________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ શકે છે, જે કઈ પ્રાણુ ઉપાધિ રહિત થઈને ધ્યાનયોગને માર્ગે ચડતો જાય છે, તે નિર્મળ આત્મા જૈન હોય કે જૈનેતર હોય પણ તાત્વિક દ્રષ્ટિએ તે જિન શાસનમાં વર્તે છે અને તે સંસારને છેદ કરી શકે છે.
અનુષ્ઠાનની વ્યાપકતા – જેમ સર્વ રોગનું મૂળ કારણ વાત, પિત્ત, અને કફ છે, અને જે ઔષધથી વાત, પિત્ત કે કફની શાંતિ થાય, આરોગ્યતા પ્રાપ્ત થાય તે તેને માટે ઉત્તમ ઔષધ છે, તેમ જે ઉપાયથી રાગદ્વેષ અને મેહરૂપ દે આંતર વ્યાધિઓ નાશ થાય છે, આત્માને નિર્મળ કરે છે. તે ઉપાય જૈન દર્શનમાં હોય કે જૈનેતરમાં હોય છતાં તે સર્વજ્ઞના મતને અનુકૂળ-સંમત છે. અને જે અનુષ્ઠાન મનને મલીન કરનારાં-ક્ષને હટાવનારા છે તે અનુષ્ઠાન કરનાર જૈન મુનિ હોય કે જૈન ગૃહરથ હોય પણ તે અનુષ્ઠાનો જૈન દર્શનથી બહારનાં છે.
ચિત્તની નિર્મળતા કરનાર સત્યતત્ત્વનું જ્ઞાન અને વિશુદ્ધ વૉન ગમે તે દર્શનમાં હોય છે તેથી એક્ષપ્રાપ્તિ થાય છે. આત્માને વિકાસ કરવામાં બાહ્ય વેષને મુખ્ય સ્થાન નથી પણ નિર્મળતાને-રાગદ્વેષની મંદતાને અને આત્માના ઉપગની અખંડ જાગૃતિને મુખ્ય સ્થાન કહ્યું છે.
ધ્યાનની વ્યાપકતા-–દયાનગ સર્વથી શ્રેષ્ઠ છે. મોક્ષનો તે સાધક છે, સવ ઉપાધિથી વિશુદ્ધ થયેલા છે તેને સાધે છે.
ધ્યાન કરનાર જીએ એકાંત સ્થાને બેસીને પિતાના ભાવમનવડે ઉપગવડે જોયા કરવું. મનમાં જે અશુભ વિચાર આવે તે સમજવું કે તે વિચારોથી પાપબંધ થાય છે. જે મનમાં શુભ વિચારો આવે છે તેથી પુન્ય બંધ થાય છે. પણ શુભ કે અશુભ કઈ પણ વિચારો ન આવે તે તે ઉદાસીનતાવાળી સ્થિતિ કહેવાય છે, આ સ્થિતિમાં વધારે વખત સ્થિરતા કરવાથી આત્મા કર્મને તોડી નાખી મુકત થાય છે.
આમાને પરિણુમનધમ—- સંસારી આત્મામાં પરિણમન ધર્મ રહેલે છે. કોઈને કોઈ આકારે પરિણમવું તદાકાર થવું એ કર્મથી બંધાયેલા આત્માને ગમે છે અને તે પરિણમન પામીને રાગદ્વેષ કરે છે. આ જીવને સ્વભાવ છે કે સારા યા માઠા પરિણામે પરિણમી આત્મા પુન્ય-પાપથી બંધાય છે; પણ જ્યારે શુભાશુભ કઈ પરિણામે આત્મા પરિણમતું નથી ત્યારે તે પિતાના શુદ્ધ સ્વભાવમાં રહે છે. આ રાગદ્વેષ વિનાની મધ્યસ્થ દશામાં રહેવાથી આત્મા કર્મોથી છૂટે છે.
For Private And Personal Use Only
