________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ.
કે કેટલાક ઉપયોગી વિચારો. હું
વિઠ્ઠલદાસ મૂ. શાહ.
(ગતાંક પૃષ્ટ ૭૯ થી શરૂ. )
ગક
મનુષ્યમાં સત્યનિષ્ઠા નથી હોતી તેના સાહસ બૈર્ય અને અધ્યવસાય કદિપણુ ખરેખરા અને કામના નથી હોતા, તેમજ જે મનુષ્યમાં એ સર્વ હોય છે તે ઉદાર અને મહાનુભાવ જરૂર બને છે. ખરેખરા સાહસથી મનુષ્યની ઉદારતા વધે છે અને ઘેર્યથી શાન્તિની
વૃદ્ધિ થાય છે. જે મનુષ્ય ખરેખર વીર અને સાહસી હોય છે તે કદિપણ કેઈના ઉપર કોઈ કરતું નથી. ભીષ્મપિતામહે પ્રતિજ્ઞા કરી હતી કે હું પાંડવોનો નાશ કરી દઈશ. ભીષ્મની પ્રતિજ્ઞા એટલે પૂછવું જ શું? તેનાં ભંગને કયારે સંભવ હતો? એને લઈને કૃષ્ણને ઘણું જ ચિંતા થવા લાગી. વિચાર કરીને તેઓએ યુતિ શોધી કાઢી. યુતિપૂર્વક ભીષ્મની પાસે દ્રૌપદીને કહેવરાવ્યું કે “તું અખંડસૈભાગ્યવતી થા” જ્યારે પાછળથી ભીમને કૃષ્ણની એ યુતિની ખબર પડી ગઈ ત્યારે તેઓ કૃષ્ણ ઉપર જરાપણ નારાજ ન થયાં એટલું જ નહિ પણ તેમણે ઘણું જ શાંતિપૂર્વક કૃષ્ણને જ એ યુકિત બતાવી દીધી કે યુદ્ધમાં તમારે શિખંડી ને આગળ કરે. એ પૂર્વ જન્મની “સ્ત્રી છે. પ્રાચીન વીર આર્યપુરૂની એક એક ઉદારતા ભરી નીતિ હતી કે તેઓ બાળક, સ્ત્રી, બ્રાહ્મણ, અનાથ વિગેરે ઉપર શસ્ત્ર નો ઉપયોગ નહતા કરતા. યુદ્ધમાં શિખંડીને આગળ જોઈને અને તેને પૂર્વજન્મની સ્ત્રી જાણીને ભીમે પણ તેના ઉપર હથિયાર ન ઉગામ્યું, એટલું જ નહિ પણ પિતે પ્રાણ ત્યાગ કર્યો અને એ રીતે દુર્યોધનના પક્ષની હારનો આરંભ થયો.
- સાહસ તથા ધય ઉપરાંત પ્રત્યેક મનુષ્યમાં આત્મ-સંયમની પણ અત્યંત આવશ્યકતા છે. એ ગુણ એટલે બધો જરૂરનો અને મહત્વપૂર્ણ છે કે એ વિદ્વાન પુરૂષે તેને સઘળા ગુણેના મૂળરૂપ અને પશુત્વ તથા મનુષ્યત્વના વાસ્તવિક ભેદરૂપે ગણાવ્યો છે, અને એ વાત પણ ખરી છે. જે મનુષ્ય આત્મ-સંયમ બિસ્કુલ છેડી દે અને જેમ મનમાં આવે તેમ કહી નાંખે અને કરી નાંખે તો પછી તેનામાં અને પશુમાં શો ભેદ રહે છે? પોતાની નિદ્રની અનુચિત ચંચલતા રોકવી અને પિતાની જાતને ખરાબ માગે જતા બચાવવી એજ આત્મ-સંયમ કહેવાય છે. પિતાના મનને જીતવું એ સમસ્ત સંસાર પર વિજય પ્રાપ્ત કરવા કરતાં પણ
For Private And Personal Use Only
