Page #1
--------------------------------------------------------------------------
________________ ||shrii sudharmAsvAmIne namaH // aho ! zrutam - svAdhyAya saMgraha [9] prazamarati [gAthA aura artha] -: prakAzaka:zrI AzApUraNa pArzvanAtha jaina jJAnabhaMDAra sAbaramatI, ahamadAbAda
Page #2
--------------------------------------------------------------------------
________________ // zrI sudharmAsvAmIne namaH // . aho ! zrutam - svAdhyAya saMgraha [9] prazamarati [gAthA aura artha] kartA :- zrutadhara umAsvAtIjI mahArAjaH anuvAdaka :- pU.A. zrIbhadraguptasUrijI -: saMkalana : zrutopAsaka -: prakAzaka :zrI AzApUraNa pArzvanAtha jaina jJAnabhaNDAra zA. vImaLAbena saremala javeracaMdajI beDAvALA bhavana hIrAjaina sosAyaTI, sAbaramatI, amadAbAda-380005 ____Mo. 9426585904 email -
[email protected] |
Page #3
--------------------------------------------------------------------------
________________ L - - - - - prakAzaka : zrI AzApUraNa pArzvanAtha jaina jJAnabhaNDAra prakAzana : saMvata 2074 AvRtti : prathama - - - - - - - - - - jJAnanidhi meM se pU. saMyamI bhagavaMto aura jJAnabhaNDAra ko bheTa... ___ gRhastha kisI bhI saMgha ke jJAna khAte meM 30 rupaye arpaNa karake mAlikI kara sakate haiN| - - - - - - - prAptisthAna : (1) saremala javeracaMda phAInapheba (prA.) lI. 672/11, bombe mArkeTa, relavepurA, ahamadAbAda-380002 phona : 22132543 (mo.) 9426585904 (2) kalIna ke.zAha AdinAtha meDIsIna, Tu-02 zaMkhezvara kompalekSa, kailAzanagara, surata (mo.) 9574696000 (3) zA. ramezakumAra eca. jaina A-901 guMdecA gArDana, lAlabAga, muMbaI-12. (mo.) 9820016941 (4) zrI vinIta jaina jagadguru hIrasUrIzvarajI jaina jJAnabhaNDAra, caMdanabAlA bhavana, 129, zAhukara peTha ke pAsa, mInTa sTrITa, cennAI-1 phona : 044-23463107 (mo.) 9389096009 (5) zA. hasamukhalAla zAntIlAla rAThoDa 7/8 vIrabhArata sosAyaTI, TImbara mArkeTa, bhavAnIpeTha, pUnA. (mo.) 9422315985 mudraka : virati grAphkisa, ahamadAbAda, mo. 8530520629 Email Id:
[email protected]
Page #4
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati 3 prazamarati nAbheyAdyAH siddhArtharAjasUnucaramAzcaramadehAH / paJcanavadaza ca dazavidhadharmavidhivido jayanti jinaaH||1|| artha : caramazarIrI evaM dazaprakAra ke yatidharma ko jAnanevAle nAbhiputra (AdinAtha) jinameM prathama haiM, evaM siddhArtha-putra (vardhamAnasvAmI) antima haiM, aise 5-9-10 = 24 (caubIsa) jina [tIrthaMkara] jayazIla bana rahe haiM ! // 1 // jinasiddhAcAryopAdhyAyAn praNipatya sarvasAdhUMzca / prazamaratisthairyArthaM vakSye jinazAsanAt kiJcit // 2 // ___ artha : jina, siddha, AcArya, upAdhyAya evaM sarva sAdhu bhagavantoM ko namaskAra karake prazama (vairAgya) meM prItibhAva kI nizcalatA ke lie (prazama kI prIti meM mumukSu AtmA kaise sthira ho, isalie) jinazAsana meM se kucha kahU~gA // 2 //
Page #5
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati yadyapyanantagamaparyAyArthahetunayazabdaratnADhyam / sarvajJazAsanapuraM praveSTumabahuzrutairduHkham // 3 // artha : ananta gama (artha-mArga) paryAya (dravya kI avasthA) artha (pada ke artha) hetu (kAraNa) naya (naigama saMgrahAdi) zabda (zabdaprAbhRta meM pratipAdita) ina vividha ratnoM se vaibhavayukta evaM gahana aise sarvajJa zAsana rUpI nagara meM, hAlAMki abahuzruta jIvoM ke lie praveza karanA azakya hI hai // 3 // zrutabuddhivibhavaparihINakastathA'pyahamazaktimavicintya / dramaka ivAvayavoJchakamanveSTuM tatpravezepsuH // 4 // artha : zratajJAna evaM autpAtikI vagairaha baddhi-vaibhava se rahita hote hue bhI maiM (granthakAra) apanI azakti kI paravAha kiye binA, raMka vyakti kI bhAMti (jaise raMka vyakti bikhare hue dhAnya kaNoM kA saMcaya karatA hai ThIka vaise) bikhare hue pravacana-artha rUpa avayava (dAnoM) kI gaveSaNA karane ke lie usameM (sarvajJa-zAsanarUpI nagara meM) praveza pAnA cAhatA hU~ // 4 // bahubhirjinavacanArNavapAragataiH kavivRSairmahAmatibhiH / pUrvamanekAH prathitAH prazamajananazAstrapaddhatayaH // 5 // artha : jinavacanarUpI sAgara kI sImA taka pahu~ce hue caudaha pUrvadharoM ne jo ki zreSTha kavi the, buddhivaibhava ke dhanI the, unhoMne mere se pahale vairAgya ko paidA karanevAlI aneka
Page #6
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati grantharacanAe~ kI haiM // 5 // tAbhyo visRtAH zrutavAkpulAkikAH pravacanAzritAH kAzcit / pAramparyAduccheSikAH kRpaNakena saMhRtya // 6 // tdbhktiblaarpityaamyaa'pyvimlaalptyaasvmtishktyaa| prazameSTatayA'nusRtAH virAgamArgakapadikeyam // 7 // artha : pUrvokta zAstraracanAoM meM se nikale hue jinavacanAnusArI kucha AgamavacanarUpa dhAnya ke tuccha dAnoM ko, jo ki guruparamparA se bace haiM, alpa hI haiM, phira bhI unheM ikaTThe karake raMka sA maiM jo mahApuruSa jinavacanarUpa tuccha anAja ke dAnoM ko rakha gaye, unake prati prIti kI samarthatA se, athavA to rahe hue AgamavacanarUpa tuccha dAnoM ke prati bhakti ke bhAva se, mujhe milI huI alpa yA jyAdA asvaccha buddhi kI zakti se maiMne usa vairAgyamArga ko hI eka jananI kI nIka banAyI (prazamarati kI racanA kI) kyoMki mujhe prazama atyanta priya hai // 6-7 // yadyapyavagItArthA na vA ktthorprkRssttbhaavaarthaaH| sadbhistathApi mayyanukampaikarasairanugrAhyA // 8 // artha : hAlAMki, isa prazamarati meM AdaraNIya viSaya nahIM hai, vidvadjana yogya gaMbhIra artha bhI nahIM hai, prakRSTa bhAvoM se paripUrNa artha bhI nahIM hai, tathApi anukampA hI jinakA
Page #7
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati svabhAva haiM, aise sajjanoM ko cAhie ki anukampA ke yogya aise mere prati dayA rakhate hue merI isa grantharacanA ko svIkAra kareM // 8 // ko'tra nimittaM vakSyati nisargamatisunipuNo'pi vA hyanyat / doSamaline'pi santo yad guNasAragrahaNadakSAH // 9 // artha : svAbhAvika buddhi se atIva kuzala manuSya bhI ['vAdyanyat' pAThAnusAra 'vAdI' bhI] yahA~ sajjanoM ke saujanya ke viSaya meM aura kauna sA kAraNa prastuta karegA ? arthAt sunipuNa vyakti bhI svabhAva ke alAvA anya koI kAraNa batalAne meM asamartha hai| sajjanoM kA yaha svabhAva hI hai ki paraguNoM kA utkIrtana karanA evaM paradoSa kahane meM mauna rahanA / dUsaroM ke doSayukta vacana meM bhI sajjana guNa grahaNa karane meM nipuNa hote haiM // 9 // sadbhiH suparigRhItaM yat kiJcidapi prakAzatAM yAti / malino'pi yathA hariNaH prakAzate pUrNacandrasthaH // 10 // __ artha : sajjanoM ke dvArA AdarapUrvaka svIkRta thor3A bahuta bhI (doSayukta bhI) isa saMsAra meM prasiddhi prApta karatA hai [yaha sajjanoM ko svIkRta hai, isa prakAra vidvat samAja meM prakhyAta hotA hai] jisa prakAra malina (zyAma) aisA hiraNa bhI pUrNa candra meM rahane se zobhita hotA hai // 10 //
Page #8
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati bAlasya yathA vacanaM kAhalamapi zobhate pitRsakAze / tadvat sajjanamadhye pralapitamapi siddhimupayAti // 11 // artha : spaSTa zabdoccAra karane meM asamartha aise nanhe-munhe (bacce) ke tutalAte vacana pitA ko pyAre lagate haiM, ThIka usI taraha (bacce ke tutalAte vacana kI bhAMti) asambaddha vAkyaracanA bhI sajjanoM ke bIca prasiddha ho jAtI hai // 11 // ye tIrthakRtpraNItA bhAvAstadanantaraizca parikathitAH / teSAM bahuzo 'pyanukIrtanaM bhavati puSTikarameva // 12 // artha : tIrthaMkaroM ke dvArA praNIta jo jIva vagairaha bhAva (padArtha) evaM unake bAda gaNadharoM ke dvArA evaM gaNadhara - ziSyoM ke dvArA prarUpita jo bhAva, una bhAvoM kA punaH punaH anukIrtana karane se, jJAna- darzana evaM cAritra kI puSTi hI hotI hai [kyoMki isase karmanirjarA aura usake dvArA mokSa kI prApti hotI hai // 12 // ] yadvadupayuktapUrvamapi bhaiSajaM sevyate'rttinAzAya / tadvadrAgAtiharaM bahuzo 'pyanuyojyamarthapadam // 13 // artha : vyAdhikRta vedanA ke upazamana hetu vizvasanIya auSadha kA sevana pratidina kiyA jAtA hai, usI prakAra rAgadveSa se bandhe hue karmoM ke dvArA hotI huI tIvra-madhyamamanda vedanA ke apAhAra hetu (zAnti hetu ) artha pradhAna vAkya
Page #9
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati aneka bAra bolanA cAhie // 13 // yadvadviSaghAtArthaM mantrapade na punarUktadoSo'sti / tadvadrAgaviSaghnaM punarUktamaduSTamarthapadam // 14 // artha : jisa taraha sarpa evaM bicchu Adi ke jahara ko utArane ke lie mantravettA puruSa U~kAra Adi mantra padoM kA uccAraNa bAra-bAra karate haiM, isameM punarukti (bAra-bAra eka hI zabda bolanA) doSa nahIM hai, usI prakAra rAgadveSa ko naSTa karane vAle arthayukta vAkyoM ko bAra-bAra raTanA bhI doSarahita hai (arthAt vahA~ 'punarukti' doSa nahIM haiM) // 14 // vRttyarthaM karma yathA tadeva lokaH punaH punaH kurute / evaM virAgavArtAheturapi punaH punazcintyaH // 15 // artha : jisa taraha apane yA kuTumba ke pAlana-poSaNa hetu samucita dhana-dhAnya se yukta manuSya bhI prati varSa khetI vagairaha kArya karatA rahatA hai; ThIka usI taraha, vairAgyavArtA ke hetubhUta adhyayana-manana punaH punaH karanA ucita hai // 15 // dRDhatAmupaiti vairAgyabhAvanA yena yena bhAvena / tasmiMstasmin kAryaH kAyamanovAgbhirabhyAsaH // 16 // artha : antaHkaraNa ke jina-jina viziSTa pariNAmoM ke mAdhyama se [janma-jarA-mRtyu-zarIra ityAdi kI AlocanA vagairaha se] vairAgya bhAvanA banatI hI hotI ho, usa kArya meM
Page #10
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati mana-vacana-kAyA se abhyAsa-prayatna karanA cAhie // 16 / / mAdhyasthyaM vairAgyaM virAgatA zAntirupazamaH prazamaH / doSakSayaH kaSAyavijayazca vairAgyaparyAyAH // 17 // artha : [1] mAdhyastha [2] vairAgya [3] virAgatA [4] zAnti [5] upazama [6] prazama [7] doSakSaya [8] kaSAyavijaya ye saba vairAgya ke paryAya haiM // 17 // icchA mUrchA kAmaH sneho gArthyaM mamatvamabhinandaH / abhilASa ityanekAni rAgaparyAyavacanAni // 18 // artha : icchA, mUrchA, kAma, sneha, gRddhatA, mamatva, abhinanda (paritoSa) evaM abhilASa ye rAga ke aneka paryAya haiM // 18 // IrSyA roSo doSo dveSaH privaadmtsraasuuyaaH| vaira-pracaNDanAdyAnake dveSasya paryAyAH // 19 // ___ artha : (1) IrSyA (2) roSa (3) doSa (4) dveSa (5) parivAda (6) matsara (7) asUyA (8) vaira (9) pracaMDana Adi dveSa ke aneka paryAya haiM // 19 // rAgadveSaparigato mithyAtvopahatakaluSayA dRSTyA / paJcAstravamalabahulA'rttaraudratIvrAbhisandhAnaH // 20 // artha : (1) rAgadveSa ke pariNAma se yukta (2) mithyAtva se kaluSita buddhi ke dvArA prANatipAtAdika pA~ca AzravoM ke
Page #11
--------------------------------------------------------------------------
________________ 10 prazamarati mAdhyama se hone vAle karmabandhanoM se vyApta, (3) ArtadhyAna evaM raudra dhyAna kI prakRSTa abhisandhi [abhiprAya] se yukta // 20 // kAryAkAryavinizcayasaMklezavizuddhilakSaNairmUDhaH / AhArabhayaparigrahamaithunasaMjJAkaligrastaH // 21 // artha : (4) kArya [jIvarakSAdi] akArya [jIvavadhAdi] ke nirNaya karane meM tathA kliSTacittatA evaM nirmalacittatA kA jJAna karane meM mUr3ha (5) AhAra-bhaya-maithuna-parigraha rUpa saMjJAoM ke parigraha se yukta // 21 // kliSTASTakarmabandhanabaddhanikAcitagururgatizateSu / janmamaraNairajastraM bahuvidhaparivartanAbhrAntaH // 22 // artha : (6) saikar3oM gatiyoM meM punaH punaH bhramaNa karane ke kAraNa 8 karmoM ke gAr3ha bandhanoM se Abaddha, nikAcita banA huA [atiniyantrita banA huA] evaM inake kAraNa bhArI banA huA, (7) satat janma-jarA-maraNa se aneka rUpoM meM parivartana karane se bhrAnta // 22 // duHkhasahastranirantaragurubhArAkrAntakarSitaH karuNaH / viSayasukhAnugatatRSaH kaSAyavaktavyatAmeti // 23 // artha : (8) nAraka, tiryaMca-manuSya aura deva ke bhavoM meM hamezA hajAroM duHkhoM ke ati bhAra se AkrAnta [pIr3ita] hone
Page #12
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati ke kAraNa durbala banA huA, (9) dIna banA huA, (10) viSaya sukhoM meM Asakta banA huA [viSaya sukhoM kI tIvra abhilASAoM se yukta] jIva kaSAyavaktavyatA ko prApta hotA hai arthAt krodhI-mAnI-mAyAvI evaM lobhI kahalAtA hai // 23 // sa krodhamAnamAyAlobhairatidurjayaiH praamRssttH| prApnoti yAnanarthAn kastAnuddeSTamapi zaktaH ? // 24 // artha : atIva durjaya aise krodha-mAna-mAyA aura lobha se parAbhUta banI huI AtmA jina-jina ApattiyoM-anarthoM kA zikAra banatI hai, una ApattiyoM ko nAmamAtra se kahane meM bhI kauna samartha hai ? // 24 // krodhAt prItivinAzaM mAnAd vinayopaghAtamApnoti / zAThyAt pratyayahAniH, sarvaguNavinAzanaM lobhAt // 25 // artha : krodha se prIti kA nAza hotA hai, mAna se vinaya ko hAni pahu~catI hai, mAyA se vizvAsa ko dhakkA lagatA hai aura lobha se sabhI guNoM kA nAza hotA hai // 25 // krodhaH paritApakaraH sarvasyodvegakArakaH krodhH| vairAnuSaGgajanakaH krodhaH krodhaH sugatihantA // 26 // artha : krodha sabhI jIvoM ke lie paritApa karane vAlA hai, sabhI jIvoM ko udvega detA hai, vaira kA anubaMdha paidA karatA hai aura sugati-mokSa kA nAza karatA hai // 26 //
Page #13
--------------------------------------------------------------------------
________________ 12 prazamarati zrutazIlavinayasandUSaNasya dharmArthakAmavighnasya / mAnasya ko'vakAzaM muhUrtamapi paNDito dadyAt // 27 // artha : zruta, zIla aura vinaya ko dUSita karane vAle evaM dharma aura artha kAma-puruSArtha meM vighnakAraka aise mAna ko kauna vidvAna-puruSa eka pala ke lie bhI apanI AtmA meM sthAna degA? // 27 // mAyAzIlaH puruSo yadyapi na karoti kiJcidaparAdham / sarpa ivAvizvAsyo bhavati tathApyAtmadoSahataH // 28 // artha : mAyAvI manuSya, cAhe mAyAjanita koI bhI aparAdha yA gunAha na karatA ho phira bhI svayaM ke mAyA-doSa se upahata banA vaha sA~pa kI bhA~ti avizvasanIya banatA hai // 28 // sarvavinAzAzrayiNaH sarvavyasanaikarAjamArgasya / lobhasya ko mukhagataH kSaNamapi duHkhAntaramupeyAt ? // 29 // artha : sAre apAyoM kA AzrayasthAna, sAre duHkhoM kAvyasanoM kA mukhya mArga sA jo lobha, usakA zikAra banA huA kauna jIva [lobhapariNAmayukta] sukha prApta karatA hai ? arthAt koI nahIM // 29 // evaM krodho mAno mAyA lobhazca duHkhahetutvAt / sattvAnAM bhavasaMsAradurgamArgapraNetAraH // 30 //
Page #14
