Book Title: Mahasati Sur Sundari
Author(s): Gyansundar
Publisher: Ratna Prabhakar Gyan Pushpamala
Catalog link: https://jainqq.org/explore/034945/1

JAIN EDUCATION INTERNATIONAL FOR PRIVATE AND PERSONAL USE ONLY
Page #1 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sasa. ESSALMAN CLOAnthe SEE mahAsatI surasundarI. munizrI jJAnasandarajI. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #2 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * zrIratnaprabhAkara jJAna puSpamAlA puSpa na.75. zrIratnaprabhasUrIzvara sadgurubhyo namaH atha zrI jaina kathA saMgraha." (prathama bhAga) lekhaka, zrImad upakeza ( kamalA ) gacchIya munizrI jJAnasundarajI mahArAja. -dot dravya sahAyakazrI mukhasAgara jJAnapracAraka sabhA. mu0 lohAvaTa-jATAvAsa-mAravADa. prakAzakazrI jaina navayuvaka mitramaNDala-lohAvaTa. prathamArati ..... vIra saM. 2450. vikrama saM 1980. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #3 -------------------------------------------------------------------------- ________________ - - dhanyavAdake sAtha svIkAra. isa pustaka ki chapAi meM nimna likhita mahAzayajIne dravya sahAyatA di hai use yaha sabhA saharSa svIkAra karatI hai. 75) zAhA phojamalajI jJAnamalajI pArekha. 51) zAhA motIlAlajI hIrAlAlajI pArakha. 25) zAhA lakSmIcandajI mUlacandajI pArakha. sAthameM dhanyavAda bhI dIyA jAtA hai. anya mahAzayajIko bhI apanI caMcala lakSmIkA avazya sadupayoga karanA cAhiye / zam 'prakAzaka.' Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #4 -------------------------------------------------------------------------- ________________ __ zrI ratnaprabhAkaramAnapuSpamAlA puSpa naM. 75 napramAkara athazrI jaina kathAoM saMgraha.. bhAga 1 lA. -xoxpyAre vAcaka vRnda ! yaha bAta to Apa vakhukhI jAnate ho ki jaina sAhitya meM : dharmakathAnuyoga " bhI vizAla sthAnakoM roka rakhA hai eka jJAtasUtrameM pacavIsa koDa kathAothI jisa kathAoM ke andara rAjanIti, dharmanIti, sadAcAra, gRhasthAcAra, munizrAcAra, dAnazIla tapabhAva, kSamAdayA brahmacarya jJAnadhyAna puruSArtha udyoga himmata saMkaTasahana vIratA aura bhAgyaparIkSA Adi aneka hitabodhakAraka honese vaha kathAzro bhI duniyoM ke kalyANameM eka sAdhanakAraNa banake anya rahaste jAte huve mugdha ajJAnI jIvoM ke atyAcAra durAcAra kuviznoM koM roka ke sanmArga para lA sakte hai pUrvamahARSiyoMne bAlajIvoM ke hitArtha aneka viSayoMpara bhinna bhinna kathAno lIkhake janatApara vaDA bhArI upakAra kIyA thA. paraMtu una kathAnoki bhASA saMskRta prAkRta honese tayA bhASAme bhI padyabandha honese jamAnA hAlake sIdI sarala bhASAke pAThakoM ko sampuraNa lAbha na mIlaneke kAraNa pracalIta . bhASAme vaha kayAmoM likhaneki parama pAvazyaktA hai usa tUTi ki purati ke liye hI yaha prayatna kiyA gayA hai, kimadhikam / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #5 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (2) kathA nambara 1 surasundarI mahAsatI-isa rasIka kathA ke andara saMsAra ki asthiratA lakSmI ki caMcalatA saMkaTa meM dhairyatA aura puruSArthase kArya siddhi kA citra batalAye jAveMge. asaMkhyAte koDonakoDa yojanakA eka rAja hotA he vese caudArAjapramANa yaha loka hai jisa loka ke tIna bheda hai. urdhvaloka jisme vaimAnika deva yA siddha nivAsa karate hai adholoka jisme nAraki ke nairiyA yA bhuvanapatideva nivAsa karate hai tIryagloka jisme vyaMtaradeva jyotiSIdeva tathA manuSya tIryaMca nivAsa karate hai usa tIryagloka meM asaMkhyadvIpa samudra hai jisme aDhAidvipa aura do samudra evaM paitAlIsalakSa yojana lambA cauDA golAkAra kSetrame manuSya rahete hai bAkIke dvipasamudrame tIryaca jIva hai. aDhAidvipame jo jambudvipa nAmakA dvipa hai vaha ekalakSa yojanakA lamba coDA hai golacandra-rathake pa~yA-cakra-kamalaki kaNikA aura telake pu~vAke AkArahai jiskI paradhI 316227 yojana tIna gar3a ekaso aThAisa dhanuSya sADhAteraha aMgula eka jaiva eka jU eka lIkha chebAlAgra pAMca vyavahAriye paramANu jitanI hai usa jambudvipake andara karmabhUmi manuSya rahane ke tIna kSetra hai bharatakSetra ,ekhayakSetra, mahAvidahakSetra jisme hama jo jIsa kathA ko likhate hai vaha bharatakSetraki hai. bharatakSetra ke madhyabhAgame vaittADyagirinAmakA caMdIkA parvata hai jinase bharatakSetrakA do vibhAga mAnA jAtA hai yathA- uttarabharata aura dakSi www.umaragyanbhandar.com Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat Page #6 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (3) Nabharata, aba bharatakSetraki sImApara cUlahemavanta nAmakA parvat he usake madhyabhAgame eka padmadraha nAmakA hoda hai usake andarase gaMgA ora sindhu nAmaki do nadiyoM uttara bharatakSetrase madhyabhAgameM rahA huvA vaitADagiri ko meda ke dakSiNabharatameM ho lavaNasamudrase jA mIlI hai, isa vAste bharatakSetra ke cha khaMDa mAne jAte hai hama jo yaha kathA likhate hai vaha dakSiNabharata ke madhyabhAgaki hai usa dakSiNabharata ke madhyakhaMDa ke andara caudA hajAra daza hai jisme yaha kathA aMgadeza vyApta hai vaha aMgadeza kaisA hai ki sundara vanagajI vizAla vRkSa phala phUlase samraddha uce uce sikharovAle pAhADa vaDehI vegase calatI hui nadIyoM aneka pasalase paidAsa hote khAdya padArthose deza aura dezavAsI loka vaDe hI unnata dazA ke sAtha pramodita ho rahA thA usa dezameM janasaMkhyAkI acchI vizAlatA thI. usa aMgadeza ke bhUSaNa-dhanadhAnya manuSya vaiNajya baipAra kara prabAda caurAsI cauvaTe bAvanabajAra dhanasaMcaya, dhanarakSaNa, nimatta gaDha kIlA burajo toraNa daravAje tathA mohale mohale sikharabaMdha daMDadhvajase zobhita jinAlaya ora bhI rAjA mahArAjA seTha imaseTha svArthavAhA prAdi ke mehalaprAsAda havelIyoM zrAdi makAnAta bahuta sundarAkara aura dhanADya logoMse ati ramaNyamAnoM suraloga sAdRza aMgadeza ke pramabhUSaNa campAnAmAkinagarIthI kahA hai ki " nagarIsohaMti jalamUla vRtaM, rAjAsohaMtA catugaMgazainya, nArisohanti so zIlavanti, sAdhu sohantA amRtavANi" nagarIke loga baDe hI bhadrIka hai nitijJa, nyAyajJa, dharmajJa, tatvajJa, svakAryadaka vyavahArakuzala, rAjabhaka, dezabhakta,. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #7 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ( 4 ) samAjabhakta, devagurudharmabhakta, pratijJA pratipAlaka dRDha niyamadhAraka, paradravbagrahanameM paMgu, paranAra nirakSaName andhe, parApavAdabolanemeM mukkA, paraniMdAzrabame behere, daMDa kahAjAyatoM vaha uce uce sikharavAle maMdiroparahI pAyA jAtethe na kI kIse manuSyapara kavI daMDa huvA ho, bandha kahA jAva to mAtra orato kezo parahI sunA jAtethe nakI kIMse paurajanako bandha ho kAraNa vahAM rAjA prajyApAla hai raiyata rAjabhakta hai aura bhI nagarI zobhA adhika vRddhi karanevAlI dAnazAlAo, pAThazAlA, anAthAzrama, hunnarodyoga, pANIkI parba, musApharakhAne dharmazAlA Adi hai. usa campAnagarI ke bAhAra aneka jalAzrama talAva ku~ve vAvI puSkaraNi nadI nAlA karanA ujharanA nikaranA jinoke zrAzrIta rahe huve zokavRkSa, nalIyara, khIjura, dADima, drakSA vijorA vA pIpara niMbu sItAphala puMgIphala nAgapuna |ga Adi vRkSoMse vaha jalAzraya acche zobhaniya the usa campAnagarIki izAnakoname aneka prakAra ke vRkSa lattA - zyAmalattA vasaMtalattA campakalattA - kamala padmakamala mahApadmakamala puMDarikakamala sugandhIkamala candravikAzIta sUryavikAzita zatapatra sahasrapatra mAlati Adi bApiyoM talavoM dedIMpamAna hai jAi jui campo capelI gulAba hIno moMgarI maravo macakunda zrAdise bagece suvAsita ho rahA thA jisa sugandhake bhAre bhramaragaNa guMjAra zabda kara rahe hai phalaphUla ke prabhAva se haMsa mayUra kokala tItara zukra kocapAkSI Adi madhura madhura zabdoMse kIloMla kara rahethe Aye huve pAnthIka logoke bhrama dUra karaneme yaha bagIcA vaDAhI sahAyaka bana veThA thA. bhogI logoMke bhogavilAsame ekAmAnonandana banaki zrAzAko pUrNa kara rahA Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #8 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ( 5 ) thA. aura yogi mahAtmAooke yogAbhyAsa zrAsana samAdhi dhyAnameM parama samAdhi sthAna purNabhadra nAmakA vagecA thA. usa campAnagarImeM dharAdhipa suravIra dhIra parAkramI bhUjabalase vairIgaMjana prajApAla nyAyAvatAra dhairyavanta gaMbhIra udAra dAnezvarI jiskI dImAga dayAse bharI haiM ujvala yaza cautarpha vizvavyApta hai vairI bhUmiyA jiske caraNakamaloMme sadaiva sira jhukAye karate hai rAjataMtra calAneme baDAhI kuzala hai svataMtra bhUmibhoktA hai anAthoke sahodara Izvarabhakta svasaMtoSI prabala pratAMpI tejasvI prAdayanAbhase prapani zrAjJAko bhU vyApta kara prAjyAkoM sukha samudra aura nirbhaya karanevAlA cakravarttatUlya jayazatru nAmakA rAjA rAja karatA thA. gajAke gRhazrRMgAra rUpa meM raMbhA cAturya lAvaNya sarvAgasundarAkAra pativRtA vratapAlaka udAracita aura gRhakAryameM dakSa dhAraNa nAmaka rANi thI. usa rAjAke cyAra buddhikA nidhAna zyAma, bheda daMDa arthopArjana bhara rAjAke manako jAnanevAlA sandhIkArya rahasyakArya guMjakAryameM neka salAha denevAlA rAjataMtra calAnemeM kuzala prajyApremI dezabhakta mativRddhana nAmakA pradhAna thA. usa nagarI aneka dhanADhya udAra dayAvAn svasvadharmameM nizcala pariNAmi SaTkarmakarttA nagaraseTha ipbhaseTha bhArDabI koTamvI zrAdi chattIso kAma apane apane paisAmeM pravRtamAnathe, jIsme bhI dhanadatta nAmakA seTha baDA hI pramezvara thA jiskI nAmbarI deza dizAvaroMmeM prajJAttayI rAjAse bhI baDA AdarasatkAra prApta kIyA thA, vaiNajya vaipArameM bhI agne bhAga seThajIkA rahatA thA. nyAti jAtime bhI seThajIkA mAna kuccha kama nahI thA arthAt pahale seThajI koM bulAyA jAtA thA jaba seThajI bajA * Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #9 -------------------------------------------------------------------------- ________________ rase Ate jAte the usa samaya acche pratiSThita loka apani dukAnoMse khaDe ho seThajIko Adara dIye karate the. yaha zobhAgya seTha dhanadatta ko kyo mIlA thA ki seThajI sabake kAryome tana dhana manase madada karate the apanA kArya choDake bhI parakArya meM pahale sudhArA karate the. ityAdi guNakara seThajI apane pUrvajoki mAphIka yazaH kIrti kA acchI taraha rakSaNa kIyA thA seThajI ke yazomati nAmaki bhAryA thI vaha salAhameM mitratUla bhojanameM mAtA tUla zayyAme bhAryAtUla zarIrarakSame vaidyatUlya dAname vaizamaNatUlya. dayAmeM rAmatUlya. sarvAMga sundarAkAra gRhazrRMgAra lakSmI avatArAdi aurabhI mahilAvoMke guNasaMyukta thI. pUrvopArjana kiye punyodaya seThajIkA gRhavAsa mAne svarga me devatUlya thA. seThajIke campAnagarIme aura dIsAvaroMme vepAra cyAraM prakArakegINamA, tUlamA, nAmapA, parakSamA kririyANase aura samudrame jAdA jo Adise calatA thA punyodaya seThajIke pAsa nInANave (66) kroDa sonaiyoki lakSmI jamAthI lakSmI honepara agara putra na hotobhI saMsArame sukha nahI mIlatA hai parantu seThajIke kramazaH cyAra putra ratnakI prAptI huithI unoke nAma mahipAla. rAyapAla. tejapAla. aura surapati. vaha cyAro putra likhepaDe nitijJa apane pitAzrIki AjJA pAlana karaneme vaDahIdakSa vepArameM huMsIyAra yuvakavayame Anese vaDe vaDe sAhukAroM ki vara pradhAna sura sundariyoMke sAdRza likhI paDI mahIlAoki causaTakAlAmeM kuzala hunarakAryameM paTutta bacapanase pAi hui tAlima vinaya bhakti zuzraSAme pravINa mahilA guNasaMyukta cyAra kanyAoko cyAra putroke sAtha dharmalagna kara dIyA jese mahIpAlako Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #10 -------------------------------------------------------------------------- ________________ mAnazrI. rAyapAlakoM ratnazrI. tejapAlako tejazrI aura surapatiko surasundarI. lagnakA prasaMga bahutahI uttama thA ora kanyAoke pittAne una vivahAmeM nau nau kroDa sonaiyoMkA dattadAyacA dIyA thA seThajIke nInANava kroDakI pahale jamAthI aura 36 kroDakA datta AyA ise 1350000000 eka abja aura paitIsa kroDa sonaiyoMkA pati seThajI apane cyAra putroMke sAtha tathA seThANIjI cyAra putroki oratoMke sAtha mAno suralokameM devatoMki mAphIka AnaMdame sukha bhoga rahe the isa sukhake mAre seThaseThANIyoMkA zarIra Arogyake sAtha sundaratA aura lambacauDA pasara gayA thA mAMno mAravADI seThokI mAphIka dhuMda khuba vaDha gaithI sukha eka esIhI cIja huvA karatI hai rAjateja nyAtijAti paMcapaMcAyati vaiNajya vaipArAdime dhanadatta seThajIkA baDAhI Adara-satkAra huvA karatA thA jIme seThajIko no kyA parantu seThajIke pADosI bhI usa mukhameM andara magna ho gaye the. pAThakoM insAnaki sadaiva ekahI avasthA nahI huvA karatI hai sUrya pUrvame udaya hotA hai vaha kramazaH madhyAname hoke zyAmakA astAcalapara calAjAtA hai pUrNimAkA pUrNacandra kramaza: amAvazyako avalambana kIyA karate hai sukhake antame duHkha aura duHkhake antame sukha huvAhI karate hai aura isa prArApara saMsArake andara paudgalIka jitane sukha aura duHkha hai vaha saba svachata karmokAhI phala hai zAstrakAroMne khuba jora zorase pukAra karI hai ki he bhavvoM agara tume sukhakI sacI pramilASA hai to sarva jIvoMke sAtha maitrikabhAva rakho apanese bane vahAMtaka kosIkAhI bhalA karo tAMke bhaviSyameM sukhI ho pAkhIra pra Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #11 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (8) vvAbAda sukhokA anubhava karogeM kintu kIsIke sAtha vairabhAva nindA IrSA mata rakho kAraNa bandhA huvA karma na jAne kIsa samaya udaya hogA ora usake kaTuka rasa kIsa rItIse bhogavIye jAveMgA ityAdi vApara sujJa manuSyoMko dhyAna avazya denA cAhiye / aba Apa dhyAna deke seThajIke-karmaphaloMko zravaNa karIye / ___eka samayaki jikra hai ki seThajI apane motimahala joki jisa