________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
Re
શ્રી આત્માનંદેં પ્રકાશ.
પ્રાણીને ખબર નથી કે આ બધા અસમાપ્ત તેને ચાલતે રાખવા માટે છે. સંસાર આપણી સાથે આ ઘેાડાના માલીક જેવા સબંધ રાખે છે. આપણને દાતાજ રાખવા, ગતિપરાયણ રાખવા, ક્ષણવાર વિશ્રામ ન લેવા દેવા એ સસાના ઇરાદા છે. આપણને વચમાં વચમાં જે રોટલીના ટુકડાં, વિશ્રામ માટે મકાન, ગુવાર આનંદ માટે રમકડાં, વિગેરે મળે છે તે એટલાજ માટે કે આપણામાં વધારે ઢાડવાતુ ખળ રહે. ઘેડાને જેમ ખબર નથી કે આ ગતિને, આ નિરતર ચાલ્યા કરવાના ઈંડા કયાં, તેમ આપણે પણ જાણતા કે વિચારતા નથી કે આ પ્રમાણે વિરામ હીન દોડતા છેડા કર્યાં છે, આ પ્રમાણે કયાં સુધી લક્ષ્યરહિતપણે દોડયા કરવાનુ છે.
આપણી આસપાસ ચાતરમ્ સ'સાર પૂર્ણ વેગથી ગતિમાન જોવામાં આવે છે. માત્ર આપણાં હૃદયની અંતરતમ ગુહામાં, જ્યાં આપણા માલીકનું પરમ ધામ છે ત્યાંજ સાંસાર માટે સ્થાન નથી. ત્યાં આપણુ છેવટનુ વિશ્રામ સ્થાન છે. આપણું' સંસાર જીવનનું પરમ લક્ષ્ય તે સ્થાને હવુ ઘટે છે. ત્યાં આપણું સ્થાન નક્કી કરીને પછી સંસારમાં-પરમાત્માના લીલા ક્ષેત્રમાં-વિહરવામાં વાંધા નથી. ત્યાં આપણે યાગ નક્કી કર્યા પછી સંસાર એ પૂર્વના ભાષણ, ભીતિપ્રદ સંસાર રહેતા નથી. પછી તે તે રંગભૂમિ જેવુ જણાય છે. પ્રચંડ પ્રાકૃતિક સામર્થ્યના યુદ્ધને બદલે ત્યાં કુદરતની મધુર લીલા, જણાય છે. પછી તે આપણને બાધા કરતા નથી પરંતુ સહાય કરે છે. સમ્યકત્વ પ્રાપ્ત થયા પછી સ’સાર એ બંધન માટે નહિ પરંતુ મુક્તિ માટે સહાયક બને છે. કેમકે આપણું લક્ષ્ય સ્થાન આપણે નક્કી કરી દીધું હોય છે. આત્મા તેના સ્વામી સાથે-પરમાત્મા સાથે પોતાના પરિણય સંબંધ નક્કો કર્યો પછી સસારમાં સહેલ કરવા નીકળે તેમાં બંધન નથી, કેમકે હવે તે સંસારની પાછળ દોડતા નથી. ઉલ્ટું સંસાર તેની પકડમાં આવી ગયા હૈાય છે. સંસાર તેનુ ખરૂ સ્વ રૂપ તેના આગળ પ્રકાશી આપે છે, અને જ્યારે જે વસ્તુ જોઈએ તે પેાતાના ભંડારમાંથી કાઢી આત્માની સેવા અર્થે રજુ કરે છે. ભ્રાંન્તિમાંથી જાગેલે આત્મા તેમાંથી જોઇએ તેટલું લઇ માકીનું સંસારને પાછુ આપી દે છે. આવે આત્મા સસારના લીલા ક્ષેત્રામાં ફરે છે. પરંતુ તે સ ંસારના સેવક તરીકે નહી પણ સ્વામી તરીકે ક્રે. તેની દ્રષ્ટિ બદલાયેલી હોય છે. પ્રાકૃત દષ્ટિને આવા પ્રજ્ઞ મનુષ્ય રૂપે રંગે આકારે બીજાના જેવા જ પ્રતીત થતા છતાં વસ્તુત: તે દેવ જેવા છે. તે સંસારના વિહારી નથી, પરંતુ પ્રભુના પ્રદેશનેા નાગરિક છે.
ચાતરમ્ પ્રતીત થતી અનત ગતિ, અનત વ્યાપાર, અન ંત ઘાત પ્રતિઘાત, એ સર્વના શું અર્થ છે એના વિચાર આપણે ભાગ્યેજ કોઇ વાર કરીએ છીએ. આપણે પણ એ અનત ગતિમયતામાં આપણી ક્ષુદ્ર ગતિ ભેળવીને લક્ષ્યહનપણે,
For Private And Personal Use Only