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati 13 artha : isa bhAMti ye krodha, mAna, mAyA aura lobha jIvAtmAoM ke duHkha ke kAraNarUpa hone se naraka vagairaha saMsAra ke bhayaMkara mArga kA nirmANa karane vAle haiM ||30|| mamakArAhaGkArAveSAM mUlaM padadvayaM bhavati / rAgadveSAvityapi tasyaivAnyastu paryAyaH // 31 // : artha : krodhAdi kaSAyoM kI jar3a meM do bAteM haiM mamakAra [mamatva] aura ahaMkAra [garva] usake hI [mamakAra aura ahaMkAra ke] rAga dveSa Adi anya paryAya haiM ||31|| mAyAlobhakaSAyazcetyetadrAgasaMjJitaM dvandvam / krodho mAnazca punadveSa iti samAsanirdiSTaH // 32 // artha : mAyA aura lobha kA yugala [Couple] rAga hai evaM krodha-mAna kA yugala dveSa hai, aisA saMkSepa meM-thoDe meM kahA jA sakatA hai ||32|| mithyAdRSTyaviramaNapramAdayogAstayorbalaM dRSTam / tadupagRhItAvaSTavidhakarmabandhasya hetU tau // 33 // artha : mithyAtva, avirati, pramAda aura mana-vacanakAyA ke yoga, ye cAra una rAga dveSa ke upakArI haiN| ve mithyAtvAdi se upagRhIta rAga aura dveSa, ATha prakAra ke karmabandhana meM nimitta- sahAyaka banate haiM // 33 //
Page #15
--------------------------------------------------------------------------
________________ 14 prazamarati sajjJAna-darzanAvaraNa-vedya - mohAyuSAM tathA nAmnaH / gotrAntarAyayozceti karmabandho'STadhA maula // 34 // artha : karmabandha mUlarUpa se ATha taraha kA hotA hai (1) jJAnAvaraNa kA (2) darzanAvaraNa kA (3) vedanIya kA (4) mohanIya kA (5) AyuSya kA (6) nAma kA (7) gotra kA aura (8) antarAya kA ||34|| paJcanavadvyaSTAviMzatikazvatuH SaTkasaptaguNabhedaH / dvipaJcabheda iti saptanavatibhedAstathottarataH // 35 // artha : isa taraha kramazaH pA~ca, nau, do, aTThAisa, cAra, bayAlIza (6x7) do aura pA~ca - isa taraha (ATha karmoM ke) sityAnaveM uttara bheda hote haiM // 35 // prakRtiriyamanekavidhA sthityanubhAgapradezatastasyAH / tIvro mando madhya iti bhavati bandhodayavizeSaH // 36 // artha : isa taraha yaha prakRti aneka prakAra kI (97 prakAra kI) hai / isa prakRti kA sthitibaMdha, rasabaMdha [ aura pradezabaMdha] hotA hai / jisase viziSTa prakRtibaMdha hotA hai vo tIvra, manda aura madhyama bandha hotA hai / udaya bhI ( prakRtiyoM kA) tIvrAdi bheda vAlA hotA hai ||36|| I tatra pradezabandho yogAt tadanubhavanaM kaSAyavazAt / sthitipAkavizeSastasya bhavati lezyAvizeSeNa // 37 //
Page #16
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati 15 artha : [cAra prakAra se karmabandha meM] pradezabandha yoga (mana-vacana-kAyA ke) se hotA hai| usa pradezabaddha karma kA anubhava kaSAya ke vaza hotA hai aura sthiti kA pAka vizeSa [jaghanya-madhyama-utkRSTa sthiti kA viziSTa nirmANa] lezyA se hotA hai // 37 // tAH kRSNanIlakApotataijasIpadmazuklanAmAnaH / zleSa iva varNabandhasya karmabandhasthitividhAtryaH // 38 // artha : ve [lezyAe~] kRSNa, nIla, kApota, taijasa, padma aura zukla nAmaka lezyAe~ karmabandha meM sthiti kA nirmANa karane vAlI haiM, jaise kI raMgoM ko bAMdhane meM goMda // 38 // karmodayAd bhavagatirbhavagatimUlA shriirnirvRttiH| dehAdindriyaviSayA viSayanimitte ca sukhaduHkhe // 39 // artha : usa karma ke vipAkodaya se narakAdi gatiyA~ hotI haiM aura dehanirmANa kA bIja bhI yahI narakAdi bhavagati hai / usa deha se indriyoM ke viSaya aura viSanimittaka sukha aura duHkha / [sukhAnubhava evaM duHkhAnubhava hotA hai // 39 // ] duHkhadviT sukhlipsurmohaandhtvaaddRssttgunndossH| yAM yAM karoti ceSTAM tayA tayA duHkhamAdatte // 40 // artha : duHkha kA dveSI aura sukha kI lAlasA vAlA [jIva] mohAndha ho jAne se guNa yA doSa nahIM dekhatA hai, vo
Page #17
--------------------------------------------------------------------------
________________ 16 prazamarati jo jo ceSTAe~ karatA hai [ mana-vacana-kAyA kA kriyA karatA hai] usase du:kha prApta karatA hai / [ duHkha kI anubhUti karatA hai ||40||] kalaribhitamadhuragAndharvatUrya: yoSidvibhUSaNaravAdyaiH / zrotrAvabaddhahRdayo hariNa iva vinAzamupayAti // 41 // artha : kalAyukta [ mAtrAyukta ] ribhita [gAMdharva AvAja] evaM madhura [ aise] gandharva ke vAjiMtroM kI dhvani aura striyoM ke AbhUSaNoM se utpanna dhvani Adi, aise manohArI zabdoM se zrotrendriyaparavaza hRdaya haiM una hiraNoM kI bhAMti [pramAdI] vinAza pAtA hai // 41 // gativibhrameGgitAkArahAsyalIlAkaTAkSavikSiptaH / rUpAvezitacakSuH zalabha iva vipadyate vivazaH // 42 // artha : savikAra gati, snigdha dRSTi, mu~ha - chAtI Adi AkAra, savilAsa hAsya aura kaTAkSa se vikSipta [manuSya ], strI ke rUpa meM jisane apanI dRSTi sthApita kI hai aura jo vivaza banA hai vaha manuSya pataMge kI bhAMti jalakara naSTa hotA hai // 42 // snAnAGgarAgavartikavarNakadhUpAdhivAsapaTavAsaiH / gandhabhramitamanasko madhukara iva nAzamupayAti // 43 // artha : snAna, vilepana, (vividha) varNIya agarabattI,
Page #18
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati 17 adhivAsa [mAlatI Adi phUloM kI] aura sugandhita dravyacUrNoM ke gandha se bhramita (AkSipta) manavAlA [manuSya] bhramara kI bhAMti nAza pAtA hai| // 43 // miSTAnnapAnamAMsodanAdi-madhurarasaviSayagRddhAtmA / galayantrapAzabaddho mIna iva vinAzamupayAti // 44 // artha : atyanta svAdiSTa bhojana, madyapAna, mAMsa, odana [cAvala] aura madhura rasa [zakkara ityAdi] [rasanA ke] ina viSayoM meM Asakta AtmA lauhayantra meM aura tantujAla meM phaMsI huI paravaza banI machalI kI bhAMti mRtyu pAtI hai| // 44 // zayanAsanasambAdhanasuratasnAnAnulepanAsaktaH / sparzavyAkulitamatirgajendra iva badhyate mUDhaH // 45 // artha : zayyA, Asana, aMgamardana, cuMbana, AliMganAdi, snAna-vilepana ityAdi sparza meM Asakta sparza ke sukha se mohita buddhivAlA mUr3ha [jIva] hAthI kI bhAMti baMdha jAtA hai| // 45 // evamaneke doSAH praNaSTaziSTeSTadRSTiceSTAnAm / durniyamitendriyANAM bhavanti bAdhAkarA bahuzaH // 46 // artha : vivekI puruSoM ko iSTa aise jJAna aura kriyA (ubhaya-donoM) jinake naSTa ho cuke haiM aura doSoM meM daur3atI indriyA~ jinakI niyantrita nahIM haiM, unako isa bhAMti (aura bhI) aneka doSa bAra-bAra pIDAkArI banate haiM / // 46 //
Page #19
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati ekaikaviSayasaGgAd rAgadveSAturA vinssttaaste|| kiM punaraniyamitAtmA jIvaH paJcendriyavazAtaH ? // 47 // artha : eka-eka viSaya ke saMga meM rAga-dveSa se rogI bane [hirana vagairaha] jIva naSTa ho cuke to phira pA~coM indriyoM ko paravazatA se jo vyAkula haiM aura jo AtmA ko niyamita nahIM rakha pAte unakA kyA hogA ? // 47 / / na hi so'stIndriyaviSayo yenAbhyastena nityatRSitAni / tRpti prApnuyurakSANyanekamArgapralInAni // 48 // artha : aisA koI bhI viSaya nahIM hai indriyoM kA, jisakA punaH punaH Asevana karane se hamezA pyAsI aura aneka mArgoM meM [zabdAdi viSayajanya aneka prakAroM meM] khUba lIna banI huI indriyA~ tRpti pAe~ / // 48 // kazcicchubho'pi viSayaH pariNAmavazAtpunarbhavatyazubhaH / kazcidazubho'pi bhUtvA kAlena punaH zubhIbhavati // 49 // artha : koI iSTa viSaya bhI adhyavasAya ke kAraNa (dveSa ke pariNAmarUpa) aniSTa banatA hai aura koI azubha viSaya bhI kAlAntara se (rAga ke pariNAma) se iSTa banatA hai| // 49 / / kAraNavazena yadyat prayojanaM jAyate yathA yatra / tena tathA taM viSayaM zubhamazubhaM vA prakalpayati // 50 // artha : jina kAraNoM se jisa taraha jo jo prayojana paidA
Page #20
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati hote haiM, usI taraha utpanna hue prayojana se vaha viSaya ko acchA yA burA mAnatA hai / // 50 // anyeSAM yo viSayaH svAbhiprAyeNa bhavati tussttikrH| svamativikalpAbhiratAstameva bhUyo dviSantyanye // 51 // artha : dUsaroM ko jo viSaya [zabda, rUpa vagairaha] apane manopariNAma se paritoSa karane vAle banate haiM ve hI viSaya anya puruSoM ke lie jo ki apane mana ke vikalpoM meM DUbe rahate haiM, dveSa kA kAraNa banate haiM / // 51 // tAnevArthAn dviSatastAnevArthAn pralIyamAnasya / nizcayato'syAniSTaM na vidyate kiJcidiSTaM vA // 52 // ___artha : unhIM [iSTa] zabdAdi viSayoM kA dveSa karate hue aura unhIM [aniSTa] viSayoM meM tanmaya banate hue isako [viSayabhogI ko] pAramArthika, rUpa se na to kucha iSTa hai aura nahI aniSTa hai / // 52 // rAgadveSopahatasya kevalaM karmabandha evaasy| nAnyaH svalpo'pi guNo'sti yaH paratreha ca zreyAn // 53 // artha : rAga aura dveSa se upahata [manavAle] usako kevala karmabandha hI hotA hai, isa loka meM yA paraloka meM, dUsarA alpa bhI guNa [usameM] nahIM hai| // 53 / /
Page #21
--------------------------------------------------------------------------
________________ 20 prazamarati yasminnindriyaviSaye zubhamazubhaM vA nivezayati bhAvam / rakto vA dviSTo vA sa bandhaheturbhavati tasya // 54 // artha : indriyoM ke jina viSayoM meM rAgayukta yA dveSayukta jIva zubha yA azubha cittapariNAma sthApita karatA hai usako vaha cittapariNAma karmabandha kA hetu banatA hai // 54 // snehAbhyaktazarIrasya reNunA zliSyate yathA gAtram / rAgadveSaklinnasya karmabandho bhavatyevam // 55 // artha : cikanAhaTa [taila ityAdi kI] se lipta vyakti ke gAtra meM jaise dhUla cipaka jAtI hai vaise hI rAga aura dveSa se cikanI [snigdha] AtmA meM karma cipakate haiM // 55 // evaM rAgo dveSo moho mithyAtvamaviratizcaiva / ebhiH pramAdayogAnugaiH samAdIyate karma // 56 // artha : aise rAga, dveSa, moha, mithyAtva, avirati aura pramAda-yogoM [mana, vacana kAyA ke] kA anusaraNa karatA huA [jIva] karma grahaNa karatA hai // 56 // karmamayaH saMsAraH saMsAranimittakaM punarduHkham / tasmAdrAgadveSAdayastu bhavasantatermUlam // 57 // artha : karma kA vikAra saMsAra hai| saMsAra ke kAraNa hI duHkha hai / ataH rAga-dveSAdi hI bhavaparaMparA, saMsArayAtrA ke mUla haiM / aisA siddha hotA hai // 57 //
Page #22
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati etaddoSa mahAsaMcayajAlaM zakyamapramattena / prazamasthitena ghanamapyudveSTayituM niravazeSam // 58 // ___ artha : ina doSoM ke [rAga-dveSAdi aura usake kAraNa utpanna hote karmo ke] bar3e samUha, gahana aisI jAla kA samUlocchedana karanA pramAdarahita aura prazama meM sthira (AtmA) ke liye zakya hai // 58 // asya tu mUlanibandhaM jJAtvA tacchedanodyamaparasya / darzanacAritratapaHsvAdhyAyadhyAnayuktasya // 59 // ____artha : isakA (doSa samUha ke jAla kA) mUla kAraNa jAnakara (1) usake ucchedana hetu udyata bane hue ko, (2) darzana, cAritra-tapa-svAdhyAya aura dhyAna se yukta ko // 59 // prANavadhAnRtabhASaNaparadhanamaithunamamatvaviratasya / navakoTyudgamazuddhoJchamAtrayAtrA'dhikArasya // 60 // artha : (3) hiMsA-asatyavacana-paradhanaharaNa-maithunasevana aura parigraha se virakta ko (4) navakoTi zuddha, udgama zuddha aura uMchavRtti se yAtrA kA (saMyamayAtrA kA) jinheM adhikAra hai unako // 6 // jinabhASitArthasadbhAvabhAvino viditalokatattvasya / aSTAdazazIlAsahasradhAriNaH kRtapratijJasya // 61 // artha : jinakathita artha ke sadbhAva se bhAvita hone
Page #23
--------------------------------------------------------------------------
________________ 22 prazamarati vAle ko (6) lokaparamArtha ke jJAtA ko (7) aThThAraha hajAra zIlAMga ke dhAraka evaM usakA pAlana karane kI jinhoMne pratijJA lI hai unako // 61 // pariNAmamapUrvamupAgatasya zubhabhAvanA'dhyavasitasya / anyo'nyamuttarottaravizeSamabhipazyataH samaye // 62 // artha : (8) apUrva pariNAma (mana ke) prApta karane vAloM ko, (9) zubha bhAvanAoM (anityAdi evaM pA~ca mahAvratoM vagairaha kI) ke adhyavasAya vAloM ko, (10) siddhAnta meM paraspara eka dUsare se vizeSa (zreSTha) ke bhAvajJAna se dekhane vAloM ko // 62 // vairAgyamArgasamprasthitasya saMsAravAsacakitasya / svahitArthAbhiratamateH zubheyamutpadyate cintA // 63 // ___ artha : (11) vairAgya mArga meM rahe hue ko, (12) saMsAravAsa se trasta bane hue ko (13) svahitArtha muktisukha meM jinakI buddhi abhirata hai unako-yaha zubha cintA paidA hotI hai // 63 // bhavakoTIbhirasulabhaM mAnuSyaM prApya kaH pramAdo me ? / na ca gatamAyurbhUyaH pratyetyapi devarAjasya // 64 // ___artha : karor3oM (anaMta) janmoM se (naraka, deva, tiryaMcAdirUpa) bhI durlabha manuSyabhava pAkara yaha merA kaisA
Page #24
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati 23 pramAda hai ? bItA huA AyuSya indra kA bhI vApasa nahIM AtA (to phira manuSya kA vApasa Ane kI to bAta hI kahA~ ?) // 64 // ArogyAyurbalasamudayAzcalA vIryamaniyataM dharme / tallabdhvA hitakArye mayodyamaH sarvathA kAryaH // 65 // __ artha : dharma meM Arogya, AyuSya, bala, samudAya (dhana dhAnyAdi ke) kSaNabhaMgurahai / vIrya (utsAha) vinazvara haiM, vo (Arogya, AyuSya, bala, dhanadhAnya, vIrya) pAkara hitakArya meM (jJAna, darzana, cAritra meM) mujhe sarva prakAra se (binA thake) puruSArtha karanA cAhie // 65 // zAstrAgamAdRte na hitamasti na ca zAstramasti vinayamRte / tasmAcchAstrAgamalipsunA vinItena bhavitavyam // 66 // ___artha : zAstrAgama ke atirikta [zAstra yAnI Agama] anya koI hita nahIM hai aura vinaya ke binA zAstralAbha nahIM hai, ataH zAstrAgama kA lAbha cAhane vAloM ko vinIta bananA cAhie // 66 // kularUpavacanayauvanadhanamitraizvaryasaMpadapi puMsAm / vinayaprazamavihInA na zobhate nirjaleva nadI // 17 // ___ artha : puruSoM kI vinaya aura prazama se rahita kula [kSatriyAdi] rUpa [lakSaNayukta zarIrAdi] vacana [priya
Page #25
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati vAditA] yauvana, dhana, mitra aura aizvarya [ prabhutA ] kI saMpatti, binA jala kI nadI kI bhAMti suzobhita nahIM hotI hai // 67 // 24 na tathA sumahAyairapi vastrAbharaNairalaMkRto bhAti / zrutazIlamUlanikaSo vinItavinayo yathA bhAti // 68 // artha : bahumUlyavAn vastra aura AbhUSaNoM se alaMkRta [ manuSya ] bhI aisA suzobhita nahIM hotA jaisA ki zruta aura zIla ke nikaSa [ kasauTI kA patthara] rUpa viziSTa vinayayukta [manuSya ] zobhita banatA hai ||68 // gurvAyattA yasmAcchAstrArambhA bhavanti sarve'pi / tasmAd gurvArAdhanapareNa hitakAMkSiNA bhAvyam // 69 // artha : sArI zAstrapravRttiyA~ gurujanoM ke adhIna hotI haiM, ataH hitakAMkSI (manuSya ko ) guru kI ArAdhanA meM upayukta honA cAhie // 69 // dhanyasyopari nipatatyahitasamAcaraNagharmanirvApI | guruvadanamalayanisRto vacanasarasacandanasparzaH // 70 // artha : ahitakArI kriyAnuSThAna ke tApa ko dUra karane meM samartha guru ke vadanarUpa malayAcala se nikalA vacanarUpa Ardra candana kA sparza dhanya ( puNyazAlI ) para giratA hai // 70 //
Page #26