kammareme sonA motiyoMkA kAma huvA chapparapilaMga sonekI saMkalo lagI hui hai gAdItakiyekI komalatA makkhanake mAphIka ora khasakhasaki taTIyoMse sugandhI ora zitala pavanaki leharo ArahIthI pIkadAna pAsame paDA huvA hai rAtrIme antrake dIpaka jala rahe the ratnajaDataki dAMDIvAlA phaikA hAthame dhAraNa kara seThANIjI khaDI thI usa avasthAme seThajI apane mahalame chapparapIlaMgapara leTe huve the jaba daza bajeki Taimame seThajI ke nayanome niMdrA nivAsa karane lagI taba seThANIjI apane mahalame cale gaye karIbana bArahA vajeki TaimathI seThajIsukhame zayyana kIye huve the dIpaka seThajIke paharA derahAthA. itaneme to karakaMkaNakA jhaMNakAra kaTIme khalA ora pAvome naivara maMjhaNake avAjo damakatI bhAla camakatI cudaDa zolaha zrRMgAra karI hui devasvarUpa dIvvatejavAlI mahilA seThajIke siraki tarpha khaMDI ho bolI kyoM seThajI Apa sute ho yA jagRta. sukhI seThajI bolebhI kyoM puna: dotInavAra jorase pukAra karI itaneme jajakake seThajI jagRta huve dekhA jAve to koi orata khaDI hai seThajIne kahA ki tuma kona ho aura isa samaya hamAre mahalame kIsa vAste prAi ho ? uttarame usa oratane kahAki seThajI meM Apaki kula www.umaragyanbhandar.com Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat Page #12 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (6) devI hu aura kIsI kAryavasAnhI Ai hu Apa agara sAvaceta hogaye ho to meM kuccha kahanA cAhAtI hu. seThajIne kahAki me ThIka sAvaceta huM Apako kahanAho vaha kahadijiye taba devIne kahAki me hamezoM mere upAsaka bhaktoki sAhitya karati huM kuzalatA cAhAti huN| parantu Aja mere jJAnadvArA yaha jAnaneme Aye he ki Apake kIsI bhavoMke upArjana kIye huve dvAdazavarSoMke duSTa karmodaya honevAle hai isaki italA deneko meM Apake pAsa prAihu isa bAtakA mujhebhI vaDAbhArI phikra hai jIsase mene bahuta upAya socA parantu esA koMibhI upAya mujhe nahI mIlA hai ki meM Apako kaSTakarmose bacA skuN| aba Apa sAvaceta ho jAie / yaha sunatehI to seThajIkA chakAchuTa gaye tArAMNakasagaye yAne hosa uDhagaye arthAt seThajIkA caiga pUrNImAke candrake mAphIka thA vaha amAvAzyaki rAtrIke mAphaka zyAma paDa gayA thA jo labIsI dhudha vaDI huithI vaha garbhamukta auratoki mAphIka zoSana hogai thI seThajIke nizvAsaHki tarpha dekhA jAve toM itanito dIlagIrI pAi jAtithI ki seThajI behosa hogayethe / devIne kahAki seThajI gabhagate kyo ho tIrthaMkara cakrI aura mahAna purupoMkoMmI apane karmabhogavane par3e the to isa saMkaTaki bakhta Apako hImmata nahi choDa denA cAhiye ityAdi kahenese seThajIkA dImaka kuccha himmataki narpha huvA sAvaceta ho bolA ki he devI meMne merI usmarataka terI pUjA karI naivadyAdi sundara padArtha caDhAye aura ababhImeM terA upAsaka huM to terI mojudagIme merI yaha daza honA kyA socaniya nahI hai kyA ise terIbhI kamajorI na pAi jAyagA ityAdi seThajI pavanapaTutAse devIko bahana upAlaMbha dIyA parantu yaha kArya koI devake Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #13 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (10) hAthakA nahi ki kIsIke karmose bacA ske| devine uttara dIyA ki seThajI Apa jarUra mere upAsaka ho merA kartavya hai ki merese bane vahAMtaka meM Apaki sahAyatA karU parantu kyAkarU me isa kAryame lAcAra huM ApakAto kyA parantu meM merebhI karmoko nahI choDA saktI hu| todUsaroke liye to me karahI kyA saktI hu apahI vatalA ye tIrthaMkara cakravartoke to hajAro lAkho kroDo devatAoM sevAme rahatethe vahabhI una mahAn puruSoMke karmoko nahI chuDA sake to me Apake karmoko kese chuDA saku / basa / seThajIko devIki zrAsAse nirAsa honAhI paDA. phIrabhI seThajI vicArake bolA ki he devI aba isakA koi upAyabhI haiM / devIne socake kahAki seThajI dUsarAto koibhI upAya nahI haiM agara heto itanAki isa karmoMke udayakAlako kuccha mudita aAgI pIchI me kara saktI hu~ jaise kIsI kIsAMnake sAhukArakA karajA hai vaha sAhukAra kahatA hai ki mai isI bakhta rUpaiye leDhuMgA isapara koi tIsarA madhyastha kahe ki do cyAra mAsake lIye mudata hai to esA bana saktA hai ki do cyAra mAsaki mudata mIle isI mAphIka Apake karmodaya kAlakoM me mudita palaTAsaktI hu kintu vigara paise madhyastha phArakatI nahI karAzakate hai isI mAphIka vigara bhukte karma nahI chuTate yaha kevala zeThajIko vizvAsake liye hI kahA thA yaha sunake seThajIne socA ki khera zume meM mere saba kuTumbavAleko pucchake tujhe jabAva deugA yaha kaha kara devIkoto vidA karI pIcche seThajI una socarUpI samudrame paDake arNavakA mathana karanA sarU kIyA ki he Izvara ! mere sirapara yaha kyA Aphata DArI hai maiM svapnamebhI yaha nahI jAnatA thA ki mere isa svataMtra sukhome koi bAdA DAla sa www.umaragyanbhandar.com Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat Page #14 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (11) kegA ? to Aja yaha kaMTaka zabda mere kAnome kyo paDe hai kyA sacahI meM isa sukhoko choDa duHkhokA anubhava karUgA agara yaha merI sAhibI chuTa jAvegA. arerere karatehI seThajIko ekadama muLa zrA gi| kuccha derIse seThajI sAvaceta huve netrose prAMzuvoki nadIyoM calane laga gaI hai ora rudana karate huve seThajI socane lage ki aho karma virambanA. agara duHkha AveMgA to mere yaha motImahala chuTa jAveMgA zAladuzAlA sigasAvuni ora sabamAna AdArasatkAra chuTa jaaveNgaa| nahI nahI meM isko kaise choDugA ityAdi vicArasAgarame gotA khAte ko vaha duHkharAtrI seThajIko so varSa tUlya hogai vAra vAra uThake AkAza dekha rahe the aba kItanI gatrI hai ese vilApAtase seThajIne rAtrI nirgamana karI zubha uThake seThajI seThANIke mahalaki tarpha jAke daravAjeke kapATa khakhaDAye seThANIjI sukhabhara niMdrAse jAgebhI kyo ora seThajI pAnekA kAraNahI kyo jAne. do tInavAra pukAra karanese seThANIjIne socAki zabda avAjato seThajIkI pAi jAti hai parantu isa bakhta seThajI yahAM kyoM Aye hogeM / kapATa kholake dekhA to nisteja seThajI khaDe hai seThANIjIne pucchAki he nAtha Aja kyA hai ki ApakA dInavadana bhayaMkAra dIkhatA hai seThajIne kahA ki Apa sukhase pIlaMgapara paDe ho Apako mAluma kyo hai ki rAtrIme merI kyA dazA hui ? seThANIjIne kahAki meM Apaki sevAse prAi vahAMtaka to prApako kucchabhI duHkha nahI thA to kyA mere bhAneke bAda Apake zarIgme kuccha takalIpha huithI ? seThajIne kahAki nahi-to phIra kyA kAraNa hai ki bhApa itane phIkrameM hai| seThajIne kahAki gatrIme apanI kuladevI Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #15 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (12) AithI yAvat saba hAla sunAyA. seThANIjI sunatehai murchA khAke gIra paDI hAthoki cuDIyo tuTa gai sirake bAla kopIta hogaye zarIraparake vastra duzmana hogaye jo dazA seThajIkI huithI vahahI seThANIjI kI hui socIye sajjanoM duHkha saba jIvoMko pratikUla hai Akhira seTha seThANIne socAki aba kyA karanA cAhiye seThANIne kahAki seThajI apani to ummara paka gai hai jo zarIrame nazA tAktathI vaha dhanamada kuTambamada aura sukhakithI aba duHkha sahana karaneyoga apani avasthA nahI hai yaha saba kArya apane putrokA hai isme salAhAbhI putrokIhI lenA cAhiye isa nizcaya para cyAro putro aura cyAra putrabadhuprokoM bIlAye. dazojane eka kammareme ekatra ho salAhA karane lagAki karma apaneko bhogavanAhI haiM ismemeM to koi mattabheda haihI nahI kintu karma bhogavanA isa bakhta yA pIchese. isme apani apani rahA denA cAhiye putrone socAki isa bakhtatoM apanI sAdI hui hai yuvaka vaya hai dhana dhAnyAdikI sAmagrIbhI pAsame hai yAne sukha bhogavanekI bakhta hai vAste mIle huve sakha toM bhoMgavale phIra vRddhAvasthA to svayaMhI duHkhadAi haiM usa duHkhake sAtha yahabhI duHkha sahana karegeM jo kuccha hogA so Age ke lIye hai mIlA sukha kyoM gamAnA cAhiye yaha vicAra kara sabane apani apani nizcata vAtoko pragaTa karI jisme seThaseThANI cyAro putra aura surasundarI choDake tIna beToMkI auratoM arthAt naujInokA to ekamata ho gayAki isa samaye sukha bhoMgavale pIchese duHkha bhogavAnA ThIka hai kintusurasundarIne apanA matta pragaTa nahIM kIyA jIsapara seThajIne kahAki ha guNavantI ! tuM terA matta kahe / surasundarIne kahAki he susarAjI Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #16 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (13) jaba Apa naujinoMkA eka matta ho gayA to meM koi Apake mattase khIlApa nahI hu~ / susarAjIne kahA ki kapAlI kapAlI mattI bhinna bhinna hotI hai vAste tere magajame AyAho vaha tuMbhI kahe ? isapara surasundaMgane kahAki Apa naujINoke jo vAta jacI hai vaha ThIkahIM hogA kAraNa Apa saba buddhizAlI ho meM to sabase laghu-bAlaka hu parantu yaha vAta mere samamame nahI prAti hai / me yaha samajatI hu ki isa samaya hama zrAThoki yughakAvasthA hai agara kaisAhI duHkha kyoM na Ave ! hama saba majurI karake bhI bArAha varSa nikAla degeM phIra sukhahI sukha hai| agara isa samaya sukha bhogavIyA jAya to vRddhAvasthA meM eka to avasthA vRddha dusaga nirdhana tIsaga huHkha yaha trIpuTI ke mAre artadhyAna gaidradhyAnase marake durgatime jAvege to apuna saba cIrakAla taka duHkho se mukta na hoge vAste merA yaha mata hai ki isa yuvaka vayame duHkha bhogavanA hI ThIka hai. isa prajJAvantI kA zabda zravaNa kara naujINo ke magajame isa salAhako sthAna mIla gayA-ora bIleki yaha vAta ThIka hai. isa bakhna jaise taise hI karma bhuktanA ThIka hai / basa dazoM jiNoM kA ekamatta hI TharAva pAsa ho gayA gatrIme seThajI ke pAsa devI pAI seThamIne kaha dIyA ki devI, hamaloga isa bakhtame khuzIse karma bhogava lege / devIne kahA ki seThajI me bhI zrApakoM yahI salAhA detI ki Apako yuvaka vayame karma sahana karanA ThIka hai jisme merA bhI kula vApisa acchA majabuta banA rahegA. he zeTha ! yaha tumAre laghu putra ki orata surasundari baDI buddhivAn hai iske kahane mAphIka calegeM toM tumako phAyadA hogA. ava me jAti hu~ Apa sAvaceta rahanA / zeThajIne www.umaragyanbhandar.com Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat Page #17 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (14) kahA ki kyoM devI tumArA karttavya naivadya chaDApAkhAnekAhI hai isa vAstehI duniyoMse pUjAtI hai. vahA devI vahA, tumArI svArthavRti / devIne kahA ki seThajI me jo ApakA naivadya Adise pUjAtihuM jIskA pharja prApa koM dedIyA arthAt Apako sAvaceta kara dIyA jiske jariyese Apa eka dIla ho kara karmoko bhogavanekA nirNaya kara liyA hai kyA mene merA pharja nahIM bajAyA hai vaha hAM kItaneka devI devatA muphatake mAla khAte haiM vaha sukha duHkhameM itanAhI kAma nahIM dete hai vaha jarUra kRtaghnI hai meM to kRtajJa hu ItyAdi savAla uttara karake devI apane sthAnakI tarpha gamana karatI hui aba suniye sajjanoM seThajIke karma kIsa rItIse udaya hote hai| zubhe ATha baje ki jikrahai seThajI ke putra dukAnapara beThethe Itane meM koi videzI vaipArI jhaverAyata leke Aye the parantu uske hAsIla corAke Aye the. vaha vaipArI seThajIki dukAnapara jhaverAyata batalA rahe the / itanemeM to khabara karate huve dANI A pahuce. use dekhatehI vaipArI loka to kasaka mUlaki phAkI le bAisa doDA tetIse manA gameM ora unake badaleme seThajI ke laDake pakaDe gaye the vAta bhI ThIka he ki karmodaya hote hai taba kaha pucchake nahI hote hai basa vaha dANi seThanIke putroMko pakaDake kotavalIme le gaye usa vakhta kotavAlIme do tIna mukaradame hAsalaki corIkA hI cala rahA thA. dANIjanane socA ki agara Isapara saktAi na ki jAya to saba loka hAsala corAyA karegA jiskA phala merI galatI kazura pAyA jAyagA esA soca sabapara hukama lagA dIyA ki jitena logone hAsIla corAyA hai una sabakA ghara mAla japata kara diyA jAya, tadAnusAra seThajI ke gharapara bhI japati mA www.umaragyanbhandar.com Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat Page #18 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (15) gai / surasundarI pahalese sAta lAlo (ratna) pratyaka savAkroDa ki kiMmataki thI use apane purAMNe vastrake andara pakI bandhake vese hI purANe vatra dhAraNa kara rakhA thA cIpaDAsIyoMne saba gharake mAlakhajAMnopara sIla kara seThajIko aura seThajIke saba kuTumbhavAloko gharase nikAla dIye / ghara dukAnoM sarakAra apane kabaje kara lI vigara bhojana kiye bhukhe sava loga nagarIke bAhAra Aye itaneme gyArA baje cIThIoMme disAvarI samAcAra Aye ki seThanIkI dIsAvarakI dukAnopara gumAstArone uMdhA tAlA lagA ke mAla le bhAga gaye hai zyAmakA cyAra baje samAcAra mIlA kI samudra mecalanevAlI seThajIkI jahAjo pANIne Duba gai hai sajano ATha vajese cyAra baje yAne che gATeke andara seThajIkA eka abaja aura paitIsa kroDa sonaiyAkA maMmalA khalAsa ho gayA thA. yaha kathA Ama duniyoMko bodha kara rahI hai ki koI bhI insAna dhana mada na kare dhana pAke mujI na bana beThe dhanake liye akRtya na kare. yaha lakSmI caMcala hai agara kahA jAya to eka kavine lakSmI koM upAlaMbha dIyA thA ki he vaizyA terI yaha hI prIti hai ki jIske gharame vansaparamparAse nivAsa kIyA jo puruSa tere liye tanatoDa mahanata karate hai dharma karma zarIrakI darakAra nahIM rakhate hai usa cIrakALaki prItikoM cha ghaMTebhe toDatoM kyA tere dIlame tanaka bhI rahamatA nahIM AI isa vAste hI mahAtmA logoMne terA tiraskAra kIyA he kyA he lakSmI aura bhI tuM duniyoMko muha batalAne lAyaka rahI hai isapara lakSmIne kahA ki he kavi jinokA vansaparamparase calA bhAtA raveja mAphIka kArya karaneme mugdha kavi kyo khIja uTatA hai kyA yaha hamane navA raveja DAlA hai yA www.umaragyanbhandar.com Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat Page #19 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (16) hamArI paramparAse calA AtA hai kyA