવ થયો. મુખ્યત્વે સત્ય અહિંસા, અસ્તેય, અપરિગ્રહ અને બ્રહ્મચર્ય પાંચ અણુવ્રતના સિધ્ધાંત ઉપર જૈન ધર્મનો ફેલાવો થયો છે. તીર્થંકરની મૂર્તિપૂજાની શરૂઆત થઈ અને જૈનોએ શ્રીમંત હોવાથી તેમણે પોતાની આર્થિક સંપત્તિનો સદ્ઉપયોગ કરીને પોતાની આજિવિકાની અમુક મૂડીનો ઉપયોગ મંદિર નિર્માણમાં કર્યો અને પર્વતોની ટોચ ઉપર મંદિરો દેરાસરો વગેરેની સ્થાપના કરી. જૈનોમાં ઊંચા પર્વતો ઉપર તેમજ દુર્ગમ સ્થળે મંદિર બાંધવાની પાછળ એક દીર્ઘદૃષ્ટિ સમાયેલી હતી. આ બધા જ મંદિરો તથા દેરાસરોના નવનિર્માણથી માંડીને સંરક્ષણ સુધીના તમામ પ્રયત્નો આણંદજી કલ્યાણજીની પેઢી કાર્ય બજાવી રહી છે.
પથિક ૭ દીપોત્સવાંક-૧૯૯૮
૨૦
For Private and Personal Use Only