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati duSpratikArau mAtApitarau svAmI gurUzca loke'smin / tatra gurUrihAmutra ca saduSkaratarapratikAraH // 71 // artha : isa loka meM mAtA, pitA, svAmI ( rAjA vagairaha ) aura guru duSpratikArya haiM, usameM bhI guru to isa loka meM aura paraloka meM atyanta durlabha pratikArya haiM // 71 // vinayaphalaM zuzrUSA guruzuzrUSAphalaM zrutajJAnam / jJAnasya phalaM viratirviratiphalaM cAzravanirodhaH // 72 // 25 artha : vinaya kA phala zravaNa, zravaNa (guru ke samIpa kiyA huA) kA phala AgamajJAna, AgamajJAna kA phala virati (niyama), virati kA phala saMvara (Azrava nivRtti) // 72 // saMvaraphalaM tapobalamatha tapaso nirjarAphalaM dRSTam / tasmAt kriyAnivRttiH kriyAnivRtterayogitvam // 73 // artha : saMvara kA phala tapaH zakti, tapa kA phala nirjarA, nirjarA kA phala kriyA - nivRtti, kriyAnivRtti se yoganirodha // 73 // yoganirodhAd bhavasantatikSayaH santatikSayAnmokSaH / tasmAtkalyANAnAM sarveSAM bhAjanaM vinayaH // 74 // artha : yoganirodha hone se bhavaparaMparA kA kSaya hotA hai, paraMparA (janmAdi kI) ke kSaya se mokSaprApti hotI hai,
Page #27
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati isaliye sAre kalyANoM kA ( pAramparika) bhAjana vinaya hai // 74 // vinayavyapetamanaso guruvidvatsAdhuparibhavanazIlAH / truTimAtra viSayasaGgAdajarAmaravannirUdvignAH // 75 // artha : vinaya rahita mana vAle, gurujana, vidvajjana aura sAdhu puruSoM kA anAdara karane vAle [ jIva] ati alpa mAtra viSayAsakti se ajara-amara kI bhAMti udvegarahita hote haiM // 75 // 26 kecitsAtaddhirasAtigauravAt sAMpratekSiNaH puruSAH / mohAtsamudravAyasavadAmiSaparA vinazyanti // 76 // artha : zAtA, Rddhi aura rasa meM ati Adara ke kAraNa kevala vartamAna kAla ko hI dekhane vAle puruSa [paramArtha ko nahIM samajhane vAle] ajJAna se [athavA mohanIya karma ke udaya se] samudra ke kaue kI bhAMti mAMsalolupI, [aise ve ] vinAza pAte haiM // 76 // te jAtyahetudRSTAntasiddhamavirUddhamajaramabhayakaram / sarvajJavAgrasAyanamupanItaM nAbhinandanti // 77 // artha : zreSTha hetu evaM dRSTAnta se siddha [ pratiSThita ], aviruddhi [saMvAdI] amara karane vAlA aura abhaya karane vAlA, aisA sarvajJa vANI kA rasAyana milane para bhI ve [usa
Page #28
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati rasAyana kA upayoga nahIM kara pAte haiM ] // 774/4/ yadvat kazcit kSIraM madhuzarkarayA susaMskRtaM hRdyam / pittArditendriyatvAdvitathamatirmanyate kaTukam // 78 // 27 artha : mIThI zakkara yukta, saMskArita [ masAle DAlakara ubAlA huA] aura hRdaya ko priya dUdha kI, jisakI indriyA~ pitta se vyAkula haiM aisA viparIta buddhivAlA koI [manuSya] jaise kaDuA mAnatA hai [ madhura hone para bhI] // 78 // tadvannizcayamadhuramanukampayA sadbhirabhihitaM pathyam / tathyamavamanyamAnA rAgadveSodayodvRttAH // 79 // artha : vaise sajjanoM dvArA [ gaNadhara vagairaha ] anukaMpA se kathita, pariNAma meM sundara, yogya aura satya kA anAdara karane vAle, rAga-dveSa se svachaMdAcArI // 79 // jAtikularUpabalalAbhabuddhivAllabhyakazrutamadAndhAH / klIbAH paratra ceha ca hitamapyarthaM na pazyanti // 80 // artha : jAti-kula- rUpa- bala - lAbha - buddhi- janapriyatva aura zruta ke mada se aMdha bane aura niHsatva, isa bhava meM aura parabhava meM upakArI aise artho ko [ sarvajJavANIrUpa] dekhate nahIM haiM // 80 //
Page #29
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati 28 jJAtvA bhavaparivarte jAtInAM koTizatasahastreSu / hInottamamadhyatvaM ko jAtimadaM budhaH kuryAt // 81 // artha : bhava ke paribhramaNa meM caurAsI lAkha jAtiyoM meM hIna, uttama aura madhyamapana jAnakara kauna vidvAn jAti kA mada karegA // 81 // naikAn jAtivizeSAnindriyanirvRttipUrvakAn satvAH / karmavazAd gacchantyatra kasya kA zAzvatA jAtiH // 82 // artha : indriyaracanApUrvaka kI aneka vividha jAtiyoM meM karmaparavazatA se jIva jAte haiM [aise] isa saMsAra meM kisa jIva kI kauna sI jAti zAzvat hai ? // 82 // rUpabalazrutimatizIlavibhavaparivarjitAMstathA dRSTvA / vipulakulotpannAnapi nanu kulamAnaH parityAjyaH // 83 // artha : lokaprasiddha uttama kula meM paidA hone vAle bhI rUparahita, balarahita, jJAnarahita, buddhirahita, sadAcArarahita aura vaibhavarahita hote haiM, aisA dekhakara avazya kula ke mada kA parihAra karanA cAhie // 83 // yasyAzuddhaM zIlaM prayojanaM tasya kiM kulamadena ? / svaguNAbhyalaMkRtasya hi kiM zIlavataH kulamadena ? // 84 // artha : jinakA zIla (sadAcAra) azuddha hai unheM kula kA mada kyoM karanA cAhie aura jo apane guNoM se vibhUSita
Page #30
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati hai usa zIlavAna ko kula kA abhimAna kaisA ? // 84 // kaH zukrazoNitasamudbhavasya satataM cayApacayikasya / rogajarApAzrayiNo madAvakAzo'sti rUpasya // 85 // 29 artha : vIrya aura khUna se utpanna, satat hAni aura vRddhi pAne vAle, roga evaM vRddhatva ke sthAnabhUta zarIra ke rUpa ke abhimAna ko kahA~ sthAna hai ? // 85 // nityaM parizIlanIye tvagmAMsAcchAdite kaluSapUrNe / nizcayavinAzadharmiNi rUpe madakAraNaM kiM syAt // 86 // artha : sadaiva jisakA saMskAra karanA par3e, camar3I aura mAMsa se AcchAdita, azuci se bhare hue aura nizcitarUpa se vinAza pAne vAle rUpa para abhimAna karane kA kyA kAraNa ho sakatA hai ? // 86 // balasamudito'pi yasmAnnaraH kSaNena vibalatvamupayAti / balahIno'pyatha balavAn saMskAravazAt punarbhavati // 87 // artha : balavAna manuSya bhI pala bhara meM nirbala bana jAtA hai, balahIna bhI saMskAravaza vApasa balavAna bana jAtA hai // 87 // tasmAdaniyatabhAvaM balasya samyagvibhAvya buddhibalAt / mRtyubale cAbalatAM madaM na kuryAdbalenApi // 88 // artha : ataH bala ke aniyatabhAva aura mRtyu ke bala
Page #31
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati ke Age nirbalatA kA buddhi-bala se samyak paryAlocana karake bala hone para bhI mada nahIM karanA cAhie // 88 / / udayopazamanimittau lAbhAlAbhAvanityakau matvA / nAlAbhe vaiklavyaM na ca lAbhe vismayaH kAryaH // 89 // artha : lAbhAntarAya karma ke udayanimittaka alAbha aura lAbhAntarAya karma ke kSayopazama nimittaka lAbha-isa taraha lAbha aura alAbha ko anitya samajhakara alAbha meM dInatA nahIM karanA aura lAbha meM garva nahIM karanA // 89 // parazaktyabhiprasAdAtmakena kiMcidupayogayogyena / vipulenApi yativRSA lAbhena madaM na gacchanti // 10 // artha : dUsare kI [dAtA kI] zaktirUpa aura abhiprasAdarUpa kucha upabhogayogya (padArtho) kA bahuta lAbha hone para zreSTha sAdhupuruSa abhimAna nahIM karate haiM // 90 // grahaNodgrAhaNanavakRtivicAraNArthAvadhAraNAdyeSu / buddhyaGgavidhivikalpeSvanantaparyAyavRddheSu // 11 // artha : grahaNa [naye sUtrArtha ko grahaNa karane meM sakSama udgrAhaNa [dUsaroM ko sUtrArtha dene meM samartha] navakRti [abhinava zAstra banAne meM samartha] vicAraNA [sUkSma padArtha jaise kI AtmA, karma ityAdi meM yuktipUrvaka jijJAsA] arthAvadhAraNA [AcAryAdi ke mukhakamala se nisRta zabdArtha
Page #32
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati 31 ko eka hI bAra meM grahaNa karane meM sakSama ] Adi [ dhAraNA ] hone para bhI, buddhi ke aMgoM ke [suzruSA, pratiprazna, grahaNa ityAdi] jo vikalpa ananta paryAyoM se vRddha [kSayopazamajanita viziSTa buddhi prakAra] haiM, unake hone para bhI // 91 // pUrvapuruSasiMhAnAM vijJAnAtizayasAgarAnantyam / zrutvA sAMpratapuruSAH kathaM svabuddhyA madaM yAnti ! // 92 // artha : pUrvakAla ke puruSasiMho ke [ gaNadhara - caudaha pUrvadhara vagairaha ke] vijJAna ke prakarSarUpa sAgara kA anaMtapanA jAnakara, vartamAnakAlIna (paMcama Are ke) puruSa kaise apanI buddhi kA abhimAna kara sakate haiM ? // 92 // dramakairiva cATukarmakamupakAranimittakaM parajanasya / kRtvA yadvAllabhyakamavApyate ko madastena ? // 93 // artha : bhikhAriyoM kI taraha, upakAranimittaka dUsare vyakti kA cATukarma (priya bhASaNa) karake lokapriyatA milatI hai, usase kyA mada karanA ? || 93 // garvaM paraprasAdAtmakena vAllabhyakena yaH kuryAt / tadvAllabhyakavigame zokasamudayaH parAmRzati // 94 // artha : dasaroM kI kRpArUpa lokapriyatA se jo abhimAna karatA hai, lokapriyatA jAte hI use zoka A gheratA hai // 94 //
Page #33
--------------------------------------------------------------------------
________________ 32 prazamarati mASatuSopAkhyAnaM zrutaparyAyaprarUpaNAM caiva / zrutvAtivismayakaraM ca vikaraNaM sthUlabhadramuneH // 95 // artha : mASatuSa muni kA kathAnaka (sunakara) tathA Agama ke bhedoM kI prarUpaNA sunakara, ati vismayajanaka sthUlabhadra muni kA vikaraNa (vaikriya siMharUpa kA nirmANa evaM zrutasampradAyaviccheda) sunakara // 95 // samparkodyamasulabhaM caraNakaraNasAdhakaM zrutajJAnam / labdhvA sarvamadaharaM tenaiva madaH kathaM kAryaH ? // 96 // artha : samparka (bahuzruta AcAryAdi ke sAtha) aura udyama se sulabha, caraNakaraNa kA sAdhaka zrutajJAna jo ki jAtyAdi sabhI madoM kA nAza karane vAlA hai, use pAkara usase hI kyA mada karanA ? // 96 // eteSu madasthAneSu nizcayena ca guNo'sti kazcidapi / kevalamunmAdaH svahRdayasya saMsAravRddhizca // 97 // artha : ina jAti Adi AThoM madasthAnoM meM paramArthadRSTi seto sacamuca koI guNa hai hI nahIM, yadi kucha hai bhI to mAtra apane hRdaya kA unmAda aura saMsAra kI vRddhi ! // 97 // jAtyAdimadonmattaH pizAcavadbhavati duHkhitazceha / jAtyAdihInatAM parabhave ca niHsaMzayaM labhate // 98 // artha : jAti vagairaha ke mada se unmatta [ manuSya ] isa
Page #34
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati 33 bhava meM pizAca kI bhAMti duHkhI hotA hai aura paraloka meM avazyameva hIna jAti ko prApta karatA hai // 98 // sarvamadasthAnAnAM mUlodghAtArthinA sadA yatinA / AtmaguNairutkarSaH paraparivAdazca santyAjyaH // 99 // artha : sAre madasthAnoM kA mUla jo [ garva ] hai usakA vinAza cAhate hue sAdhu ko sadaiva apane guNoM se garvita nahIM honA cAhie aura dUsaroM kA avarNavAda chor3a denA cAhie // 99 // paraparibhavaparivAdAtmotkarSAcca badhyate karma / nIcairgotraM pratibhavamanekabhavakoTidurmocam // 100 // artha : dUsaroM kA parAbhava [ tiraskAra ] karane se aura parivAda [nindA] karane se tathA apane utkarSa se 'nIcagotra karma' karor3oM bhavoM meM bhI na chUTe aisA janama-janama taka baMdhatA rahatA hai // 100 // karmodayanirvRttaM hInottamamadhyamaM manuSyANAm / tadvidhameva tirazcAM yonivizeSAntaravibhaktam // 101 // artha : karma [ gotra ] ke udaya se manuSyoM kA nIcapana, uccapana aura madhyamapana niSpanna hai, usI taraha tiryaMcoM ko [hInatva ityAdi] alaga-alaga yoni ke bheda se alagaalaga hotA hai // 101 //
Page #35
--------------------------------------------------------------------------
________________ 34 prazamarati deshkuldehvijnyaanaayurblbhogbhuutivaissmym| dRSTvA kathamiha viduSAM bhavasaMsAre ratirbhavati ? // 102 // artha : deza, kula, zarIra, vijJAna, AyuSya, bala, bhoga aura vaibhava kI viSamatA dekhakara vidvAnoM ko isa [narakAdirUpa] bhavasaMsAra meM kisa taraha se prIti ho ? // 102 // aparigaNitaguNadoSaH svaparobhayabAdhako bhavati yasmAt / paJcendriyabalavibalo rAgadveSodayanibaddhaH // 103 // artha : guNa va doSa kA vicAra nahIM karane vAlA, pA~ca indriyoM ke bala se vibala aura rAgadveSa ke udaya se baddha (jIvAtmA) sva aura para donoM ke kaSTadAyI banatA hai // 103 / / tasmAd rAgadveSatyAge paJcendriyaprazamane c| zubhapariNAmAvasthitihetoryatnena ghaTitavyam // 104 // artha : isaliye, zubha vicAroM kI sthiratA ke liye, rAga aura dveSa ke tyAga meM, aura pA~ca indriyoM ko zAnta karane ke liye prayatna karanA cAhie // 104 // tatkathamaniSTaviSayAbhikAkSiNA bhoginA viyogo vai / suvyAkulahRdayenApi nizcayenAgamaH kAryaH // 105 // artha : aniSTa viSayoM kI AkAMkSA vAle (usase) atyanta vyAkula hRdaya vAle bhogAsakta jIvAtmA kA
Page #36
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati 35 (viSayoM se) kisa taraha viyoga ho ? nizcaya se (ye viSaya isa loka aura paraloka meM nukasAna karane vAle haiM, aisA jAnakara) Agama kA (jinapraNIta zAstroM kA) abhyAsa karanA cAhie // 105 // AdAvatyabhyudayA madhye zRGgArahAsyadIptarasAH / nikaSe viSayA bIbhatsakaruNalajjAbhayaprAyAH // 106 // ___ artha : [ye viSaya] prArambha meM utsava jaise lagate haiM, madhya meM zRMgAra aura hAsya ko uddIpta karane vAle haiM aura anta meM bIbhatsa, karuNAspada, lajjAjanaka aura bhayotpAdaka hote haiM // 106 // yadyapi niSevyamANA manasaH parituSTikArakA vissyaaH| kimpAkaphalAdanavad bhavanti pazcAdatidurantAH // 107 // artha : hAlA~ki sevana karate samaya viSaya mana ko sukhakArI lagate haiM phira bhI kiMpAka phala ke sevana kI taraha bAda meM ati duHkhadAyI hote haiM // 107 // yadvacchAkASTAdazamannaM bahubhakSyapeyavat svaaduH| viSasaMyuktaM bhuktaM vipAkakAle vinAzayati // 108 // tadvadupacArasaMbhRtaramyakarAgarasasevitA vissyaaH| bhavazataparamparAsvapi duHkhavipAkAnubandhakarAH // 109 // artha : jisa taraha aTThAraha prakAra ke zAka aura kAphI
Page #37
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati khAne va pIne yogya svAdiSTa vastuoM se yukta svAdiSTa bhojana yadi jaharavAlA ho to vaha khAne se antatogatvA mAraka hI banatA hai, usI taraha cApalUsI va vinaya vagairaha se bar3hI huI sundaratA se aura atyadhika rAga se sevita viSaya saikar3oM bhavoM kI paramparA meM bhI duHkhabhoga kI paramparA karane vAle haiM // 108-109 // api pazyatAM samakSaM niyatamaniyataM pade pade maraNam / yeSAM viSayeSu ratirbhavati na tAn mAnuSAn gaNayet // 110 // artha : kadama kadama para niyata aura aniyata mRtyu ko pratyakSa dekhane para bhI jinheM viSayoM meM Asakti hotI hai unheM mAnava nahIM mananA cAhie // 110 // viSayapariNAmaniyamo mano'nukUlaviSayeSvanuprekSyaH / dviguNo'pi ca nityamanugraho'navadyazca saMcintyaH // 111 // artha : mana ke anukUla viSayoM meM, viSayoM ke pariNAma ke niyama kA bAra-bAra cintana karanA cAhie (aura) sarvadA nirdoSa va bahuguNayukta lAbha kA vicAra karanA cAhie // 111 // iti guNadoSaviparyAsadarzanAdviSayamUcchito hyaatmaa| bhavaparivartanabhIrUbhirAcAramavekSya parirakSyaH // 112 //
Page #38