merAhI kasura tumane nIkAlA hai mere bhAikA svabhAvako bhI tRmane dekhA hai kavine pucchA ki terA bhAi kona hai lakSmIne kahA ki merA bhAi he sUrya uskA bhI svabhAva pratya samaya bhramana karanekA hI haiM me bhI uskI bahana hu to vaha svabhAva mereme he isame kaviyoM kA kaleja kyoM jalate hai aura jo mahAtmAvoMne hamArI toyana karI bhI hai to inase hotA hai kyA ! kyA koI hamArA mahAtva duniyoMme kama ho gayA asaMkhya jIva hamAre perome Ake sira jhukAte hai itanAhI nahIM balke vaDe bar3e jhaTAdhArI maThadhArI vanavAsI vastIvAsI kahajAte huve mahAtmA bhI to hamArA Adara karate hai hamAre vigara duniyome pRnchate he kauna ? are nirlaja kaviyoM tuma bhI to hamAre hI upAsaka ho tumArI kavitAoMkA prayatna bhI to hamAre liye hI huvA karate hai dekhIye vidyAdRddhAstavovRddhAH ye ca vRddhA bahuzrutAH sarve te dhanavRddhasya, dvAri tiSTati kiGkarAH // 1 // yaha zloka zravaNa karate hI kavi ke siraki garamI zAnta ho gai / seThajI sakuMTumba bhukhe marate huve nagarI ke bAhAra ciMtAtura ho socane lage ki aba kyA karaNA cAhiye jaba apane jyeSTa putrako bulAke bolA ki tumArA lagna samaya tumAre susarAjIne naukoDa sonaiyokA dravya dIyA thA, vaha acche prema prItIbAle hai aura dhAnADhya bhI hai tuma apane sAsare jAvo aura apanA hAla sunAke kaho ki isa bakhta hamAre simpara Apatiyo zrA paDI haiM vuccha hamako sahAyatA www.umaragyanbhandar.com Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat Page #20 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (17) to hamArA nirvAha ho sake ityAdi yaha suna mahipAla apane sAsare gayA Ate huve bahenoijI ko dekha sAlAjIne bahuta Agata svAgata karI mahipAlane apanA hAla sunAke kahA ki Apa apane pitAjIse arja kara hame dravya sahAyatA dIrAve laDakA apanA pitAse saba hAla kahA sAhukArane kahA ki khabaradAra eka paisAkA bhI hAMkAra matta bharanA agara apuna lAkha do lAkha deMge to bhIinoMke kharacAke Age konasI gInatImeM hai phIra pIcchA leneko kyA hai ityAdi zravaNa kara sAlAjI vApisa Ake bolAki benoijI sAba Apako narUra madada denekA hamArA vicAra thA parantu kyA kIyA jAya muni majI tIjorIkI cAbI apanI sAthame legaye vaha Anepara Apako hama kahalA deMge ityAdi saphAyoMki bAteM suna benoijI samaja gaye ki Aja apanA rina phIra gayA hai nahIto yaha hI loga naukoDa dravya dIyAthA isI mophIka dusarA tIsarA cothA laDakA apane sAsare gaye parantu eka phuTI badAma bhI na molI. vAha ! " karmarAjA terI lIlA" bAda apane sagesaMbaMdhI yA seThajI jInopara mahAn upakAra kIyAthA unoke vahAM bheje kharacI jItane paise cheka ekadinake bhojanaki sAmagrI taka na mIlI. sajanoM! jIva rAga dveSa viSaya kaSAyake liye karma bandhate samaya yaha vicAra nahI karatA hai ki mune bhaviSyameM isa karmAkA phala bhogavanA paDegA parantu jaba yaha karmodaya hote hai taba seThajIkI mAphIka dazA hotI hai kyA seThanI nagarIme ekadinake bhojanake bhI yogya nahI the? kyA unoMke sageMsa. bandhI pase niSThura hRdayavAle the? parantu unakA kyA kasura hai kasura hai seThajIke pUrvopArjIta kokA ise zravaNa kara karmabandhake kAraNoMse sadeva vacate rahanA hI sukhakA kAraNa hai yadyapi sura sundarIke pAsa bahumUlya ratna the parantu vaha samajatithI ki isa basta hamAre kA~kA bahuta jora hai agara vaha lAlo nikAlI Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #21 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (18) nAveMgA to aura bhI kei kosmaki ApatiyoM A paDegA jese manuSyako caDhatA bukhArame kIsI prakArakA ilAja karanA duHkhakA hI hetu hotA hai. kSudhApiDina seThajI vaDe hI vicAra sAgarame gote khAnA sarU kIyA ki aba karanA kyA. yahAM rahane me tA kharAboM ke sivAya kuccha lAbha nahI hai taba saba jiNo ki salAhAle ke rAtrIme karIbana sADhA tAna baje vahAMse ravAne huye karma yoga vaha rAtrI bhI andhArI thI vaha sukha nAhIvI bhogavanevAle amIra zarIra ummara bharame kabI paidala cale huve nahI the aisI bhukha bhI kavI dekho nahI thI rAtrI me calate samaya una seTha seThANI ke sumAla zarIra koM vaDI bhArI takalIphe hotI thI usa samaya unA netrose AMsu. oM ke mAre gaMgA jamunA nadIyo calanI sarUmI gai thI vaha dhyAro surasundarIyoM jiske komala pAvoM meM kaiTe lagate the taba rakta ki dhAra chuTa jAti thI jaMgala ke choTe choTe jhADa kAMTe ke samuhase mAno seThajo ke kuTumba ke liye eka kIsma ke duzamano ki phoja hI na bana beTha ho cyAro ku~varajI rAtrI me calate pattharo se Thokara khA khAke jamInapara gira paDate the sAsujI bahujI ko pukAra karatI thI derANI jeThANIjI se pukAra karatI thI bApa beTA se pukAra karate the usa samaya kA duHkha Izvara jAnate the yA vaha sahana karanevAle loga jAnate hai vaha loga yahAM taka trAsa khA jAte the ki isa samaya hamAre pAsa koI zakhayA viSa nahI hai nahI to eka tanakame hama isa zarIra kA tyAga kara dete usa vikaTa rahaste meM surasundarI sabako kahatI thI ki he pUjyavaro Apa samajadAra ho itanA kaleza kyo karate ho yaha to apane bandhe huve karmoMkA doSa hai aura kIsokA nahIM hai dekhIye bhagavAn rAmacandrajI lakSamaNajI mAtA sItA aisa banavAsame hI apane durjana karma se naya pAha thI rAjA harizcandra aura tArA rANIne sAhasIkatA se www.umaragyanbhandar.com Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat Page #22 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 2 (16) duSTa karmoM kA nAza kIyA thA. aura bhI avatAroka puruSoM ne bhI ghora saMkaTa ko saharSa sahana kIyA thA to Apa kyo itanA duHkha karate hai kaviyone bhI kahA hai ki " himmata kiMmata hoya vina himmata kiMmata nahI. jyAne Adara kare na koya raddI kAgada jyu rAjIyA" malA Apa sovIye kyA rUdana karane se apanA saMkaTa calA jAvegA ityAdi dilAsA de deke rahaste calA rahIthI isa duHkha ki khapara bhagavAn sUryako bho mIla gai thI vaha bhI apanA prakAza udayAcalapara cilakAne laga gayA mAno seThajI ke duHkhameM sahAyaka banake hI na AyA ho! aba sUrya ki ugAlI hotehI seThajIne socA ki kalake to saba bhUkhe hai parantu Ajake liye kyA upAya karanA cAhiye kyo kI hama kosIke mahamAna to hai nahI ki jAte hI bhojana karavA degA cyAre putroko bulAke kahA putrone bhI socA ki aba kyA karanA ? bahuta dera vicAra karake surasundarIne kahA ki kyA kare kyA kare kyoM karate ho ina seTha seThANIjI ko to dhIre dhIre calane dIjiye aura apuna mATho janeM isa jaMgalase iMdhaNavalIte kI mUlIye bandha le tAMke bhAgeke grAma me use vikraya kara udara puraNA karege yaha bAta sabane maMjura kara eka pAhADa ki Agorame gaye vahAM dekhA jAye to baDe bare kaTaka jhArathe usake kaTeM bhAgane meM itanI to takalIpha hA ki mAno eka zUlI sI vedanA ho rahI thI parantu kare kyA peTa to bharanA hI paratA hai kavine kahA hai ki-zIzako zobhAko keza dIye, doya, nayana dIye jina jovanakoM, pantha calanako doya pApa dIye, do hAtha dIye dAna denanako, kathA sunanako doya kAna darIye, eka nAka dIyA mukha zobhanako karmarAja saba ThIka dIye paNa eka peTa dIyA patasovanako // 1 // aura bhI kahA hai ki "hAbI hukAro hAjarI cAkara vegAra aura veTha-deza disAvara nokarI, maba ho peTa ko bheTa" ityAdi duniyo me sabase nica Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #23 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ( 20 ) (: kAma bhI yaha pApI peTa karA sakate hai kahAMtaka usa duHkhaM ki vAta kahe maNa maNa motI paharatI, sone bharatI bhAra, vaha naMra jaMgala vicame, duHkha sahate niradhAra " jyuM tyuM kara unoMne chANe lakaDI ekaThI karI parantu use bandhe kIsase taba oratoMne to apanA AdA cIra phADA aura mardoMne pagaDI se AdI pagaDI phADI chANoM kI poTo vyAro orato ke sIra para aura lakaDIya kA mUlI mardoM ke sira para uThAi / pAThakagaNa ! sociye jisa bhAiyoM ke bha~varIye paDhome tela phUla antra ke sAtha zrRMgAra aura jisa yuvA oratoM ke vizAla lambA komala bAloM kA amUlya rakSaNa aura sirapara ratnajaDita ke bora paTI caMda sUryAdi gahanoM se bhUSIta the vahA~ Aja chANe lakaDIyone apanA makAna banA rakhA hai dhikkAra hai karmoM tumako kuccha sarama bhI nahI hai. karIban igyArA vajekI Taima ho gai hai sUrya ne apanA pracaMDa tApako krUra banA rakhA hai do dinoM ke bhUkhe pyAse hai pairo meM unake pANI chuTa rahA hai rakta kI dhAro cala rahI hai paga pagapara murcchA A rahI hai nirdaya mUmine bhI apanA prabala tApase retI ko tapA rakhI hai isa saMkaTa pantha ko pIchADI choDate choDate eka choTAsA grAmame baha jA pahuMce vahAM para kIsAnoMke kuccha ghara the saba grAmameM vaha chANA lAkaDI le ke phIre parantu vaha kIsAna loga mUlya deke balItAkabI lIyA bhI nahI thA unakA to ghara bhI balItArUpa hI hai usa samaya bhI una sabako nirAsa honA paDA thA. itanA ThIka huvA ki asipara koi vaNika purANI javAra vecane ko eka gADI lAyA thA vaha usa dazo jINorko nirAdhAra dekha vicAra kiyA ki yaha koi bhAgyazAlI Adami hai kintu kIsI kAraNase inoko saMkaTa paDA hogA yaha soca dIlameM dayA lAke use kahA kI he bandhuo ! isa lakaDI chANo kI to hame jarUrata nahI hai kintu tumArI dInatA para hame karUNA Ati hai isa kASTa ko yahAM DAla do hama tumako Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #24 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (21) ghaDIbhara jvAra degeM basa itaneme vaha saba sadana karate usa mUlI chANAko vahAM DAla ke usa pUrAMNI jvAra ko leke grAmame cale eka buDhIyAse ghaMTI jAcI kintu cakI calAnA kauna jAne unone apani nIndagIme cakI dekhI bhI nahIM. parantu karmarAjA saba kAma karAte hai! pAThakoM jamAnA hAlame mahAtmA gAMdhI jaise apane hAtho se anAja pIsa roTI banAke khAte hai yaha nasiyata isa jagAhA baDI kAmakI hai| khera unone usa purAMNI jvAra kA dalIyA banAyA ghataduddha dahI sakara mazAlA pAka pakavAna to dUra rahA parantu usa dalIyAme namaka taka bhI kahAMse lAve.jabadalIyA taiyAra ho gayA taba usa buDhIyAse jImane ke liye thAlI loTA mAMgA to vuDhAyAne kahA ki mere oraDe ke tAlAki kUcI merI vaha le gai hai vAste thAlI loTI mere pAsa nahIM hai yaha bhaisake bhAMTA denekA maTIkA baratana hai cAhe to ise le lijiye / soneke thAla cAMdIke kaTore sone cAMdIke loTe gIlAse ke upabhoga karanevAle Aja * maTIke baratanase bhI saMtoSa karate hai are dhanAcyo isa bakhta yaha socoki sabaka eka dazA nahI huvA karatI hai vAste usa ThakurAi ko bakhatame kuccha sukRta karalo nahI to ApakA gamaMDa ese samaya para rahanekA nahI hai khera jaise taise bhI apane pApo peTako bhraa| bAda dUsare dina bhI yaha hI gati hui isI mAphIka mahAn duHkhakA anubhava karate huve pratidina naye naye grAma dekhate jA "he the. surasuMdarike pAsa lAletothI parantu yaha vicakSaNa yaha socAki isa bakhta choTe choTe gAmaDe hai yaha koI merIlAlekA grAhAka to hai nahIM aura abI vI jAvegA to docAra Anome veca khAjAvegA aura do cAra Anose honevAlAbhI to kyA hai hAM koI bahAnagara AvegA to ise becake hama saba sukhI hogeM isa vicArase darakuce dara majale cale jA rahe the una mahAzayokA zarIra mAno kajalase bhI zyAma para gayA thA hajAmatake kese yogiyoMki mAphaka baDha gaye the Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #25 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ( 22 ) kapaDA mAno bilakula jirNa ho gaye zarIra nisteja aura kamajora ho gaye the surasundarI sabakoM dIlAsA vizvAsa aura himmata de rahI thI ese karate karate cha mAsameM eka kaMcanapura nagara AyA usa nagara ke bAhAra zitala chAyA aura jalase ArAmakArI bagecA thA usake andara vaha dazoMjaNe kuzalatA se pahuMca gaye nagarakI chaTA acchIthI durasehI ramaNiya dIkha paDatA thA baDe baDe mandira makAnAyata aura seTha sAhukArose pramudita thA. surasundarone socA ki yaha nagara vizAla hai vAste mere lAlokA yahAM jarura grAhaka hogA Apa pesAbAdikA kAraNa batalAke dura jA usa sAta lAlose eka lAla (ratna) nikAlake susarAjI ke nijara karI aura bolIki he seThajI meM Apake ghara se graha lAla lAi huM ise isa nagara meM vecake apane makAnAdikI tajabIjakara lijiye lAlakoM dekha seThajIne socA ki devIkA kahanA sarva satya hai yaha merI bahu vaDI bhAgyazAlI hai catura hai samayadakSa hai dhanya hai iskI mAtApitA aura buddhikoM he Arya meM samajatA huM ki tuM Aja hama sabake jIvanameM baDI sahAyatA kara rahI hai ityAdi satkArakara apane putroMko bulavAye aura kahane lage ki he putroM tuma husIyAra ho catura ho jJaverAtake vaipArI ho jyAdA tumako kyA zikSA deve yaha lAla savAkoDaki hai pAMca sAta lAkha kama Ave vahAM taka to veca denA agara jyAdA nukazAna hotA ho to gIrave aDANI rakha isapara pacAsalana dravya le eka makAnakI tapAsa kara korAye yA mUlya le do tAMge hamAre liye bheja denA tAMke hama saba AjAvegA phIra yaha vaipArAdi kara apane duHkha ke dina nikAla deMgeM / ityAdi bhalAmaNa dI ki apane dina Aja kala ThIka nahI hai vAste husIyArIse kAma karanA. cyAro putra khusI ho usa lAlako grahana kara nagara meM cale jahAM jhaverI bajAra hai vahAM Aye vahAMpara eka mumaNa zeTha apani dukAna para baiThA thA vaha kesA thA isake liye kavi kahatA hai ki / " uMcA Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com . Page #26 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (23) makAna phIkA pakkana moTAsA peTa lambAsA kAna. jADIsI gAdI dIpakakA ujAlA kesarakA tIlaka kapurakI mAlA choTAsA kapATa baDAsA tAlA. pAMcasoki pUMjI aura sAThasoMkA divAlA" vahAM mahipAlAdi cyAro bhAi usa seThajIkI dukAna jAke lALa patAi kyoM seThajI Apako yaha lAla leNI hai seThajI lAla hAthameM lete hI cakita ho gaye ki mene mere janmabharame pasI bahu mUlya lAla nahI dekhI hai aura lAnevAle koi bhIlasA dIkhAi de rahe hai yaha bhI to kahAMse curAke lAye hoge agara isko nyAdA puccha