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati 37 artha : isa taraha guNa aura doSa meM viparIta darzana karane se AtmA viSayoM meM Asakta banI huI hai / saMsAraparibhramaNa se Darate hue jIvoM ko 'AcArAMga' kA anuzIlana karake usakI (AtmA kI) rakSA karanI cAhie // 112 // samyaktvajJAnacAritratapovIryAtmako jinaiH proktaH / paJcavidho'yaM vidhivat sAdhvAcAraH samanugamyaH // 113 // artha : tIrthaMkaroM ne samyaktvAcAra, jJAnAcAra, darzanAcAra, tapAcAra aura vIryAcArarUpa pA~ca prakAra kA sAdhvAcAra (AcArAMga kA artha) kahA hai| use vidhipUrvaka jAnanA cAhie // 113 // SaDjIvakAyayatanA laukikasantAna-gaurava-tyAgaH / zItoSNAdiparISahavijayaH samyaktvamavikampyam // 114 // artha : chaha jIvakAya kI rakSA, kuTumbijanoM ke mamatva kA tyAga, zIta, uSNa vagairaha parISahoM kA vijaya, avicala samyaktva // 114 // saMsArAdadegaH kSapaNopAyazca karmaNAM nipnnH| vaiyAvRttyodyogastapovidhiryoSitAM tyAgaH // 115 // artha : saMsAra-udvega, karmo ko khapAne kA kuzala upAya, vaiyAvRtya meM tatparatA, tapa kI vidhi aura strI kA tyAga // 115 // AcArAMga ke ye nau bheda haiN|
Page #39
--------------------------------------------------------------------------
________________ 38 prazamarati vidhinA bhaikSyagrahaNaM strIpazupaNDakavivarjitA zayyA / IryAbhASA'mbarabhAjanaiSaNA'vagrahAH zuddhAH // 116 // artha : [AcArAMga sUtra ke dvitIya zrutaskaMdha kI prathama cUlikA ke sAta adhyayana ke nAma ] vidhipUrvaka, bhikSAgrahaNa, strI- pazu - napuMsaka se rahita upAzraya, iryAzuddhi, bhASAzuddhi, vastrazuddhi, pAtrazuddhi aura avagraha zuddhi // 116 // sthAnaniSadyAvyutsargazabdarUpakriyAH parAnyo'nyAH / paJcamahAvratadArddhaM vimuktatA sarvasaGgebhyaH // 197 // artha : AcArAMga sUtra ke dUsare zrutaskaMdha kI dUsarI cUlikA ke sAta adhyayanoM ke nAma sthAnakriyA, niSadyAkriyA, vyutsargakriyA zabdakriyA, rUpakriyA, parakriyA aura anyonyakriyA / pA~ca mahAvratoM meM dRr3hatA [tIsarI cUlikA ] sarvasaMga se mukti [ cauthI cUlikA] // 117 // sAdhvAcAraH khalvayamaSTAdazapadasahastraparipaThitaH / samyaganupAlyamAno rAgAdIn mUlato hanti // 118 // artha : aTThAraha hajAra padoM se kathita aura yathokta vidhi se pAlana kiyA huA sAdhvAcAra sacamuca rAga-dveSamoha kA nAza karatA hai // 118 // AcArAdhyayanoktArthabhAvanA - caraNaguptahRdayasya / na tadasti kAlavivaraM yatra kvacanAbhibhavanaM syAt // 119 //
Page #40
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati 39 artha : AcArAMga ke adhyayanoM meM jo artha kahe gaye haiM unakA abhyAsapUrvaka AcaraNa karane se jisakA hRdaya surakSita hai, vahA~ kAla kA aisA eka bhI chidra nahIM hai, jahA~ kabhI bhI parAbhava ho // 119 // paizAcikamAkhyAnaM zrutvA gopAyanaM ca kulavadhvAH / saMyamayogairAtmA nirantaraM vyAvRtaH kAryaH // 120 // artha : pizAca kI kathA aura kulavadhU ke rakSaNa ko sunakara, saMyamayogoM se nirantara AtmA ko vyApRta rakhanA cAhie // 120 // kSaNavipariNAmadharmA martyAnAmRddhisamudayAH sarve / sarve ca zokajanakAH saMyogA viprayogAntAH // 121 // artha : manuSya ke sabhI Rddhi-samUha palabhara meM badala jAne ke dharma vAle haiN| sabhI saMyoga viyoga ke antavAle haiM aura zokajanaka haiM // 121 // bhogasukhaiH kimanityairbhayabahulaiH kAMkSitaiH parAyattai: ? / nityamabhayamAtmasthaM prazamasukhaM tatra yatitavyam // 122 // artha : anitya, bhaya se paripUrNa aura parAdhIna bhogasukhoM se kyA ? nitya, bhayarahita aura svAdhIna prazamasukha meM prayatna karanA cAhie // 122 //
Page #41
--------------------------------------------------------------------------
________________ 40 prazamarati yAvat svaviSayalipsorakSasamUhasya ceSTyate tuSTau / tAvat tasyaiva jaye varataramazaThaM kRto yatnaH // 123 // artha : apane viSayoM kI icchuka indriyoM ke samUha kI santuSTi ke lie jitanA prayatna kiyA jAtA hai... utanA prayatna niSkapaTatayA use [indriyoM ke samUha ko ] jItane meM kiyA jAya, vaha zreSTha hai // 123 // yat sarvaviSayakAMkSodbhavaM sukhaM prApyate sarAgeNa / tadanantakoTiguNitaM mudhaiva labhate vigatarAgaH // 124 // artha : sarva viSayoM kI AkAMkSA meM se paidA huA jo sukha rAgI jIvAtmA ko milatA hai, usase ananta koTiguNa sukha binA mUlya kA rAgarahita jIvAtmA ko milatA hai // 124 // iSTaviyogApriyasaMprayogakAMkSAsamudbhavaM duHkham / prApnoti yatsarAgo na saMspRzati tadvigatarAgaH // 125 // artha : iSTa viyoga meM aura apriya saMyoga meM, iSTa ke saMyoga kI icchA meM se aura apriya ke viyoga kI icchA meM se paidA hone vAlA duHkha jise sarAgI pAtA hai, vItarAga usa duHkha kA sparza bhI nahIM karate // 125 // prazamitavedakaSAyasya hAsyaratyaratizokanibhRtasya / bhayakutsAnirabhibhavasya yatsukhaM tatkuto'nyeSAm // 126 // artha : jisane veda aura kaSAyoM ko zAnta kara diyA hai,
Page #42
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati 41 jo hAsya, rati, arati aura zoka meM svastha rahatA hai, jo bhaya aura nindA se parAjita nahIM hotA hai, use jo sukha hotA hai vaisA sukha dUsaroM ko kaise ho sakatA hai ? // 126 // samyagdRSTirjJAnI dhyAnatapobalayuto'pyanupazAntaH / taM na labhate guNaM yaM prazamaguNamupAzrito labhate // 127 // artha : samyag dRSTi, jJAnI, dhyAnI aura tapasvI (sAdhaka) bhI yadi prazAnta na ho to vaha vo guNa prApta nahIM karatA hai, jo guNa prazamaguNayukta (sAdhaka) pA letA hai // 127 // naivAsti rAjarAjasya tatsukhaM naiva devarAjasya / yatsukhamihaiva sAdhorlokavyApArarahitasya // 128 // artha : laukika pravRttiyoM se mukta sAdhu ko jo isI janma meM milatA hai vo na to cakravartI ko milatA hai aura nahI devendra ko upalabdha hotA hai // 128 // saMtyajya lokacintAmAtmaparijJAnacintane'bhirataH / jitaroSalobhamadanaH sukhamAste nirjaraH sAdhuH // 129 // artha : loka kI [ svajana - parijana kI ] cintA chor3akara AtmajJAna ke cintana meM abhirata rahane vAlA, rAgadveSa aura kAma ko jItane vAlA aura isa kAraNa nIrogI banA huA sAdhu svastha rahatA hai [ upadravarahita hokara jItA hai ] // 129 //
Page #43
--------------------------------------------------------------------------
________________ 42 prazamarati yA ceha lokavArtA zarIravArtA tapasvinAM yA c| saddharmacaraNavArtAnimittakaM tadvayamapISTyam // 130 // artha : koI bhI ihaloka kI vArtA yA zarIra kI bAteM sAdhuoM ke saddharma aura cAritra ke nirvAha meM hetubhUta hoM, ve donoM [lokavArtA-zarIravArtA] abhimata haiM [yAni kI jinazAsana ko mAnya hai] // 130 // lokaH khalvAdhAraH sarveSAM brahmacAriNAM yasmAt / tasmAllokaviruddhaM dharmaviruddhaM ca saMtyAjyam // 131 // artha : sabhI saMyamI janoM kA AdhAra loka (janapada) hI hai, isaliye lokaviruddha aura dharmaviruddha kA tyAga karanA cAhiye // 131 // deho nAsAdhanako lokAdhInAni sAdhanAnyasya / saddharmAnuparodhAttasmAlloko'bhigamanIyaH // 132 // artha : sAdhana ke binA zarIra nahIM hai, usake sAdhana lokAdhIna haiM / isaliye saddharma ko aviruddha loka kA anusaraNa karanA cAhie // 132 // / doSeNAnupakArI bhavati paro yena yena vidveSTiH / svayamapi taddoSapadaM sadA prayatnena parihAryam // 133 // artha : jina jina doSoM se dUsarA AdamI anupakArI hotA hai, dveSa karatA hai, una una doSasthAna kA svayaM ko bhI
Page #44
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati 43 jAgrata rahakara tyAga karanA cAhie // 133 / / piNDaiSaNAnirUktaH kalpyAkalpyasya yo vidhiH sUtre / grahaNopabhoganiyatasya tena naivAmayabhayaM syAt // 134 // artha : Agama meM 'piMDaiSaNA' nAmaka adhyayana meM kalpya-akalpya kI jo vidhi batAyI gaI hai usa vidhi se parimita (AhAra) grahaNa karane vAloM aura parimita upabhoga karane vAloM ko roga kA bhaya ho hI nahIM sakatA // 134 / / vraNalepAkSopAGgavadasaGgayogabharamAtrayAtrArtham / pannaga ivAbhyavaharedAhAraM putrapalavacca // 135 // artha : asaMga puruSa apane saMyama yogoM ke nirvAha hetu phor3e para lagAye jAne vAle malhama kI taraha aura gAr3I kI pahiye kI dhurI para lagAye jAne vAle tela kI taraha, jisa prakAra sA~pa AhAra karatA hai, aura jisa prakAra apane hI saMtAna ke mAMsa kA AhAra pitA karatA hai, usI prakAra vo AhAra kare // 135 // guNavadamUcchitamanasA tadviparItamapi cApraduSTena / dArUpamadhRtinA bhavati kalpyamAsvAdyamAsvAdyam // 136 // __ artha : lakar3e ke jaise dhairyavAle sAdhu, grahaNa karane yogya svAdiSTa bhojana rAgarahita mana se aura svAdarahita bhojana dveSarahita mana se yadi karate haiM to vaha bhojana karane
Page #45
--------------------------------------------------------------------------
________________ 44 prazamarati yogya bhojana banatA hai // 136 / / kAlaM kSetraM mAtrAM svAtmyaM dravyagurulAghavaM svabalam / jJAtvA yo'bhyavahAryaM bhuGkte kiM bheSajaistasya // 137 // artha : kAla [samaya] kSetra, mAtrA, svabhAva, dravya kA bhArIpana-halkApana aura svayaM kI tAkata ko jAnakara jo bhojana karatA hai, use auSadhoM se kyA ? [use davAIyoM se kyA lenA-denA ?] // 137 // piNDaH zayyA vastraiSaNAdi pAtraiSaNAdi yaccAnyat / kalpyAkalpyaM saddharmadeharakSAnimittoktam // 138 // artha : AhAra, upAzraya, vastra-eSaNAdi, pAtra-eSaNAdi aura dUsarA jo kucha bhI kalpya yA akalpya batAyA gayA hai vaha saddharma ke hetubhUta zarIra kI rakSA ke nimitta kahA gayA hai // 138 // kalpyAkalpyavidhijJaH saMvignasahAyako vinItAtmA / doSamaline'pi loke praviharati munirnirupalepaH // 139 // artha : kalpanIya aura akalpanIya kI vidhi ko jAnane vAlA, saMvigna [saMsArabhIru aura jJAna-kriyAyukta] puruSoM kA sahAyaka aura vinIta, muni, doSoM se malina loka meM [rahane para bhI] leparahita [rAga-dveSarahita] vicaraNa karatA hai // 139 //
Page #46
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati 45 yadvatpaGkAdhAramapi paGkajaM nopalipyate tena / dharmopakaraNadhRtavapurapi sAdhuralepakastadvat // 140 // artha : jisa taraha kIcar3a meM rahA huA kamala kIcar3a se lipta nahIM hotA, usI taraha dharma-upakaraNa ko zarIra para dhAraNa karane vAle sAdhu bhI kamala kI bhAMti nirlepa rahate haiM // 140 // yadvatturagaH satsvapyAbharaNavibhUSaNeSvanabhisaktaH / tadvadupagrahavAnapi na saGgamupayAti nirgranthaH // 141 // artha : jisa taraha ghor3A AbhUSaNoM se vibhUSita hone para bhI [AbhUSaNoM meM] Asakta nahIM hotA, usI taraha upagraha [dharmopakaraNa] yukta hone para bhI nirgrantha usameM moha nahIM karatA // 141 // granthaH karmASTavidhaM mithyAtvAviratiduSTayogAzca / tajjayahetorazaThaM saMyatate yaH sa nirgranthaH // 142 // artha : ATha prakAra ke karma, mithyAtva, avirati aura azubha yoga, yaha grantha hai / use jItane ke lie jo azaThatayA [mAyArahita] samyag udyama karatA hai vaha nirgrantha hai // 142 // yajjJAnazIlatapasAmupagrahaM nigrahaM ca doSANAm / kalpayati nizcaye yat tat kalpyamakalpyamavazeSam // 143 // artha : ataH jo vastu jJAna, zIla aura tapa ko baDhAye
Page #47
--------------------------------------------------------------------------
________________ 46 prazamarati evaM doSoM ko dUra kare vaha nizcaya se [aura vyavahAra se] kalpanIya hai, zeSa sabhI aklapanIya haiM // 143 / / yatpunarupaghAtakaraM samyaktvajJAnazIlayogAnAm / tatkalpyamapyakalpyaM pravacanakutsAkaraM yacca // 144 // artha : jo vastu samyag darzana-jJAna-zIla aura saMyama yogoM ke lie upaghAtakAraka hotI hai aura jinazAsana kI nindA karavAne vAlI hotI hai vaha vastu kalpya hone para bhI akalpya hai // 144 // kiMcicchuddhaM kalpyamakalpyaM syAtsyAdakalpyamapi klpym| piNDaH zayyA vastra pAtraM vA bheSajAgha vA // 145 // artha : bhojana, makAna, vastra, pAtra yA auSadha vagairaha koI bhI vastu zuddha kalpya hone para bhI akalpya ho jAtI hai aura akalpya hone para bhI kalpya ho jAtI hai // 145 / / dezaM kAlaM puruSamavasthAmupaghAtazuddhipariNAmAn / prasamIkSya bhavati kalpyaM naikAntAt kalpyate kalpyam // 146 // __ artha : deza, kAla puruSa, avasthA, upaghAta aura zuddha pariNAma kI yathAyogya AlocanA karake kalpya kalpya banatA hai, ekAMtika taura se kalpya kalpya nahIM hai // 146 // taccintyaM tadbhASyaM tatkAryaM bhavati sarvathA yatinA / nAtmaparobhayabAdhakamiha yatparatazca sarvAddham // 147 //
Page #48
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati 47 __artha : muni ko vahI socanA cAhie-vahI bolanA cAhie aura vahI karanA cAhie, jo isa loka meM aura paraloka meM, sarvadA svayaM ko evaM anya ko, ubhaya ko duHkhada na ho // 147 // sarvArtheSvindriyasaMgateSu vairAgyamArgavighneSu / parisaMkhyAnaM kAryaM kAryaM paramicchunA niyatam // 148 // artha : utkRSTa aura zAzvat kArya mokSa ke abhilASI muni ko vairAgya ke rAste meM vighna karanevAle ekendriya viSayoM meM sarvadA pratyAkhyAna karanA cAhie // 148 // bhAvayitavyamanityatvamazaraNatvaM tathaikatA'nyatve / azucitvaM saMsAraH karmAzravasaMvaravidhizca // 149 // nirjaraNalokavistara-dharmasvAkhyAtatattvacintAzca / bodheH sudurlabhatvaM ca bhAvanA dvAdaza vizuddhAH / / 150 // artha : anityatA, azaraNatA, ekatva, anyatva, azucitA, saMsAra, Azrava, saMvara, nirjarA, lokavistAra, svAkhyAtadharma kA cintana aura bodhidurlabhatA, ye bAraha vizuddha bhAvanAe~ haiM, usakI satat anuprekSA karanI cAhie // 149-150 // iSTajanasaMprayogaddhi-viSayasukha-saMpadastathArogyam / dehazca yauvanaM jIvitaJca sarvANyanityAni // 151 //
Page #49
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati artha : iSTajanoM kA saMyoga, Rddhi, viSayasukha, sampatti, Arogya, zarIra, yauvana aura jIvana ye sabhI anitya haiM // 151 // 48 janmajarAmaraNabhayairabhidrute vyAdhivedanAgraste / jinavaravacanAdanyatra nAsti zaraNaM kvacilloke // 152 // artha : janma-jarA aura mRtyu ke bhaya se abhibhUta evaM roga va vedanA se AkrAnta loka meM (jIvasRSTi meM) tIrthaMkara ke vacana ke alAvA aura koI zaraNa nahIM hai // 152 // ekasya janmamaraNe gatayazca zubhAzubhA bhavAvarte / tasmAdAkAlikahitamekenaivAtmanaH kAryam // 153 // artha : saMsArasAgara ke Avarta meM jIva akelA (asahAya) janma letA hai, akelA maratA hai / akelA zubhaazubha gati meM jAtA hai / ataH jIvAtmA ko akele hI apanA sthAyI hita karanA cAhie || 153 // anyo'haM svajanAt parijanAcca vibhavAccharIrakAcceti / yasya niyatA matiriyaM na bAdhate taM hi zokakaliH // 154 // artha : 'maiM svajanoM se, parijanoM se, saMpatti se aura zarIra se bhI bhinna hU~...' jisakI isa taraha kI mati sunizcita hai use zokarUpa kali duHkhI nahIM karatA // 154 //
Page #50