tAccha kareMge to isakA mAlaka sarakAra bana jAyagA ise to bahatara heki isko DabemeM DAla denA. zeThajIne to taskara vRtikara usa lAlako DabemeM DAla hI dI ve cyArobhAi bole ki seThajI apane lAlakA mUlya bhI nahI kIyA aura Dabeme DAlI to khera hamArA mUlya de dIjIye / seThajIne apane nokarase kahA ki inako halavAikI dukAnase purI AcAra dIravA do. yaha sunake mahipAla bolA ki seThajI hamArA asamAna patAla eka hotA hai hamAre duH. sameM itanA hI AdhAra hai ese na kare hamArI lAla vApisa de de ! seThajIne kahA ki konasI lAla kyA bolate ho kyA tuma lAla ke yogya hohamane to tumArI lAla dekhI bhI nahI hai ityAdi bolane ke sAtha hI vaha cyAro bhAi rudana karane laga gayo bahutase Adami ekatra huve seThajIne kahA ki metoM isa garIboM ko purI AcAra dIrANeki niSpat bulAyA thA isapara bhI inoMne merepara lAlakA muTA AkSepa kIyA hai meM abI pulIsako lAke inoko roka dUMgA basa mahAn duHkhase duHkhIta ho vaha cyArobhAiko lAlase hAtha dhonA parA. isapara una cyAroM mAiyoko barAbhArI duHkha huvA aura dilameM yaha vicAra paidA huvA ki apane pitAzrIne itani hita zikSA denepara bhI apane hAthoMse lAla gamAdI to aba jAke pitAdi ko muMha kaise batalAye isa kuvicAra se vaha jyAro bhAi mulakhaMDe ke www.umaragyanbhandar.com Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat Page #27 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (24) bajArameM jAke hamAlI yAne majurI karanA saru kara diiyaa| pIccho. DI vaha mAtApitA aura oratoM rahA dekha rahe the ki ababhI Ave aSabhI Ave agara koi tAMgA AtA dekhate the taba una logoko baDI bhArI khuzI AtIthI ki vaha tAMgA apane hI liye bhejA hogA dara asala tAMgA Anepara use nirAsa honA par3atA thA isa rAhArAhameM sUryAstAcalapara calA gayA. rAtrImeM usa vaname beThe huve vaha cheo jINe rUdana kara rahethe durvicAra kara rahethe ki vaha cyAre bhAi lAla vecake kroDa dravya leke bhAga gaye hoge hame dukhIyoMko vaha kyoM yAda karate hoge kAraNa ki tRSNA jagatameM mahAna, bhayakara vizvAsaghAta durAcAra karANevAlI hai eka kavine kahA hai ki "tRSNA Aga apAra, tRSNA jaga bhikha maMgAve. tRSNA atyAcAra tRSNA saba jJAna bhUlAve, tRSNA kare phajIta tRSNA le keda karAve. tRSNA kaTAve sisa, tRSNA nara naraka dIkhAve, mAta pItA aura sajanoM tRSNA gIna na eka,jJAnasundara samatA dharo pragaTe guNa aneka" isa dRAnase rAtrI vyatita karI jaba prabhAta huvA taba surasundarI dusarI lAla lAke susarAjIke nijara karI pahale ki mAphIka seThajIne surasundarIkA satkAra kIyA. aura Apa bajArame jAne lage taba surasundarIne apani sAsuse kahA ki Apa apani lajA choDa seTha. nI ke sAtha padhArIye kAraNa puruSoMko paisAkA lobha bahuta hotA hai esA na ho ki pahale jo Apake cyAro putroMne vizvAsa dIyAthA bahuke kahanese seThANIjI bhI sAthameM gaye. bajArameM calate calate karmayogase usa lebhAgu seTha ki dukAna para jA pahuMce seThajI usa dUsarIlAlako dekha socA ki paka kAname kuMDala zobhatA nahI thA parantu joDake liye yaha ThIka A gayA usI dhokhAse inokI bhI lAla Dabeme DAla unokA vaDA bhArI tiraskAra kara nikAla dIyA baha seTha-seThANI bhI nirAsa ho mahAn duHkhase duHkhIta ho apanA muMha bahuoMke batalAne me lajita ho nagarame cale gye| una nirAShree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #28 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (25) dhAra buDhoko dekha eka sAhukArako dayA Anese usako apane vahAM rakha liyA seThANIko to apane cokAmeM rakhalI aura seThanIko polake daravAje para hAthame mAlA deke beThA diiyaa| pIche rahI hue cyAro orateM seTha-seThANIkI rAha dekha rahIthI. parantu unakA samAcAra taka bhI na AyA isa hAlatameM unoko vaDA bhArI duHkha huvA aura vicAra karane lagI ki aurato saba bAteM tathA sukhaduHkha sahana kara sakeMge parantu isa tArUNya avasthAme brahmacarya vratakA rakSaNa kIsa rItIse kareMge isa bAtakA baDA bhArI duHkha ho gayA hai isa para tIno seThANIyoMne soca samaja ke kahA ki he derANi! hama loga to kuccha samajate nahI hai na hamako bacapanase esI tAlima mIlIthI aba hamAre to ApahIkA AdhAra hai hamArA nirvAha karanA tumAre hAtha hai choTA baDekA kAma nahI hai yahAMpara akala husIyArIkA hI kAma hai jo hamArA pati aura sAsu susarA hamako choDa gaye hai parantu Apa esI na kare hamArA to dharma brahmacarya aura jIvana hI Apake Adhina hai ityAdi kahane para surasundarI bolI ki Apa mere sAsu tulya hai agara merepara hI Apa saba bajana DAlanA cAhAte ho to merese banegA vaha Apaki sevA kara. neko taiyAra hu eka apane andara hI nahI kintu pahale bhI asaMkhya satIyome saMkaTa paDA hai aura una vikaTa avasthAmeM bhI una satI. yone apanA brahmacarya ratnako barAbara pAlana kiyA hai brahmacarya ke liye mahAsatIyoMne apanA pyAre prANokA bhI balIdAna kara dIyA thA netra aura jabAna kAharake mRtyukA saraNa le lIyA thA. hai buddhimati Apa yaha nizcaya kara lijiye ki ekake kahane mAphIka sabako calanA ThIka hai kAraNa kaSiyone kahA hai ki "apatta bahupatta nivalapatta patta bAlaka patta jAhAra narapurIkA to kyA kahanA paNa surapurI hota unAra' isa para tInoM bahanone hAyameM hAtha de vacana de dIyA ki hama tIno Apake kahaneme caleMge basa ! surasu. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #29 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (26) mdarIne apane patike vana the usako pahana kara madi vezako dhA. raNa kara bAkI bhI tInoko mardi veza dhAraNa karavA ke eka lAla apane hAthame leke calI bajArame usI seThakI dukAnapara Ake bolI kyo seThajI Apako lAla kharIda karanI hai zeThajIne socA ki mere kAnome kuMDala jalahala karatA ho aura seThANIke nAkameM natha na hotoM candrake pAsa rAhukI mAphIka eka zayyAme sutI hui seThANI jhAkhIsI dikheMgA vAste yaha tIsarI lAla bhI ThIka Agaha seThajIne kahA ki vatalAiye konasI lAla hai surasundarIne kahA ki lAlakA kyA dekhanA hai savA karoDI lAla hai pahalA yaha bata. lAiye ki vaha vaDhIyA lAla Apa kharIda kara sakoge yA nahI agara kharIda na karasako to hama pacAsa lakSa dinArame gIrave. bhI rakha saktIhu / isapara seThajIne zocA ke pahaleke dono karato yaha kuccha calAka mAluma hotI hai parantu mere Age iskI kyA cala sakegA. lAla gIrave rakhanA ThIka hai kAraNa ki iskA koI tola mUlya to hai hI nahI jaba choDAneko AvegA taba rakama to le lege aura kami lAla suprata kara degeM isa hetuse seThajI bole ki itanA mUlya to hamAre pAsa nahI hai kintu gIrave rakha sakte hai vasa eka cIThI seThajI likhavAli eka surasundara seTha. mIse likhavAli. pacAsa lAkSa dinAra do AnAke sutase le lIyA aura lAlaseThajIko dedI eka acchA khAnadAnakA munima rakha use kahA ki jAvo koi acchA sundara vizAla makAna kharIda karo yA kirAye lelo. punyodaya munimajI makAnakI talAsI karate the itane me to eka pAMca khaMDavAlA vizAla sundara makAna koI dizAvarIkA vIka rahAthA uskI mAMgagI cyAra lakSakI ho rahI thI. itane meM munimajI pAMca lakSakI bolI karI phora dusarA koI na baDhanese vaha makAna munimajIke rahA. munimaH mIne kahA kI seTha surasundarajIke nAmase likha lijiye, makAna www.umaragyanbhandar.com Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat Page #30 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (27) khAlI karavAke dravya de dIyA. yaha bAta suna bahutase vaipArI lokone pucchA ki yaha surasundaraseTha kahA~kA hai. munimajIne kahA ki yaha campAnagarIse Aye hai yahAM vaipAra karegeM. vepArI logone baDAhI AdarasatkAra kIyA. cyAre oratoMne madirUpase apane brahmacaryavrata kA rakSaNa karatI hui usa makAnake andara nivAsa kara dIyA. do jyAra nokara cAkara rakha bajArameM dukAna khola dI. munima gumAstA acchI tarahase ghUmadhokhArabandha dukAna cAlanI zaru kara dI cyAro seTha ho gaye vaha pratidina nagarake bahAra havAkhorIkoM jAyA karate ye. eka dina munimajI bhI sAthame the, bAhAra jAte eka sodAgarake pAsa cyAra azva ratna dekhA. surasundara zeThane kahAki munimajI Apa isa sodAgarase pucchIye kyA yaha azva vecate hai esA ho to apane kharIda kara lo. munimajIne kiMmata karavAi to cyAroke pAMca lakSa dinAra kiMmatakI mAgI. alabatta munimajI vaiNaka jAtike the usane socA ki vaipArI logoM ke itanA kharacese azva lenA kIsI prakArase lAbhadAyaka na hogA yaha vAta seThajIse arja karI. seThajIne kahA ki kyA munimajI dAma Apake gharase dene par3ate hai. yaha suna munimajIne socA kI mereko kyA nukazAna hai mere putrake lagna samaya badolImeM bhI to kAma AvegA pAMcalakSa dravya deke cyAro azva kharIda kara lIye. surasundarAdi cyAro zeTha elazubhe havA khorIko usI azva ratnapara svAra ho prekaTIsa karanA zaru kIyA. se jyAra mAsameM vaha itanA to abhyAsa kara liyA ki pAMca pAMca kosa jAke A jAte the. yadhapi madoMki mAphIka orato azvapara nahIM beTha saktI, parantu abhyAsa eka esI vastu hai ki kaThInase kaThIna kAryako bhI sAdhana kara sakate hai. eka dina surasundarane vicAra kIyA ki apane to sukhameM hai kintu apane sAsu susare aura cyAro sIradAra na jAne kIsa hAlatame hai usaki tapAsa to avazya karanA cAhiye. isa kArya ke liye kIsose prIti karane ki www.umaragyanbhandar.com Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat Page #31 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (28.) narUrata hai yaha soca Apa snAnamajana kara vastrAbhUSaNa dhAraNa kara kammarake kammarapaTAtalavAra pakeka buracchI le cyAro jaNe daravAraki mulAkAta leneko rAjasabhAmeM gaye. sAthameM eka lAla bhI le gaye the, usa samaya bahutara khApa tehottara umarAva pradhAnamaMDala aura lokose rAjasabhA cIkArabandha bharI hui thI uske andara surasundarAdi cyAro sIradAra khaDe khaDe sIdhA hI darabArake pAsa jAke khaDe ho gaye. darabArane sAcA ki yaha koI mere mAteta to nahI hai kAraNake mujase sIlAmI yA mujarA nahI kIyA to kyA koi mere barAbarI rAjAoMke putra hai; parantu Aye huveko satkAra denA merI pharja hai Ateke sAtha hI rAjA siMhAsanase utara hAthase hAtha mIlAke apane pAsa beThA loyA. surasundarane bhI mujarA kara vaha lAla nijara karI. darabAra usa lAlako dekhate hI samaja gayA ki yaha kuMvara koi sAmAnya gharake nahI hai jo mere rAjabharameM pasI lAla hamane Ajataka dekhI bhI nahI hai taba darabAra dhIrese pucchA ki Apa kahAMse padhAre hai mere yogya kArya ho vaha pharamAve. surasundarane uttara dIyA ki pasehI phIrate huve Apake darzanArthI yahAMpara Agaye hai| do tInavAra pucchane para bhI alamTalam hI kIyA. darabArane AgrahapUrvaka pucchA ki Apa saca kyoM nahI pharamAte ho, kyA hamArese koi gupta rakhane kI vAta hai. taba surasundarane kahA ki nahI sAba Apase kyA gupta rakhe hama khuda hI guptapaNese nIkala Aye hai vAste Apase pahale yaha karAra kIyA jAtA hai ki Apa kahIM bhI prakAza na kare. rAjAne vizvAsapUrvaka kahA ki Apa nirbhaya rahai taba kuMvarajIne kahA kI hama campAnaga. rIke jayazatru rAjAke cyAre putra hai. dIvAnasAbakI khaTapaTase hama guptapaNe vahAMse nikala gaye koi bhI rAjameM raheke kuccha roja gujArA karane ki garaja Apake yahAM Aye hai rAjA bahuta khuza ho unoM ke kharaceke liye pratyeka kuMvarako do do suvarNa mudrikA niyata kara dI. www.umaragyanbhandar.com Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat Page #32 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (26) sabhA visarjana samaya ATho mudrikAo leke vaha cyAro sIradAra bhI apane makAnapara Agaye parantu kahA hai ki narANAM nApito dhUrtaH, pakSiNAM caiva vAyasaH / catuSpadAM zRgAlastu, strINAM dhRrtA ca mAlinI / / 1 // isa nItivAkyako caritArtha karatA huvA nApita ( nAihajAma ) sIradAroMke pIcche pIcche makAnapara AyA ora arja karI ki hajura meM Apaki khIdamatameM hAjara huM mere lAyaka kArya ho so pharamAve aura eka lAla mujhe bhI baksIsa karAve. surasundara ne jabAba dIyA ki hajAma ! lAloM koi jhADoke nahI lagatI hai ki harekako de dI jAve vaha to lAloMke yogya hote hai unake vahAM hI rahatI hai| nApitane kahA ki khera Apajo cAhe vaha samaje kintu eka lAla mujhe denI hI paDegI. surasundarane kahA ki denI hI paDegI to kyA tumAre bApane yahAM jamA karavAi hai. hajAmane kahA ki jamA hI samajIye agara isa bAtameM khAMcAtANa karegeM to meM Apaki sundara mAyAjAlakoM pablika karaduMgA to Apako ApakA asalI rUpa dhAraNa kara rAjAke antevara bana cuMghaTa nikAlanA hI paDegA / yaha sunate hI kopita ho surasundarane hukama diyA ki yahAM koI hAjara hai, isa nApitakI sirapoSI kara dIjiye. yaha hukama sunate hI serasiMha savAserasiMha Adi sIpAione juttese lAThIse vedose khavAsajIki svAgata isa kadara karo ki bahuta dina yAda karIyA kare arthAt khuba jorase mAra pITa kara vahA~se nikAla dIyA. hajAma apane gharapara AkaM namaH kAdise seka kara kuccha derake bAda kaMcanapura nareza kAmasena rAjAke pAsa Ake bolA ki svAmin ! Aja to Apaki sabhA eka baDA Azcarya dekhA thA. rAjAne pucchA ki konasA? nApitane kahA ki jo cyAro sIradAra padhAre the vaha cyAro orateM yA www.umaragyanbhandar.com Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat Page #33 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ( 30 ) rAjAne kahA ki tujhe kyA mAluma nApitane kahA ki hamArI orata dusareke udarameM rahe huve bAlabaccoMkA khyAla kara letI hai ki iske putra hoMgA yA putrI to kyA hama aurata aura mardaki pecchAna nahI kara sakate hai unoMki ceSTA aura netroMse sApha pAyA jAtA thA. rAjAne kahA agara esA ho to isa cyAroko meM paraNake inake sAtha sukha bhogavuM. parantu esA koI upAya batalAiye tAMke ino ki parikSA ho khatrAsane kahA ki ismeM kyA upAya ? yaha to si. dvima bAta hai ApakA parikSA hI karaNI ho to kala hI azvArUDha hoinoM ko sAtha lijiye marda hogA to Apake