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati 49 azucikaraNasAmarthyAdAdyuttarakAraNAzucitvAcca / dehasyAzucibhAvaH sthAne sthAne bhavati cintyaH // 155 // artha : zarIra kI zakti [pavitra aise dravya ko bhI] apavitra karanevAlI hone se aura usake AdikAraNa tathA uttarakAraNa apavitra hone se, pratyeka sthAna meM (zarIra ke) deha ko azuci bhAva kA cintana karanA cAhie // 155 // mAtA bhUtvA duhitA bhaginI bhAryA ca bhavati sNsaare| vrajati sutaH pitRtAM bhrAtRtAM punaH zatrutAM caiva // 156 // artha : saMsAra meM (jIva) mAtA banakara (marakara) beTIbahana aura patnI banatA hai...aura putra (marakara) pitA-bhrAtA aura zatru banatA hai // 156 // mithyAdRSTiravirataH pramAdavAn yaH kssaaydnnddruciH| tasya tathAstravakarmANi yateta tannigrahe tasmAt // 157 // artha : jo (jIvAtmA) mithyAdRSTi avirata, pramAdI aura kaSAya va daNDa meM rUci rakhatA hai use karmoM kA Azrava hotA hai, ataH usakA nirasana karane ke lie (AzravoM ko rokane ke lie) prayatna karanA cAhie // 157 // yA puNyapApayoragrahaNe vAkkAyamAnasI vRttiH| susamAhito hitaH saMvaro varadadezitazcintyaH // 158 // artha : mana-vANI-vartana kI jisa pravRtti se puNya aura
Page #51
--------------------------------------------------------------------------
________________ 50 prazamarati pApa kA grahaNa na ho aisI, AtmA meM bhalI-bhAMti dhAraNa kI huI pravRtti ko, jinopadiSTa hitakArI saMvara kahate haiM, usakA cintana karanA cAhie // 158 // yadvadvizoSaNAdupacito'pi yatnena jIryate dossH| tadvatkarmopacitaM nirjarayati saMvRtastapasA // 159 // artha : jisa taraha bar3hA huA bhI vikAra prayatna ke dvArA, upavAsa karane se naSTa ho jAtA hai usI taraha saMvRta jIvAtmA tapazcaryA se ikaTThe hue karmoM kI nirjarA karatA hai // 159 // lokasyAdhastiryag vicintayedurdhvamapi ca bAhalyam / sarvatra janma-maraNe rupidravyopayogAMzca // 160 // artha : adholoka, madhyaloka aura urdhvaloka ke vistAra kA vicAra karanA cAhie aura (yaha bhI vicAra karanA cAhie ki) loka meM sarvatra meM janmA hU~...aura marA hU~...sabhI rUpI dravyoM kA maiMne upabhoga kiyA hai // 160 // dharmo'yaM svAkhyAto jagaddhitArthaM jinairjitArigaNaiH / ye'tra ratAste saMsArasAgaraM lIlayottIrNAH // 161 // artha : zatrugaNa [rAga-dveSa-moha vagairaha] ke vijetA jinhoMne jagata ke hita ke lie isa dharma kA nirdoSa kathana kiyA hai / jo [jIvAtmA] isa dharma meM anurakta hue, ve saMsAra sAgara ko sahajatA se taira gaye // 161 //
Page #52
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati maanussykrmbhuumyaarydeshkulklytaayuruplbdhau| zraddhAkathakazravaNeSu satsvapi sudurlabhA bodhiH // 162 // ____ artha : manuSya janma, karmabhUmi, Aryadeza, Aryakula, nirogitA aura AyuSya prApta hone para bhI, zraddhA, sadguru aura zAstrazravaNa mila jAne para bhI, bodhi [samyagdarzana, samyagjJAna] prApta honA kAphI kaThina hai // 162 // tAM durlabhAM bhavazatairlabdhvA'pyatidurlabhA punrvirtiH| mohAdrAgAtkApathavilokanAd gauravavazAcca // 163 // artha : saikar3oM janmoM meM vo durlabha bodhi prApta kara lene para bhI moha se, rAga se, unmArgadarzana se aura gAravavazatA se virati [dezavirati-sarvavirati] atyanta durlabha hai // 163 // tatprApya viratiratnaM vairAgamArgavijayo duradhigamyaH / indriyakaSAyagauravapariSahasapatnavidhureNa // 164 // artha : vo viratiratna pA lene para bhI, indriya-kaSAyagArava aura pariSaha zatru kI vyAkulatA ke kAraNa, vairAgyamArga kA vijaya kAphI durjaya hotA hai // 164 // tasmAt pariSahendriyagauravagaNanAyakAn kaSAyaripUn / kSAntibalamArdavArjavasantoSaiH sAdhayeddhIraH // 165 // artha : ataH dhIra puruSa ko pariSaha-indriya aura gAravasamUha ke nAyaka kaSAyazatruoM ko kSamA-mArdava-Arjava
Page #53
--------------------------------------------------------------------------
________________ 52 prazamarati aura saMtoSa rUpI sainya se jItanA cAhie // 165 // saMcintya kaSAyANAmudayanimittamupazAntihetuM ca / trikaraNazuddhamapi tayoH parihArAsevane kArye // 166 // artha : kaSAyoM ke udaya ke nimittoM ko aura kaSAyoM ke upazama ke nimittoM kA bhalIbhA~ti vicAra karake, manavacana-kAyA kI zuddhi se, kaSAyaudaya ke nimittoM kA tyAga aura upazama ke nimittoM kA sevana karanA cAhie // 166 // sevyAH kSAntirdivamArjavazauce ca sNymtyaagau| satyatapobrahmAkiJcanyAnItyeSa dharmavidhiH // 167 // artha : kSamA, mArdava, Arjava, zauca, saMyama, tyAga, satya, tapa, brahmacarya aura akiMcanatA, isa dharmavidhi (dharma ke prakAra) kA sevana karanA cAhie // 167 / / dharmasya dayA mUlaM na cAkSamAvAn dayAM samAdatte / tasmAdyaH kSAntiparaH sa sAdhayattyuttamaM dharmam // 168 // ___ artha : dharma kA mUla dayA hai, jo kSamAzIla nahIM hotA hai, vo dayA ko dhAraNa nahIM kara sakatA hai / ataH jo kSamAdharma meM tatpara hai vo uttama dharma kI sAdhanA kara letA hai // 168 // vinayAyattAzca guNAH sarve vinayazca mArdavAyattaH / yasmin mArdavamakhilaM sa sarvaguNabhAktvamApnoti // 169 //
Page #54
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati artha : sabhI guNa vinaya ke adhIna haiM aura vinaya mArdava ke vaza meM hai| (ataH) jisameM pUrNa mArdavadharma hotA hai vo sabhI guNoM ko prApta kara letA hai // 169 / / nAnArjavo vizuddhayati na dharmamArAdhayatyazuddhAtmA / dharmAdRte na mokSo mokSAtparamaM sukhaM nAnyat // 170 // artha : Arjava (saralatA) ke bagaira zuddhi nahIM hotI, azuddha AtmA dharmArAdhanA nahIM kara sakatI, dharma ke binA mokSa kI prApti nahIM hotI aura mokSa se bar3hakara dUsarA koI sukha nahIM hai // 17 // yad dravyopakaraNa-bhaktapAna-dehAdhikArakaM zaucam / tadbhavati bhAvazaucAnuparodhAdyatnataH kAryam // 171 // artha : dravya, upakaraNa, khAna-pAna aura zarIra ko lekara jo zuddhi kI jAtI hai vo prayatnapUrvaka isa taraha karanI cAhie ki jisase bhAva zauca ko kSati na pahu~ce // 171 // paJcAzravAdviramaNaM paJcendriyanigrahazca kssaayjyH| daNDatrayaviratizceti saMyamaH saptadazabhedaH // 172 // artha : pA~ca AzravoM se virati, pA~ca indriyoM kA nigraha, cAra kaSAyoM para vijaya aura tIna daNDa (mana daNDa, vacana daNDa, kAyadaNDa) se virAma, ye satraha prakAra ke saMyama haiM // 172 //
Page #55
--------------------------------------------------------------------------
________________ 54 prazamarati bAndhava-dhanendriya-sukhatyAgAt tyaktabhayavigrahaH sAdhuH / tyaktAtmA nirgranthastyaktAhaMkAramamakAraH // 173 // artha : kuTumba, dhana aura indriya se saMbaMdhita sukha kA tyAga karane se, jisane bhaya aura kalaha kA tyAga kiyA hai evaM ahaMkAra va mamakAra ko chor3a diyA hai, ve tyAgamUrti sAdhu nirgrantha haiM // 173 // avisaMvAdanayogaH kAyamanovAgajihmatA caiv| satyaM caturvidhaM tacca jinavaramate'sti nAnyatra // 174 // ___artha : avisaMvAda, kAyA kI akuTilatA, mana kI akuTilatA aura vANI kI akuTilatA-satya ke ye cAra prakAra haiM / aura aisA satyadharma jinamata meM hI hai, anyatra kahIM nahIM hai // 174 // anazanamUnodaratA vRtteH saMkSepaNaM rstyaagH| kAyaklezaH saMlInateti bAhyaM tapaH proktam // 175 // artha : anazana, unodaratA, vRttisaMkSepa, rasatyAga, kAyakleza aura saMlInatA isa prakAra ke bAhya tapa kahe gaye haiM // 175 // prAyazcittadhyAne vaiyAvRttyavinayAvathotsargaH / svAdhyAya iti tapaH SaTprakAramabhyantaraM bhavati // 176 // artha : prAyazcita, dhyAna, vaiyAvRtya, vinaya, kAyotsarga
Page #56
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati aura svAdhyAya ye chaha taraha ke Abhyantara tapa haiM // 176 // divyAtkAmaratisukhAt trividhaM trividhena viratiriti navakam / audArikAdapi tathA tad brahmASTAdazavikalpam // 177 // 55 artha : devasambandhI evaM audArika- zarIra sambandhI kAmarati ke sukha se, nau nau prakAra se virata hone ke kAraNa brahmacarya ke aTThAraha prakAra hote haiM // 177 // adhyAtmavido mUrcchA parigrahaM varNayanti nizcayataH / tasmAd vairAgyepsorAkiJcanyaM paro dharmaH // 178 // artha : adhyAtmavettA nizcayanaya se mUrcchA ko parigraha kahate haiM, usase mumukSu ke lie akiMcanatA zreSTha dharma hai // 178 // dazavidhadharmAnuSThAyinaH sadA rAgadveSamohAnAm / dRDharUDhaghanAnAmapi bhavatyupazamo'lpakAlena // 179 // artha : jo isa dasa prakAra ke yatidharma kA sadA pAlana karate haiM, unakA dRDha rAga, rUDha dveSa aura ghanIbhUta moha alpa samaya meM upazAnta hotA hai || 179 / / athavA kSaya hotA hai / mamakArAhaMkAratyAgAdatidurjayoddhataprabalAn / hanti pariSahagauravakaSAyadaNDendriyavyUhAn // 180 // artha : ahaMkAra aura mamakAra kA tyAga karane se AtmA, atyanta durjaya aura balavAna pariSaha, gArava, kaSAya,
Page #57
--------------------------------------------------------------------------
________________ 56 prazamarati daNDa aura indriyoM ke vyUhoM kA nAza kara DAlatI hai // 180 // pravacanabhaktiH zrutasaMpadudyamo vyatikarazca sNvignaiH| vairAgyamArgasadbhAvamAvadhIsthairyajanakAni // 181 // artha : jinapravacana meM bhakti, zAstra-saMpatti meM udyama (prayatna) aura saMsArabhIru jIvoM kA saMparka-(ye tIna bAteM) vairAgyamArga meM buddhi kI sthiratA paidA karate haiM, jIvAditattvoM kI zraddhA meM aura (kSayopazamajanya) bhAvoM meM buddhi kI sthiratA utpanna karate haiM // 181 // AkSepaNI vikSepaNI vimArgabAdhanasamarthavinyAsAm / zrotRjanazrotramanaHprasAdajananIM yathA jananIM // 182 // saMvedanIM ca nirvedanIM ca dhartyA kathAM sadA kuryAt / strIbhaktacaurajanapadakathAzca dUrAt parityAjyAH // 183 // artha : unmArga kA uccheda karane meM samartha racanAyukta aura zrotAvarga ke kAna aura mana ko mA~ kI taraha Ananda denevAlI AkSepaNI, vikSepaNI, saMvedanI aura nirvedanI dharmakathA sadA karanI cAhie / evaM strI-kathA, bhojana kathA, cora kathA aura rAjya kathA (deza kathA) dUra se hI (mana se bhI) chor3a denI cAhie // 182-183 //
Page #58
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati 57 yAvatparaguNadoSaparikIrtane vyApRtaM mano bhavati / tAvadvaraM vizuddhe dhyAne vyagraM manaH kartum // 184 // ___ artha : jaba taka mana dUsaroM ke guNa-doSa gAne meM pravRtta rahatA ho taba taka usa mana ko vizuddha dhyAna meM vyagra karanA behatara hai // 184 // zAstrAdhyayane cAdhyApane ca saMcintane tathAtmani ca / dharmakathane ca satataM yatnaH sarvAtmanA kAryaH // 185 // artha : zAstroM ke adhyayana-adhyApana-cintana aura Atmacintana meM evaM dharmakathA karane meM mana-vacana-kAyA se satata prayatna karanA cAhie // 185 / / zAsviti vAgvidhividbhirdhAtuH pApaThyate'nuziSTyarthaH / traiGiti pAlanArthe vinizcitaH sarvazabdavidAm // 186 // yasmAd rAgadveSoddhatacittAn samanuzAsti saddharme / saMtrAyate ca duHkhAcchAstramiti nirucyate sadbhiH // 187 // artha : caudahapUrvadhara 'zAs' dhAtu kA artha anuzAsana karate haiM aura 'traiG dhAtu ko sabhI zabdavettAoM ne 'pAlana' artha meM sunizcita kiyA huA hai| isaliye, rAgadveSa se jinake citta vyApta haiM, unheM saddharma meM anuzAsita karatA hai aura duHkha se bacAtA hai, ataH sajjana loga use 'zAstra' kahate haiM // 186-187 //
Page #59
--------------------------------------------------------------------------
________________ 58 prazamarati zAsanasAmarthyena tu saMtrANabalena cAnavadyena / yuktaM yattacchAstraM taccaitat sarvavidvacanam // 188 // artha : anuzAsana karane ke sAmarthya se evaM nirdoSa rakSaNabala se mukta hone ke kAraNa use zAstra kahA jAtA hai aura vaha zAstra sarvajJavacana hI hai // 188 // jIvAjIvAH puNyaM pApAstravasaMvarAH snirjrnnaaH| bandho mokSazcaite samyak cintyA navapadArthAH // 189 // artha : jIva, ajIva, puNya, pApa, Asrava, saMvara, nirjarA, baMdha evaM mokSa-ina nau padArthoM kA acchI taraha cintana karanA cAhie // 189 // jIvA muktAH saMsAriNazca sNsaarinnstvnekvidhaaH| lakSaNato vijJeyA dvitricatuH paJcaSaDbhedAH // 190 // artha : jIva do taraha ke hote haiM-mukta jIva evaM saMsArI jIva / saMsArI jIva do-tIna-cAra-pA~ca-chaha vagairaha aneka taraha ke hote haiM / una jIvoM ko lakSaNa se jAnane cAhie // 190 // dvividhAzcarAcarAkhyAstrividhAH strIpuMnapuMsakA jnyeyaaH| nArakatiryagmAnuSadevAzcacaturvidhAH proktAH // 191 // paJcavidhAstvekadvitricatuH paJcendriyAzca nirdiSTAH / kSityambuvahnipavanataravastrasAzceti SaDbhedAH // 192 //
Page #60
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati artha : (saMsArI jIva) cara (trasa) aura acara (sthAvara) nAmaka do taraha ke batAye gaye haiN| strI-puruSa, napuMsaka-tIna prakAra ke haiM / nAraka tiryaMca, manuSya evaM deva-ye cAra prakAra ke kahe jAte haiN| ekendriya-beindriya-teindriya-caturindriya va paMcendriya-isa prakAra ke jIva gine gaye haiM / pRthvI-pAnIagni-vAyu-vanaspati evaM trasa, ye bheda batalAye gaye haiM // 191-192 // evamanekavidhAnAmekaiko vidhiranantaparyAyaH / proktaH sthityavagAhajJAnadarzanAdiparyAyaiH // 193 // artha : sthiti, avagAhanA, jJAna, darzana ityAdi paryAyoM kI apekSA se isa taraha aneka bhedoM kA [jIvoM kA] ekaeka bheda (mUla bheda) anaMta-anaMta paryAyayukta kahA gayA hai // 193 // sAmAnyaM khalu lakSaNamupayogo bhavati sarvajIvAnAm / sAkAro'nAkArazca so'STabhedazcaturdhA ca // 194 // artha : sabhI jIvoM kA sAmAnya lakSaNa hotA hai upyog| usa upayoga ke do prakAra hai : sAkAra evaM anaakaar| sAkAra upayoga ke ATha prakAra hai va anAkAra upayoga ke cAra prakAra hai // 194 //
Page #61
--------------------------------------------------------------------------
________________ 60 prazamarati jJAnA'jJAne paJcatrivikalpe so'STadhA tu saakaarH| cakSuracakSuravadhikevaladRgviSayastvanAkAraH // 195 // ___ artha : pA~ca prakAra ke jJAna aura tIna prakAra ke ajJAna-ye ATha prakAra ke sAkAra upayoga haiM / cakSudarzana, acakSudarzana, avadhidarzana evaM kevaladarzana ye cAra prakAra ke anAkAra upayoga haiM // 195 // bhAvA bhavanti jIvasyaudayikaH pAriNAmikazcaiva / aupazamikaH kSayotthaH kSayopazamajazca paJcaite // 196 // artha : jIva ke audayika, pAriNAmika aupazamika, kSAyika evaM kSAyopazamika ye pA~ca bhAva hote haiM // 196 / / te caikaviMzati-tri-dvi-navASTAdazavidhAzca vijnyeyaaH| SaSThazca sAnnipAtika ityanyaH paJcadazabhedaH // 197 // artha : ve (audAyika bhAva vagairaha) 21-3-2-9 evaM 18 prakAra ke (kramaza:) jAnane cAhie / dUsarA 'sAnnipAtika' nAma kA chaThA bhAva hai / usake pandraha prakAra haiM // 197 // ebhirbhAvaiH sthAnaM gatimindriyasampadaH sukhaM duHkham / saMprApnotItyAtmA so'STavikalpaH samAsena // 198 // artha : ina bhAvoM se AtmA sthAna, gati, indriya, saMpatti, sukha evaM duHkha prApta karatA hai / saMkSepa meM usake
Page #62