barAbaro calegA aura orateM hogI to mardoMkI mAphaka azva kabI nahIM calA sakegI / isa vAtako rAjAne ThIka samaja eka dIna rAjAne kahA ki sIradAro kyA Apa vaNiyoMki mAphIka dinabhara gharameM par3e rahate hai surasundarane uttara dIyA ki hama to sadaiva havAkhorI karIyA hI karate hai Apaki kRpA ho to hama Apake sAtha calaneko bhI taiyAra hai. yaha sunate hI rAjAne apane cyAra amUlya kaMboja dezake azva the vaha cyArA sIradAroke liye taiyAra karavAke bahuta se umarAvoMke sAtha cyAroM sIradAroko sAtha le darabAra havAkhorIko jaMgalameM gaye. una cyArone to pahalese hI prekaTIsa kara rakhA thA. rAjAke sAthe calate calate surasundarane AMkha corAke abhvako eDI mArI to caMcala azva rAjAse bhI Age nikala gayA idhara udhara phorAke vApisa lAyA. una azvoko adhika saMkaTa honese rasa utara gayA rAjA dekha una cyAro saradAroMkA baDA satkAra kara azva dekha netroM se AMsu Tapakane laga gaye ki mere prANase pyAre abhvA~ki yaha kyA dazA hui / yaha saba doSa nApitakA hai khera yaha to azvoMse hI chUTakA huvA kintu inoMko meM agara oratoM kaha detA to na jAne mere rAjameM kItanA nukazAna hotA isa vicAra se rAjA kopita ho nApitako khAnagImeM bulAke bole re duSTa ! tumane yaha kyA Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #34 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (31) dhokhAbAjI karI. hajAmane kahA ki khAviMda merI parikSA asatya nahI hai kintu ina logoMne pahale meM abhyAsa kara rakhA thA. Apa meharabAnI kara eka parikSA aura karAve / rAjAne kahA ki vaha konasI ? nApinane kahA ki Apa bagIce meM saba logoMko mIjamAnI deve usmeM saba kImmakA bhojana banAva puruSoM kA yadasvabhAva hai vaha prathama miSTAna padArtha jImegA bAda zAkAdi carakA pharakA khAvegA aura oratIkA svabhAva hai ki prathama zAkake jhAla yA carakA pharakA bAke bAdameM miSTAna khAvegA Apa apane pAsa beThAke inoki parIkSA kara lijiye / rAjAne kahA ki ThIka hai do cyAra roja ke bAda sabhAme sabaki maMjurI le rAjAne dhagevAke andara bhojanaki taiyArI karI saba umarAva tathA cyArA sAradAroMko bulavA liyA bhojana taiyArI hone para saba loga jImanekA beThA. gajA apane pAsame una cyAroko beThA liye aba puruSagArI karanevAle loga pukAra karate huve chAboM hAthame liye phIra rahAthA. jisme vidAma pAka postApAka guMdapAka drAkSaNaka khoparApAka nukatIpAka curamo vaisaNa lahu paiTe guMje ghebara gulAba jAmanu rasagulA vidAmakehalavA dAlakAhalavA ityAdi ki puruSagArI to cyAge sIradArone karavAlI bAdame murabA AyA-bAdame zAka bhujIye pApaDa pakoTA muramurI rAmaphalIye ityAdi carakhA pharakA AyA usa bakhata darabAra bolA ki ina sIradAroke pahalA rakho isa para surasundara samaja gaye ki na jANe kora totaka kIyA ho vAste bolAki isa basta hama yaha tAmasI padArtha lenA nahI cAhate hai Apa daravArake puraSagArI karIye vasAdharase AvenI udhara nokAla deve aura uparase bAye to idhara nikAla deve mojana itanI no zIghratAse kiyA ki rAjA do cyAra prAsa liyA itaneme to surasundarane kahA ki kyA mahArAja calu kareM. rAjA sunaka vicArame pahA ki mene hajAro hAyo dravya bhI baraca kiyA parikSA bhI kuccha nahui aura bhukhe Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #35 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (32) maranA adhika duHkha huvA aba jo calu na kare to yaha sIradAra jAnegA kI kyA rAjA DAkI hai agara calu karadIyA jAya to kSudhA sahana karanI paDegA. basa rAjAko jabaran calu karanA hI paDA. sabakoM rajA dene ke bAda nApitako bulA ke nagna talavArase darabAra bolA re nAlAyaka tumane merA kItanA nukazAna kIyA Aja terA sira kATa denA caahiye| khavAsane kahA ki khAvandA merA sira to Apake hAthameM hI hai Apako jarUra ho taba hI kATasakte hai parantu eka parikSA to ora kara lijiye / rAjAne kahA ki vaha konasI. nAine kahA ki hajura eka melA bharA ke usake andara dukAnokI do lena lagAijA jisme eka lenameM to oratoM ke yogya kajala TIkI sUramA hIMgalu cuDI kacakolI naiyavara hAra bAju pakaDe yAne vastramUSaNAdi orato ke zrRMgAra ke padArtha rakhA dIyA jAve ora dusarI lainameM rAjaputroke talavAra banduka tImaMcA dugolIye buracchI bhAlA churI kaTArI ityAdi phIra inokoM sAthame leke padhArIye agara orate hogA to avazya apani viSayake padAko dekhegA aura kharIda karegA aura jo rAjakuMvara hogA to talavArAdi padArtha legA yaha sahaja hI me parikSA ho jaaygaa| orato kI lAlacA vAlA rAjA isI mAphIka hukama lagavA dIyA lAkhoM kroDokA vyaya kara sAmane sAmane dono dukAnoM ki laino taiyAra karavAdi aura umarAva tathA una cyAro sIradAroko sAtha le mailA dekhaneko gaye. surasundara cyAroko kaha dIyAthA ki yAda rakhIye yahAM koI nApita ki jAla hai meM karU vaisA hI karanA bajArame praveza hote hI surasundara daravArase arja karI ki garIbanavAja yaha talavAra hamako le dIjiye evaM banduka tImAMcA charI kaTArI ityAdi dekhate dekhate saba bajArake andarase pAra ho gaye. darabArane socA ki nApita jhUTA hai yaha kisI prakArase orato nahI hai phIra hajAmako bulAke darabArane hukama kIyA ki Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #36 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (33) isa duSTako zUlI de denA hI ThIka hai isapara nApitane arja karI ki hajura Apa mujhe zulI do cAhe hamAre cacA baceko maravA DAle parantu merI AmA yaha kabula nahI karatI hai ki yaha cyAre puruSa hai meM dAvA ke sAtha kaha sakatA hUM ki yaha cyAro orato hai agara merA vizvAsa hajurako naho to eka antima parakSA ora kara lijiye / rAjAne kahA ki vaha konasI? nApitane kahA ki Apake jo ratnasundarI bAi baDe ho gaye hai usakI sAdi isake sAtha kara dIjiye / rAjAne socA ki agara campAnagarI ke rAjAke putra hai taba to mere bAikI sAdi karanA hI hai aura orato hogA to isa parakSAmeM to avazya khabara ho hI jaaygii| isa vicArase do cyAra dinoke bAda darabAra pradhAnajIse kahA ki Apa jAvo apane ratnasundarIkI sAdi surasundarajIke sAtha kara de. yaha suna pradhAnanI surasundarajIke makAMnapara Aye aura sabhyatAse arja karI ki Apa para darabAraki pUrNa kRpA hai darabAra Apani kanyA Apako denI cAhAte hai vAste usa kanyA ratnako Apa svIkAra karake hame kRtArtha kijiye. isapara surasundarane kahA ki bahuta acchA hai darabAraki hamAre para anugraha kRpA hai parantu isa bakhta hama lAcAra hai| kAraNaki hamAre dezameM yaha raveja hai ki jiske pitA mojuda ho vaha laDakA apane hAthose sAdi kara lagna kara le vaha uttama ucca kulIna na mAnA jAtA hai usa maryAdA pAlana ke liye isa bakhta meM darabArake hukamako svIkAra nahI kara sakatA hUM yaha suna pradhAnajI darabArake pAsa mAye saba hAla sunAyA. darabArane socA ki yaha koi vADA cAtura hai syAt nApitaki bAta saca to na ho jAya / dusarI daphe aura pradhAnajIko bhejAki kuMvarasAbako arja karo ki Apake dezakA rIta raveja maryAdA vahAM hI kAma bhAti hai bhApa nitike Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #37 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (34) jAnakAra hone para esA ayogya varatAva kIsa vAste karate ho ityAdi pradhAnajI surasundarake pAsa Aye darabArakA saba hukama sunA diyA surasundarane socA ki mujhe to koi haraja hai nahI jaise darabAraki marajI vasa sagapaNa kara dIyA yozIyoMko paMDito ko bulavAke jaldI mahurta lagnakA dekhAke dono tarpha raMga rAga maho. tsava hone lage bajArake vaipArI tathA rAjAke mutsadI loga surasundaraki tarphase jAMnIye taiyAra hone laga gaye hajAro nahI lAkho rUpaiyokA kharaca ho rahA thA yAcako ko dAna sajano ko sanmAna hote huve surasundara hastI para arUDha ho toraNa para A rahA thA yaha anucita varatAva dekha sUrya apanA vaimAna le ke astAcalaki tarapha calA gayA kAraNa uttama Adami anucita kAryame apani sAkhasI kabhI nahI DAlA karate hai toraNa para sAsujo AraNakAraNa Adi rIta kara kuMvarajIko corIke andara le gaye jaba ratnasundarIke sAtha hathalevA joDA usa bakhta kuMvarajIne apanA hAtha itanA to joradAra banA lIyA thA ki acchA mardakA hAthako bhI toDa sake to ratnasundarIkI to kotanIka vatathI brahmaNone aneka zrutiyoMkA paThana kara javAdi homa kara una dampatiko AzirvAda dIyA darabArane bAijIke hathalevAmeM kanyAdAna karate huve bahutasA dravya yA rAjameM bhAga de ke hathalevo chuDAyoM tatpazcAt dampatiko sundara mahalameM jo puSpAdise taiyAra karI zayyAmeM bheja dIye. surasundaraki kasoTIkA samaya A pahuMcA hai dekhIye aba kIsa rItIse pArakSA hotI hai surasundarane socA ki " akala amolaka guNa ratna akalo pucche rAja / eka akalaki nakalase saba hIsudhare kAja" chapara palaMgapara surasundarajI virAjamAna ho gaye hai idhara ratnasundarI patikI abhilASa kara nAnA prakArake vastrabhUSaNa kAjala TIkI Adise zolahA zrRMgAra kara surasundarIke mAphIka apani kAma ceSTA dIkhAtI hui Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #38 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ( 35 ) vilAsa vandana aura naitrose kaTAkSarUpI bANako calAtI hui kuMvara sAbake pAsa Ai ratnasundarI cosaTa kalA pravINa patikA vinaya bhakti aura maryAdA ki jAnakAra hone se dono karakamala joDa arja karI ki he prANezvara / Apaki AjJA ho to meM Apake palaMgapara AvuM kuMvarajIne kahA ki isI vAste to mene mere deza maryAdAkA tyAga kara darabAraki AjJAkA pAlana kIyA hai parantu isa bakhta eka vArtA mujhe smaraNa hotI hai ? patnI bolI kI vaha konasI ? kuMvarajI ne kahA ki pAMca varSoM peztara mere kAkAsAhibakA lagna huvA thA unoMne gaphalata se hamArI kuladevI ki mAnatA kiyo vigara dampati eka zayyA ke andara so gaye the usa para devIne kopa kIyA to itanA ki hamAre kAkA sAhibakA nAbhIke nicekA zarIra naSTa ho gayA thA jise hamAre kAkIjI sAbako pati ke sAtha saMsArIka sukhoMse hAtha dho beThanA paDA thA isa vicAra se mujhe saMkucita honA paDA hai parantu aba ApakA sundara svarUpa dekha mere se kSaNamAtra bhI rahA nahI jAtA hai vAste zIghra pAdhAriye esA kahake apani pyArI patnIkA cIra kheMca apani tarpha AkarSita karI. yaha sunate hI vicakSaNa prajJAvAnta ratnasundarIne socA ki jaba esI kUla devI hai aura Apake kAkAjIkA yaha hAla huvA hai to mujhe saMtoSa hI rakhanA acchA hai agara svalpa kAlake liye pasA kIyA bhI jAve to dIrghakAla duHkha sahana karanA paDegA isa vicAra se Apa apanA cIra choDAke bolI ki he svAmin Apa to khuda hI samajadAra hai meM tuccha buddhivAlI dAsI Apase kyA arja karU parantu Apako isa samaya saMtoSa rakhanA ucita hai Apake kUladevIkA pUjana vigaraha karake hI eka zayyana para ekatra honA ThIka hai yaha suna kuMvarajIne to vAraMvAra hAtha khecanA sarU kIyA ki devI karegA vaha phora dekha leMge parantu Apake bigara merese eka kSaNa mAtra bhI rahA nahI jAtA hai Ave hamArI godame Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #39 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ( 36 ) rAjasutA dhairyatAko dhAraNa kara bahuta samajAyA ki Apa isa samaya Atura ho rahe hai kintu Apako bhaviSyakA vicAra karanA cAhiye agara Apake kAkAjIkI mAphIka ho gayA to tAMma ummara bhara merA kyA hAla hogA meM haragIja isa bAtako svIkAra na karUgI bAdame kuMvarajIne kahA ki Apaki samajadArI acchI hai kintu oratomeM vikalapaNA prAyaH adhika huvA karatA hai prabhAtako Apa nice jAyeMge ora vahAM Apake sakhIyoM vigaraha pucchegA to Apa kyA kahoge / ' ratnasundarIne kahAki kuMvara sAhiba kyA Apa muje dAzI golI yA jAti kUladdIna apaThita mUrkha hI samaja rakhI hogA ki meM merI nyunatA vAlI bAteM kahuMgI haragIja nahI Apato sarva vAtoMme yogya hai kintu kIsI Adamime kuccha nyUnatA ho to kyA use bAhAra kahI jAti hai kuMvarajIne kahA ki to phIra Apako sakhoyo pucchegA to Apa kyA kahoge / patnIne kahA ki meM kahUMgI ki mere pati vaha hI sIradAra hai eka to kyA parantu pacAsa ho to unokI abhilASA pUrNa kara sakate hai ityAdi isa para kuMvarajIne kahA ki yAdA rakhIye agara isme kuccha bhI pharaka paDA to tumAre hamAre Ajase hI phAragatI samajanA / vArtAlApa kara dUsarA palaMgapara pAsa homeM ratnasundarI zayana kara lIyA vAte vAtemeM kukaDe bolane sarU huvA ki ratnasundarI mujaro kara nice calI gaI Age khavAsajI bAijIki intajArImeM the bAijI Ate ke sAtha hI sakhIyose pucchAyA ki bAijI Apake hAthokI meMdIkA raMga to acchA AyA hai kaho gupta maje kI bAteM ? bAijIne kahA ki kyA pucchatI ho mene to pUrva bhavame acche dIlase Izvara pUjA karI thI ki isa bhavame mano icchata vara mujhe mIlA hai ityAdi saphAikI bAteM kaha dI / yaha bAte saba darabAra ke pAsa gai nApitako bulavAke kahA re pApISTa tumane merA kItanA nukazAna kIyA hai pahale to mere prANase pyAre Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #40 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (37) cyAro azvako maravAye dUsarI hajAro lAkhokA kharacA karavAke mojamAnI dIravAha tIsarI daphe mailAke bAMne vajAra ke liye lAkho koDokA kharacA karavAyA aba cothI bakhta mere bAijIko tere kahanese vigara puccha gAccha paraNAnI paDI aba terA kyA kIyA jAve rAjA kopita hoM zulIkA hukama kara dIyA yaha vAta kuMvara sAbako mAluma ho to hI socA ki vicArA nApita satya hone para bhI merI cAturya se Aja zulI dIyA jAtA hai yaha ThIka nahI hai taba kuMvarajI kahalAyA ki isa nApitako nijara keda kara denA ThIka hogA. tadAnusvAra darabArane nApitako nijara keda kara dIyA. kuMvara sAhiba ne socA ki abI taka to apane saba kAma ThIka hI ThIka hote hai parantu aba jyAdA yahAM para TheranA ucita nahI hai parantu apane kuTambako sodake sAtha lenA bhI to jarUrI hai isa AzAse Apa sadaiva nagarame gumA karate the. eka dina vaha cyAro bhAI apani pITha para sakaraki borIyoM uThAi hai aura sar3aka para cala rahe the surasundara unokI sUrata dekha paicchANa lIye. taba modIko kahA kyoM modIjI hamAre ghoDa ke dAMNA abI taka Apane bhejA nahI hai| modIne kahA ki garIba nIvAja dAnA to taiyAra hai parantu majura Anese bhejugA / kuMSarajIne kahA ki yaha majura cala rahA hai inake sAtha bhejavA diijiye| majarone kahA ki dolAhalabArake sakarakI borIyoM DAlake hama lejaayeNge| rAjAke jamAikA hukama kona nahI mAnatA haikuMvarajIne kahA ki pestara hamArA dAMNA pahuMcA do sakarako parakIyo to DAlI sarakapara / aura dANA le ke kuMvarajIke sAtha rakhAne huve kuMvarajI Age jAke daravAje vAloko sUcanA karadI ki isa majuroko vApisa na nAnA do. vasa / Apa to upara bAke snAna majana deva pUjA kara bhojana kara lIyA. vaha majura dANekI borIyo DAlake majurI mAMgI to daravAnone kahA ki Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #41 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (38) Thera jAvo khajAMnacIjIko Ane do ghaMTA do ghaMTA ho gayA jaba mahipAla bolA ki bhAi kyA tuma nahi samajate ho ki " DAkaNIyoke vivahAmeM netIyAroke bhakSaNa hote hai to yahAM majurIkI AzAhI kyoM karate ho cAlIye bajArame dusarI majurI kareMge." yaha vicArake cyAro calane lage to daravAje vAlone roka dIyA ki tumako jAnekA hukama nahI hai usa samaya unoko bahuta duHkha huvA aura jora jorase pukAra karane lage ki garIboke liye esA anyAya kyoM ho rahA hai eka to hamArI majurIkA patA nahI dusarA aura bhI hamAre liye rokAvaTa karado gai hai hama darabArake namAijIko dayAlu samajate hai to hama garIba majuroke liye esA anyAya kyoM honA cAhiye. ityAdi usa pukArako kuMvara sAhiba suni. aura bole ki yaha pukAra kona karatA hai nokarone kahA ki vaha dAMNA lAne vAle majura hai| kuMvarajIne hukama dIyA ki nAvoM una sabako snAna majana karavAke mere cokAmeM jImAke mere pAsa le AnA yaha sunate hI nokara gaye una cvArokI hajAmata vagaraha snAna maMjana karavA kuMvarajIke cokeme ummadA bhojana karavAye cyAre bhAiyone socA ki khera majurI na mola to kucha harajA nahI kintu dIrgha kAlase kSudhAke mAre paDe huve peTake sala to Aja ThIka nikala gayA hai dusare bhAine kahA ki bAra hA varSoM se Aja apane gharaki mAphIka bhojana mIlA hai do bhAiyone dIlagIrI batalAi khera vaha bhojana karavAke cAro bhAiyoko kuMvarajIke pAsa le Aye. kuMvarajIne puchA ki tuma kona ho kIsa grAmameM rahate ho vaha puchate hI cAre bhAiyoke dIlameM duHkhake dariyAvoMki pAjo tuTake rUdana pANI calanA sarU ho gayA itanA ki eka ghaMTe bhara vaha bola nahI sakA / kuMvarajIne kahA ki he mahAnubhAvoM / duHkha sukha duniyomeM huvA hI karate hai tuma gavarAvo mata tumAre duHkhaki vAte hame kahomeM yathAzakti tumArI sahAyatA karuMgA isapara vizvAsa Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #42 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ( 36 ) kara vaha cArAbhAi kahane lage ki he garIba nivAja / hama hamAre duHkhoki bAteM muhase kaha nahI sakate hai hama jAne yA Izvara nAne. tadyapi Apa sajjana pucchate hai to suniye hama campA nagaroMke andara dhanadattaseThake putra hai hamArA vivazAya ke bAreme hama svazlAghA karanA nahI cAhAte hai kintu eka abana paitIsakroDa sonaiyokA dravya thA vaha azubha karmodaya che ghaMTeme barabAda ho gaye taba hama vahAM se nirAdhAra ho rAtrI me bhAga chUTe to rahaste ki karma kahAni kahAM taka kahI jAve itanA kahate hI cyAro bhAiyo ko murcchA Agai duHkha eka ajayaba vastu hai bAta bhI ThIka hai esA kona manuSya babrahRdayavAlA hai ki ese duHkha sunate samaya naitrome AMzu na AvegA sAvaceta honepara aura bole ki usa che mAsa ke duHkhako bhogavate sahana karate huve yahAMpara Aye hamAre yaha laghubhAi hai iskI orata surasundarIne apane ghara se eka lAla lAithI vaha hamAre pItAjI ko dI pitAjI hamakoM bulavAke khuba naziyata ke sAtha vaha lAla becaneko hame bajArameM bheje yahAM para bhI hamare karmayoga esA seTha mIlA ki vahalAla ghokhAbAjIse le hamArA tiraskAra kara hame nikAla dIyA usa bakhta duHkha ke mare hame mucrchAgata agaithI basa itanA kahake aura mucchata ho gaye. zitala pavana aura jalase sAbaceta ho bole ki bAda hamane vicArAkI aba jAke muha kaise batalAve isa irAdAse hama yahAM majurI karate hai yaha saMkSiptase hamArI karmakathA hai kuMvarajI sunate sunate kei daphe netro se AMzu nikAlethe aura vicara kiyA ki aho karma aho karma namaskAra namaskAra cung isa prabala karmoMkoM / khera una cyAre bhAiyose kahA ki aba kyA tumako bajArame vahI majurI karanA hai yA hamAre yahAM rahogeM ? mahipAlane jabAba dIyA ki agara Apa hame rakhanA cAhate ho to hama baDI hI khuzIke sAtha raha sakate hai hamako to roTI kapaDekI marUrata hai kuMvarajIne kahA ki Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #43 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (40) Apa cyAroko pacavIsa pacavIsa rUpaiyakI mAhAvArI tanakhA aura kapaDe rasAi hamAre sira hai vaha cyAro bhAi khuzI ke sAtha vahAM raha gaye hai parantu una cyAre ko pratyeka jude jude kAma bholAdi yA ki vaha Apasame eka dusare ke sAtha mIla nahI ske| kaha dinoke bAda apane sAsu susarAjA ko dekha unoko bhI apane makAnapara le Aye saba hAla pucchA to bAravAra murachIta hote vaha hI apanA hAla kahA eka lAla hamArI yahAM seThane chIna lIthI unokoM bhI-khAtara taba jA ke sAtha rakha liyA. apane munimajIse kahA ki usa mumaNa seThako bulavAke usake rakamakA hIsAba kara rakama dedo ora tIna lAlo apani hai vaha unase magavAlo / munimajI seThako bulavAke hisAba kara rakama de ke bole ki tIna lAlo hamArI jo tumAre vahA~ hai vaha bhejade seThajIne kahA ki hamAre pAsa Apake hAtha ki cIThI mojuda hai eka lAla hamIre vahAM rakhI hai solelijiye kuMvarajIne kahA kI seThajI tuma lakho pacAiDA karate hai parantu me pAcho kaDAiDA pATha sIkhA huvAhuM yAda rAkhiye tumArI naze naze sodha lugA yaha cyArajIne kahate hai yaha do buDIye kahate hai iskI vAto ko suna sIdhI rItIse lAloM le Ave seThajI samaja gaye ki yahamAla pacanekA nahI hai vahAMse dukAna Ake dono kuMDaloMse lAlo nikAla ke gharapara tIsarI lAla lenekoM gaye. seThANIthI apane bApake vahAM seThajI vahAM jA ke seThANIse lAla mAMgI to krodhAtura ho seThANIjI volI ki kyA tumAre devAlA nikala gayA ki merI nathapara Apa kAhAtha paDA seThajIne kahA ki vaha lAla hai darabArake jamAijI ki vaha rahanevAlI nahI hai sIdhI rItIse dedo to ThIka hai nahIM to ka. paDA taka lIlAma karavA ke lAla le legA itanAse seThANIjI baDe bhArI nArAjI ho lAla phekadI sajano dekhIye saMsArakA mAjanA svarthA kaisI vastu huvA karatI hai oratokA yahI svabhAva huvA Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #44 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (41) karate hai| tInoM lAloM seThajIdvArA ku~varako pahu~ca gai / aba iMvaranIne socA ki yahAM se kIsa rItI se ravAnA honA kAraNa pahale kahA thA ki hama gupta rItI se Aye hai dekhIye pANIvAle insAno kI Apaki saba bAtepara Ane denA par3atA hai| surasundarane eka khata yAne kAgada-paravAnA banAyA jisameM likhA ki rAnarAjezvaro zrImAn kAmasena nareza ki sevAme mu. kaMcanapura yoga likhI campApurI se jayazatru rAjA kA praNAma vAcanA yahAM kuzala tathAstu vizeSa arja yaha hai ki hamAre cyAra putra nArAjI se cale gaye hai Apake yahAM Aye sunate hai agara yaha bAta satya ho vaha kuMvarajI Apake vahAM Aye ho to kAgada dekhato ke sAtha turata ravAnA kara dIrAvasI hama ApakA AsAna samajege; kAraNa hama saba loga kuMvarajI vigara baDe duHkhI hai yogya kArya likhAve ityAdi samAcAra likha eka vRddha manuSya ke zarIrapara raba lagA ke kahA ki tuma bArahA baje ki Taima meM jaba darabAra kacerIme Ave taba yaha paravAnA leke AnA / usa buDhe Adamine esA hI kIyA vahAM saba loga upasthita the usa samaya sabhAmeM lAke vaha paravAnA dIyA daravAra pradhAnajI ko dIyA unone paDhake sunAyA itane me kuMgharajI sAba krodhAtura ho bola uThe ki hama logone mApase pahale se hI arja kara cuke the ki Apa hamAre pitAzrIko sabara na de| darabArane kahA sA hamane to kuccha bhI khabara nahI hIthI AjakAla Apa nagara me bahuta phIrate ho agara Apake mahAMkA koI vINajArA vaipArI Apako pIchAna ke vahAM samAcAra kaha dIyA hogA / hamane to hamArI putrI deke putra liyA hai hamAre rAja karanevAlA kona hai arthAt hamAre rAja ke mAlaka to bhApa hI hai hame kyA nukazAna thI ki hama vaha samAcAra kahalAve ityAdi prema kI bAteM ho rahI thI usa samaba ka~varajI bolA ki kucha bhI ho aba hamArA rAnA nahI hogA vAste hame Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #45 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (42) meharabAnI kara zIghra vidA kara dIjiye kAraNa kulIna putroM kA yaha pharja nahI hai ki bApake bulAne para bhI na jAve darabArane bahuta samajAyA parantu vahAM rahanA kIsIko thA. kuMvarajIne socA ko yahAM taka to apanI mAyA vRti calagai saba kArya saphala bhI hogaye agara jyAdA There aura rAjasuttAko kabI javAnI ke kAraNa kAma saMtAne laga jAve to itanA dinoki saba kAravAi niSphala ho jAve jyAdA tAkIda karanese rAjAne taiyArI karani sarU karI jIsme hastI, azva ratha sejagADIyoM pIjasa pAlakhIyo paidala saMkhyAbandha lAvalaskAra phoja nagAre nIsAna ratna jevara jabarAyata rokaDa itanA to mAla dIyA ki kuMvarajI rahasteme khuba khAve kharce dAna kare to bhI uskA anta na Ave / zubha mahurta acche zukana ke sAtha ku~varajI ko ravAnA karate samaya jo nIjarAMNeme ku~varajIne lAla dIthI vaha darabAra vApisa sIkhameM dedI thI evaM sAto. lAlo ku~barajIke pAsa Agai thI rAjA prajA maba nAgarIka loka ku~varajIko pahuMcAneko gaye saMsArameM rahe huve jIvoMko sajanokA viraha bahuta hI duSkRta hai saba logoke netrose AMsu paDanA sarU hogayA thA mahArAMNIjI apani pyArI putrIko hita zikSA de rahI thI ki he putrI ! aba tuM apane sAsare jAtI hai to vahAMpara apane sAsu susurAokA vinaya-bhakti karanA derAMNI jeThAMNI naNaMda Adise madhura bolanA sabakA manako prasanna karanA tumAre patike gupta kArya rahasya kArya vinaya sevA bhakti kara unoko saMtuSTa karanA tumAre rAjameM agara koI bhI duHkhI ho use sukhI karanA deva darzana. gurubhakti sAdharmIyose vAtsalyatA ora supAtradAna sadaiva karatI rahanA garIba anAthakI sArasaMbhAla lenA baDA hone. kA kAraNa yaha hI hai ityAdi netrose AMsu nikAlatI hitazikSA de bAiko vidA karI rAjA pradhAna ora nagarake loga bahuta dura taka pahuMcAneko gaye bAda apanA prema sneha darasAtA huvA vApisa www.umaragyanbhandar.com Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat Page #46 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (43) nagaraki tarapha cale.surasundara eka mahAn narezakI mAphIka lAva laskAra ke sAtha agra payANa kIyA ekeka jojanaki majala karatA janmabhUmiki tarpha cala rahA hai rahasteme jisa sthalame purAMNe mandira ho unokA jirNoddhAra ora jIsa grAmame mandira nahI hai vahAM nayA mandira anAtha bhAiyoke liye anAthAzrama vidyArthIyoMke liye vidyAzAlA aura dAnazAlAdi karAnese punyopArjana karate huve kramazaH campAnagarIse eka jojana dura paDAva kIyA usa laskAra kI rajase AkAza chA gayAthA. jyotISI maMDala bhI trAsa pAne laga gyethe| campAnagarIke rAjAko bhI baDA bhArI kSobha hone lagA kI yaha kona vairI bhUmiyA rAjA merepara caDha ke AyA hai ityAdi inoki kharaNI ke liye tajabIje ho rahI thI nagara loka bhI gabharAne laga gayethe. idhara bArahA varSoMse darabAra khuda paisIyo mukadame mIsalo tapAsa kara rahethe pahalehI mIsala / dhanadatta seThakI Ai to unokA ghara hATa dhanamAla saba japata kara dIyA gayAthA parantu unoke andara kazura kyAthA isaki kuccha bhI tahakikAta nahI ora nahI seThajIke vyayana. dagbArane ghaDehI jorase dIvANa sAba para hukama lagAyA ki bulAvo seThajIko unakA byayana liyA mAve. dIvAnasAyane kahA ki seThajIko to bArahA varSa huvA yahAMse disAvara cale gaye hai| rAjAne kahA ki vahAM Apa ThIka rAjaki dekharekha karate he hamAre nagarame agrezvara seThako Apane nikala dIyA hai isakA to phala Apa sabako phIra mIlege. merA hukama hai ki 24 ghaMTeme seThajIko hAjara karo vaha sunake dIvAmAdi saba sarakArI karmacariya gabharAne lage aura idhara udhara mAdamiyoko bheje ki jahAM ho vahAMse seThajIkA pattA lagAyo / udara ku~varajI seTha seThANoke pAsa Aye aura bole ki kyA seThajI! Apaki campAnagarI A gai hai kyA Apa apane nagarame jAvogeM seThajIne kahA ki maherabAna hamAre kamanasIba hai ki www.umaragyanbhandar.com Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat Page #47 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (44) hama phIra ke isa nagarake andara Aye hai nagarIme jAnA to hamArA taba hI saphala hai ki hamAre cyAro putra, cyAro putroki bahu aura pahale ki sAhayavI ho, nahI to hamakoM marajAnA hI acchA hai kuvarajIne kahAki Apake beTha bahuo A jAve to kaisA? seThajIne kahA ki Apa mAlaka hai mere duHkhIpara namaka kyoM lamAte ho hamArA esA bhAgya ho to janmabhUmi kyo chuTe beThA bahuokA viyoga kyoM hove ityAdi dIna vacana sunake surasundara pala zubhe cyAra bakkha una cyAro bhAiyoko bhejA ki Apa snAna bhajana kara vastrAbhUSaNa dhAraNa kara jaldI taiyAra ho jAve Aja darabArake mujare jAnA hai do bakta seTha seThANike liye bhejA aura Apa bhI snAna bhajana kara oratokA vanabhUSaNa dhAraNa kara teyArI karalI isa samaya sAivAna taMbu sabake alaga alaga thA ratnasundarIkA sAivAna bicame alaga thA seTha seThANIke taMbume eka siMhAsana sthApana kara una dono devatAi puruSoko yAne seTha seThANiko siMhAmana para beThA, ke cyAroM bhAiyoMko saMketa kIyA vaha cyAro putro udharase Aye idharase vaha cyAro orato bhI apane taMbuse nikala apane apane patiyoke sAtha seThajIke taMbume jAke seTha