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati ATha bheda haiM // 198 // dravyaM kaSAya yogAdupayogo jJAnadarzane ceti / cAritraM vIryaM cetyaSTavidhA mArgaNA tasya // 199 // artha : dravya, kaSAya, yoga, upayoga, jJAna, darzana, cAritra evaM vIrya - AtmA kI ye ATha prakAra kI gaveSaNAe~ haiM // 199 // jIvAjIvAnAM dravyAtmA sakaSAyiNAM kaSAyAtmA / yogaH sayoginAM punarUpayogaH sarvajIvAnAm // 200 // 61 artha : jIva-ajIvoM ko dravyAtmA, kaSAyavAloM ko kaSAyAtmA, sayogiyoM ko yogAtmA tathA sabhI jIvoM ko upayogAtmA (kahA jAtA hai ) |200 // jJAnaM samyagdRSTerdarzanamatha bhavati sarvajIvAnAm / cAritraM viratAnAM tu sarvasaMsAriNAM vIryam // 201 // artha : samyagdRSTi vAloM ko jJAnAtmA, sarva jIvoM ko darzanAtmA, viratidharoM ko cAritrAtmA va sarva jIvoM ko vIryAtmA (kahA jAtA hai ) ||201 || dravyAtmetyupacAraH sarvadravyeSu nayavizeSeNa / AtmAdezAdAtmA bhavatyanAtmA parAdezAt // 202 // artha : naya vizeSa se (eka naya - dRSTikoNa se) sabhI dravyoM meM 'dravyAtmA' aisA vyavahAra kiyA jAtA hai / AtmA
Page #63
--------------------------------------------------------------------------
________________ 62 prazamarati kI apekSayA AtmA hai evaM para kI apekSayA anAtmA hai // 202 // evaM saMyogAlpabahutvAdyairnekazaH sa parimRgyaH / jIvasyaitat sarvaM svatattvamiha lakSaNairdaSTam // 203 // artha : isa taraha saMyoga, alpa-bahutva vagairaha ke dvArA aneka prakAra se AtmA kI parIkSA karanI cAhie / yahA~ jIva kA yaha sArA [vivaraNa] svatattvabhUta svarUpa lakSaNoM se dekhA gayA hai // 203 // utpAdavigamanityatvalakSaNaM yattadasti sarvamapi / sadasadvA bhavatItyanyathApitAnarpitavizeSAt // 204 // artha : jo utpatti-vyaya va dhrauvya ke lakSaNa se yukta hai vaha saba sat hai| usase jo viparIta hai vaha asat hai| isa taraha arpita-anarpita ke bheda se vastu sat-asat hotI hai // 204 // yo'rtho yasminnAbhUt sAmpratakAle ca dRzyate tatra / tenotpAdastasya vigamastu tasmAdviparyAsaH // 205 // sAmpratakAle cAnAgate ca yo yasya bhavati sambandhI / tenAvigamastasyeti sa nityastena bhAvena // 206 // artha : jisameM vaha artha nahIM thA para vartamAna kAla meM dikhAyI de rahA hai, usakI usa artha meM utpatti hai aura usase
Page #64
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati viparIta vinAza dikhatA hai / vastu kA jo svarUpa vartamAna kAla meM, atItakAla meM [ca zabda kA artha : atItabhUtakAla karanA hai] aura bhaviSya kAla meM hotA hai, usa svarUpa meM usa vastu kA nAza na honA, yaha svarUpa se nityatA hai // 205-206 // dharmAdharmAkAzAni pudgalAH kAla eva cAjIvAH / pudgalavarjamarUpaM tu rUpiNaH pudgalAH proktAH // 207 // artha : dharmadravya, adharmadravya, AkAzadravya, pudgaladravya evaM kAla, ye (pA~ca) ajIva dravya hai / pudgala ke alAvA sabhI cAroM dravya arUpI haiM evaM pudgaladravya rUpI kahe gaye haiM // 207 // dvayAdipradezavanto yAvadanantapradezikAH skndhaaH| paramANurapradezo varNAdiguNeSu bhajanIyaH // 208 // artha : do Adi pradezoM se lekara anaMta pradeza vAle skaMdha hote haiM / paramANu apradezI haiM (para) rUpa vagairaha guNoM kI apekSayA ve sapradezI haiM // 208 // bhAve dharmAdharmAmbarakAlA: pAriNAmike jnyeyaaH| udayapariNAmi rUpaM tu sarvabhAvAnugA jIvAH // 209 // artha : dharmAstikAya, adharmAstikAya, AkAzAstikAya aura kAla-ina cAroM dravyoM ko 'pAriNAmika bhAva' meM jAnanA /
Page #65
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati pudgalAstikAya ko audayika va pAriNAmika bhAva meM evaM jIva ko sabhI jIvoM meM jAnanA cAhie // 209 // jIvAjIvA dravyamiti SaDvidhaM bhavati lokapuruSo'yam / vaizAkhasthAnasthaH puruSa iva kaTisthakarayugmaH // 210 // 64 artha : isa taraha jIva va ajIva ke bheda se chaha dravya hote haiN| yaha lokapuruSa hai / apane do hAtha kamara para rakhakara, do paira phailAkara [jyoM dhanuSadhArI do paira phailAkara khar3A rahe vaizAkhasthAna] khar3e puruSa jaise lokapuruSa haiM ||210 // tatrAdhomukhamallakasaMsthAnaM varNayantyadholokam / sthAlamiva ca tiryaglokamUrdhvamatha mallakasamudgam // 211 // saptavidho'dholokastiryagloko bhavatyanekavidhaH / paJcadazavidhAnaH punarurdhvalokaH samAsena // 212 // artha : usa loka meM adholoka kA AkAra ulTe rakhe gaye zarAva (pyAle) ke AkAra jaisA hai / [Upara saMkSipta, nIce vizAla ] tiryagloka kA AkAra thAlI ke AkAra jaisA hai evaM urdhvaloka kA AkAra khar3e rakhe gaye zarAva para ulaTe rakhe gaye zarAva ke AkAra jaisA hai [ zarAvasaMpuTa jaisA ] adholoka ke sAta bheda haiM / tiryakloka ke aneka bheda haiM evaM urdhvaloka ke saMkSepa meM pandraha bheda haiM // 211-212 //
Page #66
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati lokAlokavyApakamAkAzaM martyalaukikaH kAlaH / lokavyApi catuSTayamavazeSaM tvekajIvo vA // 213 // artha : AkAzadravya, loka evaM aloka meM vyApaka hai / kAla kA vyahAra manuSya loka meM hI hai| zeSa cAroM dravya lokavyApI haiM / eka jIva bhI lokavyApI bana sakatA hai // 213 // dharmAdharmAkAzAni ekaikamataH paraM trikamanantam / kAlaM vinAstikAyA jIvamRte cApyakartRNi // 214 // 65 artha : dharma, adharma va AkAza eka-eka hai / zeSa tInoM dravya ananta haiM / kAla ke alAvA pA~coM dravya astikAya haiM, aura jIva ke atirikta dravya akarttA hai / [ mAtra jIva hI karttA hai ] // 214 || dharmo gatisthitimatAM dravyANAM gatyupagrahavidhAtA / sthityupakRccAdharmo'vakAzadAnopakRd gamanam // 215 // artha : gati va sthitivAle dravyoM ke lie gati karane meM dharmAstikAya sahAyaka hotA hai / adharmAstikAya sthiratA karane meM sahAyaka hai aura AkAzAstikAya avakAza dene meM sahAyaka hotA hai || 215 // sparzarasagandhavarNAH zabdo bandhazca sUkSmatA sthaulyam / saMsthAnaM bhedatamazchAyodyotAtapazceti // 216 //
Page #67
--------------------------------------------------------------------------
________________ 66 6 prazamarati artha : sparza, rasa, gaMdha, varNa, zabda, baMdha, sUkSmatA, sthUlatA, AkAra, khaNDa, andhakAra, chAyA, prakAza [candra kA] aura tApa [sUrya kA] // 216 / / karmazarIramanovAgviceSTitocchAsaduHkhasukhadAH syuH| jIvitamaraNopagrahakarAzca saMsAriNaH skandhAH // 217 // artha : saMsArI jIvoM ke karma [jJAnAvaraNAdi] zarIra, mana, vacana, kriyA, zvAsa-ucchAsa, sukha-duHkha dene vAle skaMdha [pudgala] haiM, jIvana aura maraNa meM sahAyaka skaMdha hai [ye sabhI pudgala ke upakAra haiM] // 217 / / pariNAmavartanAvidhiH parAparatvaguNalakSaNaH kAlaH / samyaktvajJAnacAritravIryazikSAguNA: jIvAH // 218 // artha : pariNAma, vartanA kI vidhi, paratva-aparatvaguNa kAla ke lakSaNa haiM / samyaktva, jJAna, cAritra, vIrya evaM zikSA [ye] jIva ke guNa haiM // 218 // pudgalakarma zubhaM yat tat puNyamiti jinazAsane dRSTam / yadazubhamatha tatpApamiti bhavati sarvajJanirdiSTam // 219 // artha : jo pudgala karma zubha hai vaha puNya hai, aisA jinazAsana meM dekhA gayA hai| jo azubha hai vaha pApa hai| aisA sarvajJa ke dvArA kathita hai // 219 / /
Page #68
--------------------------------------------------------------------------
________________ 67 prazamarati yogaH zuddhaH puNyAsravastu pApasya tadviparyAsaH / vAkkAyamanoguptirnirAzravaH saMvarastUktaH // 220 // ___artha : zuddha yoga puNya kA Azrava hai / azuddha yoga pApa kA Asrava hai| mana vacana kAyA kI gupti nirAstrava hai, arthAt vaha saMvara kahalAtA hai // 220 // saMvRtatapaupadhAnaM tu nirjarA krmsnttirbndhH| bandhaviyogo mokSastviti saMkSepAnnava padArthAH // 221 // artha : saMvara se yukta jIvAtmA kA tapa-upadhAna nirjarA, karmoM kI saMtati baMdha, baMdha kA viyoga (abhAva) mokSa / isa taraha saMkSepa meM nau padArtha (tatva) batalAye gaye haiM // 221 // eteSvadhyavasAyo yo'rtheSu vinizcayena tattvamiti / samyagdarzanametacca tannisargAdadhigamAdvA // 222 // artha : ina jIva vagairaha padArthoM meM paramArtha se "yahI tattva hai," aisA adhyavasAya hotA hai, vaha samyagdarzana hai| yaha samyagdarzana svAbhAvika rUpa meM yA adhigama se-bAhyanimitta se hotA hai // 222 // zikSAgamopadezazravaNAnyekAthikAnyadhigamasya / ekArthaH pariNAmo bhavati nisargaH svabhAvazca // 223 // artha : zikSA, Agama, upadeza, zravaNa-ye adhigama ke
Page #69
--------------------------------------------------------------------------
________________ 68 prazamarati samAnArthaka haiM va pariNAma, nisarga, svabhAva-ye tIna ekArtha haiM // 223 // etatsamyagdarzanamanadhigamaviparyayau tu mithyAtvam / jJAnamatha paJcabhedaM tat pratyakSaM parokSaM ca // 224 // artha : yaha samyagdarzana hai / anadhigama [tattvArtha kI azraddhA] aura viparyaya [viparIta zraddhA] mithyAtva hai| jJAna ke pA~ca bheda haiM / usake prakAra haiM : pratyakSa evaM parokSa // 224 // tatra parokSaM dvividhaM zrutamAbhinibodhikaM ca vijJeyam / pratyakSaM cAvadhimana:paryAyau kevalaM ceti // 225 // artha : usameM (pA~ca jJAna meM) parokSajJAna jise do taraha kA jAnanA cAhie / zrutajJAna evaM Abhinibodhika jJAna / aura avadhijJAna, manaHparyAyajJAna evaM kevalajJAna-inheM pratyakSa jJAna jAnanA cAhie // 225 // eSAmuttarabhedaviSayAdibhirbhavati vistarAdhigamaH / ekAdInyekasmin bhAjyAni tvAcaturthya iti // 226 // artha : ina jJAnoM ke uttara bheda evaM viSaya vagairaha se vistRta jJAna hotA hai| eka jIva meM eka se lekara cAra jJAna taka ke vibhAga karane cAhie // 226 / /
Page #70
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati 69 samyagdRSTerjJAnaM samyagjJAnamiti niyamataH siddham / AdyatrayamajJAnamapi bhavati mithyAtvasaMyuktam // 227 // artha : samyagdRSTi kA jJAna samyagjJAna kahA jAtA hai, yaha niyama se siddha hai| prArambha ke tIna jJAna, mati, zruta va avadhi, mithyAtva se saMyukta ho taba mithyA banate haiM // 227 // [ajJAna banate hai] sAmAyikamityAdyaM chedopasthApanaM dvitIyaM tu / parihAravizuddhiH sUkSmasamparAyaM yathAkhyAtam // 228 // artha : pahalA sAmAyika, dUsarA hai chedopasthAnapanIya, tIsarA parihAravizuddhi, cauthA sUkSmasaMparAya evaM pA~cavA hai yathAkhyAta // 228 // ityetat paJcavidhaM cAritraM mokSasAdhanaM prvrm| naikeranuyoganayapramANamArgaH samanugamyam // 229 // artha : isa taraha ye pA~ca prakAra ke cAritra mokSa ke pradhAna (pramukha) kAraNa haiM / use [cAritra ko] aneka taraha ke anuyoga, naya evaM pramANoM se bhalIbhAMti jAnanA cAhie // 229 // samyaktvajJAnacAritrasaMpadaH sAdhanAni mokSasya / tAsvekatarA'bhAve'pi mokSamArgo'pyasiddhikaraH // 230 // artha : samyagdarzana, samyagjJAna evaM samyagcAritrarUpa
Page #71
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati saMpadAe~ mokSa ke sAdhana rUpa haiM / unameM se eka ke bhI abhAva meM (anupasthiti meM ) mokSamArga kI siddhi nahIM hotI hai // 230 // 70 pUrvadvayasampadyapi teSAM bhajanIyamuttaraM bhavati / pUrvadvayalAbhaH punaruttaralAbhe bhavati siddhaH // 231 // artha : prathama do [samyagdarzana, samyagjJAna] hone para bhI samyagcAritra kI bhajanA ( ho bhI, na bhI ho) hotI hai | cAritra ho bhI sakatA hai...nahIM bho ho sakatA hai, parantu samyagcAritra ke hone para to samyagdarzana evaM samyagjJAna hote hI haiM ||231 // dharmAvazyakayogeSu bhAvitAtmA pramAdaparivarjI / samyaktvajJAnacAritrANAmArAdhako bhavati // 232 // artha : dharma meM [kSamA vagairaha ] evaM Avazyaka kriyAoM meM [pratikramaNa vagairaha ] zraddhAzIla va apramAdI AtmA samyagdarzana-jJAna evaM cAritra kA ArAdhaka banatA hai // 232 // ArAdhanAzca teSAM tistrastu jaghanyamadhyamotkRSTAH / janmabhiraSTatryekaiH sidhyantyArAdhakAstAsAm // 233 // artha : unakI jaghanya, madhyama evaM utkRSTa yoM tIna prakAra kI ArAdhanA [ samyagdarzana vagairaha kI ] hotI hai / usameM kramazaH ATha, tIna evaM eka bhava meM ArAdhaka siddhi ko prApta karate haiM / mokSa ko prApta karate haiM ||233 ||
Page #72
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati 71 tAsAmArAdhanatatpareNa teSveva bhavati yatitavyam / yatinA tatparajinabhaktyupagrahasamAdhikaraNena // 234 // artha : samyagdarzana vagairaha kI ArAdhanA meM tatpara muni ko cAhie ki ve usI meM tatpara rahe / isake lie jinezvarabhakti, sAdhusevA jIva samAdhi vagairaha meM use sadA rata rahanA cAhie // 234 // svaguNAbhyAsaratamateH paravRttAntAndhamUkabadhirasya / madamadanamohamatsararoSaviSAdairadhRSyasya // 235 // artha : jisakI buddhi AtmaguNoM ke abhyAsa meM rata hai... jo dUsaroM kI bAtoM meM aMdha-mUka evaM badhira banA rahatA hai, jo garva, kAma, moha matsara, roSa evaM viSAda se abhibhUta nahIM banatA hai // 235 // prazamAvyAbAdhasukhAbhikAMkSiNaH susthitasya saddharme / tasya kimaupamyaM syAt sadevamanuje'pi loke'smin // 236 // artha : jo prazamasukha evaM avyAbAdha sukha kA icchuka hai...jo saddharma meM sudRDha hai vaise ArAdhaka ko, deva evaM manuSya ke isa loka meM kisakI upamA dI jA sakatI hai ? // 236 // svargasukhAni parokSANyatyantaparokSameva mokSasukham / pratyakSaM prazamasukhaM na paravazaM na vyayaprAptam // 237 // artha : svarga ke sukha parokSa haiM aura mokSa kA sukha to
Page #73
--------------------------------------------------------------------------
________________ 72 prazamarati atyanta parokSa hai...prazamasukha pratyakSa hai...na to vaha parAdhIna hai na hI nAzavaMta hai // 237 // nirjitamadamadAnAnAM vAkkAyamanovikArarahitAnAm / vinivRttaparAzAnAmihaiva mokSaH suvihitAnAm // 238 // artha : jinhoMne mada aura kAma ko jIta liyA hai...jo mana-vacana-kAyA ke vikAroM se mukta haiM...parapadArthoM kI AzAe~ jinakI avazeSabhUta ho cukI haiM...vaise suvihita [zAstravihita vidhi ke pAlaka-vAhaka] muniyoM ke lie to yahIM para [isa vartamAna jIvana meM hI] mokSa hai // 238 // zabdAdiviSayapariNAmamanityaM duHkhameva ca jJAtvA / jJAtvA ca rAgadoSAtmakAni duHkhAni saMsAre // 239 // svazarIre'pi na rajyati zatrAvapi na pradoSamupayAti / rogajarAmaraNabhayairavyathito yaH sa nityasukhI // 240 // __artha : jo [ArAdhaka] zabda vagairaha viSayoM ke pariNAma ko anitya evaM duHkharupa jAnakara va saMsAra meM rAgadveSAtmaka duHkhoM ko jAnakara apane zarIra para bhI rAga nahIM karatA hai aura duzmana ke prati bhI dveSa nahIM karatA hai, vaha roga-bur3hApA aura mRtyu se avyathita rahatA hai aura vaha (isa taraha) sarvadA sukhI hotA hai // 239-240 //
Page #74
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati dharmadhyAnAbhiratastridaNDaviratastriguptiguptAtmA / sukhamAste nirdvandvo jitendriyapariSahakaSAyaH // 241 // 73 artha : dharmadhyAna meM layalIna, tIna daNDa [manadaNDa, vacanadaNDa, kAyadaNDa] se virata, tIna gupti se gupta - surakSita, indriya- pariSaha - kaSAya ke vijetA nirdvandva muni sukhapUrvaka rahate haiM || 241 // viSayasukhanirabhilASaH prazamaguNagaNAbhyalaMkRtaH sAdhuH / dyotayati yathA sarvANyAdityaH sarvatejAMsi // 242 // artha : jaise sUraja, tArA vagairaha ke prakAza abhibhUta karake (svayaM ke teja se) prakAzamAna hotA hai, vaise hI viSayasukha kI abhilASA se rahita evaM prazamaguNoM ke samUha se suzobhita muni (deva - manuSya vagairaha ke teja sukha ko abhibhUta karake) prakAzamAna hotA hai || 242 // samyagdRSTirjJAnI viratitapobalayuto'pyanupazAntaH / taM na labhate guNaM yaM prazamaguNamupAzrito labhate // 243 // artha : samyagdRSTi, samyagjJAnI aura vrata - tapobalayukta hone para bhI jo sAdhaka upazAnta nahIM hotA hai vaha, vaise guNoM ko prApta nahIM kara sakatA, jina guNoM ko prazamasukha meM DUbA huA sAdhaka prApta karatA hai // 243 //
Page #75
--------------------------------------------------------------------------
________________ 74 prazamarati samyagdRSTirjJAnI viratitapodhyAnabhAvanAyogaiH / zIlAGgasahasrASTAdazakamayatnena sAdhayati // 244 // artha : samyagdRSTi jJAnI vrata -tapa dhyAna - bhAvanA aura yoga se zIla ke 18 hajAra aMgoM ko binA prayAsa ke sAdha letA hai // 244 // dharmAd bhUmyAdIndriyasaMjJAbhyaH karaNatazca yogAzca / zIlAGgasahastrANAmaSTAdazakasyAsti niSpattiH // 245 // artha : dharma se, pRthvIkAya, vagairaha se, indriyoM se, saMjJA se, karaNa aura yoga se zIla ke 18 hajAra aMgoM kI utpatti hotI hai // 245 // zIlArNavasya pAraM gatvA saMvignasugamapArasya / dharmadhyAnamupagato vairAgyaM prApnuyAdyeogyam // 246 // artha : saMsArabhIru muni ke dvArA saralatA se pAra kiyA jA sake vaise zIlarUpa samudra ko pArakara jo muni dharmadhyAna meM tatpara rahatA hai, use yogya vairAgya kI prApti hotI hai // 246 // AjJAvicayamapAyavicayaM ca saddhyAnayogamupasRtya / tasmAdvipAkavicayamupayAti saMsthAnavicayaM ca // 247 // artha : [zIlAMga-samudra kA pAragAmI sAdhu ] AjJAvicaya aura apAyavicaya nAmaka dhyAnayoga ko prAptakara, vipAkavicaya
Page #76
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati 75 evaM saMsthAnavicaya ko prApta karate haiM // 247 // AptavacanaM pravacanaM cAjJA vicayastadarthanirNayanam / Asrava-vikathA-gaurava-parISahAdyairapAyastu // 248 // artha : Apta kA vacana vaha pravacana [Agama] , usakA arthanirNaya vaha AjJAvicaya aura Asrava, vikathA, gArava, pariSaha vagairaha meM anartha kA cintana karanA, vaha hai apAyavicaya // 248 // azubha-zubhakarmapAkAnucintanArtho vipAkavicayaH syAt / dravyakSetrAkRtyanugamanaM saMsthAnavicayastu // 249 // artha : azubha aura zubha karmoM ke vipAka kA vicAra karanA use vipAkavicaya kahate haiM aura dravya tathA kSetra ke AkAra kA cintana karanA use saMsthAnavicaya kahA jAtA hai // 249 // jinavaravacanaguNagaNaM saMcintayato vadhAdyapAyAMzca / karmavipAkAn vividhAn saMsthAnavidhInanekAMzca // 250 // artha : jinavaravacanoM meM vyApta guNasamUha ko, hiMsA vagairaha ke anarthoM ko, vividha karmavipAkoM ko tathA aneka prakAra kI AkRtiyoM ko socane vAle sAdhu ko // 250 // nityodvignasyaivaM kSamApradhAnasya nirabhimAnasya / dhUtamAyAkalimalanirmalasya jitasarvatRSNasya // 251 //
Page #77
--------------------------------------------------------------------------
________________ 76 prazamarati artha : isa taraha saMsAra se sarvadA bhayabhIta, kSamAzIla, abhimAnarahita, mAyArUpa kAlimA ko dho DAlane se ujvala nirmala evaM sarva tRSNA ke vijetA bane hue sAdhu ko // 251 // tulyAraNyakulAkulaviviktabandhujanazatruvargasya / samavAsIcandanakalpanapradehAdidehasya // 252 // artha : jisake liye vana aura nagara [janapada] samAna haiM...svajanavarga aura zatruvarga jisakI AtmA se alaga haiM [arthAt mitra-zatru para tulyavRtti hai] koI bAMsa se zarIra ko cIra DAle yA koI candana se deha ko vilepana kare...donoM ke prati jise samAna bhAva hai vaise sAdhu ko // 252 // AtmArAmasya sataH samatRNamaNimuktaloSThakanakasya / svAdhyAyadhyAnaparAyaNasya dRDhamapramattasya // 253 // artha : AtmA meM hI ramamANa, tRNa evaM maNi ko ekasA samajhane vAlA, miTTI kI bhAMti sone kA bhI tyAgI, svAdhyAya dhyAna meM tatpara, pramAda se bilkula nirlepa vaise sAdhu ko // 253 // adhyavasAyavizuddheH prazastayogaivizuddhyamAnasya / cAritrazuddhimagrayAmavApya lezyAvizuddhiM ca // 254 // artha : adhyavasAyavizuddhi ke kAraNa pramattayogoM kI
Page #78
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati 77 apekSayA vizuddha yogavAle, zreSTha cAritrazuddhi evaM lezyAzuddhi ko prApta karanevAle sAdhu ko // 254 / / tasyApUrvakaraNamatha ghAtikarmakSayaikadezottham / RddhipravekavibhavAdupajAtaM jAtabhadrasya // 255 // artha : vaise kalyANamUrti sAdhu ko ghAtI karmoM ke kSaya se yA ekadeza [AMzika] ke kSaya se utpanna honevAlI aneka prakAra kI RddhiyoM ke vaibhava se yukta apUrvakaraNa [nAmaka guNasthAnaka] prApta hotA hai // 255 // sAtaddhiraseSvagurUH samprApyaddhi vibhUtimasulabhAmanyaiH / saktaH prazamaratisukhe na bhajati tasyAM muniH saGgam // 256 // artha : zAtA, Rddhi aura rasa meM prema nahIM rakhane vAle evaM prazamarati ke sukha meM Asakta muni, dUsaroM se aprApya vaisI vibhUti [labdhi] prApta karake bhI usameM mamatva nahIM rakhate // 256 // yA sarvasuravaddhirvismayanIyA'pi sA'nagAraddheH / nArghati sahasrabhAgaM koTizatasahastraguNitA'pi // 257 // artha : AzcaryakArI vaisI devendra kI Rddhi [vibhUti] ko bhI yadi eka lAkha karor3a se guNAkAra kI jAye to bhI vaha aNagAra kI Rddhi ke eka hajAraveM hisse meM bhI nahIM AtI // 257 //
Page #79
--------------------------------------------------------------------------
________________ 78 prazamarati tajjayamavApya jitavighnaripurbhavazatasahastraduSprApam / cAritramathAkhyAtaM samprAptastIrthakRttulyam // 258 // artha : usa para vijaya prApta karake [vibhUti-labdhi kA upayoga na karate hue] vighna karanevAle zatru [krodha vagairaha kaSAyoM] ko jItakara, lAkhoM janmoM meM durlabha, tIrthaMkara ke jaisA 'yathAkhyAta-cAritra' prApta karatA hai // 258 // zukladhyAnAdyadvayamavApya karmASTakapraNetAram / saMsAramUlabIjaM mUlAdunmUlayati moham // 259 // artha : prathama do zukladhyAna [pRthaktva vitarka savicAra evaM ekatva vitarka-avicAra] prApta karake [dhyAna karake] AThoM karmoM ke nAyaka evaM saMsAravRkSa ke mUla bIjarUpa moha ko [sAdhaka] jar3amUla se ukhAr3a pheMkatA hai // 259 // pUrvaM karotyanantAnubandhinAmnAM kSayaM kaSAyANAm / mithyAtvamohagahanaM kSapayati samyaktvamithyAtvam // 260 // artha : [sAdhaka] pahale anaMtAnubaMdhI nAmaka kaSAyoM kA [krodha-mAna-mAyA-lobha] nAza karatA hai...isake bAda prabala mithyAtva-moha kA kSaya karatA hai, tatpazcAt mizramoha kA kSaya karatA hai // 260 // samyaktvamohanIyaM kSapayatyaSTAvataH kaSAyAMzca / kSapayati tato napuMsakavedaM strIvedamatha tasmAt // 261 //
Page #80
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati artha : [isake bAda] samyaktva mohanIya kA nAza karatA hai / pazcAt ATha kaSAyoM kA [apratyAkhyAnAvaraNa krodha vagairaha cAra evaM pratyAkhyAnAvaraNa krodha vagairaha cAra] kSaya karatA hai| isake bAda napuMsakaveda kA nAza karatA hai| tatpazcAt strIveda kA kSaya karatA hai // 261 // hAsyAdi tataH SaTkaM kSapayati tasmAcca puruSavedamapi / saMjvalanAnapi hatvA prApnotyatha vItarAgatvam // 262 // artha : [tatpazcAt] hAsya vagairaha chaha prakRtiyoM kA kSaya karatA hai phira puruSaveda kA kSaya karatA hai| isake bAda saMjvalana kaSAyoM ko naSTa karake vItarAgatA prApta karatA hai // 262 // sarvoddhAtitamoho nihataklezo yathA hi srvjnyH| bhAtyanupalakSyarAtUMzonmuktaH pUrNacandra iva // 263 // ___ artha : samasta moha ko naSTa karanevAle evaM klezoM [krodhAdi kA] kA hanana karanevAle muni, nahIM dikhanevAle rAhu ke mukha vagairaha aMzoM se mukta pUrNacandra kI bhAMti zobhAyamAna hote haiM // 263 // sarvedhanaikarAzIkRtasandIptohyanantaguNatejAH / dhyAnAnalastapaHprazamasaMvarahavirvivRddhabalaH // 264 // artha : sabhI iMdhanoM kA Dhera lagAkara use sulagAyA jAye aura vaha jisa DhaMga se jala uThatA hai...usase bhI anaMtagunI
Page #81
--------------------------------------------------------------------------
________________ 80 prazamarati tejayukta [zaktiyukta] dhyAnAgni hotI hai| cUMki usameM tapa, prazama aura saMvara ko bhI DAlA gayA hotA hai / usase dhyAnAnala kI zakti bar3hatI hai // 264 // kSapakazreNimugapataH sa samarthaH sarvakarmiNAM karma / kSapayitumeko yadi karmasaMkramaH syAt parakRtasya // 265 // ___ artha : kSapakazreNi para car3hI huI vaha AtmA, yadi dUsare jIvoM ke dvArA bAMdhe gaye karmo kA [svayaM meM] saMkramaNa ho sakatA ho to, akele hI sabhI jIvoM ke karmoM kA kSaya karane meM samartha hotI hai // 265 // parakRtakarmANi yasmAnnAkrAmati saMkramo vibhAgo vA / tasmAt sattvAnAM karma yasya yattena tadvadyam // 266 // artha : parantu eka jIva ke karma dUsare jIva ke karmoM meM na to sampUrNatA saMkramita hote haiM na hI ekAdha aMza-hissA usameM mila sakatA hai| ataH jo jIva karma bAMdhatA hai vahI jIva karma bhugatatA hai // 266 // mastakasUcivinAzAttAlasya yathA dhruvo bhavati naashH| tadvat karmavinAzo hi mohanIyakSaye nityam // 267 // artha : tAlavRkSa ko coTI para jo sUci-zAkhA UgI huI rahatI hai, usa zAkhA kA nAza karane se jaise tAlavRkSa kA nAza avazyameva ho jAtA hai, usI bhAMti mohanIyakarma kA kSaya hote
Page #82
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati hI sAre karmoM kA avazya nAza ho jAtA hai ! // 267 // chadmasthavItarAgaH kAlaM so'ntarmuhUrtamatha bhUtvA / yugapad vividhAvaraNAntarAyakarmakSayamavApya // 268 // artha : antarmuhUrta (do ghaDI-48 miniTa) taka vaha chadmastha vItarAga rahakara, eka sAtha vividha AvaraNa kA kSaya krke...||268|| zAzvatamanantamanatizayamanupamamanuttaraM niravazeSam / sampUrNamapratihataM samprAptaH kevalajJAnam // 269 // artha : zAzvat, ananta, niratizaya, anupama, anuttara, niravezaSa, saMpUrNa aura apratihata kevalajJAna ko prApta karatA hai // 269 / / kRtsne lokAloke vyatItasAmpratabhaviSyataH kAlAn / dravyaguNaparyAyANAM jJAtA dRSTA ca sarvArthaH // 270 // artha : loka-aloka meM saMpUrNa vastuoM ko jAnane kI vajaha se bhUta-vartamAna aura bhaviSyakAla ke dravya-guNa aura paryAyoM ko sabhI prakAra se dekhatA hai, jAnatA hai // 270 // kSINacatuSkarmAMzo vedyaayurnaamgotrvedyitaa| viharati muhUrttakAlaM dezonAM pUrvakoTiM vA // 271 // artha : [ghAtI] karmoM ko jisane kSaya kara diyA hai vaise aura vedanIya, AyuSya, nAma-gotra karma kA anubhava karane
Page #83
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati vAle [kevalajJAnI] eka muhUrta taka yA kucha kama [varSa] vaise 'eka kror3a pUrva' barasa taka vicarate haiM // 271 // tenAbhinnaM caramabhavAyurdurbhedamanapavartitvAt / tadupagrahaM ca vedyaM tattulye nAmagotre ca // 272 // artha : antima bhava kA AyuSya abhedya hotA hai...cUMki usakA apavartana nahIM hotA [ghaTAyA nahIM jA sakatA !] usase [AyuSya se] upagrahita vedanIya karma bhI usake jitanA hI honA cAhie / [AyuSya karma kI jitanI sthiti ho utanI hI sthiti vedanIya karma kI honI cAhie nAmakarma va gotrakarma bhI usake samAna hone cAhie // 272 // yasya punaH kevalinaH karma bhavatyAyuSo'tiriktataram / sa samudghAtaM bhagavAnatha gacchati tat samIkartum // 273 // artha : jina kevalajJAnI ko AyuSyakarma se jyAdA sthiti ke vedanIyAdi karma hote haiM ve bhagavAna vedanIyAdi tIna karmoM ko AyuSyakarma ke barAbara-samAna karane ke lie 'samuddhAta' karate haiM // 273 // daNDaM prathame samaye kapATamatha cottare tathA smye| manthAnamatha tRtIye, lokavyApI caturthe tu // 274 // artha : pahale samaya meM daNDa, dUsare samaya meM kapATa, tIsare samaya meM manthAna aura cauthe samaya meM lokavyApI hotA hai // 274 //
Page #84
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati saMharati paJcame tvantarANi manthAnamatha punaH sssstthe| saptamake tu kapATaM saMharati tato'STame daNDam // 275 // artha : pA~caveM samaya meM manthAna ke antarAla ke pradezoM ko dUra karatA hai [saMkucita banAtA hai] chaThe samaya meM manthAna ko saMharita karatA hai, sAtaveM samaya meM kapATa ko aura AThaveM samaya meM daNDa ko saMharita karatA hai // 275 // audArikaprayoktA prathamASTamasamayayorasAviSTaH / mizraudArikayoktA saptama-SaSTha-dvitIyeSu // 276 // artha : pahale aura AThaveM samaya meM vaha [kevalajJAnI] audArika yogayukta iSTa hai [hotA hai], sAtaveM, chaThe va dUsare samaya meM vaha mizra-audArika yogayukta iSTa hai [hotA hai] // 276 // kArmaNazarIrayogI caturthake paJcame tRtIye c| samayatraye'pi tasmin bhavatyanAhArako niyamAt // 277 // artha : cauthe, pA~caveM aura tIsare samaya meM vaha [kevalajJAnI] kArmaNakAyayoga vAlA hotA hai aura ina tIna samaya meM ve avazyameva anAhAraka hote haiM // 277 / / sa samudghAtanivRtto'tha manovAkkAyayogavAn bhagavAn / yatiyogyayogayoktA yoganirodhaM munirupaiti // 278 // artha : mana-vacana-kAyA ke yoga vAle kevalajJAnI
Page #85
--------------------------------------------------------------------------
________________ 84 prazamarati samuddhAta se nivRtta hokara muniyoM ke yogya yogoM ko karate hue 'yoganirodha' karate haiM // 278 // paJcendriyo'tha saMjJI yaH paryApto jaghanyayogI syAt / nirUNaddhi manoyogaM tato'pyasaMkhyAtaguNahInam // 279 // artha : jo paMcendriya, saMjJI, paryApta evaM jaghanya yogavAlA hotA hai, vaha usase bhI asaMkhyAta guNahIna manoyoga ko rokatA hai // 279 // dvIndriyasAdhAraNayorvAgucchvAsAvadho jayati tadvat / panakasya kAyayogaM jaghanyaparyAptakasyAdhaH // 280 // artha : jisa taraha (jIvAtmA) manoyoga kA nirodha karatA hai usI taraha vacanayoga aura zvAsocchAsa kA bhI nirodha karatA hai / beindriya jIva ko bhI vacanayoga hotA hai aura sAdhAraNa vanaspati ke jIva ko jo zvAsocchAsa hotA hai, usase bhI asaMkhyaguNA hAni se samasta vacanayoga aura zvAsocchAsa kA nirodha karatA hai / isake pazcAt jaghanya paryApta sAdhAraNa vanaspati ke jIva ko jo kAyayoga hotA hai, usase bhI asaMkhyaguNahIna kAyayoga kA nirodha karatA huA jIva samasta kAyayoga kA nirodha karatA hai ! // 280 // sUkSmakriyApratipAti kAyayogopagastato dhyAtvA / vigatakriyamanivartitvamuttaraM dhyAyati pareNa // 281 //
Page #86