seThANIke caraNakamalome zira mukAyA uno putra ora putroki oratoM ko dekha seThaseThANi socane lage ki kyA hamako svapnA AyA hai yA koI iMdrajAla ki racanA hai yaha hamArA putra aura bahuo kahAMse Ai yaha saba hAla ratnasundarI dekha rahIthI usane socA-kyA merA pati oratakA svarUpa dhAraNa kara nATaka karegA yaha kyA bAta hai itaneme tIna putroki bahuo bolI ki he pUjyavaro! hama saba uttama Rddhi aura apanA kuzalatA pUrvaka mIlApa honA Apake ladhu putrakI tri surasundarIkA hI prabhAva hai yaha sunate hI saba logoke AnaMda maMgala se harSa ke Azru Ane lage aura chAtI se chAtI bhIDA ke apane cIrakAla kA viraha ko zAnta kIyA, AnaMda maMgala ke Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #48 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (45) vANitra bAjane sarU huvA nagArA nizAMna ghurane lage. saba lavAjamAke sAtha laskAra vahAMse campApurI ki tarpha vidAya huvA eka duttako Age nagara me vadhAi dene ko bhejA thA vaha nagarapola ke pAsa A rahA thA itaneme dovonasAba kA dutta sAmane mIlA ki bhApa kahA jAte ho? me jAttA hu nagarame khuzakhabara deneko ki Ana dhanadatta seTha apane kuTamba ora vaDI Rddhi ke sAtha Aye hai| vaha dutta bolA ki Apa yahAMpara hI TherIye. meM jAke dobAnasAbakoM italA detA hu vasa vaha dutta nagarame gayA dIvAnasAba ko khabara hote hI dIvAna rAjAko khabara dI ki Apake seThajI isa lAva lazkara se AtA hai rAjAne nagarako zrRMgArA. saba nAgarIka loka vadAvA sAmagrI leke sahAgaNa behano zrRMgAra kara sirapara pUrNakalaza aura maMgalIka gIta gAvatI hui mAlI loga puSpo ki caMgerIyoM aura phala phUla ityAdi chatoso koma seThajI ke sAmane gaye rAjA apanA lAva lazkara pATavI hastIpara ArUDha ho saba sarakArI karmacAriya dIvAna pradhAna phojadAra hAkima jamAdAra ora lazkarI logoM ke parivArase seThajI ke sAmane gayA seThajI ke sage saMbandhI laDakoMke sAsarevAle vigare saramIde ho vaha bhI sAmane gaye. itane to loka ekatra huve ki pRthvIpara paga dene ko sthAnataka bhI muzkela se mIlatA thA vAjiMtroke mArA amara garjanA kara rahA thA / AkAza cArI deva aura vidyAdhara bhI do ghaMTe ke liye gamatta dekhane ko Thera gaye the darabAra ki asavArI nagara ke bAhAra bageca taka pahuMcI itaneme seThajIkA bala AkAzame garjanA karatA huvA AyA seThajI daravAra ko dekha apane hastI se nice utara daravAra ke sAmane Aye darabAra bhI seThajI kA bar3A hI Adara satkAra kara nagara praveza karAyA aura uno ki makAmAyata vigarAha sarva dhana seThajI ko suprada kIyA. cAraNa bhATa yAcako ko seThanIne anagIta dravya de saMtuSTa kIyA. nagara ke saba loga Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #49 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ( 46 ) seThajI kI mulAkAta karane ko Aye apanA apanA kasura ki mAphI mAgI seThajIne kahA ki ApakA kuccha bhI kasura nahI hai kasura hai mere karmoMkA, meM Apase bhI yaha hI arja karatA hu kI koi karma na bandhe na jAne vaha karma kIsa bakhata udaya AvegA ityAdi nagara me yaha vAta khuba prasiddha ho gai ki seThajI ke saMkaTame surasundarI mahAsatI baDI hI sAhAsIka pane ke sAtha apane karma bhogava ke yaha Rddhi leke nija kuTamba kA mAna baDhAtI huI apane ghara me kuzalatA se Ai hai / yaha to hui dina ki bAta aba rAtrI me tIno bhAiyo ke aurato to apane apane mahalo me calI gaI surasundarI apane pati surapati ke maha lame jA rahI thI itanemeM ratnasundarIne kahA ki Apato saba Apane Apane khare patiyoko le mahalame padhArate ho parantu merA kyA hAla hai kyA mujhe pANIgrahaNa karanevAlA saca hI vaha ku~varajI aurata surasundarI hI hai jabataka mere patikA nizcaya na hogA. vahAM taka meM kIsIkoM bhI apane pati ke pAsa jAne na duMgI yaha suna manuSyoM ko to kyA parantu pAsame rahI hui kUladevIko bhI isI A gai thI vaha bAlI ki vaha surasundarI tumane to sabase adhikAra karI hai eka devAMganA ke mAphIka rAjasutAko bhI le Ai parantu aba maiM inakA insApha kara detI hUM ki he ratnasundarI tereko jo surasundarI paraNake lAi hai to vaha to khuda hI orata hai parantu kAnuna yaha kahatA hai ki surasundarIkA pati hai vaha hI terA pati hai yaha kahake ratnasundarIne surapatike mahalame bheja dI kUladevI seTha seThANI aura surasundarI Adi saba kuTambavAle se zisTAcAra kara kUla rakSaNa ke liye sadaiva jagRta hui / seThajIke vara hATaki cAvIyo Agai dusare hI dina vaha disAvara kI dukAno ke gumAstA jo mAla le gaye the vaha vApisa Ake bolAki seThajI hamArI nIta badala jAnese hama Apake mAla le gayathe parantu usa Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #50 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (47) dravyase hamAre bahuta dravya ho gayA hai aba hamArA aparAdha mApha kara nyAjase Apa apani rakama le lijiye! itaneme to samudrake samAcAra mile ki jo samudra meM jAhajo dubI thI vaha jAhano anya vaipArIyoki thI seThajI ki jahAjoto disAvarame gahathI vaha mAla ve. cake punaH kiriyANA varake jAhAjo dariyAvake kInAre A pahuMcI hai isa patroko to seThajI ora seThajIke putra vAca rahe the itaneme * pahaleke saba gumAstA Aye ora arja karI kI he seTha sAba Apake saMkaTame hama bahuta duHkhI the Aja taka hama saba logoMne gharakI kharacI khAi hai paraMtu kIsI dusarekI nokarI hamane nahI karI hai kAraNa hama baDI ijjata AbarUse rahe huve aba Apake sivAya kIsaki nokarI kare vaha suna baDehI Adarake sAtha seThajI use punaH gumAstA rakha apane apane kAmapara bheja dIyo, nagarame rAjame tejame paMcame paMcAyatime vINajya vaipArame seThajIkA mAna, pratiSThA Adara satkAra pahalese bhI adhika baDa gayA thA pUrvopArjita zubha karmokA anubhava karate huve seThajI bahutase nirdhAra anAtha garIboko gupta sahAyatA de rahethe sAdhu sAdhvI zrAvaka zrAvikA isa cyAre tIrthakI sevA jainatIrtha jainamandirakI bhakti jJAnAbhyAsake liye pAThazAlA vidyAlayA aura dAnazAlAdise khuba punya saMcaya kara rahaithe kAraNa punya pApakA anubhava seThajIne ThIka kara liyA thA. kazcanapurake kItaneka loga vApisa kaJcanapura gaye rAjAse saba hAla kahA isase rAjA aura bhI khuzI huvA ki barAbarIkAko putrI denA isme koha adhikatA nahI hai parantu ese bhAgyazAlIko deNemehI kanyAki kasoTI hotI hai, yahA~ Ananda maMgalameM samaya jA rahAthA. kuMvarajI ki AjJAse nApita ki nijara kera mApha kara dI gaI thI. usa suavasarapara bhI majagatsundarAcArya pAMcaso muniyoM ke parivArase prAmAnugrAma vihAra karate huve campAnagarI ke pUrNabhadropAname virAjamAna huve mAcArya zrI vyAra jhAna caudA. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #51 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (48) pUrva dhara vaDha hI dhairya gaMbhIrIya sumati guptI pratipanna bhavabhramana karate huve bhavya jIvoko tAraNeke liye naukA samAna the| isa bAtaki saharSa vanapAlaka-rAjAkoM vadhAmaNi dI rAjA bahutasA dravya dIyA bAda nagarako suzobhIta kara cyAra prakAraki zainA aura baDe hI ADambarake sAtha sUrIjI mahArAjako vandana karaneko gaye ighara nAgarIka snAna majana kara gRha derAsara ki pUjana kara bAhAra jAne yogya vakha bhUSaNa dhAraNa kara kei hastIpara kera azvapara kei rathapara kei mainA pIjasapAlakhI sevAkA yuga. pAt tAmajAna ora kei paidala bhagavAn ko vandana karaneko gaye vidhipUrvaka vandana namaskAra guNa stuti kara apane apane yogyattA mAphIka saba loga sUrIzvarajI kI sevAmeM beTha gaye / sUrIzvarajI mahArAja apani madhura dhvanise amRta dezanA deNI prAraMbha karI / he zrotAgaNa! isa ArApAra saMsArake andara aneka jIva anAdi kAlase paribhramana kara rahA hai jisake mukhya kAraNa rAgadveSa viSaya kaSAya Alasya niMdrA vikathA mada ahaMkAra IrSA paraniMdA avrata mithyAtva kuguru kudeva kudharma kuzAstrapara zraddhA ina kukRtyoMse sUkSama bAdara nigodameM yaha jIva anaMtakAla bhramana kIyAthA kuccha punyavAna honese pRthvI apa teu vAyu ina cyAroM kAyame asaMkhyAt kAla janma maraNa kiyA vanaspati pratyeka sAdhAraNa sUkSama bAdara ke andara anaMtakAla rahA kuccha karma svabhAve patale hote hI yaha jIva beindriya teindriya corIndriyame saMkhyAta kAla janma maraNa kIye bAda me pAMcendriyame AyA tIryacase narakameM gayA anaMta zitoSNa kSudhA pipAsa jvarAdi tathA kSetra vedanA paramAdhAmI ki karI vedanA ko sahana karI tIryacame jalacara sthalacara khecarAdiki alaga alaga yonimeM pratyeka sau sAgaropama rahA manuSya me samutsama garbheja anArya jese dhIvara bhIla khaTIka kasAha macchImAra tailI taMbolI raMgareja vaNIka vaizyAdi aneka bhava kara www.umaragyanbhandar.com Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat Page #52 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ( 46 ) naraka tIryaca me gayA kadAca akAma nirjarAse deva huA to paramAdhAmI abhogIyA AsUrIkAya kilbiSiyA Adi yonime a mana kIyA thA kadAca kIsI bhavame ghurNAkSara nyAyase vyavahArAdi samakita prApta hui use bhI aneka kAraNose doSita kara bhava bhramana kIyA thA yadyapi isa samaya Apa logokoM manuSya bhava Arya kSetra uttama jAti kula zarIra nirogya pUrNa indriya dIrghAyuSya pavitradharma ki prAptI sadguru samAgama siddhAntakA zravaNa mIlA hai aba isapara zraddhA pratita lAke puruSArtha karanA Apake aktIyA rahai agara yaha alabhya lAbha mIlane para bhI koI viSaya kaSAya me khodeMgA to phora vAravAra yaha suavasara molanA kaThina hai vAste he bhavya zrotAo Apa mokSake kAraNa dAMna zIla tapa bhAva bhAvanA kSamA dayA saMtoSa paraguNagrahana jJAnadhyAna AsanasamAdhi prabhu pUjA gurusevA vAtsalya prabhAvanA jJAnameM naya nikSepa dravyaguNa paryAya dravyabhAva dravya kSetra kAlabhAva utsargApavAda sAmAnya vizeSa kAraNa kArya nizcaya vyavahAra pramANa adhi AdhAra gauNamukhya hiya gaya upadhaya dhya dhyAna dhyAni jJaya jJAna jJAnI ityAdi syAdvAda sapta bhaMgI aSTapakSako samyak prakAra se olakho yaha hI mokSakA mArga hai ityAdi dezanA ke antame sUrIzvarajI mahArAja ne pharamAyA ki muni dharma aura zrAvakadharma yaha do mArga khAsa mokSakA hai jaisI zakti ho use dhAraNa kare parantu loye huve vrata pUrNataya ArAdhana kare tAMka jaghanya eka utkRSTa pandarA bhavase avazya sAzvate sukha mIleMge / isa amRtamaya dezanAkA pAna kara zrotAgaNa AnaMdamaya bana gaye itaneme dhanadasa seTha khar3A ho bolA ki he bhagavAn ApakA pharamAnA akSarAMza satya hai isa saMsArakA yaha ho dharma hai he bhaSatAraka dInabandhu ! meM eka arja karatAhu ki merI isa bhavame tIna 4 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #53 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (50) avasthA hui hai to Apa jJAnavanta hai pharamAiye ki me konasA bhadhame kaise pApa kIyA tAMke mujhe sakuTumba 12 varSa duHkha sahana karanA par3A isa prazrako zravaNa karaneki utkaNThA saba pariSadAko ho rahI thI sUrIzvarajI mahArAja apanA divya jJAnadvArA kahate huve ki he zreSThin ! ekAgra cittakara zravaNa karo ki jIva karmabAndha te samaya yaha vicAra nahIM karatA hai ki bhaviSyame yaha karma hame bhogavanA paDegA. sahaja hI me karmabandha karalete hai vaha baDIbhArI muzibatoMse bhogavIye jAte hai| Apa apanA bhava dhyAna lagAke suniye| isI jambudvipake bharatakSetrameM candapura nAmakA nagarathA vahAMpara eka jinadAsa nAmakA vaDA hI dhanADhya seTha thA jiske sundara bhAryAthI cyAra putra aura cyAra putroMke orate AnaMdame kAla nirgamana karate the seThajI zyAma suvaha sAmAyika pratikramaNa prabhu pUjAdi dharmakArya bhI kIyA karate the parantu dhanapara seThajIkA citta adhika lobhI thA usInagarame eka RSabhadAsa nAmakA purAMNA seTha rahatA thA. unake gharameM naMdA nAmakI bhAryA suzIla dInoddhAra lakSmI avatAra gRhazrRMgAra ora gRhakAryameM vaDI kuzala pati AjJApAlaka dharmakAryakAraka ityAdi mahilA guNa saMyuktathI seThajIke mokara cAkara bhI bahuta the phAjula kharacA bhI kama nahIMthA vaha ThakurAidAra purAMNA seTha thA-he zrotA! Apa jAnate ho ki lakSmI caMcala hai seThajI kA hAthaphAjula kharacoMse taMga hone lagA taba seThANIne kahA ki seThajI ApakA hAtha taMga ho to Apa phAjula kharace ko kama kara dojiye parantu rUDhI ke gulAma seThajIne apani jagAhA jamIna gahanA dAgIne ko ghecA kintu kharacA kama nahI kIyA seThajI ko sarama AtI thI ki vaDeroMse calA AyA kharace ko kama kaise kare evaM seThajI kA hAta vilakula taMga ho gayA seThANIne bahuta samajAyA parantu seThane eka bhI nahI mAnI Akhira yahAM taka bana gayA ki loTA dhotI leke disAvara jAne ki tayArI hui seThajI ke pAsa pAMca Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #54 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (51) ratna rahA thA vaha seThANIko dene lage to seThANIne kahA ki merete ina ratnokA rakSaNa na hogA ApakoM vizvAsa ho vahAM rakha viniye naba RSabhadAsane apane dharmI bhAi jinadAsa ke vahAM pAMca ratna rakha dIyA aura Apa dIsAdhara gayA tIna varSa taka sanagAra kIyA nisme karIbana pAMca lakSa rUpaiye kamAyA. bAda apane dezameM Ane lagA to apane nagarake pAsa Ate hI rahasteme caura mIlA vaha sabakA saba mAla luTa liyA seThajI dhotI loTA gamAke gharapara Aye saba hAla seThANI ko kahA seThANIne kahA ki kuccha phIkara nahI Apa kuzala padhAra gaye isa bAta ki hame bahuta khuzI hai hamAre pAsa yaha javerAyata hai ise gheca ke kAma calAiye aba bhI mApa kharace ko kama kara dIjiye / seThajIne kahA ki dAgImA kIsa vAste vece abI to mere pAsa paMcaratna hai Apa ratna lene ko jinadAsa ke yahAM gaye bhAijIne kuzalatA ke samAcAra pucche ruSabhadAsane saba hAla sunAye. seThajIne socA ki agara isa barUta jo pAMco ratna meM nahI bhI dUMgA to muje koi caura na kahegA pasa darvicAra se jinadAsane kahA ki kaho bhAi kuccha kAma hoto rISabhadAsane kahA ki merA pAMca ratna Apake vahAM rakhA thA vaha de dIjiye seThajIne kahA ki kyA rahastAme corane tere ko luTA baha dera cAraja mere para rakhatA hai bhAi agara tere pAMca ratna hotA to tuM dIsAvara kabI jA sakatA thA? bhAi! kamAke khAne ki Asa rakho ese Apako ratna nahI miilegaa| parantu rISabhadAsa ThIkANadhArI thA vahAMse cupa cApa uThake ciMtAtura hI apane gharape calA gayA. seThANIse saba hAla kahA to seThANIne kahA ki seTha sAba Apa kahAMpara bhI bAta na karanA. pa to ThIka huvA ki apane isa bhavameM tA jaise taise kAma calA leMge parantu para bhavame mI to kucha cAhiye gA yaha le jAiye merI rakama iteva ke apanA kArya calAiye moratane seThajI ko dharyatA de ke citta ko Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #55 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ( 52 ) saMtoSa kIyA yaha bAta thI rAtrI me 6 baje ki jinadAsa vaDA khuzI ho apane cyAre putroM ko kahA ki he putro tuma dinabhara sirapacI kara kyA kamAI karate ho mene eka ghaMTAbharame kroDa rUpaiye ke pAMca ratna kamA liyA hai yaha suna seThANI tathA cAro putra khuza huve bajArase ghRta sakara lAke khuzIkA halavA banAyA. bhAMga goTI atra tela phUllela lAye aba saba bhojana karaneko beThe usameM choTe laDake ki bahune kahAki aho adharma ! dusareke dIlameM dAhA lagAke Apa halavekA bhojana karanA yaha kaisI nirdaya niSThuratA isavAtako tIno putroki bahune kahAki hA vinaNI! tuma kahate ho vaha satya hai parantu kyA kare isa gharame rahanA hai vAste bhojana karanAhI paDatA hai zeSa seTha seThANI aura cyAra putro khuzI ke sAtha mAla muzAleko uDAye. rAtrIbhara cyAra bahuoko usa bhojana kara nekA pazcAtApa rahA aura che jIvoko khuzI rahI aba zubhe seThajI uThake sAmAyika pratikramaNa kara AtmaniMdA karate the itanemeM choTe laDakeki bahune sunake tInoM seThANIyoM se kahane lagI ki Apa bhI idhara padhArake seThajIkI AtmaniMdA sunIye to sahI bugalevAlAdhyAna yaha zabda seThajIne sunake apane hRdayase vicAra kiyAki aho! lobha merese kaisA duSkRtya karAyA hai joki rISabhadAsa mere vizvAsapara yahAM ratna rakha gayAthA mene usake gale para churI calAdi dhikkAra paDo mujako mereko kItanA jInA hai kyA yaha laDakA mere sAtha ratna de degA ? aho mene vaDA bhArI akRtya kIyA hai usI bakhata apane laDakeko bulAMke kahA ki tuma jAbo roSabhadAsako bulA lAo vaha laDakA zeSabhadAsake pAsa gayA roSabhadAsane kahA ki bhAi mere pAsa to jo merA jIvana thA vaha seThajIne mAra liyA hai aba aura kyA kahegA seThANIne kahAki seTha sAhiba kIsI ke sAtha anucitta zabda nahI bolanA cAhiye agara seThajI bulAte hai to Apa jAiye basa roSabhadAsa seThajIke pAsa gayA use dekhate Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #56 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (53) hI binadAsa bolA ki rISabhadAsa merI galatI hui hai me tumhArA gunahagAra hu~ merI nItame pharaka paDAthA yaha ApakA pAMca ratna hai Apa le lijiye ora bhI tumAre jItanA dravya cAhiye vaha merese ke jAve Apa mere sAdharmI bhAi hai ityAdi satkAra kara pAMca ratna vApIsa de dIye vahAMse apane apane karmAnusAra bhavabhramaNa karate huve he dhanadatta Apato ho jinadAsakA jIva aura pUrvabhavake saba kuTumba isabakhta Apako karma bhogavaneke liye mIlA hai bArahA - TokA bAraha varSa duHkhake huve hai jisme to Apaki bhAvanA pIchese bhI ThIka AgaithI jIse Apako phIra bhI yaha Rddhi mIlI hai jaise jaise tumAre kuTumbake pariNAma rahe the vaise vaise duHkha bhogavanA hI pddaathaa| seThajIkA pUrvabhava zraSaNa kara pariSadA thara thara kampane laga gaha ki aho karma! eka bArahA ghaMTe ratna rakhAthA jiskA yaha phala huvA hai isapara saba lokone vicArapUrvaka nirNaya kara liyA ki kisIkA gupta eka paisA bhI nahI lenA cAhiye kisIkA dIlako nahI duHkhAnA cAhiye ityAdi seThajIne kahA ki he bhagavAn vaha RSabhadAsa aura unokI seThANI kahA hogI meM jA ke unase merA aparAdha kSamAvu / bhagavAnne pharamAyA ki isa bakhta vaha dono mahA vidaha kSetrame kevalI hai tumako mokSame miilegaa| seThajIne kahA ki kyo bhagavAn ! mere jaise pApIyokA bhI mokSa hogA! sUrInIne pharamAyA ki hAM seTha tuma bhavya hai yaha sunate hI seThajI sUrIjIko bandanA namaskAra kara apane gharapara jAke apane putroko yathAyogya gRha bhAra sopa Apa seTha seThANI nUrIjIke pAsa dIkSA hA vyAro putra bhora putroMki orato prAvakadharma prahana kIyA bAda sarIjI vihAra kIyA mahipAlAdi artha kAma dharma varga ko sAdhana karate huve sAta kSetra meM dravya kharacake aneka sukRta kArya karate huSe pAsyAvAsako saphala kara rahe the| ratnasundarIke eka putra huSA jisakA nAma ratnapAla rakhAthA. ekadA nAMnANe gayA thA vahAM rAnA Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #57 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (54) vairAgyapUrvaka ratnapAlako rAja de dIkSA lI vaha vihAra karatA ekadA campAnagarI Aye-mahipAlAdi upadeza zravaNa kara apane putroko gRha bhAra suparata kara cyAro bhAi pAMco orato kAmasena muni pAse dIkSA grahana karI zuddha cAritra pAla ke saba jIva AThave devaloka gaye vahAMse kramasara mokSa jAvegA. parantu surasundarI ekAvatArI thI astu| karmabandha viSayapara aura saMsArake citra dIkhAneme yaha prabandha baDA hI ucca koTIkA hai zrotAvarga zravaNa kara karmabandha hetuse Dare aura dharmakArya sAdhaneme vizeSa prayatna kare iti samAptam" anubAdaka-zrI pArzvanAtha prabhu ke pATa zubhadatta gaNadhara huSe unoke pATa zrI haridattasUrI huve unake pATa zrI Arya samudrasUrI huve inoke zAsaname buddha kIrtI sAdhuse baudhadharma pracalIta huvA / una Aryasamudra sUrIke pATa zrI kaisI zramaNa kumAra huve unone pradezI Adi 12 rAjAoMko pratibodha kara jainI banAyA thA unake pATa zrI svayaMprabha sUrI huve jinone bhinnamAla nagarame 90000 ghara jaina zrImAlI banAyA ora padmAvatI nagarImeM 45000 ghara jaina poravAla banAye unake pATa zrI ratnaprabhasUrI huve jinone ozIyo nagarImeM 384000 ghara jaina osavAla banAye unoMke pATa zrI yakSa devasUrI huve jinone rAjagrahanagarame maNibhadra yakSakA upadrava ko mITA 125000 jaina banAyA unoke pATa zrI kakasUrIjI huve jinone kanoja dezameM jAke lakSa jIva yajJame balIdAna karate ko choDA ke lAkSa gama jaina banAyA unoke pATa zrI devaguptasUrI huve jinokI sevA rAjA mahArAjA to kyA parantu aneka devI devatA karatethe jiske jariye bahutase baudhoko jaina banAyA unake pATa zrI siddhasUrIjI mahArAja huve jinokA vidyAbala itanA to camatkArI thA ki jaina zAsanakA baDA bhArI udyota kiyAthA pIchale pAMce AcAryoM ke kramazaH Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #58 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (55) nAmase Aja unhI AcAryoMkI avicchanna paramparA calI Ati hai isa pArzvanAtha prabhukI paramparAmeM chaTe pATa zrI ratnaprabhasUrIse upakeza gaccha esA nAma huvA hai bAda me udayapura rAMNAne isa gaccha ke AcAryoM ko 'kamalA' khItAba dIyA hai isa kamalA virUda aura upakeza gaccha ke kiMkara muni jJAnasundarane bhavya jIvoMke pratibodhahitArtha ke liye isa kathAkA sarala ora sAdI bhASAmeM anubAda kIyA hai jise hamAre mAravADI bhAha bhI ise lAbha uThA sake ityalam matidoSa dRSTidoSa ke tathA merI mAtRbhASA mAravADI hone ke kAraNa azuddhi yA nyUnAdhika vivecana karaneme AyA ho to me antakaraNase micchAmi duSkRta detA huM ora sajana puruSa koi tuTIkI mujhe sUcanA deMgA to me upakArake sAtha svIkArakara vitoyAvRttimeM sudhAra dugA zAnti 3 / hitabodha / // 1 // // 2 // sarasvatike bhaNDAra ki, baDI apUrva vaat| nyu kharace tyuM tyu baDe, vina kharacyAM gaTa jAta samajadAra sujANa, nara avasara cuke nahIM / avasarako AsANa, rahe ghaNA dina rAjiyA kaho napho koNa kADhIyo, lucoM pale lagAya / hiMga taNe saMga hAlIyo, mRga mada majo gamAya jyAro mantra jala mAya, sala tyAsumoTI kare / ve jarA mUlase jAya, rAma na rAkhe rAjiyA zaTha samAme beThatoM, patta paNDitaki jAya / pakaNa vADe kima bare, rojha gadheDo gAya // 3 // // 4 // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #59 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (56) hastI cAle eka, lakha kukara galIyo lave / vaDapaNa taNo viveka, rIza na ANe rAjiyA // 6 // 'sAmana' parAyA bAgameM, dAkha toDa khara khAya / hAni lAbha to kucchanahIM, paNa asahI sahI na jAya // 7 // jesI saMgata beThIye, tesI ijata thAya / sirapara makhamala seharo, panahI makhamala pAya // 8 // duSTa saMga vasIye nahIM, tAse durguna pAya / ghasita vAMsaki AgIse, jarata sabI vanarAya madhura bacana se mITata hai, uttama jana abhimAna / tanaka zIta jalase mITe, jaise duddha uphAna // 10 // duSTa na choDe duSTatA, bahulI zikSA deta / dhoye hI sau vAra se, kAjala hota na praveta // 11 // bAta kahana ki rItameM, he antara adhikAya / eka vacana rose caDhe, eka vacana se jAya // 12 // ati sarala baniye nahIM, dekho jyu vanarAya / sIdhA sIdhA kATatAM, vaMkA tarU vacajAya // 13 // harata devatA nibala arU, durbala hI ke prAna / vyAghra siMhako choDake, leta chAgA balIdAna // 14 // jo pahalA kije yatana, so pIcche phaladAya / Aga lagI khode ku~vA, kaise Aga bujhAya // 15 // ekaja Thora sujAna khala, taje na apano aMga / maNi viSahara viSadhara sarpa, sadA rahata eka saMga // 16 // para kara merU samAna, Apa rahe raja kaNa jIsA / / dhanyapuruSa jagamoha, jyAro rAmarUkhAlo rAjiyA // 17 // kUDA kUDa prakAza, aNadIThi hAke isI / uDati phIre AkAza, raMjana lAge rAjiyA. // 18 // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #60 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ( 57 ) palapala meM kare pyAra, palapala meM palaTe parA / uNa nolatiyoM ki lAra, raMja uDAvo rAjiyA punya gayA paravAra, sajjana saMga chuTI jade / durjana jana ki lAra, rotA phIrave rAjiyA baDe baDe ko dekha ke, choTe na dIje DAra 1 kAma paDe sUcItaNo, to kaha karata talavAra kAuko ha~sIye nahIM, hA~sI kalaha ko mUla hasI hAsa dono bhaye, kaurava pAMDava nirmUla vidyA dhana sukha sAhibI, sadguNako samudAya nekI se saba Ata hai, badI se saba jAya rAma kahe sugrIvane, laMkA ketI AlasIyoM alagI gaNI, udyama hAtha hajura karata kusaMga cAhAta kuzala, yaha baDo aphasosa / mahamA gaTI samudrakI, rAvaNa vasyo pADosa / / dUra / / / 19 // // 20 // // 21 // ||22|| 112311 112811 112911 // 3 // saMpadi yasya na harSo vipadi viSAdo raNeca dhIratvam | ta bhuvanatraya tilakaM janayati jananI sutaM viralam 11211 pibanti nadyaH svayameva nAmbhaH svayaM na svAdanti phalAni vRkSAH / nAdanti sasyaM khalu vArivAhAH paropakArAya satAM vibhUtayaH // 2 // sarpaH kUraH khalaH krUraH sapatviirataraH khalaH / mantreNa zAmyate sarpoM / na khalaH zAmyate kadA mukhaM padmadalAkAraM / vAcA candana zitalA // hRdayaM krodha saMyuktaM / trividhaM dhUrta lakSaNam he dAridra ! namastubhyaM / siddho'haM tvatprasAdataH // pazyAmyahaM jagatsarvaM / na mAM pazyati kazcana varaM hi narake vAso na tu duzcarite gRhe / narakAtkSIyate pApaM kugRhAtparivardhate Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat 11811 // 5 // // 6 // www.umaragyanbhandar.com Page #61 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // 8 // (58) protraM zrutenaiva na kuNDalena / dAnena pANirna tu kaGkaNena / / vibhAti kAyAH khalu sajanAnAM / paropakAreNa na candanena // 7 // akiMcanasya dantasya / zAntasya samacetasaH // sadA saMtuSTa manasaH / sarvAsukhamayA dizaH / manoratha rathArUDhaM / yuktamindriya vAjibhiH // bhrAmyatyeva jagatkRtsnaM / tRSNA sArathi coditam aGgaM galitaM palitaM muNDaM / dazana vihInaM jAtaM tuNDam / vRddho yAti gRhItvA daNDaM / tadapi na muznatyAzA piNDam // 10 // udyoga sAhasaM dhairya / buddhiH zaktiH parAkramaH // SaDete yatra vartante / tatra devA sahAyakRt // 11 // udyoginaH karAlamba / karoti kamalAlayA // . anudyogi karAlambaM / karoti kamalA prajA // 12 // videzeSu dhanaM vidyA / vyasaneSu dhanaM matiH / paraloke dhanaM dharmaH / zIlaM sarvatra vai dhanam // 13 // candanaM zItalaM loke / candanAdapi candramAH // candra candanayormadhye / zitalA sAdhu saMgati // 14 // sAdhUnAM darzanaM puNyaM / tIrthabhUtA hi sAdhavAH // kAlena phalate tIrtha / sadyaH sAdhu samAgamaH // // 15 // aho durjana saMsargA-nmAnahAni: pade pade // pAvako loha saMgena / mudgarairabhihanyate // 16 // parokSe kArya hantAraM / pratyakSe priya vAdinam // varjayettAdRzaM mitraM / viSakumbhaM payomukham // 17 // kiM jAtaibahubhiH putraH / zoka saMtApa kArakaiH // varamekaH kulAlambI / yatra vizrAmyate kulam // 18 // tAzI nAyate buddhi rvyavasAyo'pi tAdRzaH // sahAyAstAdRzAzcaiva / yAdRzI bhavitavyatAH // 19 // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #62 -------------------------------------------------------------------------- ________________ DOOK(c)(c)(r)(c)(r)*(c)*****03@@ apUrvalAbha. (1) zIghrabodha bhAga 1-2=3-4-5 yaha bahuta acche sudhArAke sAtha dvitIyAvRti chapAi gai hai dravyAnuyoganaya-nikSepa dravya guNa paryAya syAdvAda svarUpa samajhane meM, sugamatAke sAtha acchI kosIsa kI gai hai kiM. ru. 1 // (2) zIghrabodha bhAga 10-11-12-13-14-15-16-23-24 25 kiM. ru. 2 // (3) zIghrabodha bhAga 17-18-19-20-21-22 jisme vAraha sUtroMkA hindI bhASAntara hai kiM. ru. 4) (4) bhAva prakaraNa sAvacUri bheTa. (5) dravyAnuyoga dvitIya pravezikA ru.) (6) guNAnurAga kUlaka ru.0), (7) mahAsatI surasundarI yaha eka manoraMjaka hindI bhASAmeM kathA vaDI hI bodhakArI hai ru. ) pattaH-zrI ratnaprabhAkara jJAnapuSpamAlA, muH-phalodI-mAravADa. zrI sukhasAgara jJAnapracAraka sabhA, muH-lohAvaTa-mAravADa. mAvanagara-dhI AnaMda prI. presamA, zAha gulAbacaMda lallumAe chApyu. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com