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati 85 artha : kAyayoga kA nirodha karatI huI AtmA sUkSmakriyA-apratipAtI [tIsarA zukladhyAna] racAkara phira vigatakriyA-anivartI [cauthA zukladhyAna] lagAtI hai // 281 // caramabhave saMsthAnaM yAdRg yasyocchyapramANaM ca / tasmAt tribhAgahInAvagAha-saMsthAnapariNAhaH // 282 // artha : antimabhava meM jaisA jisakA saMsthAna ho [AkAra-AkRti ho] aura U~cAI ho usase tRtIyAMza kama ho jAtA hai // 282 // so'tha manovAgucchvAsakAyayogakriyArthavinivRttaH / aparimitanirjarAtmA saMsAramahArNavottIrNaH // 283 // artha : manoyoga, vacanayoga, zvAsocchAsa aura kAyayoga ke nirodha kI kriyA se nivRtta huI vaha AtmA karmoM kI aparimita nirjarA karatI hai aura saMsArarUpa mahAsAgara ko taira jAtI hai // 283 // ISadhasvAkSarapaJcakogiraNamAtratulyakAlIyAm / saMyamavIryAptabalaH zailezImeti gatalezyaH // 284 // ___ artha : saMyama aura vIrya se prApta kie hue balazAlI aura alezI kevalajJAnI kucha eka pA~ca hrasvAkSaroM ke [Gaya Na na ma...] uccAraNa kAla-pramANa zailezI ko prApta karate
Page #87
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati haiM // 284 // pUrvaracitaM ca tasyAM samayazreNyAmatha prakRtizeSam / samaye samaye kSapayatyasaMkhyaguNamuttarottarataH // 285 // artha : pahale kI zeSa karmaprakRtiyoM kI [vedanIya, nAma, gotra, AyuSya ko] zailezI kI samayapaMkti meM, pratyeka samaya meM asaMkhyaguNa-asaMkhyaguNa khapAtA hai // 285 // carame samaye saMkhyAtItAn vinihanti caramakarmAMzAn / kSapayati yugapat kRtsnaM vedyaayurnaamgotrgnnm||286|| artha : antima samaya meM, asaMkhya carama karmadalikoM ko naSTa karatA hai| isa taraha eka sAtha samasta vedanIya nAmagotra aura AyuSyakarma kA nAza karatA hai // 286 // sarvagatiyogyasaMsAramUlakaraNAni sarvabhAvIni / audArika-taijasa kArmaNAni sarvAtmanA tyaktvA // 287 // artha : sarva gati [naraka, tiryaMca, manuSya, deva] ke yogya saMsAra-paribhramaNa [janma-mRtyu] meM nimitta va sarvatra honevAle [cAra gati meM] audArika, taijasa, kArmaNa [kahIM para vaikriya-taijasa-kArmaNa] zarIroM kA unake sarvasvarUpa meM tyAga karake... // 287 // dehatrayanirmuktaH prApya RjuzreNivItimasparzAm / samayenaikenAvigraheNa gatvordhvamapratighaH // 288 //
Page #88
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati artha : tIna deha se sarvathA mukta AtmA, sparzarahita RjuzreNI prApta karake, vigrahagatirahita, eka hI samaya meM apratihata gati se Upara jaakr...||288|| siddhakSetre vimale janmajarAmaraNaroganirmuktaH / lokAgragataH siddhayati sAkAreNopayogena // 289 // artha : janma-jarA-maraNa - roga se sarvathA mukta AtmA, loka meM agrabhAga para jAkara vimala vaise siddhikSetra meM sAkArapayoga se siddha banatI hai || 289 // sAdikamanantamanupamamavyAbAdhasukhamuttamaM prAptaH / kevalasamyaktvajJAnadarzanAtmA bhavati muktaH // 290 // 87 artha : sAdi ananta, anupama aura avyAbAdha uttama sukha ko prApta huI muktAtmA, kevala samyaktvasvarUpa, kevalajJAnasvarUpa, kevaladarzanasvarUpa hotI hai // 290 // muktaH sannAbhAvaH svAlakSaNyAt svato'rthasiddhezca / bhAvAntarasaMkrAnteH sarvajJAjJopadezAcca // 291 // artha : apane lakSaNa se, svataH arthasiddhi se, bhAvasaMkrAnti se aura sarvajJabhASita Agama ke upadeza se mukta AtmA abhAvarUpa nahIM hai! // 291 // tyaktvA zarIrabandhanamihaiva karmASTakakSayaM kRtvA / na sa tiSThatyanibandhAdanAzrayAdaprayogAcca // 292 //
Page #89
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati artha : zarIra kA bandhana tyAgakara aura ATha karmo kA kSayakara vaha [muktAtmA] yahA~ para rukatI nahIM hai, cUMki rukane kA koI kAraNa nahIM hotA hai, na hI koI Azraya hotA hai, na koI vyApAra [kriyA] hotA hai // 292 // 88 nAdho gauravavigamAdazakyabhAvAcca gacchati vimuktaH / lokAntAdapi na paraM plavaka ivopagrahAbhAvAt // 293 // artha : gurutA [ bhAra-vajana] naSTa ho jAne se, azakya bhAva ke kAraNa vaha [AtmA] nIce nahIM jAtI hai / upagrahakArI [dharmAstikAya ] ke abhAva meM lokAnta ke Upara bhI nahIM jAtI hai... jahAja kI bhAMti // 293 // yogaprayogayozcAbhAvAttiryag na tasya gatirasti / siddhasyordhvaM muktasyAlokAntAdgatirbhavati // 294 // artha : yoga evaM kriyA kA abhAva hone se muktAtmA tirachI bhI nahIM jAtI hai / ataH mukta huI siddha AtmA kI lokAnta taka hI urdhvagati hotI hai / / 294 || pUrvaprayogasiddherbandhacchedAdasaGgabhAvAcca / gatipariNAmAcca tathA siddhasyordhvaM gatiH siddhA // 295 // artha : [ isa taraha ] pUrvaprayogasiddha hone ke kAraNa, karmabandha kA nAza hone se, asaMgabhAva hone ke kAraNa aura urdhvagamana kA svabhAva hone se siddha AtmA kI urdhvagati
Page #90
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati siddha hotI hai // 295 // dehamanovRttibhyAM bhavataH zArIramAnase duHkhe| tadabhAvAttadabhAve siddhaM siddhasya siddhisukham // 296 // artha : deha evaM mAna ke sadbhAva se zArIrika va mAnasika duHkha hotA hai / zarIra aura mana ke abhAva se siddhAtmA kA siddhasukha siddha hotA hai // 296 / / yastu yatirghaTamAnaH samyaktvajJAnazIlasampannaH / vIryamanigUhamAnaH zaktyanurUpaprayatnena // 297 // artha : jo sAdhu samyagdarzana-jJAna-cAritra se sampanna hotA hai, apanI zakti ko chupAye vagaira zakti ke anusAra jo pravacanokta saMyama ke pAlana meM prayatnazIla rahatA hai // 297 // saMhananAyurbalakAlavIryasampatsamAdhivaikalyAt / karmAtigauravAdvA svArthamakRtvoparamameti // 298 // artha : [parantu] saMghayaNa, AyuSya, bala, kAla, vIrya, saMpatti, cittasvasthatA kI vikalatA ke kAraNa evaM karmoM kI pracuratA [nikAcita karma] ke kAraNa svArtha [sakala karmakSaya] sAdhe binA mara jAtA hai // 298 / / saudharmAdiSvanyatamakeSu sarvArthasiddhicarameSu / sa bhavati devo vaimAniko mahaddhidyutivapuSkaH // 299 // artha : vaha sAdhu saudharma devaloka se lekara sarvArtha
Page #91
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati siddhi [anuttara devaloka] taka ke kisI bhI devaloka meM mahAna RddhivAlA, dyuti [teja] vAlA aura mahAna zarIravAlA vaimAnika deva banatA hai // 299 // tatra suralokasaukhyaM ciramanubhUya sthitikSayAt tasmAt / punarapi manuSyaloke guNavatsu manuSyasaMgheSu // 300 // artha : vahA~ dIrghakAlaparyanta devaloka kA sukha bhogakara, AyuSya kA kSaya hone para, phira se manuSyaloka meM guNavAna manuSya-parivAra meM // 300 // janma samavApya kulabandhuvibhavarupabalabuddhisampannaH / zraddhA-samyaktva-jJAna-saMvara-tapobalasamagraH // 301 // artha : janma pAkara kula, svajana, saMpatti, rupa, bala aura buddhi se saMpanna hotA hai evaM zraddhA, samyaktva, jJAna, saMvara aura tapobala se pUrNa hotA hai // 301 // pUrvokta bhAvanAbhi vitAntarAtmA vidhUtasaMsAraH / setsyati tataH paraM vA svargAntaritastribhavabhAvAt // 302 // artha : pahale kahI gayI bAraha bhAvanAoM se bhAvita vaha antarAtmA saMsAra kA tyAgI banatA hai / isake bAda bIca meM devaloka meM jAkara tIsare bhava meM [manuSya ke bhava meM] vaha mukti ko prApta karegA // 302 //
Page #92
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati yazceha jinavaramate gRhAzramI nizcitaH suviditaarthH| darzana-zIla-vratabhAvanAbhirabhiraJjitamanaskaH // 303 // artha : isa manuSya loka meM, jo gRhastha jinamata meM vizvAsa rakhatA hai, tattvArtha ko bhalIbhAMti jAnatA hai aura samyagdarzana-zIla-vrata, bhAvanAoM se apane mana ko vAsita rakhatA hai // 30 // sthUlavadhAnRtacauryaparastrIratyarativarjitaH satatam / digvratamiha dezAvakAzikamanarthaviratiM ca // 304 // artha : sthUla hiMsA, asatya, corI, parastrI, rati-arati kA satata tyAga karatA hai / dizAvrata, dezAvakArika vrata, anarthadaNDavirati vrata // 304 // sAmAyikaM ca kRtvA pauSadhamupabhogapArimANyaM ca / nyAyAgataM ca kalpyaM vidhivat pAtreSu viniyojyam // 305 // artha : sAmAyikavrata, pauSadhavrata aura bhogopabhogaparimANa karake nyAyapUrvaka upArjita kiye hue annAdi dravya ko vidhipUrvaka supAtra meM detA hai // 305 // caityAyatanaprasthApanAni kRtvA ca zaktitaH prayataH / pUjAzca gandhamAlyAdhivAsadhUpapradIpAdyAH // 306 // artha : zakti ke mutAbika prayatnapUrvaka caityAlayoM kI pratiSThA karake, gaMdha-mAlA-adhivAsa-dhUpa-dIpaka vagairaha se
Page #93
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati pUjA karatA hai // 306 // prazamaratinityatRSito jina-guru-sAdhujanavandanAbhirataH / saMlekhanAM ca kAle yogenArAdhya suvizuddhAm // 307 // artha : prazamabhAva kI prIti meM sadA pyAsA, tIrthaMkaraAcArya-sAdhupuruSoM ke vaMdana meM abhirata, mRtyusamaya meM suvizuddhi saMlekhanA kI dhyAna se ArAdhanA karatA hai // 307 // prAptaH kalpeSvindratvaM vA sAmAnikatvamanyadvA / sthAnamudAraM tatrAnubhUya ca sukhaM tadanurUpam // 308 // artha : [vaha gRhastha] saudharma vagairaha devaloka meM indrapadavI, sAmAnika devapadavI yA anya koI viziSTa devatva prApta karatA hai| vahA~ usa sthAna ke anurupa sukhabhoga karake // 308 // naralokametya sarvaguNasampadaM durlabhAM punarlabdhvA / zuddhaH sa siddhimeSyati bhavASTakAbhyantare niyamAt // 309 // artha : manuSya loka meM janma lekara, phira se durlabha sarvaguNoM kI saMpatti ko prApta karake, zuddha-buddha huI vaha AtmA mokSa meM jAtI hai| ATha bhava meM to vaha avazyameva siddhi prApta karatI hai // 309 // ityevaM prazamarateH phalamiha svargApavargayozca zubham / samprApyate'nagArairagAribhizcottaraguNADhyaiH // 310 //
Page #94
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati artha : isa taraha uttaraguNoM se [mUlaguNoM se bhI] samRddha aNagAra evaM gRhastha prazamarati kA svarga-apavarga rUpa zubha phala prApta karate haiM // 310 // jinazAsanArNavAdAkRSTAM dharmakathikAmimAM shrutvaa| ratnAkarAdiva jaratkapardikAmuddhRtAM bhaktyA // 311 // __ artha : samudra meM se nikAlI huI jIrNa kaur3I jaisI, jinazAsanarUpa samudra meM se uddhRta isa dharmakathA ko [prazamarati ko] bhaktibhAva se sunakara // 311 // sadbhirguNadoSajJairdoSAnutsRjya guNalavA graahyaaH| sarvAtmanA ca satataM prazamasukhAyaiva yatitavyam // 312 // ___artha : guNadoSa ke jJAtA sajjanoM ko, doSoM ko chor3akara thor3e bhI guNoM ko grahaNa karane cAhie aura prazamasukha ke lie hamezA sabhI taraha ke vizeSa prayatna karane cAhie // 312 // yaccAsamaMjasamiha chandaHzabdasamayArthato'bhihitam / putrAparAdhavanmamamarSayitavyaM budhaiH sarvam // 313 // artha : isa prazamarati meM maiMne jo kucha bhI chandazAstrazabdazAstra aura Agama artha kI dRSTi se asaMgata yA visaMgata kahA ho usake pravacanavRddhajanoM ko, putra ke aparAdha ko jaise
Page #95
--------------------------------------------------------------------------
________________ 94 prazamarati pitA kSamA kara detA hai usa taraha kSamA kara denA cAhie // 313 // sarvasukhamUlabIjaM sarvArthavinizcayaprakAzakaram / sarvaguNasiddhisAdhanadhanamarhacchAsanaM jayati // 314 // artha : sAre sukhoM ke mUla bIjarUpa, sakala artha ke nirNaya ko pragaTa karanevAlA aura sabhI guNoM kI siddhi ke lie dhana kI bhAMti sAdhanarUpa jinazAsana jayazIla hotA hai // 314 //
Page #96
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazamarati -- - - -- - - - - - Mo ; cix | aho ! zrutam svAdhyAya saMgraha meM | prakAzita honevAle hindI grantho kA vivaraNa | -- -- 1. jIvavicAra - navatattva daMDaka - laghu saMgrahaNI bhASyatrayam - caityavaMdana / guruvaMdana / paccakhANa bhASya karmagraMtha 1-2-3 jJAnasAra upadezamAlA adhyAtmasAra zAntasudhArasa prazamarati 10. vairAgyazataka - indriya parAjaya zataka 11. adhyAtma kalpadruma 12. aSTaka prakaraNa 13. tattvArthasUtra 14. vItarAgastotram 15. laghu kSetra samAsa 16. bRhad saMgrahaNI
Page #97
--------------------------------------------------------------------------
________________ 96 prazamarati | zrI AzApUraNa pArzvanAtha jaina jJAnabhaNDAra paricaya | (1) zA. saremala javeracaMdajI beDAvAlA parivAra dvArA svadravya se saMvat 2063 meM nirmita... (2) gurubhagavaMto ke abhyAsa ke liye 2500 pratAkAra graMtha va 21000 se jyAdA pustako ke saMgraha meM se 33000 se jyAdA pustake isyu kI hai... zrutarakSA ke lie 45 hastaprata bhaMDAro ko DijiTAIjezana ke dvArA surakSita kiyA hai aura usa meM saMgrahita 80000 hastaprato meM se 1800 se jyAdA hastaprato kI jherokSa vidvAna gurubhagavaMto ko saMzodhana saMpAdana ke liye bhejI hai... jIrNa aura prAyaH aprApya 222 mudrita graMtho ko DijiTAIjezana karake maryAdita nakale punaH prakAzita karake zrutarakSa va jJAnabhaMDAro ko samRddha banAyA hai... aho ! zrutajJAnam cAturmAsika patrikA ke 46 aMka zrutabhakti ke liye svadravya se prakAzita kiye hai... I-lAyabrerI ke aMtargata 9000 se jyAdA pustako kA DijiTala saMgraha pIDIepha upalabdha hai, jisameM se gurubhagavaMto kI jaruriyAta ke mutAbika mudrita prinTa nakala bhejate hai... hara sAla pUjya sAdhvIjI ma.sA. ke liye prAcIna lipi (lipyaMtaraNa) zIkhane kA Ayojana... baccoM ke liye aMgrejI meM sacitra kathAoM ko prakAzita karane kA Ayojana... aho ! zrutam I paripatra ke dvArA adyAvadhi aprakAzita ATha kRtioM ko prakAzita kI hai... nezanala buka phera meM jaina sAhitya kI viziSTa prastuti evaM pracAra prsaar| paMcama samiti ke vivekapUrNa pAlana ke liye ucita jJAna kA prasAra evaM prAyogika upAya kA Ayojana / (12) caturvidha saMgha upayogI priyam ke 60 pustako kA DijiTala prinTa dvArA prakAzana va gurubhagavaMta va jJAnabhaMDAro ke bheTa /
Page #98
--------------------------------------------------------------------------
________________ : jJAna dravya se lAbhArthI : zrI munisuvratasvAmI zvetAmbara mUrti pUjaka jaina saMgha 210/212, kokarana besina roDa, vidyAsAgara osavAla gArDana, kurUkkupeTa, cennaI 600021 OFFSET BALARAM +91-9898034899